🔖خردگرایی تحولی و خردگرایی صنعگرا در دیدگاه هایک
🌀هایک معتقد است طی سده هجدهم، دو جریان خردگرایانه متمایز در کنار هم وجود داشته است که به اشتباه و تحت تاثیر فیلسوفان فرانسوی آن دوران، هر دو جریان را زیر عنوان واحد روشنگری طبقهبندی میکنند... خردگرایان فرانسوی تحت تاثیر دکارت، قدرت فوقالعاده و نامحدودی برای عقل قایل بودند، به طوری که تصور میکردند عقل خودآگاه میتواند تشخیصدهنده و تعیینکننده هر گونه عمل جزئی باشد.
🌀دیوید هیوم مخالف چنین تصوری از عقل است و با تحلیل عقلانی به مبارزه با ادعاهای بلندپروازانه عقل میرود. هیوم با تاکید بر محدودیتهای چارهناپذیر تواناییهای عقل، بر آن است که تنها با شناخت چنین محدودیتی میتوان کارایی عملی عقل را افزایش داد... خردگرایان فرانسوی معتقد بودند نهادهای اجتماعی محصول طرح و قصد عامدانه عقل انسانی هستند و بنابراین این نهادها را میتوان به نحو مطلوبی اصلاح کرد، سازمان داد یا اساسا نهادهای جدید و جایگزینی ایجاد کرد. هایک این نوع خردگرایی را که دمساز با جو حکومت مطلقهای بود که در اروپا به ویژه فرانسه، سعی در ایجاد ساختار متمرکز جدیدی برای دولت داشت، عقلانیینامد.نژاد
اما در سنت فکری فیلسوفان آزادی اسکاتلندی و انگلیسی، از جمله هیوم، نهادهای اجتماعی، محصول جریان تحولی تدریجی و دیرپا تلقی میشدند. هایک که خود متعلق به این سنت فلسفی است، خردگرایی این فیلسوفان را تحولی توصیف میکند. هایک به پیروی از این خردگرایی تحولی، معتقد است که نهادهای بنیادی تمدن انسانی، از قبیل قواعد اخلاقی، حقوقی، زبان، پول، بازار و دولت هیچکدام با عقل خودآگاه فردی و با قصد و نیت طراحی و ایجاد نشدهاند، بلکه همگی طی جریان تحولی طولانی به طور خودجوش به وجود آمدهاند. این تحول توسط نوعی سازوکار انتخابی، آزمون و خطا و از میان رفتن ساختارهای بدون کارایی صورت گرفته است.
#خردگرایی_تحولی #عقلانیت_صنعگرا #بریده_کتاب
📚گفتارهایی در معرفتشناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
🖌موسی غنینژاد
@austrianschool
🌀هایک معتقد است طی سده هجدهم، دو جریان خردگرایانه متمایز در کنار هم وجود داشته است که به اشتباه و تحت تاثیر فیلسوفان فرانسوی آن دوران، هر دو جریان را زیر عنوان واحد روشنگری طبقهبندی میکنند... خردگرایان فرانسوی تحت تاثیر دکارت، قدرت فوقالعاده و نامحدودی برای عقل قایل بودند، به طوری که تصور میکردند عقل خودآگاه میتواند تشخیصدهنده و تعیینکننده هر گونه عمل جزئی باشد.
🌀دیوید هیوم مخالف چنین تصوری از عقل است و با تحلیل عقلانی به مبارزه با ادعاهای بلندپروازانه عقل میرود. هیوم با تاکید بر محدودیتهای چارهناپذیر تواناییهای عقل، بر آن است که تنها با شناخت چنین محدودیتی میتوان کارایی عملی عقل را افزایش داد... خردگرایان فرانسوی معتقد بودند نهادهای اجتماعی محصول طرح و قصد عامدانه عقل انسانی هستند و بنابراین این نهادها را میتوان به نحو مطلوبی اصلاح کرد، سازمان داد یا اساسا نهادهای جدید و جایگزینی ایجاد کرد. هایک این نوع خردگرایی را که دمساز با جو حکومت مطلقهای بود که در اروپا به ویژه فرانسه، سعی در ایجاد ساختار متمرکز جدیدی برای دولت داشت، عقلانیینامد.نژاد
اما در سنت فکری فیلسوفان آزادی اسکاتلندی و انگلیسی، از جمله هیوم، نهادهای اجتماعی، محصول جریان تحولی تدریجی و دیرپا تلقی میشدند. هایک که خود متعلق به این سنت فلسفی است، خردگرایی این فیلسوفان را تحولی توصیف میکند. هایک به پیروی از این خردگرایی تحولی، معتقد است که نهادهای بنیادی تمدن انسانی، از قبیل قواعد اخلاقی، حقوقی، زبان، پول، بازار و دولت هیچکدام با عقل خودآگاه فردی و با قصد و نیت طراحی و ایجاد نشدهاند، بلکه همگی طی جریان تحولی طولانی به طور خودجوش به وجود آمدهاند. این تحول توسط نوعی سازوکار انتخابی، آزمون و خطا و از میان رفتن ساختارهای بدون کارایی صورت گرفته است.
#خردگرایی_تحولی #عقلانیت_صنعگرا #بریده_کتاب
📚گفتارهایی در معرفتشناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
🖌موسی غنینژاد
@austrianschool
Forwarded from LiberTorch (Räihan)
🔴سم نسبی گرایی
سی اس لویس، نویسنده سرشناس انگلیسی و خالق مجموعه رمانهای «سرگذشت نارنیا»، در کتابی تحت عنوان «انحلال انسان»، دیدگاه نسبی گرایی را مورد تحلیل قرار داده. نظریات لویس در باب نسبی گرایی (که در لینک زیر قابل مشاهده است)، زمینه فکری نسبی گرایی را مورد بررسی قرار داده و تناقضات درونی این طرز فکر را نشان میدهد. او همچنینی برخی فلسفههای سیاسی دوران پس نسبی گرایی، مانند نازیسم و کمونیسم را مورد تحلیل قرار میدهد.
https://www.youtube.com/watch?v=Lgcd6jvsCFs
@LibrT
سی اس لویس، نویسنده سرشناس انگلیسی و خالق مجموعه رمانهای «سرگذشت نارنیا»، در کتابی تحت عنوان «انحلال انسان»، دیدگاه نسبی گرایی را مورد تحلیل قرار داده. نظریات لویس در باب نسبی گرایی (که در لینک زیر قابل مشاهده است)، زمینه فکری نسبی گرایی را مورد بررسی قرار داده و تناقضات درونی این طرز فکر را نشان میدهد. او همچنینی برخی فلسفههای سیاسی دوران پس نسبی گرایی، مانند نازیسم و کمونیسم را مورد تحلیل قرار میدهد.
https://www.youtube.com/watch?v=Lgcd6jvsCFs
@LibrT
قصۀ پول
💭 امیررضا عبدلی
صدهاهزار سال قبل، انسان پیش از آنکه تولید را شروع کند مبادله را شروع کرد. انسان دریافت که برای بعضی کالاها به خاطر کمیابی بیشتر و استهلاک کمتر، تقاضای نسبی بیشتری وجود دارد: پوست، نمک، صدف، شاخ و غیره. انسان فهمید بهتر است برای روز مبادا چیزی ذخیره کند و فهمید مثلاً ذخیره کردن نمک از ذخیره کردن پیاز یا بزغاله عاقلانه تر است. چون به این زودیها نابود نمیشود، تقسیم پذیرتر است، و در ضمن مشتری بیشتری دارد و با داشتن آن خیلی چیزهای دیگر را که لازم شوند میتوان خرید. به این ترتیب مفهوم واسطۀ مبادله و وسیلۀ حفظ ارزش در ذهن بشر شکل گرفت. پول پدید آمد. در حالی که هنوز هیچ حکومتی و هیچ اقتصاددانی وجود نداشت.
هزاران سال گذشت. همۀ انسانها فهمیدند طلا از همه چیز کمیاب تر است، تقریباً مستهلک نمی شود و همیشه مشتری دارد. بشر به این نتیجه رسید که قطعات طلا از هر پول دیگری بهتر است. و البته تقلبهایی هم در آن میشد، همانطور که همیشه در مورد هر کالای دیگری می شود.
در همین اثنا کسانی پیدا شدند که دیدند می توان به جای زحمت کشیدن و عرق ریختن، در سایه خوابید و از دسترنج دیگران حتی بیش از خود آنت. همیشه زورمندانی بودند که از مردم باج میگرفتند. امّا از زمانی به بعد کارشان بالا گرفت به فکر ایجاد اعتبار و رسمیت افتادند. عدّه ای را مأمور کردند تا برایشان حمایت جلب کنند و افسانه بسرایند و مشروعیت بتراشند. و به این ترتیب باج گیری به شغل پیچیده تر و کم زحمت تری به نام حکومت تبدیل شد. و بعدها علم سیاست مُدُن پدید آمد تا باجگیری حکومت را مشروع و موجّه و اجتناب ناپذیر جلوه دهد. «سیاست مدن» جدّ اعلای اقتصاد کلان متعارف امروزی بود.
پایۀ حکومت که محکم شد، حکومتیان خیلی چیزها را حق ذاتی خود دانستند. یکی از آن ها انحصار انتشار پول بود. حکما شروع به نظریه پردازی کردند: «قوّۀ ابراء پول ناشی از اقتدار حاکمیت است ولاغیر». مردم کوچه و بازار که معنی این حرفهای های قلنبه سلنبه را نمیفهمیدند. آنها فقط پولی برای رواج دادن معاملاتشان میخواستند. پولی که تا آن زمان همیشه در بازار مثل همۀ کالاهای دیگر تولید و عرضه و معامله شده بود. امّا حالا حکومت میگفت فقط چیزی پول است که مُهر ضرّابخانۀ من بر آن باشد. چاره ای جز پذیرش نبود. حکومت پول را غصب کرد و به انحصار خود درآورد و این شاه بیت همۀ باجگیری های تاریخ بود. از طریق دستکاری پول میشود از مردم باج گرفت و قدرت خرید آنها را غصب کرد، بی آن که حتّی بفهمند: پایین آوردن عیار سکّه ها و تقلب در پول، در نتیجه تورم و بالا رفتن قیمتها. وقتی به دوران مدرن رسیدیم، قدرت حکومتها برای سوءاستفاده از بی خبری مردم به اوج رسید. به نحوی که نقش تاریخی طلا به عنوان پول را هم انکار کردند: پول کاغذی است که ما پشت آن را امضا کرده باشیم؛ پول عددی است که در حسابهای بانکی شما کم و زیاد شود و مورد تأیید ما باشد. به این ترتیب هزینۀ ایجاد تورم برای حکومتها تقریباً به صفر رسید.
تا روزی که پول در انحصار حکومت باشد، تورم وجود خواهد داشت و دسترنج مردم به مرور زمان غارت خواهد شد. تورم «غارت نرم» است. غارتی که ما آن را نمیبینیم چه رسد که بخواهیم یا بتوانیم به آن اعتراض کنیم. روش های مزوّرانۀ ایجاد تورم روش هایی هستند که اتفاقاً مردم را خوشحال و راضی میکنند؛ مثلاً افزایش یارانه یا کاهش نرخ سود وام ها. مردم شیرینی آنی یارانه و وام را خیر حکومت می بینند امّا تلخی زهر تورم را که بعداً آشکار خواهد شد شرّی می دانند که از آسمان نازل شده. تورم گاه می تواند تا دهها سال خود را پشت بدهی های دولت یا نرخ مصنوعی ارزان ارز خارجی پنهان کند (اوّلی ترفند دولتها در اقتصادهای صنعتی و دومی روش معمول اقتصادهای خام فروش است)، امّا بالاخره روزی از پشت سدهای پنهانکاری سر میرود و مثل سیل به راه می افتد و زندگی همه را به هم میریزد و تنها منتفع آن حکومت و نزدیکان حکومت خواهند بود.
پایان خوش قصّۀ پول می تواند خلع سلاح حکومتها از اسلحۀ غارت تورمی باشد. لغو انحصار دولتی پول. بازگرداندن پول به دست گره گشای رقابت و بازار. و بازگشتن جهان به یک اقتصاد کمابیش پایدارتر، زندگی های آرام تر، حکومتها و ارتشهای بسیار کوچک تر، انسانهای آزادتر. این همه به دانستن و خواستن مردم بستگی دارد و اینکه شکل گیری خِرَد جمعی ضدتورمی چقدر طول خواهد کشید.
پایان ناخوش قصّۀ پول طبق پیشبینی فردریش هایک می تواند حتّی تا سقوط کامل تمدن پیش برود.
هزاران سال قبل، تمدّن ابتدا از خاورمیانه رویید. دور از ذهن نیست که نجات تمدن از وحشیگری پولی دولتها نیز از همینجا آغاز شود. این آرزوست امّا با این وجود در مقایسه با راهکارهای این روزهای اقتصاددانان برای «هدایت نقدینگی!» کمتر تخیّلی به نظر می آید.
@austrianschool
💭 امیررضا عبدلی
صدهاهزار سال قبل، انسان پیش از آنکه تولید را شروع کند مبادله را شروع کرد. انسان دریافت که برای بعضی کالاها به خاطر کمیابی بیشتر و استهلاک کمتر، تقاضای نسبی بیشتری وجود دارد: پوست، نمک، صدف، شاخ و غیره. انسان فهمید بهتر است برای روز مبادا چیزی ذخیره کند و فهمید مثلاً ذخیره کردن نمک از ذخیره کردن پیاز یا بزغاله عاقلانه تر است. چون به این زودیها نابود نمیشود، تقسیم پذیرتر است، و در ضمن مشتری بیشتری دارد و با داشتن آن خیلی چیزهای دیگر را که لازم شوند میتوان خرید. به این ترتیب مفهوم واسطۀ مبادله و وسیلۀ حفظ ارزش در ذهن بشر شکل گرفت. پول پدید آمد. در حالی که هنوز هیچ حکومتی و هیچ اقتصاددانی وجود نداشت.
هزاران سال گذشت. همۀ انسانها فهمیدند طلا از همه چیز کمیاب تر است، تقریباً مستهلک نمی شود و همیشه مشتری دارد. بشر به این نتیجه رسید که قطعات طلا از هر پول دیگری بهتر است. و البته تقلبهایی هم در آن میشد، همانطور که همیشه در مورد هر کالای دیگری می شود.
در همین اثنا کسانی پیدا شدند که دیدند می توان به جای زحمت کشیدن و عرق ریختن، در سایه خوابید و از دسترنج دیگران حتی بیش از خود آنت. همیشه زورمندانی بودند که از مردم باج میگرفتند. امّا از زمانی به بعد کارشان بالا گرفت به فکر ایجاد اعتبار و رسمیت افتادند. عدّه ای را مأمور کردند تا برایشان حمایت جلب کنند و افسانه بسرایند و مشروعیت بتراشند. و به این ترتیب باج گیری به شغل پیچیده تر و کم زحمت تری به نام حکومت تبدیل شد. و بعدها علم سیاست مُدُن پدید آمد تا باجگیری حکومت را مشروع و موجّه و اجتناب ناپذیر جلوه دهد. «سیاست مدن» جدّ اعلای اقتصاد کلان متعارف امروزی بود.
پایۀ حکومت که محکم شد، حکومتیان خیلی چیزها را حق ذاتی خود دانستند. یکی از آن ها انحصار انتشار پول بود. حکما شروع به نظریه پردازی کردند: «قوّۀ ابراء پول ناشی از اقتدار حاکمیت است ولاغیر». مردم کوچه و بازار که معنی این حرفهای های قلنبه سلنبه را نمیفهمیدند. آنها فقط پولی برای رواج دادن معاملاتشان میخواستند. پولی که تا آن زمان همیشه در بازار مثل همۀ کالاهای دیگر تولید و عرضه و معامله شده بود. امّا حالا حکومت میگفت فقط چیزی پول است که مُهر ضرّابخانۀ من بر آن باشد. چاره ای جز پذیرش نبود. حکومت پول را غصب کرد و به انحصار خود درآورد و این شاه بیت همۀ باجگیری های تاریخ بود. از طریق دستکاری پول میشود از مردم باج گرفت و قدرت خرید آنها را غصب کرد، بی آن که حتّی بفهمند: پایین آوردن عیار سکّه ها و تقلب در پول، در نتیجه تورم و بالا رفتن قیمتها. وقتی به دوران مدرن رسیدیم، قدرت حکومتها برای سوءاستفاده از بی خبری مردم به اوج رسید. به نحوی که نقش تاریخی طلا به عنوان پول را هم انکار کردند: پول کاغذی است که ما پشت آن را امضا کرده باشیم؛ پول عددی است که در حسابهای بانکی شما کم و زیاد شود و مورد تأیید ما باشد. به این ترتیب هزینۀ ایجاد تورم برای حکومتها تقریباً به صفر رسید.
تا روزی که پول در انحصار حکومت باشد، تورم وجود خواهد داشت و دسترنج مردم به مرور زمان غارت خواهد شد. تورم «غارت نرم» است. غارتی که ما آن را نمیبینیم چه رسد که بخواهیم یا بتوانیم به آن اعتراض کنیم. روش های مزوّرانۀ ایجاد تورم روش هایی هستند که اتفاقاً مردم را خوشحال و راضی میکنند؛ مثلاً افزایش یارانه یا کاهش نرخ سود وام ها. مردم شیرینی آنی یارانه و وام را خیر حکومت می بینند امّا تلخی زهر تورم را که بعداً آشکار خواهد شد شرّی می دانند که از آسمان نازل شده. تورم گاه می تواند تا دهها سال خود را پشت بدهی های دولت یا نرخ مصنوعی ارزان ارز خارجی پنهان کند (اوّلی ترفند دولتها در اقتصادهای صنعتی و دومی روش معمول اقتصادهای خام فروش است)، امّا بالاخره روزی از پشت سدهای پنهانکاری سر میرود و مثل سیل به راه می افتد و زندگی همه را به هم میریزد و تنها منتفع آن حکومت و نزدیکان حکومت خواهند بود.
پایان خوش قصّۀ پول می تواند خلع سلاح حکومتها از اسلحۀ غارت تورمی باشد. لغو انحصار دولتی پول. بازگرداندن پول به دست گره گشای رقابت و بازار. و بازگشتن جهان به یک اقتصاد کمابیش پایدارتر، زندگی های آرام تر، حکومتها و ارتشهای بسیار کوچک تر، انسانهای آزادتر. این همه به دانستن و خواستن مردم بستگی دارد و اینکه شکل گیری خِرَد جمعی ضدتورمی چقدر طول خواهد کشید.
پایان ناخوش قصّۀ پول طبق پیشبینی فردریش هایک می تواند حتّی تا سقوط کامل تمدن پیش برود.
هزاران سال قبل، تمدّن ابتدا از خاورمیانه رویید. دور از ذهن نیست که نجات تمدن از وحشیگری پولی دولتها نیز از همینجا آغاز شود. این آرزوست امّا با این وجود در مقایسه با راهکارهای این روزهای اقتصاددانان برای «هدایت نقدینگی!» کمتر تخیّلی به نظر می آید.
@austrianschool
فون هایک
تفاوت قانون با قانونگذاری
«نهادها نتیجهٔ کنش انسانها هستند نه محصول طراحی انسانی» یک مثال خوب زبان است که هیچ شخص یا شورایی آن را طراحی و اختراع نکرده است هر زبانی در طول نسلها به شکل خاصی از لغات و گرامر تکامل می یابد و نتیجهٔ تلاشهای افراد بیشماری در انتقال معانی به دیگران است. اگر جانسون در فرهنگ لغت معروفش کلمه "صندلی" را به معنی "کشتن با خونسردی" نوشته بود مردم ناگهان شروع به استفاده از کلمه "صندلی" به عنوان مترادف "قتل" نمیکردند بلکه تنها اعتمادشان را به لغتنامه دکتر جانسون از دست میدادند آنچه در مورد زبان صدق میکند برای قانون هم صادق است. اغلب قوانینی که ادارهکننده تعاملات میان انسانهاست، توسط تعدادی قانوننویس ماهر طراحی و اختراع نشده است، بلکه قوانین بدون طراحی مرکزی پدید آمده و تکامل یافته اند بطور مثال قانون ممنوعیت قتل و دزدی در هیچ جامعه ای محصول تصمیم رهبران جامعه نیست. مردم قتل را تحمل نمیکنند حتی اگر دولتی رسمی وجود نداشته باشد تا علیه قتل قانونگذاری کند. قوانین طبیعی ممکن است ریشه ژنتیک داشته باشند (والدین برای حفاظت از فرزندانشان هرکاری میکنند و قتل آنها را تحمل نمیکنندباشیمریشه عرفی...تصور کنید که شما و رانندگان دیگری، در جستجوی فضایی برای پارک کردن در یک پارکینگ شلوغ هستید. سرانجام ماشینی را مشاهده میکنید که در حال بیرون آمدن از پارک است. شما در فاصله چند متری از آن مکان توقف کرده و چراغ راهنمای اتومبیل خود را در جهت آن روشن میکنید. وقتی رانندهای دیگر که او هم در پی پارک کردن است، اتومبیل شما را در این حالت ببیند، فورا میفهمد که شما زودتر از او خواستار توقف در آن فضا شده اید لذا از آنجا رد شده و به جستجو برای یافتن فضایی دیگر ادامه خواهد داد؛ در واقع هر دوی شما تابع قانونی نانوشته هستید که بصورت خودجوش پدید آمده مثال جالبتر قانون تجارت است هزاران سال پیش هنگامی که تجارت در منطقه مدیترانه بهسرعت شروع به گسترش کرد، بهطور طبیعی جدل در بین تاجران نیز افزایش یافت. با این حال، هیچ قدرت فرمانروایی واحدی وجود نداشت و هرکدام از تاجران از یک منطقه و دولت متفاوت بودند. با وجود این، سیستمی پیچیده و متحد از قانون پدیدار شد تا مجادلات بازرگانی را حل کند. دو ویژگی مهم قانون تجارت از این قرارند: اول این که این قانون به صورت خودجوش از اعمال تاجران تکامل پیدا کرد نه اینکه توسط یک پادشاه یا پارلمان طراحی و اعمال شود. تجربه و عرف عادی در تجارت، توسط تاجران، فراگیر و پذیرفته شد و این عرف عادی، انتظاراتی را در همه تاجران در مورد اینکه خودشان و همکارانشان در شرایط مختلف چگونه عمل خواهند کرد، ایجاد کرد. تاجران خودشان دادگاههایی را برای حل و فصل تعارضات تاسیس نمودند. این دادگاهها عموما مطابق با تجارب و عرف ثابت و استقرار یافته حکم صادر میکردند همانطور که لغتنامه نویسان، در جستجوی معانی مقبول و استقرار یافته در بین عموم برای کلمات هستند و از خود چیزی ابداع نمیکنند، دادگاههای قانون تجارت نیز برای اعلام احکام قانونی به عرف تجاری پذیرفته شده در بین عموم نگاه میکردند. این قوانین توسط تعاملات انسانی مرتبا بهبود یافته و اصلاح میشود. ویژگی دوم اینکه اگرچه هیچ دولتی وجود نداشت تا قانون تجارت را به صورت اجباری به اجرا درآورد، اما این قانون به صورت عمومی اطاعت میشد. تخلف کردن از قانون تجارت و احکام دادگاهها، خسارت شدیدی به شهرت حرفهای تاجران وارد میکرد و با ریسک زیادی همراه بود و سبب از دست رفتن فرصتهای آتی برای اخذ وام و تجارت با دیگران میشدقوانینی که توسط دولتها ابداع میشوند "قانونگذاری" هستند و از آنها پیروی میکنیم چون در غیر اینصورت دولت ما را جریمه، زندانی یا اعدام میکند. اما تنها قانونگذاری لزوما به ارادهٔ قانونگذار جبر قانونی و اعتبار نمیبخشد. برای مثال، بر اساس قانون کیفری ماساچوست، داشتن رابطه جنسی بین دو بزرگسال که با هم ازدواج نکردهاند خلاف قانون است با وجود این، داشتن این نوع رابطه در ماساچوست در واقع غیر قانونی و خلاف تلقی نمیشود. هیچ افسر پلیس یا دادگاهی متخلفان از این قانون را بازداشت نمیکند در غیر اینصورت با خشم عمومی مواجه شده و در واقع اوست که قانون شکن شناخته خواهد شد!احکام و قوانین سودمند برای جامعه، اغلب مستقل از دولت پدید آمده و اجرا میشوند. اینکه قانون لزوما حاصل طراحی عمدی دارندگان قدرت حاکمیت است، افسانهای بیش نیست. ضمنا جدا از استحقاق یا عدم استحقاق دولت در به کار بردن وسیع قانونگذاری، احترامی که بطور طبیعی برای قانون قائلیم بی تردید نباید به قانونگذاری تعمیم داده شود. یک دولت فاسد، قانونگذاریهای مخربی خواهد کرد. ما نباید چنین دستورات دولتی را با قانون اشتباه بگیریم و برایشان احترام قائل باشیم.
@austrianschool
تفاوت قانون با قانونگذاری
«نهادها نتیجهٔ کنش انسانها هستند نه محصول طراحی انسانی» یک مثال خوب زبان است که هیچ شخص یا شورایی آن را طراحی و اختراع نکرده است هر زبانی در طول نسلها به شکل خاصی از لغات و گرامر تکامل می یابد و نتیجهٔ تلاشهای افراد بیشماری در انتقال معانی به دیگران است. اگر جانسون در فرهنگ لغت معروفش کلمه "صندلی" را به معنی "کشتن با خونسردی" نوشته بود مردم ناگهان شروع به استفاده از کلمه "صندلی" به عنوان مترادف "قتل" نمیکردند بلکه تنها اعتمادشان را به لغتنامه دکتر جانسون از دست میدادند آنچه در مورد زبان صدق میکند برای قانون هم صادق است. اغلب قوانینی که ادارهکننده تعاملات میان انسانهاست، توسط تعدادی قانوننویس ماهر طراحی و اختراع نشده است، بلکه قوانین بدون طراحی مرکزی پدید آمده و تکامل یافته اند بطور مثال قانون ممنوعیت قتل و دزدی در هیچ جامعه ای محصول تصمیم رهبران جامعه نیست. مردم قتل را تحمل نمیکنند حتی اگر دولتی رسمی وجود نداشته باشد تا علیه قتل قانونگذاری کند. قوانین طبیعی ممکن است ریشه ژنتیک داشته باشند (والدین برای حفاظت از فرزندانشان هرکاری میکنند و قتل آنها را تحمل نمیکنندباشیمریشه عرفی...تصور کنید که شما و رانندگان دیگری، در جستجوی فضایی برای پارک کردن در یک پارکینگ شلوغ هستید. سرانجام ماشینی را مشاهده میکنید که در حال بیرون آمدن از پارک است. شما در فاصله چند متری از آن مکان توقف کرده و چراغ راهنمای اتومبیل خود را در جهت آن روشن میکنید. وقتی رانندهای دیگر که او هم در پی پارک کردن است، اتومبیل شما را در این حالت ببیند، فورا میفهمد که شما زودتر از او خواستار توقف در آن فضا شده اید لذا از آنجا رد شده و به جستجو برای یافتن فضایی دیگر ادامه خواهد داد؛ در واقع هر دوی شما تابع قانونی نانوشته هستید که بصورت خودجوش پدید آمده مثال جالبتر قانون تجارت است هزاران سال پیش هنگامی که تجارت در منطقه مدیترانه بهسرعت شروع به گسترش کرد، بهطور طبیعی جدل در بین تاجران نیز افزایش یافت. با این حال، هیچ قدرت فرمانروایی واحدی وجود نداشت و هرکدام از تاجران از یک منطقه و دولت متفاوت بودند. با وجود این، سیستمی پیچیده و متحد از قانون پدیدار شد تا مجادلات بازرگانی را حل کند. دو ویژگی مهم قانون تجارت از این قرارند: اول این که این قانون به صورت خودجوش از اعمال تاجران تکامل پیدا کرد نه اینکه توسط یک پادشاه یا پارلمان طراحی و اعمال شود. تجربه و عرف عادی در تجارت، توسط تاجران، فراگیر و پذیرفته شد و این عرف عادی، انتظاراتی را در همه تاجران در مورد اینکه خودشان و همکارانشان در شرایط مختلف چگونه عمل خواهند کرد، ایجاد کرد. تاجران خودشان دادگاههایی را برای حل و فصل تعارضات تاسیس نمودند. این دادگاهها عموما مطابق با تجارب و عرف ثابت و استقرار یافته حکم صادر میکردند همانطور که لغتنامه نویسان، در جستجوی معانی مقبول و استقرار یافته در بین عموم برای کلمات هستند و از خود چیزی ابداع نمیکنند، دادگاههای قانون تجارت نیز برای اعلام احکام قانونی به عرف تجاری پذیرفته شده در بین عموم نگاه میکردند. این قوانین توسط تعاملات انسانی مرتبا بهبود یافته و اصلاح میشود. ویژگی دوم اینکه اگرچه هیچ دولتی وجود نداشت تا قانون تجارت را به صورت اجباری به اجرا درآورد، اما این قانون به صورت عمومی اطاعت میشد. تخلف کردن از قانون تجارت و احکام دادگاهها، خسارت شدیدی به شهرت حرفهای تاجران وارد میکرد و با ریسک زیادی همراه بود و سبب از دست رفتن فرصتهای آتی برای اخذ وام و تجارت با دیگران میشدقوانینی که توسط دولتها ابداع میشوند "قانونگذاری" هستند و از آنها پیروی میکنیم چون در غیر اینصورت دولت ما را جریمه، زندانی یا اعدام میکند. اما تنها قانونگذاری لزوما به ارادهٔ قانونگذار جبر قانونی و اعتبار نمیبخشد. برای مثال، بر اساس قانون کیفری ماساچوست، داشتن رابطه جنسی بین دو بزرگسال که با هم ازدواج نکردهاند خلاف قانون است با وجود این، داشتن این نوع رابطه در ماساچوست در واقع غیر قانونی و خلاف تلقی نمیشود. هیچ افسر پلیس یا دادگاهی متخلفان از این قانون را بازداشت نمیکند در غیر اینصورت با خشم عمومی مواجه شده و در واقع اوست که قانون شکن شناخته خواهد شد!احکام و قوانین سودمند برای جامعه، اغلب مستقل از دولت پدید آمده و اجرا میشوند. اینکه قانون لزوما حاصل طراحی عمدی دارندگان قدرت حاکمیت است، افسانهای بیش نیست. ضمنا جدا از استحقاق یا عدم استحقاق دولت در به کار بردن وسیع قانونگذاری، احترامی که بطور طبیعی برای قانون قائلیم بی تردید نباید به قانونگذاری تعمیم داده شود. یک دولت فاسد، قانونگذاریهای مخربی خواهد کرد. ما نباید چنین دستورات دولتی را با قانون اشتباه بگیریم و برایشان احترام قائل باشیم.
@austrianschool
✔️عبدالحسین نوشین چگونه مارکسیسم را به اقتصادایران پیوند زد؟🔻
✍️ پرویز گیلانی
هرچند در تحقیقها و پژوهشهایی که پیرامون ورود علم اقتصاد به ایران تهیه شده نامی از عبدالحسین نوشین برده نشده اما به نظر میرسد او همانگونه که نقشی بسیار مهم در بالندگی ادبیات نمایشی در ایران داشته، در لرزان کردن پایههای علم اقتصاد در ایران نیز اثرگذار بوده است.
عبدالحسین نوشین که یکی از بنیانگذاران حزب توده بود در سال 1321 با تدوین دو جزوه با عنوان «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» که هر دو برگرفته از دیدگاههای کارل مارکس بودند، نقشی اساسی در تدوین مانیفست سیاسی و اقتصادی این حزب داشت.
37 سال پیش از آنکه نوشین این دو منبع مارکسیستی را آماده انتشار کند، محمد علی فروغی کتابی تحت عنوان«اصول ثروت ملل» نوشته اقتصاددانی فرانسوی به نام پل بورگار را ترجمه کرده بود. هرچند این کتاب در آن مقطع زمانی مهم و حائز اهمیت بود اما کمتر مورد استفاده دانشگاهیان و روشنفکران قرار گرفت. به این ترتیب زمانی که حزب توده دو جزوه «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» را منتشر کرد، با استقبال مواجه شد و به عنوان کتاب دانشگاهی در دانشکده حقوق دانشگاه تهران و بعدها در مدرسه عالی بازرگانی تدریس شد.
محمود عسگریزاده که در اواسط دهه 30 دانشجوی مدرسه عالی بازرگانی بود با مانیفست اقتصادی حزب توده آشنا شد و چند سال بعد که به عنوان یکی از اعضای کمیته مرکزی سازمان مجاهدین خلق کارش را آغاز کرد، مأموریت یافت جزوهای برای آموزش اقتصاد به اعضای مجاهدین خلق تهیه و تدوین کند. جزوه او با عنوان «اقتصاد به زبان ساده» کاملاً تحت تاثیر کتاب اصول علم اقتصاد عبدالحسین نوشین نوشته شد اما از نظر محتوا بسیار پوپولیستیتر و سطح پایینتر از اصول علم اقتصاد نوشین بود. البته این کتاب در مدتزمان اندکی پس از انتشار، به عنوان کتاب مرجع اقتصادی با استقبال انقلابیون و مخالفان سلطنت پهلوی مواجه شد. شاید دلیلش این بود که عسکریزاده در کتابش بر خلاف کتاب اصول علم اقتصاد، از فرمولهای ریاضی بهرهای نبرد.
در سال 1387 یکی از روزنامهنگاران اقتصادی از 70 سیاستمدار و مدیر اقتصادی که سابقه حضور در دولت و مجلس و نهادهای حاکمیتی را داشتند پرسید: «مهمترین کتاب اقتصادی که در جوانی مطالعه کردید چه نام داشت؟» 46 نفر از افرادی که با آنها مصاحبه شد گفتند؛ مهمترین کتاب اقتصادی که در دهه 50 مطالعه کردهاند، کتاب اقتصاد به زبان ساده نوشته محمود عسگریزاده بوده است. 24 نفر باقیمانده نیز کتابهای اقتصاد اسلامی را مطالعه کرده بودند که بهطور غیر مستقیم تحت تاثیر اندیشههای روشنفکران چپگرا نوشته شده است.
البته تکیهبر نظریات مارکسیستی به عنوان محور و مبنای تحلیلهای اقتصادی، تنها مختص گروههایی نظیر مجاهدین و چریکهای فدایی خلق نبود چراکه بسیاری از روشنفکران و کنشگران سیاسی و اقتصادی در دهه 50، بدون وابستگی سازمانی، چنین دیدگاههایی داشتند. شاید از میان مشهورترین آنها، بتوان به علی شریعتی اشاره کرد. روشنفکر پرنفوذی که بخش مهمی از نظراتی که در دوران انقلاب بهعنوان اقتصاد اسلامی مطرح شد از دیدگاه نظری و ایدئولوژیک او نشات گرفت.
علاوهبر شریعتی که گرایشهای سوسیالیستیاش را پشت اندیشههای اسلامی پنهان کرده بود، دیدگاههای افرادی نظیر سیدمحمدباقر صدر، سیدمحمود طالقانی، حبیبالله پیمان، مرتضی مطهری، سیدمحمد بهشتی و سیدابوالحسن بنیصدر نیز به نوعی رنگ و بوی چپ گرایانه داشت.
به این ترتیب میتوان نتیجه گرفت که علم اقتصاد مارکسیستی توسط روشنفکران نزدیک به حزب توده و به وسیله افرادی نظیر عبدالحسین نوشین، خلیل ملکی، جلال آلاحمد و... به جامعه ایران تزریق شد، توسط مجاهدین خلق و به وسیله افرادی نظیر محمود عسگریزاده، تقی شهرام، محمد حنیفنژاد و... بسط و توسعه پیدا کرد و توسط روشنفکرانی نظیر علی شریعتی، حبیبالله پیمان و... به جوانان انقلابی انتقال پیدا کرد.
هنوز که هنوز است، نفوذ کلام روشنفکران چپگرا و تاثیر عمیقی که بر ذهنیت جمعی مردم و سیاستمداران کشور داشتند نقشی غیرقابل انکار در جاماندگی ایران از توسعه و پیشرفت دارد. این نقش آنقدر عمیق و اثرگذار بوده که پس از این همه سال، سیاستگذاری در ایران همچنان در تله افکار چپگرایانه گرفتار است و راه رهایی ندارد.
@austrianschool
✍️ پرویز گیلانی
هرچند در تحقیقها و پژوهشهایی که پیرامون ورود علم اقتصاد به ایران تهیه شده نامی از عبدالحسین نوشین برده نشده اما به نظر میرسد او همانگونه که نقشی بسیار مهم در بالندگی ادبیات نمایشی در ایران داشته، در لرزان کردن پایههای علم اقتصاد در ایران نیز اثرگذار بوده است.
عبدالحسین نوشین که یکی از بنیانگذاران حزب توده بود در سال 1321 با تدوین دو جزوه با عنوان «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» که هر دو برگرفته از دیدگاههای کارل مارکس بودند، نقشی اساسی در تدوین مانیفست سیاسی و اقتصادی این حزب داشت.
37 سال پیش از آنکه نوشین این دو منبع مارکسیستی را آماده انتشار کند، محمد علی فروغی کتابی تحت عنوان«اصول ثروت ملل» نوشته اقتصاددانی فرانسوی به نام پل بورگار را ترجمه کرده بود. هرچند این کتاب در آن مقطع زمانی مهم و حائز اهمیت بود اما کمتر مورد استفاده دانشگاهیان و روشنفکران قرار گرفت. به این ترتیب زمانی که حزب توده دو جزوه «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» را منتشر کرد، با استقبال مواجه شد و به عنوان کتاب دانشگاهی در دانشکده حقوق دانشگاه تهران و بعدها در مدرسه عالی بازرگانی تدریس شد.
محمود عسگریزاده که در اواسط دهه 30 دانشجوی مدرسه عالی بازرگانی بود با مانیفست اقتصادی حزب توده آشنا شد و چند سال بعد که به عنوان یکی از اعضای کمیته مرکزی سازمان مجاهدین خلق کارش را آغاز کرد، مأموریت یافت جزوهای برای آموزش اقتصاد به اعضای مجاهدین خلق تهیه و تدوین کند. جزوه او با عنوان «اقتصاد به زبان ساده» کاملاً تحت تاثیر کتاب اصول علم اقتصاد عبدالحسین نوشین نوشته شد اما از نظر محتوا بسیار پوپولیستیتر و سطح پایینتر از اصول علم اقتصاد نوشین بود. البته این کتاب در مدتزمان اندکی پس از انتشار، به عنوان کتاب مرجع اقتصادی با استقبال انقلابیون و مخالفان سلطنت پهلوی مواجه شد. شاید دلیلش این بود که عسکریزاده در کتابش بر خلاف کتاب اصول علم اقتصاد، از فرمولهای ریاضی بهرهای نبرد.
در سال 1387 یکی از روزنامهنگاران اقتصادی از 70 سیاستمدار و مدیر اقتصادی که سابقه حضور در دولت و مجلس و نهادهای حاکمیتی را داشتند پرسید: «مهمترین کتاب اقتصادی که در جوانی مطالعه کردید چه نام داشت؟» 46 نفر از افرادی که با آنها مصاحبه شد گفتند؛ مهمترین کتاب اقتصادی که در دهه 50 مطالعه کردهاند، کتاب اقتصاد به زبان ساده نوشته محمود عسگریزاده بوده است. 24 نفر باقیمانده نیز کتابهای اقتصاد اسلامی را مطالعه کرده بودند که بهطور غیر مستقیم تحت تاثیر اندیشههای روشنفکران چپگرا نوشته شده است.
البته تکیهبر نظریات مارکسیستی به عنوان محور و مبنای تحلیلهای اقتصادی، تنها مختص گروههایی نظیر مجاهدین و چریکهای فدایی خلق نبود چراکه بسیاری از روشنفکران و کنشگران سیاسی و اقتصادی در دهه 50، بدون وابستگی سازمانی، چنین دیدگاههایی داشتند. شاید از میان مشهورترین آنها، بتوان به علی شریعتی اشاره کرد. روشنفکر پرنفوذی که بخش مهمی از نظراتی که در دوران انقلاب بهعنوان اقتصاد اسلامی مطرح شد از دیدگاه نظری و ایدئولوژیک او نشات گرفت.
علاوهبر شریعتی که گرایشهای سوسیالیستیاش را پشت اندیشههای اسلامی پنهان کرده بود، دیدگاههای افرادی نظیر سیدمحمدباقر صدر، سیدمحمود طالقانی، حبیبالله پیمان، مرتضی مطهری، سیدمحمد بهشتی و سیدابوالحسن بنیصدر نیز به نوعی رنگ و بوی چپ گرایانه داشت.
به این ترتیب میتوان نتیجه گرفت که علم اقتصاد مارکسیستی توسط روشنفکران نزدیک به حزب توده و به وسیله افرادی نظیر عبدالحسین نوشین، خلیل ملکی، جلال آلاحمد و... به جامعه ایران تزریق شد، توسط مجاهدین خلق و به وسیله افرادی نظیر محمود عسگریزاده، تقی شهرام، محمد حنیفنژاد و... بسط و توسعه پیدا کرد و توسط روشنفکرانی نظیر علی شریعتی، حبیبالله پیمان و... به جوانان انقلابی انتقال پیدا کرد.
هنوز که هنوز است، نفوذ کلام روشنفکران چپگرا و تاثیر عمیقی که بر ذهنیت جمعی مردم و سیاستمداران کشور داشتند نقشی غیرقابل انکار در جاماندگی ایران از توسعه و پیشرفت دارد. این نقش آنقدر عمیق و اثرگذار بوده که پس از این همه سال، سیاستگذاری در ایران همچنان در تله افکار چپگرایانه گرفتار است و راه رهایی ندارد.
@austrianschool
چین چگونه سرمایه داری شد
رونالد کوز
در حالی که بازار اندیشه ها می تواند توسط سانسور دولتی تضعیف و تحليل رود، نمی توان فقط دولت ستمگر را مقصر دانست. مسئله کمتر تهدید کننده، اما همچنان خطرناک این است که دشمنان بازار آزاد اندیشه از منابع مختلفی تغذیه می شوند. در چین از دبستان به دانش آموزان به عنوان نظریه علمی و حقیقت محض تاریخ بشری و تحول اجتماعی مارکسیسم آموزش داده شده و می شودحتی زمانی که مارکسیسم در سی سال گذشته اصلاحات به چالش کشیده شده و به شدت اعتبار خود را از دست داده، اما آموزه جزمی مارکسیسم، عادت فکری ای را ترویج داده که موجب بقای مارکسیسم شده است: این ذهنیت که حقیقت را به مثابه امری قطعی، کامل، دائمی و معتبر تلقی کند. این در حالی است که همه معرفت های تجربی کاملا در تضاد با آن هستند، زیرا آنها تا کامل و حدسی هستند. برای اینکه بازار آزاد اندیشه بتواند عمل کند بازیگران آن باید در نظر داشته باشند که هیچ حقیقت محضی وجود ندارد. حقیقت فقط در فرآیند بی پایان مبارزه با جهل و تعصب پدید می آید و نه در مبارزه مجردی قطعی و یکبار برای همیشه. هیچ قدرتی صلاحیت قضاوت نهایی در مورد حقیقت را ندارد. این دقیقا به دلیل جایزالخطا بودن انسان و تقلیل ناپذیری جهالت در فرآیند جستجوی آگاهی است و بازار آزاد اندیشه ها، بهترین ابزار ممکن برای نزدیکی هرچه بیشتر به حقیقت است. در غیر این صورت بازار اندیشه ها غیر ضروری و بی فایده و در بدترین حالت توطئه گر و خیانت آمیز خواهد بود. ذهنیت عمومی انتقادی، متمایل به چالش کشیدن قدرت است، اما در عین حال میانه رو و روشنفکر نیز هست و شرایطی را برای ایجاد بازار آزاد اندیشه فراهم می کند.
@austrianschool
رونالد کوز
در حالی که بازار اندیشه ها می تواند توسط سانسور دولتی تضعیف و تحليل رود، نمی توان فقط دولت ستمگر را مقصر دانست. مسئله کمتر تهدید کننده، اما همچنان خطرناک این است که دشمنان بازار آزاد اندیشه از منابع مختلفی تغذیه می شوند. در چین از دبستان به دانش آموزان به عنوان نظریه علمی و حقیقت محض تاریخ بشری و تحول اجتماعی مارکسیسم آموزش داده شده و می شودحتی زمانی که مارکسیسم در سی سال گذشته اصلاحات به چالش کشیده شده و به شدت اعتبار خود را از دست داده، اما آموزه جزمی مارکسیسم، عادت فکری ای را ترویج داده که موجب بقای مارکسیسم شده است: این ذهنیت که حقیقت را به مثابه امری قطعی، کامل، دائمی و معتبر تلقی کند. این در حالی است که همه معرفت های تجربی کاملا در تضاد با آن هستند، زیرا آنها تا کامل و حدسی هستند. برای اینکه بازار آزاد اندیشه بتواند عمل کند بازیگران آن باید در نظر داشته باشند که هیچ حقیقت محضی وجود ندارد. حقیقت فقط در فرآیند بی پایان مبارزه با جهل و تعصب پدید می آید و نه در مبارزه مجردی قطعی و یکبار برای همیشه. هیچ قدرتی صلاحیت قضاوت نهایی در مورد حقیقت را ندارد. این دقیقا به دلیل جایزالخطا بودن انسان و تقلیل ناپذیری جهالت در فرآیند جستجوی آگاهی است و بازار آزاد اندیشه ها، بهترین ابزار ممکن برای نزدیکی هرچه بیشتر به حقیقت است. در غیر این صورت بازار اندیشه ها غیر ضروری و بی فایده و در بدترین حالت توطئه گر و خیانت آمیز خواهد بود. ذهنیت عمومی انتقادی، متمایل به چالش کشیدن قدرت است، اما در عین حال میانه رو و روشنفکر نیز هست و شرایطی را برای ایجاد بازار آزاد اندیشه فراهم می کند.
@austrianschool
تئوري مدرن ارزش، افق علمی مطالعات اقتصادي را گسترده تر کرد به طوری که از دل اقتصاد سیاسی کلاسیک تئوري عمومی کنش انساني یا پراگزولوژی بیرون آمد. میزس کنش یا عمل انسانی را در برابر عکس العمل حیوانی تعریف میکند. کنش رفتاری ارادی یعنی آگاهانه و هدفمند است و در تمایز آشکار با رفتار ناخودآگاه یا عکس العملهای غیر ارادی سلولها و عصبها به محرکهای بیرونی است. (میزس، ۱۹۴۹، ۱۱) کنش را با صرف انجام کار فیزیکی نباید اشتباه گرفت. کنش استفاده از وسایل برای رسیدن به هدفها است. کار فیزیکی یکی از وسایل مورد انسان کنشگر است. بعضی وقتها یک کلمه کاملا کفایت میکند. فرماندهی که دستور میدهد کنشگری است کار فیزیکی الزاما انجام نمیدهد. کنش در شرایطی ممکن است سخن گفتن یا سکوت کردن، لبخند زدن یا قیافه گرفتن باشد. کنش را میتوان تجلی اراده انسان دانست. منظور از اراده توانایی انتخاب میان وضعیتهای مختلف یعنی یکی از آنها بر دیگری است. (میزس، ۱۹۴۹، ۱۳) کنش زمانی صورت میگیرد که انسان از وضعی که در آن قرار داد ناخشنود است و میخواهد این وضعیت را تغییر دهد و به خشنودی بیشتری برسد. میزس به نقل از لاک و لایبنیتس مینویسد انگیزه ای که انسان را به کنش وامیدارد همیشه نوعی احساس ناخشنودی است. انسانی که کاملا از وضعيت خود رضایت دارد انگیزه ای برای تغییر دادن آن نخواهد داشت و در نتیجه عملی انجام نخواهد داد. اما ناخشنودی و میل به برطرف ساخته آن به تنهایی برای وادار ساختن انسان به کنش کافی نیستند و شرط سومی هم لازم است و آن این تصور است که با رفتار مناسبی میتوان ناخشنودی را برطرف ساخت یا آن را کاهش داد. اگر این شرط احراز نشود انسان عملی انجام نمیدهد و خود را تسلیم عکس العمل غریزی یا سرنوشت میکند. میزس معتقد است اینها شرایط کلی کنش انسانی هستند و انسان تحت این شرایط زندگی میکند. از این رو میگوید انسان صرفا موجود اندیشه ورز homo sapiens نیست بلکه موجود کنشگر Homo agens هم هست(میزس، ۱۹۴۹، ۱۴)
موسی غنی نژاد-سیاست نامه ۷
@austrianschool
موسی غنی نژاد-سیاست نامه ۷
@austrianschool
Forwarded from موسی غنینژاد
⚖️نگاهی به پیشینه مفهوم مبادله داوطلبانه و پارادایم همسویی اهداف
✍🏻موسی غنی نژاد
@ghaninejad_mousa
🔸این موضوع که در یک مبادله تجاری میان دو سوی معامله چه اتفاقی می افتد از دیرباز مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته بود. ارسطو موضوع مبادله را در چارچوب بحث عدالت مورد بررسی قرار داد و به نوعی می توان گفت که رویکرد وی به این موضوع هنجاری بود. از نظر این فیلسوف یونانی، عدالت حکم می کند که هیچ یک از دو سوی معامله سودی در مبادله خود نبرند.
🔸قدیس توماس همانند دیگر مدرسیان ، در جای جای نوشته های خود تعبیر های بعضاً بسیار متفاوتی از مفهوم قیمت عادلانه ارائه می دهد که حداقل به چهار مورد آن می توان اشاره کرد : 1- برابری بر حسب هزینه کار انجام شده ، 2- برابری بر حسب مطلوبیت ، 3- برابری برحسب هزینه کل تولید، 4- قیمت بازار. با اینهمه، زمانی که وی از قیمت عادلانه در یک مبادله سازمان یافته سخن می گوید به نظر می رسد که منظور او قیمت تشکیل شده در یک بازار کم و بیش رقابتی است.
🔸طرفداران مکتب سالامانکا که عمدتاً کاتولیکها یسوعی بودند به شدت نظریه قیمت عادلانه مبتنی بر هزینه تولید را که دانزاسکات در سده های پیشین مطرح ساخته بود مورد انتقاد قرار می دادند و این مدرسی رقیب توماس آکوئینی را به مغالطه متهم می کردند. آنها بر این عقیده بودند که هر تجارتی مستلزم قبول ریسکهای متعدد است از اینرو سخن گفتن از سود تضمین شده بی معنی است. در تجارت، اشتباه در داوری و تصمیم گیری و نیز حوادث پیش بینی نشده ناشی از تغییر اوضاع می تواند به زیان در معامله منتهی شود.
🔸لوئیس ساراویا یکی دیگر از مدرسیان متأخر نظریه ارزش ذهنی را با وضوح و انسجام بیشتری بیان کرد و نشان داد که قیمت عادلانه ای که کلیسا می تواند از آن دفاع کند نمی تواند مبتنی بر تئوری ارزش – کار یا ارزش – هزینه باشد چراکه این تئوری ها به لحاظ عقلی و استدلالی مغالطه آمیزند.
🔸موفقیت کتاب «ثروت ملل» به قدری زیاد بود که تا حدود یک صد سال همه نظریه های رقیب ارزش – کار را تحت الشعاع قرار داد. نظریه های مدرسیان مکتب سالامانکا به رغم تاثیری که روی برخی اندیشمندان اقتصادی سده های هفده و هیجده میلادی داشت تا انقلاب مارژینالیستی دهه 1870 میلادی به حاشیه رانده شد. مارژینالیستها به ویژه کارل منگر با روی آوردن به تئوری ذهنی ارزش در واقع سنت فکری مکتب سالامانکا را جان تازه ای بخشیدند.
#تئوری_ارزش #قیمت
🖇متن کامل این مقاله را در لینک زیر و یا فایل پیوست مطالعه نمائید👇
🌐 https://www.boomrang.org/a-look-at-background-of-concept-of-voluntary-exchange
Telegram
attach 📎
✍🏻موسی غنی نژاد
@ghaninejad_mousa
🔸این موضوع که در یک مبادله تجاری میان دو سوی معامله چه اتفاقی می افتد از دیرباز مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته بود. ارسطو موضوع مبادله را در چارچوب بحث عدالت مورد بررسی قرار داد و به نوعی می توان گفت که رویکرد وی به این موضوع هنجاری بود. از نظر این فیلسوف یونانی، عدالت حکم می کند که هیچ یک از دو سوی معامله سودی در مبادله خود نبرند.
🔸قدیس توماس همانند دیگر مدرسیان ، در جای جای نوشته های خود تعبیر های بعضاً بسیار متفاوتی از مفهوم قیمت عادلانه ارائه می دهد که حداقل به چهار مورد آن می توان اشاره کرد : 1- برابری بر حسب هزینه کار انجام شده ، 2- برابری بر حسب مطلوبیت ، 3- برابری برحسب هزینه کل تولید، 4- قیمت بازار. با اینهمه، زمانی که وی از قیمت عادلانه در یک مبادله سازمان یافته سخن می گوید به نظر می رسد که منظور او قیمت تشکیل شده در یک بازار کم و بیش رقابتی است.
🔸طرفداران مکتب سالامانکا که عمدتاً کاتولیکها یسوعی بودند به شدت نظریه قیمت عادلانه مبتنی بر هزینه تولید را که دانزاسکات در سده های پیشین مطرح ساخته بود مورد انتقاد قرار می دادند و این مدرسی رقیب توماس آکوئینی را به مغالطه متهم می کردند. آنها بر این عقیده بودند که هر تجارتی مستلزم قبول ریسکهای متعدد است از اینرو سخن گفتن از سود تضمین شده بی معنی است. در تجارت، اشتباه در داوری و تصمیم گیری و نیز حوادث پیش بینی نشده ناشی از تغییر اوضاع می تواند به زیان در معامله منتهی شود.
🔸لوئیس ساراویا یکی دیگر از مدرسیان متأخر نظریه ارزش ذهنی را با وضوح و انسجام بیشتری بیان کرد و نشان داد که قیمت عادلانه ای که کلیسا می تواند از آن دفاع کند نمی تواند مبتنی بر تئوری ارزش – کار یا ارزش – هزینه باشد چراکه این تئوری ها به لحاظ عقلی و استدلالی مغالطه آمیزند.
🔸موفقیت کتاب «ثروت ملل» به قدری زیاد بود که تا حدود یک صد سال همه نظریه های رقیب ارزش – کار را تحت الشعاع قرار داد. نظریه های مدرسیان مکتب سالامانکا به رغم تاثیری که روی برخی اندیشمندان اقتصادی سده های هفده و هیجده میلادی داشت تا انقلاب مارژینالیستی دهه 1870 میلادی به حاشیه رانده شد. مارژینالیستها به ویژه کارل منگر با روی آوردن به تئوری ذهنی ارزش در واقع سنت فکری مکتب سالامانکا را جان تازه ای بخشیدند.
#تئوری_ارزش #قیمت
🖇متن کامل این مقاله را در لینک زیر و یا فایل پیوست مطالعه نمائید👇
🌐 https://www.boomrang.org/a-look-at-background-of-concept-of-voluntary-exchange
Telegram
attach 📎
Telegram
attach 📎
🔴 سراب عدالت از دیدگاه هایک
✍️ موسی غنینژاد
این نوشته پیشتر در مجله نامه فرهنگ شماره 10 و 11 منتشر شده است
📌توضیح نویسنده: عنوان اصلی این مقاله «سراب عدالت اجتماعی از دیدگاه هایک» است و نه سراب عدالت. مسئولان مجله نامه فرهنگ بدون اطلاع نویسنده عنوان آنرا عوض کرده اند تا ظاهرا این گونه القا کنند که گویا عدالت از دیدگاه متفکر لیبرالی مانند هایک سراب است حال آنکه خواننده با مطالعه مقاله متوجه می شود که قضیه درست برعکس است و هایک همانند همه لیبرال های واقعی مدافع آرمان حقیقی عدالت است و تئوری عدالت بسیار محکم و منسجمی دارد؛ و نه تنها مفهوم آزادی طرح مساله عدالت را دشوار نکرده است بلکه یکی از لوازم منطقی طرح این مساله است.
🔹منظور از عدالت اجتماعی چیست؟ آنچه در جامعه ما پذیرفته شده است، تصور مبهمی از توزیع اجتماعی «عادلانه» یا «مناسب» امکانات و ثروتهاست، بدون این که به این امر توجه شود که در چه شرایطی می توان مفهوم عدالت را متصف به صفت اجتماعی نمود و یا با چه معیاری توزیع را می توان عادلانه تلقی کرد. برای بازنمودن این بحث ما در این نوشته نظرگاه های «فردریک فن هایک» را در خصوص عدالت اجتماعی منود.
🔹مفهوم عدالت مستلزم این است که فرد یا افرادی، عملی را باید یا نباید انجام دهند. این الزام به نوبه خود ایجاب می کند که از قبل قواعدی که معرف مجموعه شرایطی است که در آن بعضی از انواع رفتار انسانی ممنوع یا الزامی است، معلوم باشد. بنابرین تعریف عدالت در حدود قواعد رفتاری عادلانه (صحیح) امکان پذیر است و به رفتار مسئولانه (طبق قاعده یا خلاف قاعده) فرد یا افراد دلالت دارد. در سطح اجتماعی اعمال هماهنگ افرادی که در یک سازمان با قصد و نیت قبلی و برای مقصود معینی گردهم آمده اند، می تواند عادلانه یا ناعادلانه باشد. اما نظم های اجتماعی خودجوش را، که تشکیل و عملکردشان به قصد و اراده افراد معینی بستگی ندارد، نمی توان متصف به وصف عادلانه یا ناعادلانه بودن نمود. از این لحاظ درباره اعمال حکومت می توان از جهت عدالت حکم کرد، اما در مورد خود جوامع انسانی، که نظم های خودجوشی هستند، چنین حکمی جایز نیست.
✍️ موسی غنینژاد
این نوشته پیشتر در مجله نامه فرهنگ شماره 10 و 11 منتشر شده است
📌توضیح نویسنده: عنوان اصلی این مقاله «سراب عدالت اجتماعی از دیدگاه هایک» است و نه سراب عدالت. مسئولان مجله نامه فرهنگ بدون اطلاع نویسنده عنوان آنرا عوض کرده اند تا ظاهرا این گونه القا کنند که گویا عدالت از دیدگاه متفکر لیبرالی مانند هایک سراب است حال آنکه خواننده با مطالعه مقاله متوجه می شود که قضیه درست برعکس است و هایک همانند همه لیبرال های واقعی مدافع آرمان حقیقی عدالت است و تئوری عدالت بسیار محکم و منسجمی دارد؛ و نه تنها مفهوم آزادی طرح مساله عدالت را دشوار نکرده است بلکه یکی از لوازم منطقی طرح این مساله است.
🔹منظور از عدالت اجتماعی چیست؟ آنچه در جامعه ما پذیرفته شده است، تصور مبهمی از توزیع اجتماعی «عادلانه» یا «مناسب» امکانات و ثروتهاست، بدون این که به این امر توجه شود که در چه شرایطی می توان مفهوم عدالت را متصف به صفت اجتماعی نمود و یا با چه معیاری توزیع را می توان عادلانه تلقی کرد. برای بازنمودن این بحث ما در این نوشته نظرگاه های «فردریک فن هایک» را در خصوص عدالت اجتماعی منود.
🔹مفهوم عدالت مستلزم این است که فرد یا افرادی، عملی را باید یا نباید انجام دهند. این الزام به نوبه خود ایجاب می کند که از قبل قواعدی که معرف مجموعه شرایطی است که در آن بعضی از انواع رفتار انسانی ممنوع یا الزامی است، معلوم باشد. بنابرین تعریف عدالت در حدود قواعد رفتاری عادلانه (صحیح) امکان پذیر است و به رفتار مسئولانه (طبق قاعده یا خلاف قاعده) فرد یا افراد دلالت دارد. در سطح اجتماعی اعمال هماهنگ افرادی که در یک سازمان با قصد و نیت قبلی و برای مقصود معینی گردهم آمده اند، می تواند عادلانه یا ناعادلانه باشد. اما نظم های اجتماعی خودجوش را، که تشکیل و عملکردشان به قصد و اراده افراد معینی بستگی ندارد، نمی توان متصف به وصف عادلانه یا ناعادلانه بودن نمود. از این لحاظ درباره اعمال حکومت می توان از جهت عدالت حکم کرد، اما در مورد خود جوامع انسانی، که نظم های خودجوشی هستند، چنین حکمی جایز نیست.
Forwarded from موسی غنینژاد
درگذشت غم انگیز دوست نازنینم دکتر فریبرز رئیس دانا را به خانواده محترم و همه دوستان و دوستدارانش تسلیت میگویم. او جان شیفته انسانیت و بیقرار برای کمک به همنوعان بود.
روحش شاد و یادش گرامی باد
روحش شاد و یادش گرامی باد
👈🏻دو نوع ناسیونالیسم وجود دارد؛ یک نوع ناسیونالیسم که بر ایجاد دولت-ملت و هویت ملی در چارچوب مدرن کلمه ناظر است و نوع دیگر ناسیونالیسم رمانتیک است که در کنار آن پوپولیسم رشد میکند.
چیزی که دکتر مصدق آن را نمایندگی میکرد، بیشتر از نوع دوم بود؛ یعنی یک نوع ناسیونالیسم رمانتیک توأم با پوپولیسم. او اعتقاد داشت همه مشکلات ایرانیها ناشی از خارجیهاست. گفتار غالب در نهضت ملیشدن و جریان سیاسی نفت، از این نوع بود. شما اگر نهضت ملی را بررسی کنید، میبینید گفتار سیاسیاش این است که ملت ایران همیشه در معرض توطئههای اجنبی قرار داشته و علت عقبماندگیکشور ما عمدتا همین مسئله بوده است؛ بنابراین ما باید خودکفا و مستقل شویم. گویا ما هیچگاه مستقل نبودهایم. گویا خودکفاشدن از نظر اقتصادی، چیز مطلوبی است و اینها درمان درد ماست. این گفتارها به نظر من از جنبه نظری نادرست و از جنبههای عملی ناممکن بود. همانطور که اشاره کردم، ایرانیها در آن زمان بههیچوجه توانایی مدیریت صنعت نفت را چه از لحاظ فنی و چه از نظر مدیریتی نداشتند و شعارهایی که مطرح میشد، غیرواقعبینانه بود. گفتار دکتر مصدق مبنی بر این تفکر که خارجیها مقصر اصلی همه عیبونقصهای ما هستند، در واقع رویکردی پوپولیستی؛ اما جذاب برای عامه مردم بود. دکتر مصدق گفتار سیاسیای را در کشور ما رواج داد که نتیجه آن از یکسو، اجنبیستیزی در سیاست خارجی و از سوی دیگر، اقتصاد دولتی در سیاست داخلی بود که هر دو به زیان مردم ایران تمام شد. به همین دلیل من مخالف آن تکریم و تجلیل از جریان ملیکردن صنعت نفت و جبهه ملی هستم.
🗞ملیشدن صنعت نفت در گفتوگوی موسی غنینژاد با شرق ۲۷ اسفند ۱۳۹۶، شماره ۳۱۱۲
چیزی که دکتر مصدق آن را نمایندگی میکرد، بیشتر از نوع دوم بود؛ یعنی یک نوع ناسیونالیسم رمانتیک توأم با پوپولیسم. او اعتقاد داشت همه مشکلات ایرانیها ناشی از خارجیهاست. گفتار غالب در نهضت ملیشدن و جریان سیاسی نفت، از این نوع بود. شما اگر نهضت ملی را بررسی کنید، میبینید گفتار سیاسیاش این است که ملت ایران همیشه در معرض توطئههای اجنبی قرار داشته و علت عقبماندگیکشور ما عمدتا همین مسئله بوده است؛ بنابراین ما باید خودکفا و مستقل شویم. گویا ما هیچگاه مستقل نبودهایم. گویا خودکفاشدن از نظر اقتصادی، چیز مطلوبی است و اینها درمان درد ماست. این گفتارها به نظر من از جنبه نظری نادرست و از جنبههای عملی ناممکن بود. همانطور که اشاره کردم، ایرانیها در آن زمان بههیچوجه توانایی مدیریت صنعت نفت را چه از لحاظ فنی و چه از نظر مدیریتی نداشتند و شعارهایی که مطرح میشد، غیرواقعبینانه بود. گفتار دکتر مصدق مبنی بر این تفکر که خارجیها مقصر اصلی همه عیبونقصهای ما هستند، در واقع رویکردی پوپولیستی؛ اما جذاب برای عامه مردم بود. دکتر مصدق گفتار سیاسیای را در کشور ما رواج داد که نتیجه آن از یکسو، اجنبیستیزی در سیاست خارجی و از سوی دیگر، اقتصاد دولتی در سیاست داخلی بود که هر دو به زیان مردم ایران تمام شد. به همین دلیل من مخالف آن تکریم و تجلیل از جریان ملیکردن صنعت نفت و جبهه ملی هستم.
🗞ملیشدن صنعت نفت در گفتوگوی موسی غنینژاد با شرق ۲۷ اسفند ۱۳۹۶، شماره ۳۱۱۲