Forwarded from پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
✍️اسکناس و اسطورهی پیشرفت مدرن:
✅ حجم اسکناسهای (دلار، یورو، ...) موجود در سطح جهان، همچون مالیات، ...، دماسنج اندازهگیری دمای چپاول منتشرکنندگان آن و کسانی است که از محل انتشار آن، بهرهمند شده و از طریق چاپ و انتشار آن، به هزینهی دیگران، بر قامت مخارج زندگی و منویّات خویش، جامهی رایگان، مجّانی و مفت تحقّق عینی پوشاندهاند.
✅ بر اساس این بیان، حدود گسترهی اعتبار و پذیرش مبتنی بر تحمیل هر نوع از این کاغذهای رنگی (اسکناس) در سطح جهان، نشاندهندهی حدود مرزهای استثمار ناشرین این کاغذهای منقَّش (اسکناس) و محظوظان از چاپ آنهاست.
✅ پس یکی از حدود قلمرو بردهداری استثمارگران مدرن امروزین را، نه حضور فیزیکی آنها، که وسعت مرزهای جغرافیایی تعیین میکند که در آنها، کاغذهای رنگیشان، تحمیلا مورد پذیرش واقع شده است.
✅ عاملان و توجیهگران این چپاول کسوت علمی بر تن کرده، بر پیشانی فهم هر فهمندهای که پی به ماهیّت تاراجگر آن نبرده است، در خوشبینانهترین حالت، مُهر داغِ عدم تخصّص در علم اقتصاد رایج را نهاده و فهم این چپاول مدرن را به تأمّل در مجموعه کتابهای اقتصادی (مزیَّن به اصطلاحات، فورمولها، نمودارها، ...) حوالت میدهند که مؤلّفان و مدرّسان آنها، همچون دیگر مدرّسان گرایشهای مختلف دانشگاههای مالیاتی و روشنفکران فانتزی برخاسته از انحصار فهم، مَمَر درآمدشان با اتّکاء به دولتها و از محل گروگانگیری علم، آنهم با سلاح مدرک تأمین میگردد.
✅ با ابتنای بر این بیان، اگر قرار شود که این چپاولگران کاغذی، اوراق و کاغذهای رنگی خود ستانند و هر آنچه (اموال، خدمات، ...) که از مردمان ممالک خویش و دیگر ابناء بشر به واسطهی آن در جهان ربودهاند را پسدهند و بازگردانند، آنگاه قطعا خواهیم دید که در واقع، کشورهایی که بیشترین کاغذهای رنگی (دلار، یورو، ...) را چاپ کردهاند و اکنون، بخش قابل توجّهی از زندگی پُر زرق و برق و لاکچری خود را از طریق استثمار کاغذی دیگران محقَّق نمودهاند، بدهکارترین و متورّمترین ممالک جهان خواهند شد و به تَبَع این اتّفاق، بت و «اسطورهی پیشرفت» در شیپور کردهی آنان، که در حال حاضر، نرخ آن، به بهای چپاول دیگران تمام میشود در هم خواهد شکست و ساکنان آنها نیز، از پس تورّم سر به فلک کشیدهی ناشی از این امر، لحظهای توان ادامهی حیات زیستی در این ممالک را نخواهند داشت، و همچنین، دستهبندی ممالک به جهان اوّلی، دومی و سوّمی نیز به هم خواهد خورد، و دست آنانی که با استناد به این ممالک، پیشرفت را منوط به وجود دولت نموده و آن را مدرکی علیه نظام مبتنی بر «اصالت مالکیّت» میدانند، خالی خواهد گردید و از دیگر سو، قلم و قدم روشنگران و روشنفکران متوهّم مدرنی که تمامیّت تاریخ را تاریکخانهی جُهّال قلمداد میکنند، لرزان.
مصطفی_مطهری#
https://t.me/ReligiousSchool
✅ حجم اسکناسهای (دلار، یورو، ...) موجود در سطح جهان، همچون مالیات، ...، دماسنج اندازهگیری دمای چپاول منتشرکنندگان آن و کسانی است که از محل انتشار آن، بهرهمند شده و از طریق چاپ و انتشار آن، به هزینهی دیگران، بر قامت مخارج زندگی و منویّات خویش، جامهی رایگان، مجّانی و مفت تحقّق عینی پوشاندهاند.
✅ بر اساس این بیان، حدود گسترهی اعتبار و پذیرش مبتنی بر تحمیل هر نوع از این کاغذهای رنگی (اسکناس) در سطح جهان، نشاندهندهی حدود مرزهای استثمار ناشرین این کاغذهای منقَّش (اسکناس) و محظوظان از چاپ آنهاست.
✅ پس یکی از حدود قلمرو بردهداری استثمارگران مدرن امروزین را، نه حضور فیزیکی آنها، که وسعت مرزهای جغرافیایی تعیین میکند که در آنها، کاغذهای رنگیشان، تحمیلا مورد پذیرش واقع شده است.
✅ عاملان و توجیهگران این چپاول کسوت علمی بر تن کرده، بر پیشانی فهم هر فهمندهای که پی به ماهیّت تاراجگر آن نبرده است، در خوشبینانهترین حالت، مُهر داغِ عدم تخصّص در علم اقتصاد رایج را نهاده و فهم این چپاول مدرن را به تأمّل در مجموعه کتابهای اقتصادی (مزیَّن به اصطلاحات، فورمولها، نمودارها، ...) حوالت میدهند که مؤلّفان و مدرّسان آنها، همچون دیگر مدرّسان گرایشهای مختلف دانشگاههای مالیاتی و روشنفکران فانتزی برخاسته از انحصار فهم، مَمَر درآمدشان با اتّکاء به دولتها و از محل گروگانگیری علم، آنهم با سلاح مدرک تأمین میگردد.
✅ با ابتنای بر این بیان، اگر قرار شود که این چپاولگران کاغذی، اوراق و کاغذهای رنگی خود ستانند و هر آنچه (اموال، خدمات، ...) که از مردمان ممالک خویش و دیگر ابناء بشر به واسطهی آن در جهان ربودهاند را پسدهند و بازگردانند، آنگاه قطعا خواهیم دید که در واقع، کشورهایی که بیشترین کاغذهای رنگی (دلار، یورو، ...) را چاپ کردهاند و اکنون، بخش قابل توجّهی از زندگی پُر زرق و برق و لاکچری خود را از طریق استثمار کاغذی دیگران محقَّق نمودهاند، بدهکارترین و متورّمترین ممالک جهان خواهند شد و به تَبَع این اتّفاق، بت و «اسطورهی پیشرفت» در شیپور کردهی آنان، که در حال حاضر، نرخ آن، به بهای چپاول دیگران تمام میشود در هم خواهد شکست و ساکنان آنها نیز، از پس تورّم سر به فلک کشیدهی ناشی از این امر، لحظهای توان ادامهی حیات زیستی در این ممالک را نخواهند داشت، و همچنین، دستهبندی ممالک به جهان اوّلی، دومی و سوّمی نیز به هم خواهد خورد، و دست آنانی که با استناد به این ممالک، پیشرفت را منوط به وجود دولت نموده و آن را مدرکی علیه نظام مبتنی بر «اصالت مالکیّت» میدانند، خالی خواهد گردید و از دیگر سو، قلم و قدم روشنگران و روشنفکران متوهّم مدرنی که تمامیّت تاریخ را تاریکخانهی جُهّال قلمداد میکنند، لرزان.
مصطفی_مطهری#
https://t.me/ReligiousSchool
یکی را که عادت بُوَد #راستی
خطایی رود، در گذارند از او
و گر نامور شد به قولِ #دروغ
دگر راست باور ندارند از او
#سعدي
@austrianschool
خطایی رود، در گذارند از او
و گر نامور شد به قولِ #دروغ
دگر راست باور ندارند از او
#سعدي
@austrianschool
در باب داستان سرایی های کتابهای اقتصادی دانشگاهی در مورد نقش بازار در بحران اقتصادی ۱۹۲۹
خسوس دسوتو
هایک دریافت که طی دهه ۱۹۲۰، فدرال رزرو، به عمد طرح گسترش اعتبار را جهت خنثیسازی اثر کاهش تورم از افزایش بهرهوری شروع کرده است، لذا اگرچه قیمت کالاهای مصرفی و خدماتی طی آن دوره بطرز قابل توجهی افزایش نیافت، اما رشد پولی قابل ملاحظهای روی داد و حباب مالی بزرگی بروز کرد. هایک معتقد بود که دیر یا زود این حباب خواهد ترکید[رکود بزرگ] و خطاهای عظیم سرمایهگذاری های انجام شده را آشکار خواهد کرد.
@austrianschool
خسوس دسوتو
هایک دریافت که طی دهه ۱۹۲۰، فدرال رزرو، به عمد طرح گسترش اعتبار را جهت خنثیسازی اثر کاهش تورم از افزایش بهرهوری شروع کرده است، لذا اگرچه قیمت کالاهای مصرفی و خدماتی طی آن دوره بطرز قابل توجهی افزایش نیافت، اما رشد پولی قابل ملاحظهای روی داد و حباب مالی بزرگی بروز کرد. هایک معتقد بود که دیر یا زود این حباب خواهد ترکید[رکود بزرگ] و خطاهای عظیم سرمایهگذاری های انجام شده را آشکار خواهد کرد.
@austrianschool
🔖خردگرایی تحولی و خردگرایی صنعگرا در دیدگاه هایک
🌀هایک معتقد است طی سده هجدهم، دو جریان خردگرایانه متمایز در کنار هم وجود داشته است که به اشتباه و تحت تاثیر فیلسوفان فرانسوی آن دوران، هر دو جریان را زیر عنوان واحد روشنگری طبقهبندی میکنند... خردگرایان فرانسوی تحت تاثیر دکارت، قدرت فوقالعاده و نامحدودی برای عقل قایل بودند، به طوری که تصور میکردند عقل خودآگاه میتواند تشخیصدهنده و تعیینکننده هر گونه عمل جزئی باشد.
🌀دیوید هیوم مخالف چنین تصوری از عقل است و با تحلیل عقلانی به مبارزه با ادعاهای بلندپروازانه عقل میرود. هیوم با تاکید بر محدودیتهای چارهناپذیر تواناییهای عقل، بر آن است که تنها با شناخت چنین محدودیتی میتوان کارایی عملی عقل را افزایش داد... خردگرایان فرانسوی معتقد بودند نهادهای اجتماعی محصول طرح و قصد عامدانه عقل انسانی هستند و بنابراین این نهادها را میتوان به نحو مطلوبی اصلاح کرد، سازمان داد یا اساسا نهادهای جدید و جایگزینی ایجاد کرد. هایک این نوع خردگرایی را که دمساز با جو حکومت مطلقهای بود که در اروپا به ویژه فرانسه، سعی در ایجاد ساختار متمرکز جدیدی برای دولت داشت، عقلانیینامد.نژاد
اما در سنت فکری فیلسوفان آزادی اسکاتلندی و انگلیسی، از جمله هیوم، نهادهای اجتماعی، محصول جریان تحولی تدریجی و دیرپا تلقی میشدند. هایک که خود متعلق به این سنت فلسفی است، خردگرایی این فیلسوفان را تحولی توصیف میکند. هایک به پیروی از این خردگرایی تحولی، معتقد است که نهادهای بنیادی تمدن انسانی، از قبیل قواعد اخلاقی، حقوقی، زبان، پول، بازار و دولت هیچکدام با عقل خودآگاه فردی و با قصد و نیت طراحی و ایجاد نشدهاند، بلکه همگی طی جریان تحولی طولانی به طور خودجوش به وجود آمدهاند. این تحول توسط نوعی سازوکار انتخابی، آزمون و خطا و از میان رفتن ساختارهای بدون کارایی صورت گرفته است.
#خردگرایی_تحولی #عقلانیت_صنعگرا #بریده_کتاب
📚گفتارهایی در معرفتشناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
🖌موسی غنینژاد
@austrianschool
🌀هایک معتقد است طی سده هجدهم، دو جریان خردگرایانه متمایز در کنار هم وجود داشته است که به اشتباه و تحت تاثیر فیلسوفان فرانسوی آن دوران، هر دو جریان را زیر عنوان واحد روشنگری طبقهبندی میکنند... خردگرایان فرانسوی تحت تاثیر دکارت، قدرت فوقالعاده و نامحدودی برای عقل قایل بودند، به طوری که تصور میکردند عقل خودآگاه میتواند تشخیصدهنده و تعیینکننده هر گونه عمل جزئی باشد.
🌀دیوید هیوم مخالف چنین تصوری از عقل است و با تحلیل عقلانی به مبارزه با ادعاهای بلندپروازانه عقل میرود. هیوم با تاکید بر محدودیتهای چارهناپذیر تواناییهای عقل، بر آن است که تنها با شناخت چنین محدودیتی میتوان کارایی عملی عقل را افزایش داد... خردگرایان فرانسوی معتقد بودند نهادهای اجتماعی محصول طرح و قصد عامدانه عقل انسانی هستند و بنابراین این نهادها را میتوان به نحو مطلوبی اصلاح کرد، سازمان داد یا اساسا نهادهای جدید و جایگزینی ایجاد کرد. هایک این نوع خردگرایی را که دمساز با جو حکومت مطلقهای بود که در اروپا به ویژه فرانسه، سعی در ایجاد ساختار متمرکز جدیدی برای دولت داشت، عقلانیینامد.نژاد
اما در سنت فکری فیلسوفان آزادی اسکاتلندی و انگلیسی، از جمله هیوم، نهادهای اجتماعی، محصول جریان تحولی تدریجی و دیرپا تلقی میشدند. هایک که خود متعلق به این سنت فلسفی است، خردگرایی این فیلسوفان را تحولی توصیف میکند. هایک به پیروی از این خردگرایی تحولی، معتقد است که نهادهای بنیادی تمدن انسانی، از قبیل قواعد اخلاقی، حقوقی، زبان، پول، بازار و دولت هیچکدام با عقل خودآگاه فردی و با قصد و نیت طراحی و ایجاد نشدهاند، بلکه همگی طی جریان تحولی طولانی به طور خودجوش به وجود آمدهاند. این تحول توسط نوعی سازوکار انتخابی، آزمون و خطا و از میان رفتن ساختارهای بدون کارایی صورت گرفته است.
#خردگرایی_تحولی #عقلانیت_صنعگرا #بریده_کتاب
📚گفتارهایی در معرفتشناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
🖌موسی غنینژاد
@austrianschool
Forwarded from LiberTorch (Räihan)
🔴سم نسبی گرایی
سی اس لویس، نویسنده سرشناس انگلیسی و خالق مجموعه رمانهای «سرگذشت نارنیا»، در کتابی تحت عنوان «انحلال انسان»، دیدگاه نسبی گرایی را مورد تحلیل قرار داده. نظریات لویس در باب نسبی گرایی (که در لینک زیر قابل مشاهده است)، زمینه فکری نسبی گرایی را مورد بررسی قرار داده و تناقضات درونی این طرز فکر را نشان میدهد. او همچنینی برخی فلسفههای سیاسی دوران پس نسبی گرایی، مانند نازیسم و کمونیسم را مورد تحلیل قرار میدهد.
https://www.youtube.com/watch?v=Lgcd6jvsCFs
@LibrT
سی اس لویس، نویسنده سرشناس انگلیسی و خالق مجموعه رمانهای «سرگذشت نارنیا»، در کتابی تحت عنوان «انحلال انسان»، دیدگاه نسبی گرایی را مورد تحلیل قرار داده. نظریات لویس در باب نسبی گرایی (که در لینک زیر قابل مشاهده است)، زمینه فکری نسبی گرایی را مورد بررسی قرار داده و تناقضات درونی این طرز فکر را نشان میدهد. او همچنینی برخی فلسفههای سیاسی دوران پس نسبی گرایی، مانند نازیسم و کمونیسم را مورد تحلیل قرار میدهد.
https://www.youtube.com/watch?v=Lgcd6jvsCFs
@LibrT
قصۀ پول
💭 امیررضا عبدلی
صدهاهزار سال قبل، انسان پیش از آنکه تولید را شروع کند مبادله را شروع کرد. انسان دریافت که برای بعضی کالاها به خاطر کمیابی بیشتر و استهلاک کمتر، تقاضای نسبی بیشتری وجود دارد: پوست، نمک، صدف، شاخ و غیره. انسان فهمید بهتر است برای روز مبادا چیزی ذخیره کند و فهمید مثلاً ذخیره کردن نمک از ذخیره کردن پیاز یا بزغاله عاقلانه تر است. چون به این زودیها نابود نمیشود، تقسیم پذیرتر است، و در ضمن مشتری بیشتری دارد و با داشتن آن خیلی چیزهای دیگر را که لازم شوند میتوان خرید. به این ترتیب مفهوم واسطۀ مبادله و وسیلۀ حفظ ارزش در ذهن بشر شکل گرفت. پول پدید آمد. در حالی که هنوز هیچ حکومتی و هیچ اقتصاددانی وجود نداشت.
هزاران سال گذشت. همۀ انسانها فهمیدند طلا از همه چیز کمیاب تر است، تقریباً مستهلک نمی شود و همیشه مشتری دارد. بشر به این نتیجه رسید که قطعات طلا از هر پول دیگری بهتر است. و البته تقلبهایی هم در آن میشد، همانطور که همیشه در مورد هر کالای دیگری می شود.
در همین اثنا کسانی پیدا شدند که دیدند می توان به جای زحمت کشیدن و عرق ریختن، در سایه خوابید و از دسترنج دیگران حتی بیش از خود آنت. همیشه زورمندانی بودند که از مردم باج میگرفتند. امّا از زمانی به بعد کارشان بالا گرفت به فکر ایجاد اعتبار و رسمیت افتادند. عدّه ای را مأمور کردند تا برایشان حمایت جلب کنند و افسانه بسرایند و مشروعیت بتراشند. و به این ترتیب باج گیری به شغل پیچیده تر و کم زحمت تری به نام حکومت تبدیل شد. و بعدها علم سیاست مُدُن پدید آمد تا باجگیری حکومت را مشروع و موجّه و اجتناب ناپذیر جلوه دهد. «سیاست مدن» جدّ اعلای اقتصاد کلان متعارف امروزی بود.
پایۀ حکومت که محکم شد، حکومتیان خیلی چیزها را حق ذاتی خود دانستند. یکی از آن ها انحصار انتشار پول بود. حکما شروع به نظریه پردازی کردند: «قوّۀ ابراء پول ناشی از اقتدار حاکمیت است ولاغیر». مردم کوچه و بازار که معنی این حرفهای های قلنبه سلنبه را نمیفهمیدند. آنها فقط پولی برای رواج دادن معاملاتشان میخواستند. پولی که تا آن زمان همیشه در بازار مثل همۀ کالاهای دیگر تولید و عرضه و معامله شده بود. امّا حالا حکومت میگفت فقط چیزی پول است که مُهر ضرّابخانۀ من بر آن باشد. چاره ای جز پذیرش نبود. حکومت پول را غصب کرد و به انحصار خود درآورد و این شاه بیت همۀ باجگیری های تاریخ بود. از طریق دستکاری پول میشود از مردم باج گرفت و قدرت خرید آنها را غصب کرد، بی آن که حتّی بفهمند: پایین آوردن عیار سکّه ها و تقلب در پول، در نتیجه تورم و بالا رفتن قیمتها. وقتی به دوران مدرن رسیدیم، قدرت حکومتها برای سوءاستفاده از بی خبری مردم به اوج رسید. به نحوی که نقش تاریخی طلا به عنوان پول را هم انکار کردند: پول کاغذی است که ما پشت آن را امضا کرده باشیم؛ پول عددی است که در حسابهای بانکی شما کم و زیاد شود و مورد تأیید ما باشد. به این ترتیب هزینۀ ایجاد تورم برای حکومتها تقریباً به صفر رسید.
تا روزی که پول در انحصار حکومت باشد، تورم وجود خواهد داشت و دسترنج مردم به مرور زمان غارت خواهد شد. تورم «غارت نرم» است. غارتی که ما آن را نمیبینیم چه رسد که بخواهیم یا بتوانیم به آن اعتراض کنیم. روش های مزوّرانۀ ایجاد تورم روش هایی هستند که اتفاقاً مردم را خوشحال و راضی میکنند؛ مثلاً افزایش یارانه یا کاهش نرخ سود وام ها. مردم شیرینی آنی یارانه و وام را خیر حکومت می بینند امّا تلخی زهر تورم را که بعداً آشکار خواهد شد شرّی می دانند که از آسمان نازل شده. تورم گاه می تواند تا دهها سال خود را پشت بدهی های دولت یا نرخ مصنوعی ارزان ارز خارجی پنهان کند (اوّلی ترفند دولتها در اقتصادهای صنعتی و دومی روش معمول اقتصادهای خام فروش است)، امّا بالاخره روزی از پشت سدهای پنهانکاری سر میرود و مثل سیل به راه می افتد و زندگی همه را به هم میریزد و تنها منتفع آن حکومت و نزدیکان حکومت خواهند بود.
پایان خوش قصّۀ پول می تواند خلع سلاح حکومتها از اسلحۀ غارت تورمی باشد. لغو انحصار دولتی پول. بازگرداندن پول به دست گره گشای رقابت و بازار. و بازگشتن جهان به یک اقتصاد کمابیش پایدارتر، زندگی های آرام تر، حکومتها و ارتشهای بسیار کوچک تر، انسانهای آزادتر. این همه به دانستن و خواستن مردم بستگی دارد و اینکه شکل گیری خِرَد جمعی ضدتورمی چقدر طول خواهد کشید.
پایان ناخوش قصّۀ پول طبق پیشبینی فردریش هایک می تواند حتّی تا سقوط کامل تمدن پیش برود.
هزاران سال قبل، تمدّن ابتدا از خاورمیانه رویید. دور از ذهن نیست که نجات تمدن از وحشیگری پولی دولتها نیز از همینجا آغاز شود. این آرزوست امّا با این وجود در مقایسه با راهکارهای این روزهای اقتصاددانان برای «هدایت نقدینگی!» کمتر تخیّلی به نظر می آید.
@austrianschool
💭 امیررضا عبدلی
صدهاهزار سال قبل، انسان پیش از آنکه تولید را شروع کند مبادله را شروع کرد. انسان دریافت که برای بعضی کالاها به خاطر کمیابی بیشتر و استهلاک کمتر، تقاضای نسبی بیشتری وجود دارد: پوست، نمک، صدف، شاخ و غیره. انسان فهمید بهتر است برای روز مبادا چیزی ذخیره کند و فهمید مثلاً ذخیره کردن نمک از ذخیره کردن پیاز یا بزغاله عاقلانه تر است. چون به این زودیها نابود نمیشود، تقسیم پذیرتر است، و در ضمن مشتری بیشتری دارد و با داشتن آن خیلی چیزهای دیگر را که لازم شوند میتوان خرید. به این ترتیب مفهوم واسطۀ مبادله و وسیلۀ حفظ ارزش در ذهن بشر شکل گرفت. پول پدید آمد. در حالی که هنوز هیچ حکومتی و هیچ اقتصاددانی وجود نداشت.
هزاران سال گذشت. همۀ انسانها فهمیدند طلا از همه چیز کمیاب تر است، تقریباً مستهلک نمی شود و همیشه مشتری دارد. بشر به این نتیجه رسید که قطعات طلا از هر پول دیگری بهتر است. و البته تقلبهایی هم در آن میشد، همانطور که همیشه در مورد هر کالای دیگری می شود.
در همین اثنا کسانی پیدا شدند که دیدند می توان به جای زحمت کشیدن و عرق ریختن، در سایه خوابید و از دسترنج دیگران حتی بیش از خود آنت. همیشه زورمندانی بودند که از مردم باج میگرفتند. امّا از زمانی به بعد کارشان بالا گرفت به فکر ایجاد اعتبار و رسمیت افتادند. عدّه ای را مأمور کردند تا برایشان حمایت جلب کنند و افسانه بسرایند و مشروعیت بتراشند. و به این ترتیب باج گیری به شغل پیچیده تر و کم زحمت تری به نام حکومت تبدیل شد. و بعدها علم سیاست مُدُن پدید آمد تا باجگیری حکومت را مشروع و موجّه و اجتناب ناپذیر جلوه دهد. «سیاست مدن» جدّ اعلای اقتصاد کلان متعارف امروزی بود.
پایۀ حکومت که محکم شد، حکومتیان خیلی چیزها را حق ذاتی خود دانستند. یکی از آن ها انحصار انتشار پول بود. حکما شروع به نظریه پردازی کردند: «قوّۀ ابراء پول ناشی از اقتدار حاکمیت است ولاغیر». مردم کوچه و بازار که معنی این حرفهای های قلنبه سلنبه را نمیفهمیدند. آنها فقط پولی برای رواج دادن معاملاتشان میخواستند. پولی که تا آن زمان همیشه در بازار مثل همۀ کالاهای دیگر تولید و عرضه و معامله شده بود. امّا حالا حکومت میگفت فقط چیزی پول است که مُهر ضرّابخانۀ من بر آن باشد. چاره ای جز پذیرش نبود. حکومت پول را غصب کرد و به انحصار خود درآورد و این شاه بیت همۀ باجگیری های تاریخ بود. از طریق دستکاری پول میشود از مردم باج گرفت و قدرت خرید آنها را غصب کرد، بی آن که حتّی بفهمند: پایین آوردن عیار سکّه ها و تقلب در پول، در نتیجه تورم و بالا رفتن قیمتها. وقتی به دوران مدرن رسیدیم، قدرت حکومتها برای سوءاستفاده از بی خبری مردم به اوج رسید. به نحوی که نقش تاریخی طلا به عنوان پول را هم انکار کردند: پول کاغذی است که ما پشت آن را امضا کرده باشیم؛ پول عددی است که در حسابهای بانکی شما کم و زیاد شود و مورد تأیید ما باشد. به این ترتیب هزینۀ ایجاد تورم برای حکومتها تقریباً به صفر رسید.
تا روزی که پول در انحصار حکومت باشد، تورم وجود خواهد داشت و دسترنج مردم به مرور زمان غارت خواهد شد. تورم «غارت نرم» است. غارتی که ما آن را نمیبینیم چه رسد که بخواهیم یا بتوانیم به آن اعتراض کنیم. روش های مزوّرانۀ ایجاد تورم روش هایی هستند که اتفاقاً مردم را خوشحال و راضی میکنند؛ مثلاً افزایش یارانه یا کاهش نرخ سود وام ها. مردم شیرینی آنی یارانه و وام را خیر حکومت می بینند امّا تلخی زهر تورم را که بعداً آشکار خواهد شد شرّی می دانند که از آسمان نازل شده. تورم گاه می تواند تا دهها سال خود را پشت بدهی های دولت یا نرخ مصنوعی ارزان ارز خارجی پنهان کند (اوّلی ترفند دولتها در اقتصادهای صنعتی و دومی روش معمول اقتصادهای خام فروش است)، امّا بالاخره روزی از پشت سدهای پنهانکاری سر میرود و مثل سیل به راه می افتد و زندگی همه را به هم میریزد و تنها منتفع آن حکومت و نزدیکان حکومت خواهند بود.
پایان خوش قصّۀ پول می تواند خلع سلاح حکومتها از اسلحۀ غارت تورمی باشد. لغو انحصار دولتی پول. بازگرداندن پول به دست گره گشای رقابت و بازار. و بازگشتن جهان به یک اقتصاد کمابیش پایدارتر، زندگی های آرام تر، حکومتها و ارتشهای بسیار کوچک تر، انسانهای آزادتر. این همه به دانستن و خواستن مردم بستگی دارد و اینکه شکل گیری خِرَد جمعی ضدتورمی چقدر طول خواهد کشید.
پایان ناخوش قصّۀ پول طبق پیشبینی فردریش هایک می تواند حتّی تا سقوط کامل تمدن پیش برود.
هزاران سال قبل، تمدّن ابتدا از خاورمیانه رویید. دور از ذهن نیست که نجات تمدن از وحشیگری پولی دولتها نیز از همینجا آغاز شود. این آرزوست امّا با این وجود در مقایسه با راهکارهای این روزهای اقتصاددانان برای «هدایت نقدینگی!» کمتر تخیّلی به نظر می آید.
@austrianschool
فون هایک
تفاوت قانون با قانونگذاری
«نهادها نتیجهٔ کنش انسانها هستند نه محصول طراحی انسانی» یک مثال خوب زبان است که هیچ شخص یا شورایی آن را طراحی و اختراع نکرده است هر زبانی در طول نسلها به شکل خاصی از لغات و گرامر تکامل می یابد و نتیجهٔ تلاشهای افراد بیشماری در انتقال معانی به دیگران است. اگر جانسون در فرهنگ لغت معروفش کلمه "صندلی" را به معنی "کشتن با خونسردی" نوشته بود مردم ناگهان شروع به استفاده از کلمه "صندلی" به عنوان مترادف "قتل" نمیکردند بلکه تنها اعتمادشان را به لغتنامه دکتر جانسون از دست میدادند آنچه در مورد زبان صدق میکند برای قانون هم صادق است. اغلب قوانینی که ادارهکننده تعاملات میان انسانهاست، توسط تعدادی قانوننویس ماهر طراحی و اختراع نشده است، بلکه قوانین بدون طراحی مرکزی پدید آمده و تکامل یافته اند بطور مثال قانون ممنوعیت قتل و دزدی در هیچ جامعه ای محصول تصمیم رهبران جامعه نیست. مردم قتل را تحمل نمیکنند حتی اگر دولتی رسمی وجود نداشته باشد تا علیه قتل قانونگذاری کند. قوانین طبیعی ممکن است ریشه ژنتیک داشته باشند (والدین برای حفاظت از فرزندانشان هرکاری میکنند و قتل آنها را تحمل نمیکنندباشیمریشه عرفی...تصور کنید که شما و رانندگان دیگری، در جستجوی فضایی برای پارک کردن در یک پارکینگ شلوغ هستید. سرانجام ماشینی را مشاهده میکنید که در حال بیرون آمدن از پارک است. شما در فاصله چند متری از آن مکان توقف کرده و چراغ راهنمای اتومبیل خود را در جهت آن روشن میکنید. وقتی رانندهای دیگر که او هم در پی پارک کردن است، اتومبیل شما را در این حالت ببیند، فورا میفهمد که شما زودتر از او خواستار توقف در آن فضا شده اید لذا از آنجا رد شده و به جستجو برای یافتن فضایی دیگر ادامه خواهد داد؛ در واقع هر دوی شما تابع قانونی نانوشته هستید که بصورت خودجوش پدید آمده مثال جالبتر قانون تجارت است هزاران سال پیش هنگامی که تجارت در منطقه مدیترانه بهسرعت شروع به گسترش کرد، بهطور طبیعی جدل در بین تاجران نیز افزایش یافت. با این حال، هیچ قدرت فرمانروایی واحدی وجود نداشت و هرکدام از تاجران از یک منطقه و دولت متفاوت بودند. با وجود این، سیستمی پیچیده و متحد از قانون پدیدار شد تا مجادلات بازرگانی را حل کند. دو ویژگی مهم قانون تجارت از این قرارند: اول این که این قانون به صورت خودجوش از اعمال تاجران تکامل پیدا کرد نه اینکه توسط یک پادشاه یا پارلمان طراحی و اعمال شود. تجربه و عرف عادی در تجارت، توسط تاجران، فراگیر و پذیرفته شد و این عرف عادی، انتظاراتی را در همه تاجران در مورد اینکه خودشان و همکارانشان در شرایط مختلف چگونه عمل خواهند کرد، ایجاد کرد. تاجران خودشان دادگاههایی را برای حل و فصل تعارضات تاسیس نمودند. این دادگاهها عموما مطابق با تجارب و عرف ثابت و استقرار یافته حکم صادر میکردند همانطور که لغتنامه نویسان، در جستجوی معانی مقبول و استقرار یافته در بین عموم برای کلمات هستند و از خود چیزی ابداع نمیکنند، دادگاههای قانون تجارت نیز برای اعلام احکام قانونی به عرف تجاری پذیرفته شده در بین عموم نگاه میکردند. این قوانین توسط تعاملات انسانی مرتبا بهبود یافته و اصلاح میشود. ویژگی دوم اینکه اگرچه هیچ دولتی وجود نداشت تا قانون تجارت را به صورت اجباری به اجرا درآورد، اما این قانون به صورت عمومی اطاعت میشد. تخلف کردن از قانون تجارت و احکام دادگاهها، خسارت شدیدی به شهرت حرفهای تاجران وارد میکرد و با ریسک زیادی همراه بود و سبب از دست رفتن فرصتهای آتی برای اخذ وام و تجارت با دیگران میشدقوانینی که توسط دولتها ابداع میشوند "قانونگذاری" هستند و از آنها پیروی میکنیم چون در غیر اینصورت دولت ما را جریمه، زندانی یا اعدام میکند. اما تنها قانونگذاری لزوما به ارادهٔ قانونگذار جبر قانونی و اعتبار نمیبخشد. برای مثال، بر اساس قانون کیفری ماساچوست، داشتن رابطه جنسی بین دو بزرگسال که با هم ازدواج نکردهاند خلاف قانون است با وجود این، داشتن این نوع رابطه در ماساچوست در واقع غیر قانونی و خلاف تلقی نمیشود. هیچ افسر پلیس یا دادگاهی متخلفان از این قانون را بازداشت نمیکند در غیر اینصورت با خشم عمومی مواجه شده و در واقع اوست که قانون شکن شناخته خواهد شد!احکام و قوانین سودمند برای جامعه، اغلب مستقل از دولت پدید آمده و اجرا میشوند. اینکه قانون لزوما حاصل طراحی عمدی دارندگان قدرت حاکمیت است، افسانهای بیش نیست. ضمنا جدا از استحقاق یا عدم استحقاق دولت در به کار بردن وسیع قانونگذاری، احترامی که بطور طبیعی برای قانون قائلیم بی تردید نباید به قانونگذاری تعمیم داده شود. یک دولت فاسد، قانونگذاریهای مخربی خواهد کرد. ما نباید چنین دستورات دولتی را با قانون اشتباه بگیریم و برایشان احترام قائل باشیم.
@austrianschool
تفاوت قانون با قانونگذاری
«نهادها نتیجهٔ کنش انسانها هستند نه محصول طراحی انسانی» یک مثال خوب زبان است که هیچ شخص یا شورایی آن را طراحی و اختراع نکرده است هر زبانی در طول نسلها به شکل خاصی از لغات و گرامر تکامل می یابد و نتیجهٔ تلاشهای افراد بیشماری در انتقال معانی به دیگران است. اگر جانسون در فرهنگ لغت معروفش کلمه "صندلی" را به معنی "کشتن با خونسردی" نوشته بود مردم ناگهان شروع به استفاده از کلمه "صندلی" به عنوان مترادف "قتل" نمیکردند بلکه تنها اعتمادشان را به لغتنامه دکتر جانسون از دست میدادند آنچه در مورد زبان صدق میکند برای قانون هم صادق است. اغلب قوانینی که ادارهکننده تعاملات میان انسانهاست، توسط تعدادی قانوننویس ماهر طراحی و اختراع نشده است، بلکه قوانین بدون طراحی مرکزی پدید آمده و تکامل یافته اند بطور مثال قانون ممنوعیت قتل و دزدی در هیچ جامعه ای محصول تصمیم رهبران جامعه نیست. مردم قتل را تحمل نمیکنند حتی اگر دولتی رسمی وجود نداشته باشد تا علیه قتل قانونگذاری کند. قوانین طبیعی ممکن است ریشه ژنتیک داشته باشند (والدین برای حفاظت از فرزندانشان هرکاری میکنند و قتل آنها را تحمل نمیکنندباشیمریشه عرفی...تصور کنید که شما و رانندگان دیگری، در جستجوی فضایی برای پارک کردن در یک پارکینگ شلوغ هستید. سرانجام ماشینی را مشاهده میکنید که در حال بیرون آمدن از پارک است. شما در فاصله چند متری از آن مکان توقف کرده و چراغ راهنمای اتومبیل خود را در جهت آن روشن میکنید. وقتی رانندهای دیگر که او هم در پی پارک کردن است، اتومبیل شما را در این حالت ببیند، فورا میفهمد که شما زودتر از او خواستار توقف در آن فضا شده اید لذا از آنجا رد شده و به جستجو برای یافتن فضایی دیگر ادامه خواهد داد؛ در واقع هر دوی شما تابع قانونی نانوشته هستید که بصورت خودجوش پدید آمده مثال جالبتر قانون تجارت است هزاران سال پیش هنگامی که تجارت در منطقه مدیترانه بهسرعت شروع به گسترش کرد، بهطور طبیعی جدل در بین تاجران نیز افزایش یافت. با این حال، هیچ قدرت فرمانروایی واحدی وجود نداشت و هرکدام از تاجران از یک منطقه و دولت متفاوت بودند. با وجود این، سیستمی پیچیده و متحد از قانون پدیدار شد تا مجادلات بازرگانی را حل کند. دو ویژگی مهم قانون تجارت از این قرارند: اول این که این قانون به صورت خودجوش از اعمال تاجران تکامل پیدا کرد نه اینکه توسط یک پادشاه یا پارلمان طراحی و اعمال شود. تجربه و عرف عادی در تجارت، توسط تاجران، فراگیر و پذیرفته شد و این عرف عادی، انتظاراتی را در همه تاجران در مورد اینکه خودشان و همکارانشان در شرایط مختلف چگونه عمل خواهند کرد، ایجاد کرد. تاجران خودشان دادگاههایی را برای حل و فصل تعارضات تاسیس نمودند. این دادگاهها عموما مطابق با تجارب و عرف ثابت و استقرار یافته حکم صادر میکردند همانطور که لغتنامه نویسان، در جستجوی معانی مقبول و استقرار یافته در بین عموم برای کلمات هستند و از خود چیزی ابداع نمیکنند، دادگاههای قانون تجارت نیز برای اعلام احکام قانونی به عرف تجاری پذیرفته شده در بین عموم نگاه میکردند. این قوانین توسط تعاملات انسانی مرتبا بهبود یافته و اصلاح میشود. ویژگی دوم اینکه اگرچه هیچ دولتی وجود نداشت تا قانون تجارت را به صورت اجباری به اجرا درآورد، اما این قانون به صورت عمومی اطاعت میشد. تخلف کردن از قانون تجارت و احکام دادگاهها، خسارت شدیدی به شهرت حرفهای تاجران وارد میکرد و با ریسک زیادی همراه بود و سبب از دست رفتن فرصتهای آتی برای اخذ وام و تجارت با دیگران میشدقوانینی که توسط دولتها ابداع میشوند "قانونگذاری" هستند و از آنها پیروی میکنیم چون در غیر اینصورت دولت ما را جریمه، زندانی یا اعدام میکند. اما تنها قانونگذاری لزوما به ارادهٔ قانونگذار جبر قانونی و اعتبار نمیبخشد. برای مثال، بر اساس قانون کیفری ماساچوست، داشتن رابطه جنسی بین دو بزرگسال که با هم ازدواج نکردهاند خلاف قانون است با وجود این، داشتن این نوع رابطه در ماساچوست در واقع غیر قانونی و خلاف تلقی نمیشود. هیچ افسر پلیس یا دادگاهی متخلفان از این قانون را بازداشت نمیکند در غیر اینصورت با خشم عمومی مواجه شده و در واقع اوست که قانون شکن شناخته خواهد شد!احکام و قوانین سودمند برای جامعه، اغلب مستقل از دولت پدید آمده و اجرا میشوند. اینکه قانون لزوما حاصل طراحی عمدی دارندگان قدرت حاکمیت است، افسانهای بیش نیست. ضمنا جدا از استحقاق یا عدم استحقاق دولت در به کار بردن وسیع قانونگذاری، احترامی که بطور طبیعی برای قانون قائلیم بی تردید نباید به قانونگذاری تعمیم داده شود. یک دولت فاسد، قانونگذاریهای مخربی خواهد کرد. ما نباید چنین دستورات دولتی را با قانون اشتباه بگیریم و برایشان احترام قائل باشیم.
@austrianschool
✔️عبدالحسین نوشین چگونه مارکسیسم را به اقتصادایران پیوند زد؟🔻
✍️ پرویز گیلانی
هرچند در تحقیقها و پژوهشهایی که پیرامون ورود علم اقتصاد به ایران تهیه شده نامی از عبدالحسین نوشین برده نشده اما به نظر میرسد او همانگونه که نقشی بسیار مهم در بالندگی ادبیات نمایشی در ایران داشته، در لرزان کردن پایههای علم اقتصاد در ایران نیز اثرگذار بوده است.
عبدالحسین نوشین که یکی از بنیانگذاران حزب توده بود در سال 1321 با تدوین دو جزوه با عنوان «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» که هر دو برگرفته از دیدگاههای کارل مارکس بودند، نقشی اساسی در تدوین مانیفست سیاسی و اقتصادی این حزب داشت.
37 سال پیش از آنکه نوشین این دو منبع مارکسیستی را آماده انتشار کند، محمد علی فروغی کتابی تحت عنوان«اصول ثروت ملل» نوشته اقتصاددانی فرانسوی به نام پل بورگار را ترجمه کرده بود. هرچند این کتاب در آن مقطع زمانی مهم و حائز اهمیت بود اما کمتر مورد استفاده دانشگاهیان و روشنفکران قرار گرفت. به این ترتیب زمانی که حزب توده دو جزوه «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» را منتشر کرد، با استقبال مواجه شد و به عنوان کتاب دانشگاهی در دانشکده حقوق دانشگاه تهران و بعدها در مدرسه عالی بازرگانی تدریس شد.
محمود عسگریزاده که در اواسط دهه 30 دانشجوی مدرسه عالی بازرگانی بود با مانیفست اقتصادی حزب توده آشنا شد و چند سال بعد که به عنوان یکی از اعضای کمیته مرکزی سازمان مجاهدین خلق کارش را آغاز کرد، مأموریت یافت جزوهای برای آموزش اقتصاد به اعضای مجاهدین خلق تهیه و تدوین کند. جزوه او با عنوان «اقتصاد به زبان ساده» کاملاً تحت تاثیر کتاب اصول علم اقتصاد عبدالحسین نوشین نوشته شد اما از نظر محتوا بسیار پوپولیستیتر و سطح پایینتر از اصول علم اقتصاد نوشین بود. البته این کتاب در مدتزمان اندکی پس از انتشار، به عنوان کتاب مرجع اقتصادی با استقبال انقلابیون و مخالفان سلطنت پهلوی مواجه شد. شاید دلیلش این بود که عسکریزاده در کتابش بر خلاف کتاب اصول علم اقتصاد، از فرمولهای ریاضی بهرهای نبرد.
در سال 1387 یکی از روزنامهنگاران اقتصادی از 70 سیاستمدار و مدیر اقتصادی که سابقه حضور در دولت و مجلس و نهادهای حاکمیتی را داشتند پرسید: «مهمترین کتاب اقتصادی که در جوانی مطالعه کردید چه نام داشت؟» 46 نفر از افرادی که با آنها مصاحبه شد گفتند؛ مهمترین کتاب اقتصادی که در دهه 50 مطالعه کردهاند، کتاب اقتصاد به زبان ساده نوشته محمود عسگریزاده بوده است. 24 نفر باقیمانده نیز کتابهای اقتصاد اسلامی را مطالعه کرده بودند که بهطور غیر مستقیم تحت تاثیر اندیشههای روشنفکران چپگرا نوشته شده است.
البته تکیهبر نظریات مارکسیستی به عنوان محور و مبنای تحلیلهای اقتصادی، تنها مختص گروههایی نظیر مجاهدین و چریکهای فدایی خلق نبود چراکه بسیاری از روشنفکران و کنشگران سیاسی و اقتصادی در دهه 50، بدون وابستگی سازمانی، چنین دیدگاههایی داشتند. شاید از میان مشهورترین آنها، بتوان به علی شریعتی اشاره کرد. روشنفکر پرنفوذی که بخش مهمی از نظراتی که در دوران انقلاب بهعنوان اقتصاد اسلامی مطرح شد از دیدگاه نظری و ایدئولوژیک او نشات گرفت.
علاوهبر شریعتی که گرایشهای سوسیالیستیاش را پشت اندیشههای اسلامی پنهان کرده بود، دیدگاههای افرادی نظیر سیدمحمدباقر صدر، سیدمحمود طالقانی، حبیبالله پیمان، مرتضی مطهری، سیدمحمد بهشتی و سیدابوالحسن بنیصدر نیز به نوعی رنگ و بوی چپ گرایانه داشت.
به این ترتیب میتوان نتیجه گرفت که علم اقتصاد مارکسیستی توسط روشنفکران نزدیک به حزب توده و به وسیله افرادی نظیر عبدالحسین نوشین، خلیل ملکی، جلال آلاحمد و... به جامعه ایران تزریق شد، توسط مجاهدین خلق و به وسیله افرادی نظیر محمود عسگریزاده، تقی شهرام، محمد حنیفنژاد و... بسط و توسعه پیدا کرد و توسط روشنفکرانی نظیر علی شریعتی، حبیبالله پیمان و... به جوانان انقلابی انتقال پیدا کرد.
هنوز که هنوز است، نفوذ کلام روشنفکران چپگرا و تاثیر عمیقی که بر ذهنیت جمعی مردم و سیاستمداران کشور داشتند نقشی غیرقابل انکار در جاماندگی ایران از توسعه و پیشرفت دارد. این نقش آنقدر عمیق و اثرگذار بوده که پس از این همه سال، سیاستگذاری در ایران همچنان در تله افکار چپگرایانه گرفتار است و راه رهایی ندارد.
@austrianschool
✍️ پرویز گیلانی
هرچند در تحقیقها و پژوهشهایی که پیرامون ورود علم اقتصاد به ایران تهیه شده نامی از عبدالحسین نوشین برده نشده اما به نظر میرسد او همانگونه که نقشی بسیار مهم در بالندگی ادبیات نمایشی در ایران داشته، در لرزان کردن پایههای علم اقتصاد در ایران نیز اثرگذار بوده است.
عبدالحسین نوشین که یکی از بنیانگذاران حزب توده بود در سال 1321 با تدوین دو جزوه با عنوان «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» که هر دو برگرفته از دیدگاههای کارل مارکس بودند، نقشی اساسی در تدوین مانیفست سیاسی و اقتصادی این حزب داشت.
37 سال پیش از آنکه نوشین این دو منبع مارکسیستی را آماده انتشار کند، محمد علی فروغی کتابی تحت عنوان«اصول ثروت ملل» نوشته اقتصاددانی فرانسوی به نام پل بورگار را ترجمه کرده بود. هرچند این کتاب در آن مقطع زمانی مهم و حائز اهمیت بود اما کمتر مورد استفاده دانشگاهیان و روشنفکران قرار گرفت. به این ترتیب زمانی که حزب توده دو جزوه «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» را منتشر کرد، با استقبال مواجه شد و به عنوان کتاب دانشگاهی در دانشکده حقوق دانشگاه تهران و بعدها در مدرسه عالی بازرگانی تدریس شد.
محمود عسگریزاده که در اواسط دهه 30 دانشجوی مدرسه عالی بازرگانی بود با مانیفست اقتصادی حزب توده آشنا شد و چند سال بعد که به عنوان یکی از اعضای کمیته مرکزی سازمان مجاهدین خلق کارش را آغاز کرد، مأموریت یافت جزوهای برای آموزش اقتصاد به اعضای مجاهدین خلق تهیه و تدوین کند. جزوه او با عنوان «اقتصاد به زبان ساده» کاملاً تحت تاثیر کتاب اصول علم اقتصاد عبدالحسین نوشین نوشته شد اما از نظر محتوا بسیار پوپولیستیتر و سطح پایینتر از اصول علم اقتصاد نوشین بود. البته این کتاب در مدتزمان اندکی پس از انتشار، به عنوان کتاب مرجع اقتصادی با استقبال انقلابیون و مخالفان سلطنت پهلوی مواجه شد. شاید دلیلش این بود که عسکریزاده در کتابش بر خلاف کتاب اصول علم اقتصاد، از فرمولهای ریاضی بهرهای نبرد.
در سال 1387 یکی از روزنامهنگاران اقتصادی از 70 سیاستمدار و مدیر اقتصادی که سابقه حضور در دولت و مجلس و نهادهای حاکمیتی را داشتند پرسید: «مهمترین کتاب اقتصادی که در جوانی مطالعه کردید چه نام داشت؟» 46 نفر از افرادی که با آنها مصاحبه شد گفتند؛ مهمترین کتاب اقتصادی که در دهه 50 مطالعه کردهاند، کتاب اقتصاد به زبان ساده نوشته محمود عسگریزاده بوده است. 24 نفر باقیمانده نیز کتابهای اقتصاد اسلامی را مطالعه کرده بودند که بهطور غیر مستقیم تحت تاثیر اندیشههای روشنفکران چپگرا نوشته شده است.
البته تکیهبر نظریات مارکسیستی به عنوان محور و مبنای تحلیلهای اقتصادی، تنها مختص گروههایی نظیر مجاهدین و چریکهای فدایی خلق نبود چراکه بسیاری از روشنفکران و کنشگران سیاسی و اقتصادی در دهه 50، بدون وابستگی سازمانی، چنین دیدگاههایی داشتند. شاید از میان مشهورترین آنها، بتوان به علی شریعتی اشاره کرد. روشنفکر پرنفوذی که بخش مهمی از نظراتی که در دوران انقلاب بهعنوان اقتصاد اسلامی مطرح شد از دیدگاه نظری و ایدئولوژیک او نشات گرفت.
علاوهبر شریعتی که گرایشهای سوسیالیستیاش را پشت اندیشههای اسلامی پنهان کرده بود، دیدگاههای افرادی نظیر سیدمحمدباقر صدر، سیدمحمود طالقانی، حبیبالله پیمان، مرتضی مطهری، سیدمحمد بهشتی و سیدابوالحسن بنیصدر نیز به نوعی رنگ و بوی چپ گرایانه داشت.
به این ترتیب میتوان نتیجه گرفت که علم اقتصاد مارکسیستی توسط روشنفکران نزدیک به حزب توده و به وسیله افرادی نظیر عبدالحسین نوشین، خلیل ملکی، جلال آلاحمد و... به جامعه ایران تزریق شد، توسط مجاهدین خلق و به وسیله افرادی نظیر محمود عسگریزاده، تقی شهرام، محمد حنیفنژاد و... بسط و توسعه پیدا کرد و توسط روشنفکرانی نظیر علی شریعتی، حبیبالله پیمان و... به جوانان انقلابی انتقال پیدا کرد.
هنوز که هنوز است، نفوذ کلام روشنفکران چپگرا و تاثیر عمیقی که بر ذهنیت جمعی مردم و سیاستمداران کشور داشتند نقشی غیرقابل انکار در جاماندگی ایران از توسعه و پیشرفت دارد. این نقش آنقدر عمیق و اثرگذار بوده که پس از این همه سال، سیاستگذاری در ایران همچنان در تله افکار چپگرایانه گرفتار است و راه رهایی ندارد.
@austrianschool