سپیده هنوز از آثار سالها زندان و زخم شکنجه آشکار و پنهان آن رنج می‌برد. بعلاوه بازداشت شدگان حیات وحش پارسیان هرگز نتوانستند زندگی و حقوق شهروندی خود را کامل برای کار و جابجایی باز یابند. فشار امنیتی بسیاری بر کنشگران، مستندسازان، روزنامه‌نگاران و محققان مستقل محیط زیست ایران وجود دارد و آنها مدام در سایه تهدید و نگرانی و سانسور زندگی میکنند. آنها صدای رنج محیط زیست ایران هستند و افرادی مثل سپیده و هومن یک زندگی آرام و در امنیت از این سرزمین طلبکارند.
تصویر سپیده از پس آزادی، بعد از ۶ سال حبس غیر عادلانه و ظالمانه.
#سپیده_کاشانی
#هومن_جوکار
🆔@azambahramiran
تصویر سپیده از پس آزادی، بعد از ۶ سال حبس غیر عادلانه و ظالمانه.
#سپیده_کاشانی
#هومن_جوکار
🆔@azambahramiran
افزایش دما؛ افزایش مصرف انرژی و آب
روند افزایش دمای هوا در سال‌های اخیر، علاوه بر تغییرات اقلیمی، مصرف انرژی و آب را نیز به‌طور قابل توجهی افزایش داده. گرمای بیشتر، استفاده از وسایل سرمایشی را افزایش می‌دهد و در نتیجه مصرف برق و فشار بر شبکه انرژی بیشتر می‌شود.
هم‌زمان، تولید برق در بسیاری از نیروگاه‌ها به آب وابسته است و افزایش دما نیز تبخیر منابع آبی و نیاز آبی بخش کشاورزی را افزایش می‌دهد. بنابراین، گرمایش هوا به‌طور مستقیم بر مصرف انرژی و منابع آب اثر می‌گذارد.
نمودارهای زیر نشان می‌دهند که بسیاری از استان‌های کشور در پنج سال اخیر روند افزایشی دما را تجربه کرده‌اند؛ موضوعی که اهمیت مدیریت مصرف انرژی، صرفه‌جویی در آب و سازگاری با تغییرات اقلیمی را بیش از پیش آشکار میکند.تاب آوری و سازگاری زندگی شهری اصلی گریزناپذیر است که ما برای آن در ایران هیچ برنامه ای نداریم. خوزستان و سیستان بلوچستان بیشترین افزایش دما را در ۵ سال اخیر تجربه کردند.
#گرمایش_جهانی
🆔@azambahramiran
روند افزایش دمای هوا در سال‌های اخیر، علاوه بر تغییرات اقلیمی، مصرف انرژی و آب را نیز به‌طور قابل توجهی افزایش داده. گرمای بیشتر، استفاده از وسایل سرمایشی را افزایش می‌دهد و در نتیجه مصرف برق و فشار بر شبکه انرژی بیشتر می‌شود.
هم‌زمان، تولید برق در بسیاری از نیروگاه‌ها به آب وابسته است و افزایش دما نیز تبخیر منابع آبی و نیاز آبی بخش کشاورزی را افزایش می‌دهد. بنابراین، گرمایش هوا به‌طور مستقیم بر مصرف انرژی و منابع آب اثر می‌گذارد.
نمودارهای زیر نشان می‌دهند که بسیاری از استان‌های کشور در پنج سال اخیر روند افزایشی دما را تجربه کرده‌اند؛ موضوعی که اهمیت مدیریت مصرف انرژی، صرفه‌جویی در آب و سازگاری با تغییرات اقلیمی را بیش از پیش آشکار میکند.تاب آوری و سازگاری زندگی شهری اصلی گریزناپذیر است که ما برای آن در ایران هیچ برنامه ای نداریم. خوزستان و سیستان بلوچستان بیشترین افزایش دما را در ۵ سال اخیر تجربه کردند.
#گرمایش_جهانی
🆔@azambahramiran
تهران، تشنه‌ی مدیریت 💧
سدهای تهران زیر ۲۰ درصد ظرفیت‌اند. حدود ۳۵ میلیون نفر در ایران با تنش آبی دست‌وپنجه نرم میکنند. حتی بطری آب معدنی در فروشگاه‌های تهران سهمیه‌بندی شده است. وقتی مردم برای یک بطری آب هم صف می‌کشند، دیگر حرف از «خشکسالی» به‌تنهایی کافی نیست.
واقعیت اینجاست: کاهش بارش فقط بخشی از ماجراست. دهه‌ها سدسازی بی‌رویه، برداشت افسارگسیخته از آب زیرزمینی، و سیاست خودکفایی غذایی که کشاورزی آب‌بر را در دل کویر گسترش داد — این‌ها بحرانی ساختند که حتی بارش‌های اخیر هم نتوانست جبرانش کند.
و پاسخ حکومت؟ به‌جای اصلاح حکمرانی آب، کاهش فشار آب، سهمیه‌بندی، و این اواخر پیشنهاد نظارت مساجد و پایگاه‌های بسیج بر مصرف کولر خانه‌ها.
این، بحران آب نیست؛ بحران حکمرانی است که لباس خشکسالی پوشیده است. و دوباره در صف نخست راهکار ضعیف ترین ک وه مصرف کنندگان هدف است.
🆔@azambahramiran
#بحران_آب #ایران #محیط_زیست
سدهای تهران زیر ۲۰ درصد ظرفیت‌اند. حدود ۳۵ میلیون نفر در ایران با تنش آبی دست‌وپنجه نرم میکنند. حتی بطری آب معدنی در فروشگاه‌های تهران سهمیه‌بندی شده است. وقتی مردم برای یک بطری آب هم صف می‌کشند، دیگر حرف از «خشکسالی» به‌تنهایی کافی نیست.
واقعیت اینجاست: کاهش بارش فقط بخشی از ماجراست. دهه‌ها سدسازی بی‌رویه، برداشت افسارگسیخته از آب زیرزمینی، و سیاست خودکفایی غذایی که کشاورزی آب‌بر را در دل کویر گسترش داد — این‌ها بحرانی ساختند که حتی بارش‌های اخیر هم نتوانست جبرانش کند.
و پاسخ حکومت؟ به‌جای اصلاح حکمرانی آب، کاهش فشار آب، سهمیه‌بندی، و این اواخر پیشنهاد نظارت مساجد و پایگاه‌های بسیج بر مصرف کولر خانه‌ها.
این، بحران آب نیست؛ بحران حکمرانی است که لباس خشکسالی پوشیده است. و دوباره در صف نخست راهکار ضعیف ترین ک وه مصرف کنندگان هدف است.
🆔@azambahramiran
#بحران_آب #ایران #محیط_زیست
خاکی که زیر پایمان از دست می‌رود
برای #روز_جهانی_خاک
هر سال ۱۶.۵ تن خاک از هر هکتار زمین ایران فرسایش می‌شود .عددی که ۷ برابر میانگین جهانی است. ایران فقط ۱٪ از خاک جهان را دارد، اما ۷.۷ ٪ از کل فرسایش خاک کره زمین همین‌جا اتفاق می‌افتد.
یعنی چی؟
یعنی سالانه حدود ۲ میلیارد تن خاک حاصلخیز کشور از بین می‌رود. برای ساخته‌شدن دوباره‌ی همین خاک، طبیعت به صدها سال زمان نیاز دارد. ما در چند دهه داریم نابودش می‌کنیم.
خسارت اقتصادی سالانه‌اش؟ نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار.
چرا این‌طور شده:
◀️یک‌سوم جنگل‌های کشور در نیم قرن اخیر از بین رفته.
◀️چرای بی‌رویه دام و شخم‌زنی نادرست خاک را لخت کرده است.
◀️تبدیل مراتع و جنگل به زمین کشاورزی و مسکونی
◀️مصرف بی‌حساب کود شیمیایی و آلودگی صنعتی
خاک، برخلاف نفت، قابل جایگزینی نیست. وقتی از دست برود، برمی‌گردد به بیابان و بیابان، خودش موتور مهاجرت و ریزگرد و فقر روستایی می‌شود.
این هم بحران محیط‌زیستی است، هم بحران حکمرانی: قانون حفاظت از خاک بعد از ۱۱ سال مصوب شد و از زمان تصویب همچنان خاک می‌خورد. یعنی از ۱۳۹۸ برای کاهش فرسایش تصویب شده، هنوز اجرا نشده.
#فرسایش_خاک
🆔@azambahramiran
برای #روز_جهانی_خاک
هر سال ۱۶.۵ تن خاک از هر هکتار زمین ایران فرسایش می‌شود .عددی که ۷ برابر میانگین جهانی است. ایران فقط ۱٪ از خاک جهان را دارد، اما ۷.۷ ٪ از کل فرسایش خاک کره زمین همین‌جا اتفاق می‌افتد.
یعنی چی؟
یعنی سالانه حدود ۲ میلیارد تن خاک حاصلخیز کشور از بین می‌رود. برای ساخته‌شدن دوباره‌ی همین خاک، طبیعت به صدها سال زمان نیاز دارد. ما در چند دهه داریم نابودش می‌کنیم.
خسارت اقتصادی سالانه‌اش؟ نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار.
چرا این‌طور شده:
◀️یک‌سوم جنگل‌های کشور در نیم قرن اخیر از بین رفته.
◀️چرای بی‌رویه دام و شخم‌زنی نادرست خاک را لخت کرده است.
◀️تبدیل مراتع و جنگل به زمین کشاورزی و مسکونی
◀️مصرف بی‌حساب کود شیمیایی و آلودگی صنعتی
خاک، برخلاف نفت، قابل جایگزینی نیست. وقتی از دست برود، برمی‌گردد به بیابان و بیابان، خودش موتور مهاجرت و ریزگرد و فقر روستایی می‌شود.
این هم بحران محیط‌زیستی است، هم بحران حکمرانی: قانون حفاظت از خاک بعد از ۱۱ سال مصوب شد و از زمان تصویب همچنان خاک می‌خورد. یعنی از ۱۳۹۸ برای کاهش فرسایش تصویب شده، هنوز اجرا نشده.
#فرسایش_خاک
🆔@azambahramiran
بحران آب: توجیه‌تراشی رسمی در برابر واقعیت میدانی (نگاه کوتاه‌مدت، تابستان ۱۴۰۵)
حکومت در ماه های اخیر ببسیار تباش ک ده تت مسقله بحران اب را در ایران عادیسازی کن:
تلاش‌های عادیسازی و کم‌اهمیت‌سازی
◀️گره‌زدن به بارندگی فصلی
مقامات و کارشناسان دولتی بحران را به نوسان بارندگی سالانه تقلیل می‌دهند: اگر بارش زیاد باشد کشاورزی رونق می‌گیرد، اگر نه بحران آغاز می‌شود. این چارچوب، بحران ساختاری چندده‌ساله را به یک اتفاق فصلی تبدیل میکند.
◀️استفاده از بهبود موقت بارش برای روایت «رفع بحران»
در خرداد ۱۴۰۵ برخی رسانه‌ها با استناد به داده‌های هواشناسی اعلام کردند بارندگی سال آبی جاری به حدود ۲۲۵ میلی‌متر رسیده، رشد محسوس نسبت به ۱۲۷ میلی‌متر سال قبل و حتی بالاتر از میانگین بلندمدت. اما یورونیوز فارسی بلافاصله این روایت را نقد کرد: افزایش بارش و احیای موقت رودخانه‌ها به معنای پایان بحران نیست، چون ریشهٔ مسئله مدیریتی است نه فصلی.
◀️تقصیر انداختن به مصرف مردم
حکومت مسئولیت را متوجه مصرف خانگی میکند، در حالی‌که مصرف خانگی تنها ۶ تا ۹ درصد از کل مصرف آب کشور را تشکیل می‌دهد.
◀️اجتناب واژگانی از «جیره‌بندی»
با وجود قطعی چندساعتهٔ شبانهٔ آب در تهران، مسئولان وزارت نیرو از به‌کاربردن واژهٔ «جیره‌بندی» فاصله گرفته‌اند و می‌گویند این واژه در افکار عمومی گمراه‌کننده است، تغییر واژه به‌جای تغییر واقعیت.
اما شواهد ادامهٔ بحران در همان بازهٔ کوتاه‌مدت کاملا مشهود است:
در همان تیرماه ۱۴۰۵ که روایت بهبود وضعیت رواج داشت، رئیس هیئت‌مدیرهٔ شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور اعلام کرد ۵۸ شهر در ۲۳ استان همچنان با تنش آبی مواجه‌اند.
۳۰ از ۳۱ استان کشور در وضعیت «تنش آبی» باقی مانده‌اند.
وزیر نیرو اذعان کرده تهران بدترین وضعیت منابع آبی در ۱۰۰ سال اخیر را دارد؛ فشار آب در عمل کاهش یافته، هرچند رسماً جیره‌بندی انکار می‌شود.
بحران دیگر مقطعی یا فصلی نیست، بلکه ساختاری و چندلایه است و به الگوی توسعهٔ شهری، مدیریت منابع زیرزمینی و اقلیم گره خورده.
✅️در بازهٔ چند هفته‌ای اخیر، همان نهادهای رسمی که از «بهبود بارش» سخن گفته‌اند، در گزارش‌های موازی خود اذعان کرده‌اند ده‌ها شهر و اکثر استان‌ها همچنان در تنش آبی‌اند. این تناقضِ درون-متنی در گزارش‌های حکومت، مستندترین ابزار برای نشان‌دادن فاصلهٔ وعده و واقعیت است.
#دروغهای_آبکی
🆔@azambahramiran
حکومت در ماه های اخیر ببسیار تباش ک ده تت مسقله بحران اب را در ایران عادیسازی کن:
تلاش‌های عادیسازی و کم‌اهمیت‌سازی
◀️گره‌زدن به بارندگی فصلی
مقامات و کارشناسان دولتی بحران را به نوسان بارندگی سالانه تقلیل می‌دهند: اگر بارش زیاد باشد کشاورزی رونق می‌گیرد، اگر نه بحران آغاز می‌شود. این چارچوب، بحران ساختاری چندده‌ساله را به یک اتفاق فصلی تبدیل میکند.
◀️استفاده از بهبود موقت بارش برای روایت «رفع بحران»
در خرداد ۱۴۰۵ برخی رسانه‌ها با استناد به داده‌های هواشناسی اعلام کردند بارندگی سال آبی جاری به حدود ۲۲۵ میلی‌متر رسیده، رشد محسوس نسبت به ۱۲۷ میلی‌متر سال قبل و حتی بالاتر از میانگین بلندمدت. اما یورونیوز فارسی بلافاصله این روایت را نقد کرد: افزایش بارش و احیای موقت رودخانه‌ها به معنای پایان بحران نیست، چون ریشهٔ مسئله مدیریتی است نه فصلی.
◀️تقصیر انداختن به مصرف مردم
حکومت مسئولیت را متوجه مصرف خانگی میکند، در حالی‌که مصرف خانگی تنها ۶ تا ۹ درصد از کل مصرف آب کشور را تشکیل می‌دهد.
◀️اجتناب واژگانی از «جیره‌بندی»
با وجود قطعی چندساعتهٔ شبانهٔ آب در تهران، مسئولان وزارت نیرو از به‌کاربردن واژهٔ «جیره‌بندی» فاصله گرفته‌اند و می‌گویند این واژه در افکار عمومی گمراه‌کننده است، تغییر واژه به‌جای تغییر واقعیت.
اما شواهد ادامهٔ بحران در همان بازهٔ کوتاه‌مدت کاملا مشهود است:
در همان تیرماه ۱۴۰۵ که روایت بهبود وضعیت رواج داشت، رئیس هیئت‌مدیرهٔ شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور اعلام کرد ۵۸ شهر در ۲۳ استان همچنان با تنش آبی مواجه‌اند.
۳۰ از ۳۱ استان کشور در وضعیت «تنش آبی» باقی مانده‌اند.
وزیر نیرو اذعان کرده تهران بدترین وضعیت منابع آبی در ۱۰۰ سال اخیر را دارد؛ فشار آب در عمل کاهش یافته، هرچند رسماً جیره‌بندی انکار می‌شود.
بحران دیگر مقطعی یا فصلی نیست، بلکه ساختاری و چندلایه است و به الگوی توسعهٔ شهری، مدیریت منابع زیرزمینی و اقلیم گره خورده.
✅️در بازهٔ چند هفته‌ای اخیر، همان نهادهای رسمی که از «بهبود بارش» سخن گفته‌اند، در گزارش‌های موازی خود اذعان کرده‌اند ده‌ها شهر و اکثر استان‌ها همچنان در تنش آبی‌اند. این تناقضِ درون-متنی در گزارش‌های حکومت، مستندترین ابزار برای نشان‌دادن فاصلهٔ وعده و واقعیت است.
#دروغهای_آبکی
🆔@azambahramiran
برای روزهای پایانی مدارس وقتی در کشورهای توسعه یافته نقش مهم بچه ها د. خیابان و جامعه ادامه دارد.
Forwarded from Radio Rood
Audio
🎙اپیزود دوم
💠💠مدرسه ی خشمگین در اعتصاب است لطفا همراه شوید
برای ما هنوز رویایی است شیرین اما دور و نزدیک بودنش را که میتواند بگوید. من کنارشان بودم. میان انها وقتی با موزیک بلندگوهایی که شبیه کوله پشتی بود و روی شانه حمل میکردند با هم پا بر زمین میکوبیدند و میخواندند که ما نجات دهنده ایم.
هر جا سر برمیگرداندی رنگ بود و کلماتی پر قدرت نوشته بر تکه های مقوا که در هوا میرقصید. پا بر زمین میکوبیدند و بودن و خواندن و رقصیدنشان با هم به انها قدرت میداد. رسیدند به یک فضای سبز پشت یک مرکز خرید که قرار بود انرا بتن بریزند برای توسعه مرکز خرید. انها دسته دسته زیر افتاب روزهای نخست بهار روی زمین و علفهای سبز تازه سرزده نشستند . کارتنها و تکه پارچه های بزرگ و کوچک نوشته را بر زمین گذاشتند. یکی از میانشان که شاید 14 یا 15 سال بیشتر نداشت بلندگوی دستی قرمزی را در دست گرفت و گفت ما علیه بتن ریزی و اسقالت کردن بیشتر شهراینجا جمع شدیم. نمیگذاریم این فضاهایی سبز کوچک را از ما بگیرید و همه فریاد زدند بله بله ما با همیم.
https://t.me/RadioRood
💠💠مدرسه ی خشمگین در اعتصاب است لطفا همراه شوید
برای ما هنوز رویایی است شیرین اما دور و نزدیک بودنش را که میتواند بگوید. من کنارشان بودم. میان انها وقتی با موزیک بلندگوهایی که شبیه کوله پشتی بود و روی شانه حمل میکردند با هم پا بر زمین میکوبیدند و میخواندند که ما نجات دهنده ایم.
هر جا سر برمیگرداندی رنگ بود و کلماتی پر قدرت نوشته بر تکه های مقوا که در هوا میرقصید. پا بر زمین میکوبیدند و بودن و خواندن و رقصیدنشان با هم به انها قدرت میداد. رسیدند به یک فضای سبز پشت یک مرکز خرید که قرار بود انرا بتن بریزند برای توسعه مرکز خرید. انها دسته دسته زیر افتاب روزهای نخست بهار روی زمین و علفهای سبز تازه سرزده نشستند . کارتنها و تکه پارچه های بزرگ و کوچک نوشته را بر زمین گذاشتند. یکی از میانشان که شاید 14 یا 15 سال بیشتر نداشت بلندگوی دستی قرمزی را در دست گرفت و گفت ما علیه بتن ریزی و اسقالت کردن بیشتر شهراینجا جمع شدیم. نمیگذاریم این فضاهایی سبز کوچک را از ما بگیرید و همه فریاد زدند بله بله ما با همیم.
https://t.me/RadioRood
Forwarded from Radio Rood
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
✅خیابانها از آن ماست همانطور که اینده سیاره
اعتراضات جوانان و نوجوانان به موضوع محیط زیست گره خورده است در بسیاری از کشورهای جهان با تضاهراتهای گسترده خیابانی و تحصن. حضور و نظارت مردم و نهادها و سازمانهای مردمی بر رفتار و تصمیات و قانون بسیار مهم است. به این ترتیب مسئله حفاظت و حمایت از محیط زیست و حقوق محیط زیستی شهروندان ره خورده است در ازادی فعالیت سازمانهای مردم نهاد و قدرت داشتن و حق اظهار نظر برای همه گروه های سنی و تحصیلی و.. این هم ویدئویی از نمونه حضور خیابانی فعالین جوان و نوجوان محیط زیست در ایتالیا در اعتراض به افزایش قیمت آب اشامیدنی و هزینه انرژی مدارس.
https://t.me/RadioRood
اعتراضات جوانان و نوجوانان به موضوع محیط زیست گره خورده است در بسیاری از کشورهای جهان با تضاهراتهای گسترده خیابانی و تحصن. حضور و نظارت مردم و نهادها و سازمانهای مردمی بر رفتار و تصمیات و قانون بسیار مهم است. به این ترتیب مسئله حفاظت و حمایت از محیط زیست و حقوق محیط زیستی شهروندان ره خورده است در ازادی فعالیت سازمانهای مردم نهاد و قدرت داشتن و حق اظهار نظر برای همه گروه های سنی و تحصیلی و.. این هم ویدئویی از نمونه حضور خیابانی فعالین جوان و نوجوان محیط زیست در ایتالیا در اعتراض به افزایش قیمت آب اشامیدنی و هزینه انرژی مدارس.
https://t.me/RadioRood
مهم برای این فصل
گردشگری بی‌ضابطه: وقتی طبیعت ،ارث پدری شماست!!
بخشی از گردشگری داخلی ایران با نگاهی مالکانه و غیرمسئولانه به طبیعت شکل گرفته است؛ نگاهی که کوه، جنگل و مرتع را نه میراثی مشترک و شکننده، بلکه ملک شخصی و بی‌پایان تصور میکند. این گروه از گردشگران بدون کمترین شناخت از اکوسیستم و بدون پذیرش الزامات حداقلی حضور در طبیعت وارد می‌شوند: آتش روشن میکنند، زباله رها میکنند، به شکار غیرمجاز دست می‌زنند و با خودروهای شاسی‌بلند مسیرهای بکر را درمی‌نوردند.
◀️آمار رسمی نشان می‌دهد بیش از ۹۵ درصد آتش‌سوزی‌های جنگل‌ها و مراتع کشور منشأ انسانی دارد و بخش عمده آنها نیز غیرعمدی و ناشی از بی‌احتیاطی و بی‌اطلاعی افراد است. نمونه‌های اخیر این الگو را به‌روشنی نشان می‌دهند: در مراتع تربت‌جام، آتش برافروخته‌شده توسط گردشگران یا شکارچیان غیرمجاز، حدود بیست هکتار از مراتع را از بین برد و در جریان آن سی‌وهشت اصله درخت ارس کهن‌سال، از گونه‌های نادر منطقه، همراه با حدود دو هزار بوته گون سوخت. آتش‌سوزی گسترده جنگل‌های هیرکانی در چالوس نیز، به گفته مقامات محلی، ریشه در اقدامات عمدی و سهل‌انگاری گردشگران غیرمسئول داشت.
نکته مهم‌تر آن است که این ویرانی همیشه صرفاً محصول بی‌اطلاعی فردی نیست؛ گزارش‌های میدانی از منطقه هیرکانی نشان می‌دهند کارشناسان محیط‌زیست به‌تدریج به این نتیجه رسیدند که برخی از این آتش‌سوزی‌ها به شبکه‌ای گسترده مرتبط است که از نابودی جنگل سود می‌برد، از گردشگرانی که برای تفنن آتش روشن میکنند تا قاچاقچیان چوب. یعنی «بی‌ضابطگی گردشگر» گاه پوششی می‌شود برای منافع اقتصادی سازمان‌یافته‌تری که پشت تخریب ایستاده است.
◀️اینجاست که تناقض ساختاری آشکار می‌شود. صدور مجوز راهنمای طبیعت‌گردی و آژانس‌های گردشگری منحصراً در اختیار نهادهای دولتی، به‌ویژه سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری است؛ یعنی دولت هم متولی رسمی آموزش و صدور کارت راهنمای طبیعت‌گردی است و هم متولی حفاظت از عرصه‌های طبیعی. اما همانطور که یک نماینده مجلس درباره جنگل‌های شمال هشدار داد، تراکم نیروی محیط‌بانی در ایران چندین برابر پایین‌تر از استاندارد جهانی است.
در حالی‌که استاندارد بین‌المللی یک محیط‌بان برای هر کمتر از هزار هکتار است، در ایران این نسبت به ده تا چهارده هزار هکتار به ازای هر نیرو می‌رسد. نتیجه آنکه ساختار مجوزدهی روی کاغذ وجود دارد، اما نه در آموزش راهنمایان تضمینی برای سواد بوم‌شناختی واقعی هست و نه در میدان، ظرفیت اجرایی برای کنترل تورهای غیرمجاز و برخورد به‌موقع با آتش‌سوزی.
زیرمجموعه تورهای آفرود مصداق روشن دیگری است: در کنار اپراتورهای دارای مجوز رسمی، بیمه و راهنمای آموزش‌دیده، شمار زیادی گشت‌های آفرود خودجوش و بدون هیچ نظارتی شکل گرفته‌اند که با ورود به مسیرهای بکر باعث فرسایش خاک و تخریب پوشش گیاهی می‌شوند.دقیقاً همان شکافی که میان مقررات مصوب و اجرای واقعی آنها در بسیاری از حوزه‌های محیط‌زیستی ایران دیده می‌شود.
گردشگری مخرب در ایران را نمی‌توان صرفاً به بی‌فرهنگی فردی گردشگر فروکاست. این پدیده در دل خلأیی نهادی رشد کرده که در آن، دولت هم صاحب انحصاری مجوز است و هم فاقد ظرفیت و اراده لازم برای آموزش واقعی، نظارت میدانی و برخورد با شبکه‌های سودجو. تا زمانی‌که این شکاف میان ادعای نظارت و واقعیت میدانی پر نشود، طبیعت ایران همچنان قربانی ترکیبی از جهل فردی و غفلت نهادی خواهد بود.
#طبیعتخواران
🆔@azambahramiran
گردشگری بی‌ضابطه: وقتی طبیعت ،ارث پدری شماست!!
بخشی از گردشگری داخلی ایران با نگاهی مالکانه و غیرمسئولانه به طبیعت شکل گرفته است؛ نگاهی که کوه، جنگل و مرتع را نه میراثی مشترک و شکننده، بلکه ملک شخصی و بی‌پایان تصور میکند. این گروه از گردشگران بدون کمترین شناخت از اکوسیستم و بدون پذیرش الزامات حداقلی حضور در طبیعت وارد می‌شوند: آتش روشن میکنند، زباله رها میکنند، به شکار غیرمجاز دست می‌زنند و با خودروهای شاسی‌بلند مسیرهای بکر را درمی‌نوردند.
◀️آمار رسمی نشان می‌دهد بیش از ۹۵ درصد آتش‌سوزی‌های جنگل‌ها و مراتع کشور منشأ انسانی دارد و بخش عمده آنها نیز غیرعمدی و ناشی از بی‌احتیاطی و بی‌اطلاعی افراد است. نمونه‌های اخیر این الگو را به‌روشنی نشان می‌دهند: در مراتع تربت‌جام، آتش برافروخته‌شده توسط گردشگران یا شکارچیان غیرمجاز، حدود بیست هکتار از مراتع را از بین برد و در جریان آن سی‌وهشت اصله درخت ارس کهن‌سال، از گونه‌های نادر منطقه، همراه با حدود دو هزار بوته گون سوخت. آتش‌سوزی گسترده جنگل‌های هیرکانی در چالوس نیز، به گفته مقامات محلی، ریشه در اقدامات عمدی و سهل‌انگاری گردشگران غیرمسئول داشت.
نکته مهم‌تر آن است که این ویرانی همیشه صرفاً محصول بی‌اطلاعی فردی نیست؛ گزارش‌های میدانی از منطقه هیرکانی نشان می‌دهند کارشناسان محیط‌زیست به‌تدریج به این نتیجه رسیدند که برخی از این آتش‌سوزی‌ها به شبکه‌ای گسترده مرتبط است که از نابودی جنگل سود می‌برد، از گردشگرانی که برای تفنن آتش روشن میکنند تا قاچاقچیان چوب. یعنی «بی‌ضابطگی گردشگر» گاه پوششی می‌شود برای منافع اقتصادی سازمان‌یافته‌تری که پشت تخریب ایستاده است.
◀️اینجاست که تناقض ساختاری آشکار می‌شود. صدور مجوز راهنمای طبیعت‌گردی و آژانس‌های گردشگری منحصراً در اختیار نهادهای دولتی، به‌ویژه سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری است؛ یعنی دولت هم متولی رسمی آموزش و صدور کارت راهنمای طبیعت‌گردی است و هم متولی حفاظت از عرصه‌های طبیعی. اما همانطور که یک نماینده مجلس درباره جنگل‌های شمال هشدار داد، تراکم نیروی محیط‌بانی در ایران چندین برابر پایین‌تر از استاندارد جهانی است.
در حالی‌که استاندارد بین‌المللی یک محیط‌بان برای هر کمتر از هزار هکتار است، در ایران این نسبت به ده تا چهارده هزار هکتار به ازای هر نیرو می‌رسد. نتیجه آنکه ساختار مجوزدهی روی کاغذ وجود دارد، اما نه در آموزش راهنمایان تضمینی برای سواد بوم‌شناختی واقعی هست و نه در میدان، ظرفیت اجرایی برای کنترل تورهای غیرمجاز و برخورد به‌موقع با آتش‌سوزی.
زیرمجموعه تورهای آفرود مصداق روشن دیگری است: در کنار اپراتورهای دارای مجوز رسمی، بیمه و راهنمای آموزش‌دیده، شمار زیادی گشت‌های آفرود خودجوش و بدون هیچ نظارتی شکل گرفته‌اند که با ورود به مسیرهای بکر باعث فرسایش خاک و تخریب پوشش گیاهی می‌شوند.دقیقاً همان شکافی که میان مقررات مصوب و اجرای واقعی آنها در بسیاری از حوزه‌های محیط‌زیستی ایران دیده می‌شود.
گردشگری مخرب در ایران را نمی‌توان صرفاً به بی‌فرهنگی فردی گردشگر فروکاست. این پدیده در دل خلأیی نهادی رشد کرده که در آن، دولت هم صاحب انحصاری مجوز است و هم فاقد ظرفیت و اراده لازم برای آموزش واقعی، نظارت میدانی و برخورد با شبکه‌های سودجو. تا زمانی‌که این شکاف میان ادعای نظارت و واقعیت میدانی پر نشود، طبیعت ایران همچنان قربانی ترکیبی از جهل فردی و غفلت نهادی خواهد بود.
#طبیعتخواران
🆔@azambahramiran
ورشکستگی آبی خراسان جنوبی
بر اساس اظهارات مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای #خراسان_جنوبی (ایرنا، ۲۰ تیر ۱۴۰۵)، این استان دیگر در مرحله «بحران آب» نیست بلکه به مرحله «ورشکستگی آبی» رسیده. تفاوت مفهومی مهم ان این است که بحران آبی به معنای فشار شدید اما قابل مدیریت بر منابع است؛ ورشکستگی آبی یعنی خروج کامل از تعادل، وضعیتی که با اصلاح تدریجی سیاست قابل بازگشت نیست. استاندارد جهانی برداشت مجاز سالانه از سفره‌های زیرزمینی تا ۴۰٪ آب ورودی است؛ رسیدن به ۶۰٪ به معنای ورود به «بحران» تلقی می‌شود. در خراسان جنوبی این رقم به ۱۳۰٪ رسیده، یعنی بیش از سه برابر آستانه بحران و بیش از سه برابر ظرفیت تجدیدپذیر سفره‌ها. برداشت فعلی از آبخوان‌ها ۱.۶ برابر میزان قابل تجدید طبیعی است و ۷۴٪ محدوده‌های استان در طبقه «ممنوعه» یا «ممنوعه بحرانی» قرار دارند.
خشکسالی از سال آبی ۷۸-۷۹ آغاز شده و اکنون بیست‌وششمین سال متوالی خود را می‌گذراند. فرونشست زمین، پیامد مستقیم تخلیه بی‌رویه آبخوان‌ها، در حال گسترش است. مقام رسمی حکومتی، با آمار رسمی حکومتی، فروپاشی را تأیید میکند. این خودِ حکومت است که مرز میان «بحران» و «ورشکستگی» را تعریف و سپس عبور از آن را گزارش کرده، نه یک منبع مخالف یا بین‌المللی. پیامدهای پیش‌بینی‌شده کاهش تولید کشاورزی، تهدید امنیت غذایی استان و استان‌های همجوار، و احتمال مهاجرت اجباری روستاییان، الگویی که در سایر استان‌های دچار ورشکستگی آبی (مانند خوزستان و سیستان‌وبلوچستان) پیش‌تر مشاهده شده است. خراسان جنوبی ۲۴٪ از سهمش در تولید ناخلص داخلی را مدیون بخش کشاورزی است این یعنی نابودی سرزمین و اقتصاد و کوچهای اجباری.
🆔@azambahramiran
بر اساس اظهارات مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای #خراسان_جنوبی (ایرنا، ۲۰ تیر ۱۴۰۵)، این استان دیگر در مرحله «بحران آب» نیست بلکه به مرحله «ورشکستگی آبی» رسیده. تفاوت مفهومی مهم ان این است که بحران آبی به معنای فشار شدید اما قابل مدیریت بر منابع است؛ ورشکستگی آبی یعنی خروج کامل از تعادل، وضعیتی که با اصلاح تدریجی سیاست قابل بازگشت نیست. استاندارد جهانی برداشت مجاز سالانه از سفره‌های زیرزمینی تا ۴۰٪ آب ورودی است؛ رسیدن به ۶۰٪ به معنای ورود به «بحران» تلقی می‌شود. در خراسان جنوبی این رقم به ۱۳۰٪ رسیده، یعنی بیش از سه برابر آستانه بحران و بیش از سه برابر ظرفیت تجدیدپذیر سفره‌ها. برداشت فعلی از آبخوان‌ها ۱.۶ برابر میزان قابل تجدید طبیعی است و ۷۴٪ محدوده‌های استان در طبقه «ممنوعه» یا «ممنوعه بحرانی» قرار دارند.
خشکسالی از سال آبی ۷۸-۷۹ آغاز شده و اکنون بیست‌وششمین سال متوالی خود را می‌گذراند. فرونشست زمین، پیامد مستقیم تخلیه بی‌رویه آبخوان‌ها، در حال گسترش است. مقام رسمی حکومتی، با آمار رسمی حکومتی، فروپاشی را تأیید میکند. این خودِ حکومت است که مرز میان «بحران» و «ورشکستگی» را تعریف و سپس عبور از آن را گزارش کرده، نه یک منبع مخالف یا بین‌المللی. پیامدهای پیش‌بینی‌شده کاهش تولید کشاورزی، تهدید امنیت غذایی استان و استان‌های همجوار، و احتمال مهاجرت اجباری روستاییان، الگویی که در سایر استان‌های دچار ورشکستگی آبی (مانند خوزستان و سیستان‌وبلوچستان) پیش‌تر مشاهده شده است. خراسان جنوبی ۲۴٪ از سهمش در تولید ناخلص داخلی را مدیون بخش کشاورزی است این یعنی نابودی سرزمین و اقتصاد و کوچهای اجباری.
🆔@azambahramiran
تناقض میان نگاه نظامی-انرژی و نگاه اکولوژیک به تنگهٔ هرمز
۱. دو نگاه، یک جغرافیا
تنگهٔ هرمز در تمام گفتمان‌های سیاسی و رسانه‌ای، چه ایرانی، چه بین‌المللی، تقریباً همیشه از یک زاویه دیده می‌شود: شریان انرژی جهان و میدان بازدارندگی نظامی. این تک‌بعدی‌دیدن، خودش بخشی از مسئله است؛ چون همین آبراهه، یکی از آخرین اکوسیستم‌های دریایی سالم و متراکم جهان را در خود جای داده، واقعیتی که در معادلات سیاسی و نظامی عملاً وزن صفر دارد.
۲. نگاه نظامی-انرژی: آمار
- عرض تنگه در باریک‌ترین نقطه: حدود ۳۹ کیلومتر (۲۱ مایل)
- سهم از عرضهٔ نفت جهان: حدود ۲۰٪
- تردد روزانه در شرایط عادی: ۸۰ تا ۱۳۰ کشتی (میانگین ~۱۰۰)؛ ۵۰ تا ۶۰٪ آنها نفتکش یا حامل انرژی
- حجم نفت و فرآورده‌های عبوری در روز: حدود ۱۷ تا ۲۰ میلیون بشکه
- طی دورهٔ تنش نظامی اخیر (تیر ۱۴۰۴)، تردد نفتکش‌ها موقتاً به ۳۰ تا ۶۰ فروند در روز افت کرد، نشانهٔ حساسیت مستقیم این گذرگاه به بحران‌های نظامی
- حضور دائمی ناوگان نظامی: عملیات مکرر «آزادی دریانوردی» نیروی دریایی آمریکا برای به‌چالش‌کشیدن کنترل ایران بر تنگه
این مجموعه آمار، تصویری می‌سازد که در آن تنگهٔ هرمز صرفاً یک «لوله» است.کانالی برای عبور کالا و کشتی، که ارزشش فقط با بشکه و تناژ سنجیده می‌شود.
✅️نگاه اکولوژیک: آنچه در همان لوله زندگی میکند
- تنگهٔ هرمز میزبان متنوع‌ترین و در برخی نقاط متراکم‌ترین صخره‌های مرجانی کل خلیج فارس است؛ غنی‌ترین آنها در سواحل ایران و جزایر لارک، هنگام و قشم.
- جنگل‌های حرا (مانگرو) در محدودهٔ تنگهٔ خوران، از زیستگاه‌های کلیدی و آسیب‌پذیر منطقه‌اند.
- در علفزارهای دریایی غرب ابوظبی و جنوب قطر، دومین جمعیت بزرگ گاو دریایی (دوگونگ) در کل جهان زندگی میکند.
- نهنگ‌های گوژپشت عربی که در همین آب‌ها ساکن‌اند، تنها جمعیت شناخته‌شدهٔ نهنگ گوژپشت در جهان‌اند که مهاجرت نمی‌کنند — پژوهشگران از آنها با عنوان «آزمایشگاه زندهٔ سازگاری با تغییر اقلیم» یاد میکنند، چون در یکی از گرم‌ترین و شورترین آب‌های کرهٔ زمین دوام آورده‌اند.
- دلفین‌ها و لاک‌پشت‌های دریایی نیز از گونه‌های ساکن این منطقه‌اند.
خلیج فارس یک دریای نیمه‌بسته است. زمان لازم برای تعویض کامل آب آن، بین ۳ تا ۵ سال برآورد می‌شود. بسیار کندتر از اقیانوس‌های آزاد.
نتیجه: هر آلودگی، چه نفتی، چه شیمیایی، چه صوتی، به‌جای رقیق‌شدن و خروج طبیعی، در آب انباشته می‌شود. این ویژگی فیزیکی به‌تنهایی توضیح می‌دهد چرا تنگهٔ هرمز، برخلاف بسیاری از آبراهه‌های نظامی-تجاری جهان، ظرفیت «خودپالایی» ندارد.
انحصار نگاه گذرگاه انرژی/نظامی، دقیقاً بر پایهٔ همان ویژگی‌ای بنا شده که این اکوسیستم را نابود میکند: تراکم بالای تردد نفتکش در باریک‌ترین و کم‌عمق‌ترین بخش یک دریای نیمه‌بسته و کندجریان. هرچه تنش نظامی و رقابت ژئوپلیتیک بر سر این گذرگاه بیشتر شود، احتمال حادثه (برخورد، نشت، حمله به زیرساخت) بالاتر می‌رود؛ و هرچه احتمال حادثه بالاتر برود، آسیب به اکوسیستمی که اصلاً نمی‌تواند خودش را ترمیم کند، بازگشت‌ناپذیرتر می‌شود. سیاست‌گذاری فعلی، چه ایرانی، چه بین‌المللی. این حلقهٔ علّی را در محاسبات امنیتی و اقتصادی خود لحاظ نمی‌کند؛ ارزیابی ریسک تقریباً همیشه حول قیمت نفت و بیمهٔ کشتیرانی می‌چرخد، نه حول تاب‌آوری زیستی منطقه.
آنچه داریم از دست می‌دهیم:
✅️ زیست‌بوم: آلودگی نفتی از طریق آبشش وارد بدن ماهیان می‌شود و مستقیماً در بافت مرجان‌ها می‌نشیند؛ نفت سطحی برای دلفین‌ها و لاک‌پشت‌ها که برای تنفس به سطح می‌آیند خطر مستقیم دارد و میتواند به قلب، دستگاه تنفسی، ایمنی و سیستم عصبی آسیب بزند.
✅️حس‌گری آبزیان: برخی ترکیبات نفتی توانایی بویایی، بینایی و درک ارتعاش محیط را در آبزیان مختل میکنند — عملکردی حیاتی برای شکار، فرار از خطر و جفت‌گیری.
✅️ آلودگی صوتی جنگ: فعالیت نظامی گسترده در منطقه، جمعیت رو به‌کاهش نهنگ‌های گوژپشت عربی (که غیرمهاجرند و راه فراری از منطقه ندارند) را در معرض تهدید مستقیم قرار داده.
✅️معیشت ساحل‌نشینان: جوامع ساحلی جنوب ایران و همسایگان خلیج، به صید ماهی و گردشگری دریایی وابسته‌اند — دو فعالیتی که مستقیماً به سلامت مرجان‌ها، علفزارهای دریایی و کیفیت آب گره خورده‌اند. هر لکهٔ نفتی، این وابستگی معیشتی را نه به‌صورت موقت، بلکه در افقی چندده‌ساله (به دلیل عدم خودپالایی خلیج فارس) تهدید میکند.
🆔@azambahramiran
۱. دو نگاه، یک جغرافیا
تنگهٔ هرمز در تمام گفتمان‌های سیاسی و رسانه‌ای، چه ایرانی، چه بین‌المللی، تقریباً همیشه از یک زاویه دیده می‌شود: شریان انرژی جهان و میدان بازدارندگی نظامی. این تک‌بعدی‌دیدن، خودش بخشی از مسئله است؛ چون همین آبراهه، یکی از آخرین اکوسیستم‌های دریایی سالم و متراکم جهان را در خود جای داده، واقعیتی که در معادلات سیاسی و نظامی عملاً وزن صفر دارد.
۲. نگاه نظامی-انرژی: آمار
- عرض تنگه در باریک‌ترین نقطه: حدود ۳۹ کیلومتر (۲۱ مایل)
- سهم از عرضهٔ نفت جهان: حدود ۲۰٪
- تردد روزانه در شرایط عادی: ۸۰ تا ۱۳۰ کشتی (میانگین ~۱۰۰)؛ ۵۰ تا ۶۰٪ آنها نفتکش یا حامل انرژی
- حجم نفت و فرآورده‌های عبوری در روز: حدود ۱۷ تا ۲۰ میلیون بشکه
- طی دورهٔ تنش نظامی اخیر (تیر ۱۴۰۴)، تردد نفتکش‌ها موقتاً به ۳۰ تا ۶۰ فروند در روز افت کرد، نشانهٔ حساسیت مستقیم این گذرگاه به بحران‌های نظامی
- حضور دائمی ناوگان نظامی: عملیات مکرر «آزادی دریانوردی» نیروی دریایی آمریکا برای به‌چالش‌کشیدن کنترل ایران بر تنگه
این مجموعه آمار، تصویری می‌سازد که در آن تنگهٔ هرمز صرفاً یک «لوله» است.کانالی برای عبور کالا و کشتی، که ارزشش فقط با بشکه و تناژ سنجیده می‌شود.
✅️نگاه اکولوژیک: آنچه در همان لوله زندگی میکند
- تنگهٔ هرمز میزبان متنوع‌ترین و در برخی نقاط متراکم‌ترین صخره‌های مرجانی کل خلیج فارس است؛ غنی‌ترین آنها در سواحل ایران و جزایر لارک، هنگام و قشم.
- جنگل‌های حرا (مانگرو) در محدودهٔ تنگهٔ خوران، از زیستگاه‌های کلیدی و آسیب‌پذیر منطقه‌اند.
- در علفزارهای دریایی غرب ابوظبی و جنوب قطر، دومین جمعیت بزرگ گاو دریایی (دوگونگ) در کل جهان زندگی میکند.
- نهنگ‌های گوژپشت عربی که در همین آب‌ها ساکن‌اند، تنها جمعیت شناخته‌شدهٔ نهنگ گوژپشت در جهان‌اند که مهاجرت نمی‌کنند — پژوهشگران از آنها با عنوان «آزمایشگاه زندهٔ سازگاری با تغییر اقلیم» یاد میکنند، چون در یکی از گرم‌ترین و شورترین آب‌های کرهٔ زمین دوام آورده‌اند.
- دلفین‌ها و لاک‌پشت‌های دریایی نیز از گونه‌های ساکن این منطقه‌اند.
خلیج فارس یک دریای نیمه‌بسته است. زمان لازم برای تعویض کامل آب آن، بین ۳ تا ۵ سال برآورد می‌شود. بسیار کندتر از اقیانوس‌های آزاد.
نتیجه: هر آلودگی، چه نفتی، چه شیمیایی، چه صوتی، به‌جای رقیق‌شدن و خروج طبیعی، در آب انباشته می‌شود. این ویژگی فیزیکی به‌تنهایی توضیح می‌دهد چرا تنگهٔ هرمز، برخلاف بسیاری از آبراهه‌های نظامی-تجاری جهان، ظرفیت «خودپالایی» ندارد.
انحصار نگاه گذرگاه انرژی/نظامی، دقیقاً بر پایهٔ همان ویژگی‌ای بنا شده که این اکوسیستم را نابود میکند: تراکم بالای تردد نفتکش در باریک‌ترین و کم‌عمق‌ترین بخش یک دریای نیمه‌بسته و کندجریان. هرچه تنش نظامی و رقابت ژئوپلیتیک بر سر این گذرگاه بیشتر شود، احتمال حادثه (برخورد، نشت، حمله به زیرساخت) بالاتر می‌رود؛ و هرچه احتمال حادثه بالاتر برود، آسیب به اکوسیستمی که اصلاً نمی‌تواند خودش را ترمیم کند، بازگشت‌ناپذیرتر می‌شود. سیاست‌گذاری فعلی، چه ایرانی، چه بین‌المللی. این حلقهٔ علّی را در محاسبات امنیتی و اقتصادی خود لحاظ نمی‌کند؛ ارزیابی ریسک تقریباً همیشه حول قیمت نفت و بیمهٔ کشتیرانی می‌چرخد، نه حول تاب‌آوری زیستی منطقه.
آنچه داریم از دست می‌دهیم:
✅️ زیست‌بوم: آلودگی نفتی از طریق آبشش وارد بدن ماهیان می‌شود و مستقیماً در بافت مرجان‌ها می‌نشیند؛ نفت سطحی برای دلفین‌ها و لاک‌پشت‌ها که برای تنفس به سطح می‌آیند خطر مستقیم دارد و میتواند به قلب، دستگاه تنفسی، ایمنی و سیستم عصبی آسیب بزند.
✅️حس‌گری آبزیان: برخی ترکیبات نفتی توانایی بویایی، بینایی و درک ارتعاش محیط را در آبزیان مختل میکنند — عملکردی حیاتی برای شکار، فرار از خطر و جفت‌گیری.
✅️ آلودگی صوتی جنگ: فعالیت نظامی گسترده در منطقه، جمعیت رو به‌کاهش نهنگ‌های گوژپشت عربی (که غیرمهاجرند و راه فراری از منطقه ندارند) را در معرض تهدید مستقیم قرار داده.
✅️معیشت ساحل‌نشینان: جوامع ساحلی جنوب ایران و همسایگان خلیج، به صید ماهی و گردشگری دریایی وابسته‌اند — دو فعالیتی که مستقیماً به سلامت مرجان‌ها، علفزارهای دریایی و کیفیت آب گره خورده‌اند. هر لکهٔ نفتی، این وابستگی معیشتی را نه به‌صورت موقت، بلکه در افقی چندده‌ساله (به دلیل عدم خودپالایی خلیج فارس) تهدید میکند.
🆔@azambahramiran
توان‌فرسودگی و تاب‌آوری در گره جنگ و رهاشدگی
۱. سه لایه ناشناختگی
شهروند ایرانی زیر بمباران هم‌زمان با سه غیبت مواجه است: حکومتی که خود منشأ ناامنی بوده و در وضعیت شکنندگی حتی ادعای مسئولیت را کنار گذاشته؛ رسانه‌های بین‌المللی که جنگ را از دریچه ژئوپلیتیک (نفت، هرمز، معادلات قدرت) روایت میکنند نه از دریچه انسان زیر آن؛ و نظام جهانی که این شهروندان را صرفاً متغیر جانبی محاسبات کلان می‌بیند. این حاصل، تجربه‌ای مضاعف است: نه‌فقط قربانی خشونت بودن، بلکه قربانی بی‌شاهد بودن بی نظاره گر و بی پرسشگر بودم.
۲.این با هر ترومای جمعی که تجربه کردیم فرق دارد
عنصر کلیدی ترمیم در تاب‌آوری، شناخته‌شدن رنج است. وقتی این شناخت غایب باشد، فرسودگی صرفاً از خطر فیزیکی نمی‌آید؛ از این می‌آید که فرد هم‌زمان باید بجنگد برای بقا و بجنگد برای اثبات اینکه رنجش واقعی است. این دومی ظرفیت روانی را با نرخی سریع‌تر مصرف میکند.
۳. چارچوب فاجعه حکمرانی
این وضعیت شکست ساختاری سه‌گانه است: شکست حکومت در حداقل کارکرد حفاظتی، شکست معماری بین‌المللی حقوق بشر در ایجاد سازوکار شناسایی مستقل از منافع قدرت‌های بزرگ، و شکست اکوسیستم رسانه‌ای در تفکیک روایت شهروند از روایت دولت‌ها.
۴. عبور: از تاب‌آوری وابسته به بیرون، به تاب‌آوری سرزمینی
اگر این سه غیبت در افق نزدیک برطرف نمی‌شوند، بقا نمی‌تواند به کسب شناسایی و به رسمیت سناخته شدن از بیرون متکی بماند. اما سرزمین میتواند شاهدِ جایگزین باشد: رودخانه‌ای که خشکید، تالابی که فروپاشید، گونه‌ای که منقرض شد، این‌ها دروغ نمی‌گویند و از کسی اجازه نمی‌گیرند.
منطق تاب‌آوری زیستی ما میتواند متفاوت شود.
اکوسیستم آسیب‌دیده ترمیم می‌شود چون شبکه روابطش هنوز فعال است، نه چون «قوی» است. اگر شهروند رهاشده فقط به تنهایی خود تکیه کند، فرسودگی اجتناب‌ناپذیر است؛ اما اگر خود را جزئی از شبکه‌ای زیستی-سرزمینی بداند که هنوز نفس می‌کشد، مرکز ثقل بقا از «منتظر شناخته‌شدن» به «متعلق به رابطه‌ای زنده» منتقل می‌شود.
این عبور به‌معنای انکار مطالبه‌ی شناسایی رسمی نیست، کماکان مستندسازی و پرونده‌سازی حقوقی و روایتگر آنها بودن ابزار اند.
اما به ابن ترتیب وقتی مرکز ثقل معنا در رابطه با سرزمین است، بی‌اعتنایی بیرونی دردناک است اما بنیان‌کن نیست.
#هرمزگان
#جنگ
#خلیج‌فارس
🆔@azambahramiran
۱. سه لایه ناشناختگی
شهروند ایرانی زیر بمباران هم‌زمان با سه غیبت مواجه است: حکومتی که خود منشأ ناامنی بوده و در وضعیت شکنندگی حتی ادعای مسئولیت را کنار گذاشته؛ رسانه‌های بین‌المللی که جنگ را از دریچه ژئوپلیتیک (نفت، هرمز، معادلات قدرت) روایت میکنند نه از دریچه انسان زیر آن؛ و نظام جهانی که این شهروندان را صرفاً متغیر جانبی محاسبات کلان می‌بیند. این حاصل، تجربه‌ای مضاعف است: نه‌فقط قربانی خشونت بودن، بلکه قربانی بی‌شاهد بودن بی نظاره گر و بی پرسشگر بودم.
۲.این با هر ترومای جمعی که تجربه کردیم فرق دارد
عنصر کلیدی ترمیم در تاب‌آوری، شناخته‌شدن رنج است. وقتی این شناخت غایب باشد، فرسودگی صرفاً از خطر فیزیکی نمی‌آید؛ از این می‌آید که فرد هم‌زمان باید بجنگد برای بقا و بجنگد برای اثبات اینکه رنجش واقعی است. این دومی ظرفیت روانی را با نرخی سریع‌تر مصرف میکند.
۳. چارچوب فاجعه حکمرانی
این وضعیت شکست ساختاری سه‌گانه است: شکست حکومت در حداقل کارکرد حفاظتی، شکست معماری بین‌المللی حقوق بشر در ایجاد سازوکار شناسایی مستقل از منافع قدرت‌های بزرگ، و شکست اکوسیستم رسانه‌ای در تفکیک روایت شهروند از روایت دولت‌ها.
۴. عبور: از تاب‌آوری وابسته به بیرون، به تاب‌آوری سرزمینی
اگر این سه غیبت در افق نزدیک برطرف نمی‌شوند، بقا نمی‌تواند به کسب شناسایی و به رسمیت سناخته شدن از بیرون متکی بماند. اما سرزمین میتواند شاهدِ جایگزین باشد: رودخانه‌ای که خشکید، تالابی که فروپاشید، گونه‌ای که منقرض شد، این‌ها دروغ نمی‌گویند و از کسی اجازه نمی‌گیرند.
منطق تاب‌آوری زیستی ما میتواند متفاوت شود.
اکوسیستم آسیب‌دیده ترمیم می‌شود چون شبکه روابطش هنوز فعال است، نه چون «قوی» است. اگر شهروند رهاشده فقط به تنهایی خود تکیه کند، فرسودگی اجتناب‌ناپذیر است؛ اما اگر خود را جزئی از شبکه‌ای زیستی-سرزمینی بداند که هنوز نفس می‌کشد، مرکز ثقل بقا از «منتظر شناخته‌شدن» به «متعلق به رابطه‌ای زنده» منتقل می‌شود.
این عبور به‌معنای انکار مطالبه‌ی شناسایی رسمی نیست، کماکان مستندسازی و پرونده‌سازی حقوقی و روایتگر آنها بودن ابزار اند.
اما به ابن ترتیب وقتی مرکز ثقل معنا در رابطه با سرزمین است، بی‌اعتنایی بیرونی دردناک است اما بنیان‌کن نیست.
#هرمزگان
#جنگ
#خلیج‌فارس
🆔@azambahramiran
تناقض تعریف حکومت از «توسعه و امنیت»
حکومت جمهوری اسلامی «امنیت» را به‌مثابه بقای نظام و «توسعه» را به‌مثابه گسترش ابزار قدرت (هسته‌ای، نظامی، زیرساخت کنترل) تعریف میکند. این تعریف با معنای واقعیِ این دو مفهوم امنیت به‌مثابه مصونیت جان و معیشت شهروند، توسعه به‌مثابه ظرفیت‌سازی پایدار اقتصادی و زیست‌محیطی،در تضاد بنیادین است. جنگ جاری آمریکا-ایران این تضاد را از حالت نظری خارج و به شاهد تجربی تبدیل کرده است.
سه‌گانه‌ی گسست
۱. امنیتِ نظام در برابر امنیتِ جامعه
حکومت طی دهه‌ها منابع را صرف بازدارندگی (برنامه هسته‌ای، شبکه نیابتی، کنترل بندری و ساحلی) کرده تا «امنیت» تعریف‌شده‌ی خودش را تأمین کند. نتیجه در هفته‌های اخیر روشن است: زیرساخت‌های غیرنظامی، پل بندر خمیر، برج‌های مراقبتی چابهار، تأسیسات سواحل جنوبی، هدف مستقیم حملات قرار گرفته‌اند، در حالی‌که همان حکومت مدعی تأمین امنیت شهروند بود. امنیتِ نظام، امنیت مردم را گروگان گرفته، نه تضمین کرده.
۲. توسعه‌ی نمایشی در برابر توسعه‌ی واقعی
اسناد رسمی توسعه (آمایش سرزمین، بودجه‌های عمرانی) با شاخص‌های واقعی فقر و محرومیت در تضاد آشکارند، اکنون جنگ این شکاف را تشدید میکند: بستن تنگه هرمز و تحریم عملیِ ترانزیت، اقتصادی را که پیش از این نیز بر پایه‌ی صادرات نفت خام و بدون تنوع تولیدی بود، به حالت تعلیق کامل می‌برد. توسعه‌ای که هرگز بر زیرساخت واقعی (آب، انرژی پاک، اشتغال مولد) بنا نشده بود، در برابر اولین شوک جدی فرومی‌پاشد.
۳. گره اقتصادی: نفت به‌جای نهاد
اقتصاد ایران به‌جای نهادسازی (مالیات، بازار رقابتی، سرمایه انسانی) بر رانت نفتی و کنترل نظامی مسیرهای ترانزیت بنا شده. جنگ فعلی نشان می‌دهد این مدل چقدر شکننده است: یک بحران نظامی کافی است تا کل چرخه‌ی درآمدی دولت را در معرض فروپاشی قرار دهد. این نه ضعف موقت، بلکه پیامد مستقیمِ انتخاب ساختاری چهار دهه‌ای است،امنیت را با کنترل نظامی منابع، و توسعه را با گسترش زیرساخت‌های وابسته به همان کنترل، تعریف کردن.
نتیجه‌گیری
آنچه امروز در «جنگ» آشکار می‌شود، نه یک بحران بیرونی بلکه افشای یک تناقض درونی است: حکومتی که امنیت و توسعه را وسیله‌ی بقای خود تعریف کرده، در نخستین آزمون واقعی، هر دو را در برابر شهروندان خود قربانی میکند.
ضعف ایران نه در فقدان منابع، که در ماهیت حکمرانی نهفته است که «امنیت» و «توسعه» را از «رفاه و مصونیت مردم» جدا کرده است.
🆔@azambahramiran
حکومت جمهوری اسلامی «امنیت» را به‌مثابه بقای نظام و «توسعه» را به‌مثابه گسترش ابزار قدرت (هسته‌ای، نظامی، زیرساخت کنترل) تعریف میکند. این تعریف با معنای واقعیِ این دو مفهوم امنیت به‌مثابه مصونیت جان و معیشت شهروند، توسعه به‌مثابه ظرفیت‌سازی پایدار اقتصادی و زیست‌محیطی،در تضاد بنیادین است. جنگ جاری آمریکا-ایران این تضاد را از حالت نظری خارج و به شاهد تجربی تبدیل کرده است.
سه‌گانه‌ی گسست
۱. امنیتِ نظام در برابر امنیتِ جامعه
حکومت طی دهه‌ها منابع را صرف بازدارندگی (برنامه هسته‌ای، شبکه نیابتی، کنترل بندری و ساحلی) کرده تا «امنیت» تعریف‌شده‌ی خودش را تأمین کند. نتیجه در هفته‌های اخیر روشن است: زیرساخت‌های غیرنظامی، پل بندر خمیر، برج‌های مراقبتی چابهار، تأسیسات سواحل جنوبی، هدف مستقیم حملات قرار گرفته‌اند، در حالی‌که همان حکومت مدعی تأمین امنیت شهروند بود. امنیتِ نظام، امنیت مردم را گروگان گرفته، نه تضمین کرده.
۲. توسعه‌ی نمایشی در برابر توسعه‌ی واقعی
اسناد رسمی توسعه (آمایش سرزمین، بودجه‌های عمرانی) با شاخص‌های واقعی فقر و محرومیت در تضاد آشکارند، اکنون جنگ این شکاف را تشدید میکند: بستن تنگه هرمز و تحریم عملیِ ترانزیت، اقتصادی را که پیش از این نیز بر پایه‌ی صادرات نفت خام و بدون تنوع تولیدی بود، به حالت تعلیق کامل می‌برد. توسعه‌ای که هرگز بر زیرساخت واقعی (آب، انرژی پاک، اشتغال مولد) بنا نشده بود، در برابر اولین شوک جدی فرومی‌پاشد.
۳. گره اقتصادی: نفت به‌جای نهاد
اقتصاد ایران به‌جای نهادسازی (مالیات، بازار رقابتی، سرمایه انسانی) بر رانت نفتی و کنترل نظامی مسیرهای ترانزیت بنا شده. جنگ فعلی نشان می‌دهد این مدل چقدر شکننده است: یک بحران نظامی کافی است تا کل چرخه‌ی درآمدی دولت را در معرض فروپاشی قرار دهد. این نه ضعف موقت، بلکه پیامد مستقیمِ انتخاب ساختاری چهار دهه‌ای است،امنیت را با کنترل نظامی منابع، و توسعه را با گسترش زیرساخت‌های وابسته به همان کنترل، تعریف کردن.
نتیجه‌گیری
آنچه امروز در «جنگ» آشکار می‌شود، نه یک بحران بیرونی بلکه افشای یک تناقض درونی است: حکومتی که امنیت و توسعه را وسیله‌ی بقای خود تعریف کرده، در نخستین آزمون واقعی، هر دو را در برابر شهروندان خود قربانی میکند.
ضعف ایران نه در فقدان منابع، که در ماهیت حکمرانی نهفته است که «امنیت» و «توسعه» را از «رفاه و مصونیت مردم» جدا کرده است.
🆔@azambahramiran
د‌وستان گروه محیط زیست و توسعه پایدار یک سلسله گفتگو تنظیم کرده برای بررسی وضعیت توسعه نیافتگی و تبعیض و منبع طبیعی و اقتصاد و وضعیت میراث تاریخی و.. استان‌های مختلف ایران با عنوان "ایران ناپیدا" که اولین قسمت آن گفتگو در مورد سیستان و بلوچستان است. شرکت در این کنفرانس آنلاین برای همه افراد داخل و خارج کنگره آزاد است.
https://us06web.zoom.us/j/82226337869?pwd=R4CqKr7d6rkZMXitJwiOXF7TzW7syX.1
🆔@azambahramiran
https://us06web.zoom.us/j/82226337869?pwd=R4CqKr7d6rkZMXitJwiOXF7TzW7syX.1
🆔@azambahramiran
Forwarded from آزگار
🖋️ جان‌بلامی فاستر و دیگران
✔️ انسان‌ها از طریق زندگی و فعالیت‌های تولیدی خود، یک متابولیسم اجتماعی بین خود و بقیه طبیعت ایجاد میکنند که مستلزم مبادله ماده و انرژی است. بنابراین، متابولیسم اجتماعی انسان‌ها در رابطه با متابولیسم جهانی طبیعت صورت می‌گیرد. این تعامل توسط سازمان تاریخی خاص سیاسی-اقتصادی کار و تولید جامعه شکل می‌گیرد.
کارل مارکس تحلیل متابولیک پیچیده‌ای را برای ارزیابی روابط و شرایط زیست‌بوم-اجتماعی توسعه داد. برداشت مادی‌گرایانه او از تاریخ، بر پایه‌ای از برداشت مادی‌گرایانه از طبیعت استوار بود و به‌عنوان مبنایی برای نقد زیست‌بوم-اجتماعیِ یکپارچه از نظام سرمایه‌داری عمل می‌کرد. او نظام اقتصادی-اجتماعی را در جهان زیست‌فیزیکی گسترده‌تر جای داد و به‌طور صریح به بررسی مبادله ماده و انرژی بین محیط‌زیست و جامعه پرداخت.
یک تعامل متابولیک ضروری بین انسان و زمین وجود دارد و کار به‌عنوان «فرآیندی بین انسان و طبیعت عمل میکند، فرآیندی که از طریق آن انسان با اقدامات خود، متابولیسم بین خود و طبیعت را میانجی‌گری، تنظیم و کنترل میکند».
🖇️ متن کامل را در سرخبوم بخوانید
@Azegaar
✔️ انسان‌ها از طریق زندگی و فعالیت‌های تولیدی خود، یک متابولیسم اجتماعی بین خود و بقیه طبیعت ایجاد میکنند که مستلزم مبادله ماده و انرژی است. بنابراین، متابولیسم اجتماعی انسان‌ها در رابطه با متابولیسم جهانی طبیعت صورت می‌گیرد. این تعامل توسط سازمان تاریخی خاص سیاسی-اقتصادی کار و تولید جامعه شکل می‌گیرد.
کارل مارکس تحلیل متابولیک پیچیده‌ای را برای ارزیابی روابط و شرایط زیست‌بوم-اجتماعی توسعه داد. برداشت مادی‌گرایانه او از تاریخ، بر پایه‌ای از برداشت مادی‌گرایانه از طبیعت استوار بود و به‌عنوان مبنایی برای نقد زیست‌بوم-اجتماعیِ یکپارچه از نظام سرمایه‌داری عمل می‌کرد. او نظام اقتصادی-اجتماعی را در جهان زیست‌فیزیکی گسترده‌تر جای داد و به‌طور صریح به بررسی مبادله ماده و انرژی بین محیط‌زیست و جامعه پرداخت.
یک تعامل متابولیک ضروری بین انسان و زمین وجود دارد و کار به‌عنوان «فرآیندی بین انسان و طبیعت عمل میکند، فرآیندی که از طریق آن انسان با اقدامات خود، متابولیسم بین خود و طبیعت را میانجی‌گری، تنظیم و کنترل میکند».
🖇️ متن کامل را در سرخبوم بخوانید
@Azegaar
*دعوت به همکاری تشکل‌ها در دوره تخصصی تاریخ محیط زیستی ایران*
*کمپین مردمی حمایت از زاگرس مهربان* ، دوره‌ای تخصصی با عنوان *«تاریخ محیط زیستی ایران: از جهان‌بینی ایرانی تا دولت توسعه‌گرا»* را برگزار میکند. این دوره با تدریس دکتر مهدی رفعتی‌پناه مهرآبادی، پژوهشگر و مترجم حوزه تاریخ و محیط زیست، به بررسی ریشه‌های تاریخی کم‌آبی، فرونشست، تخریب جنگل‌ها و دیگر بحران‌های زیست‌محیطی ایران می‌پردازد و بر نقش دولت‌های مدرن، سیاست‌های توسعه و الگوهای حکمرانی در شکل‌گیری وضعیت کنونی تأکید دارد. گفتنی است زمان و مکان برگزاری دوره متعاقباً اعلام می‌شود.
به گزارش دبیرخانه کمپین حمایت از زاگرس مهربان، ایران امروز با مجموعه‌ای از بحران‌های محیط زیستی همچون کم‌آبی، فرونشست زمین، خشک‌شدن تالاب‌ها، تخریب جنگل‌ها، بیابان‌زایی، آلودگی هوا و کاهش تنوع زیستی مواجه است. این مسائل معمولاً از منظرهای فنی، مهندسی یا مدیریتی بررسی می‌شوند؛ در حالی که بسیاری از ریشه‌های این بحران‌ها در فرآیندهای تاریخی، الگوهای حکمرانی، شیوه‌های سیاست‌گذاری و نوع رابطه جامعه ایرانی با طبیعت نهفته است. بر همین اساس، درک عمیق این چالش‌ها نیازمند رویکردی تاریخی و میان‌رشته‌ای است که پیوند میان دولت، جامعه، فرهنگ و محیط زیست را در بستر زمان آشکار سازد.
این دوره در چهار جلسه تخصصی طراحی شده است. جلسه نخست به «طبیعت در اندیشه ایرانی» از اسطوره تا اخلاق محیط زیستی می‌پردازد و مفاهیمی چون فلسفه ادغام و طرد، کیهان‌شناسی ایرانی، عناصر چهارگانه و مفهوم «اَشَه» (نظم کیهانی) را بررسی میکند. جلسه دوم با عنوان «دولت مدرن، توسعه و خواناسازی طبیعت در دوره پهلوی»، با بهره‌گیری از نظریه دولت خواناساز جیمز اسکات، به برنامه‌های عمرانی، اصلاحات ارضی، سدسازی و ظهور نهادهای رسمی حفاظت محیط زیست می‌پردازد. جلسه سوم به «جمهوری اسلامی، توسعه و زیست‌سیاست محیط زیستی» اختصاص دارد و با استفاده از مفهوم زیست‌سیاست در اندیشه میشل فوکو، سیاست‌های توسعه، انتقال آب و چالش‌های حکمرانی محیط زیستی در ایران معاصر را تحلیل میکند. جلسه چهارم نیز به «جامعه مدنی، آموزش و آینده محیط زیست ایران» می‌پردازد و نقش کتاب‌های درسی، دانشگاه‌ها، سازمانهای مردم‌نهاد و کنشگری محیط زیستی را بررسی میکند.
*مدرس این دوره، مهدی رفعتی‌پناه مهرآبادی، از پژوهشگران و مترجمان شناخته‌شده در حوزه تاریخ و محیط زیست است. وی مؤلف کتاب‌هایی چون «توسعه و تخریب: بررسی سیاست‌های محیط زیستی دولت طی برنامه‌های عمرانی (۱۳۵۷-۱۳۲۷)»، «چارچوبی برای تفسیر و نقد متن تاریخ» و «تاریخ شهرهای شمال فارس در دوران اسلامی» است و ترجمه کتاب‌های مرجعی چون «تاریخ محیط زیستی» نوشته جی دانل د هیوز و «سیاست زمین: گفتمان‌های محیط زیستی» از جان اس درایزک را نیز در کارنامه دارد.*
دوره با هدف آشنایی شرکت‌کنندگان با تاریخ محیط زیستی ایران، تحلیل پیامدهای محیط زیستی برنامه‌های توسعه و عمران، شناخت ظرفیت‌ها و محدودیت‌های سازمانهای مردم‌نهاد، و تقویت نگاه تاریخی و انتقادی به مسائل محیط زیستی طراحی شده است. در پایان دوره، شرکت‌کنندگان قادر خواهند بود ریشه‌های تاریخی بسیاری از بحران‌های کنونی را شناسایی کرده و نقش دولت، جامعه مدنی و آموزش را در شکل‌دهی به آینده محیط زیست ایران ارزیابی کنند.
*از تمامی تشکل‌های محیط زیستی، سازمانهای مردم‌نهاد، گروه‌های دانشجویی و فعالان این حوزه دعوت می‌شود تا به‌عنوان همکار یا حامی در برگزاری این دوره مشارکت داشته باشند. همکاری میتواند در قالب تولید محتوا، معرفی شرکت‌کنندگان، پشتیبانی رسانه‌ای یا ارائه پیشنهادات تخصصی باشد.*
علاقه‌مندان به ثبت‌نام، هماهنگی و کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند با شماره ۰۹۱۹۷۱۵۹۰۲۱ (دبیرخانه کمپین) تماس بگیرند. زمان و مکان دقیق برگزاری دوره متعاقباً از طریق کانال‌های اطلاع‌رسانی کمپین اعلام خواهد شد.
https://aposhlog.ir/%d8%af%d8%b9%d9%88%d8%aa-%d8%a8%d9%87-%d9%87%d9%85%da%a9%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%aa%d8%b4%da%a9%d9%84%d9%87%d8%a7-%d8%af%d8%b1-%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d8%aa%d8%ae%d8%b5%d8%b5%db%8c-%d8%aa/
*کمپین مردمی حمایت از زاگرس مهربان* ، دوره‌ای تخصصی با عنوان *«تاریخ محیط زیستی ایران: از جهان‌بینی ایرانی تا دولت توسعه‌گرا»* را برگزار میکند. این دوره با تدریس دکتر مهدی رفعتی‌پناه مهرآبادی، پژوهشگر و مترجم حوزه تاریخ و محیط زیست، به بررسی ریشه‌های تاریخی کم‌آبی، فرونشست، تخریب جنگل‌ها و دیگر بحران‌های زیست‌محیطی ایران می‌پردازد و بر نقش دولت‌های مدرن، سیاست‌های توسعه و الگوهای حکمرانی در شکل‌گیری وضعیت کنونی تأکید دارد. گفتنی است زمان و مکان برگزاری دوره متعاقباً اعلام می‌شود.
به گزارش دبیرخانه کمپین حمایت از زاگرس مهربان، ایران امروز با مجموعه‌ای از بحران‌های محیط زیستی همچون کم‌آبی، فرونشست زمین، خشک‌شدن تالاب‌ها، تخریب جنگل‌ها، بیابان‌زایی، آلودگی هوا و کاهش تنوع زیستی مواجه است. این مسائل معمولاً از منظرهای فنی، مهندسی یا مدیریتی بررسی می‌شوند؛ در حالی که بسیاری از ریشه‌های این بحران‌ها در فرآیندهای تاریخی، الگوهای حکمرانی، شیوه‌های سیاست‌گذاری و نوع رابطه جامعه ایرانی با طبیعت نهفته است. بر همین اساس، درک عمیق این چالش‌ها نیازمند رویکردی تاریخی و میان‌رشته‌ای است که پیوند میان دولت، جامعه، فرهنگ و محیط زیست را در بستر زمان آشکار سازد.
این دوره در چهار جلسه تخصصی طراحی شده است. جلسه نخست به «طبیعت در اندیشه ایرانی» از اسطوره تا اخلاق محیط زیستی می‌پردازد و مفاهیمی چون فلسفه ادغام و طرد، کیهان‌شناسی ایرانی، عناصر چهارگانه و مفهوم «اَشَه» (نظم کیهانی) را بررسی میکند. جلسه دوم با عنوان «دولت مدرن، توسعه و خواناسازی طبیعت در دوره پهلوی»، با بهره‌گیری از نظریه دولت خواناساز جیمز اسکات، به برنامه‌های عمرانی، اصلاحات ارضی، سدسازی و ظهور نهادهای رسمی حفاظت محیط زیست می‌پردازد. جلسه سوم به «جمهوری اسلامی، توسعه و زیست‌سیاست محیط زیستی» اختصاص دارد و با استفاده از مفهوم زیست‌سیاست در اندیشه میشل فوکو، سیاست‌های توسعه، انتقال آب و چالش‌های حکمرانی محیط زیستی در ایران معاصر را تحلیل میکند. جلسه چهارم نیز به «جامعه مدنی، آموزش و آینده محیط زیست ایران» می‌پردازد و نقش کتاب‌های درسی، دانشگاه‌ها، سازمانهای مردم‌نهاد و کنشگری محیط زیستی را بررسی میکند.
*مدرس این دوره، مهدی رفعتی‌پناه مهرآبادی، از پژوهشگران و مترجمان شناخته‌شده در حوزه تاریخ و محیط زیست است. وی مؤلف کتاب‌هایی چون «توسعه و تخریب: بررسی سیاست‌های محیط زیستی دولت طی برنامه‌های عمرانی (۱۳۵۷-۱۳۲۷)»، «چارچوبی برای تفسیر و نقد متن تاریخ» و «تاریخ شهرهای شمال فارس در دوران اسلامی» است و ترجمه کتاب‌های مرجعی چون «تاریخ محیط زیستی» نوشته جی دانل د هیوز و «سیاست زمین: گفتمان‌های محیط زیستی» از جان اس درایزک را نیز در کارنامه دارد.*
دوره با هدف آشنایی شرکت‌کنندگان با تاریخ محیط زیستی ایران، تحلیل پیامدهای محیط زیستی برنامه‌های توسعه و عمران، شناخت ظرفیت‌ها و محدودیت‌های سازمانهای مردم‌نهاد، و تقویت نگاه تاریخی و انتقادی به مسائل محیط زیستی طراحی شده است. در پایان دوره، شرکت‌کنندگان قادر خواهند بود ریشه‌های تاریخی بسیاری از بحران‌های کنونی را شناسایی کرده و نقش دولت، جامعه مدنی و آموزش را در شکل‌دهی به آینده محیط زیست ایران ارزیابی کنند.
*از تمامی تشکل‌های محیط زیستی، سازمانهای مردم‌نهاد، گروه‌های دانشجویی و فعالان این حوزه دعوت می‌شود تا به‌عنوان همکار یا حامی در برگزاری این دوره مشارکت داشته باشند. همکاری میتواند در قالب تولید محتوا، معرفی شرکت‌کنندگان، پشتیبانی رسانه‌ای یا ارائه پیشنهادات تخصصی باشد.*
علاقه‌مندان به ثبت‌نام، هماهنگی و کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند با شماره ۰۹۱۹۷۱۵۹۰۲۱ (دبیرخانه کمپین) تماس بگیرند. زمان و مکان دقیق برگزاری دوره متعاقباً از طریق کانال‌های اطلاع‌رسانی کمپین اعلام خواهد شد.
https://aposhlog.ir/%d8%af%d8%b9%d9%88%d8%aa-%d8%a8%d9%87-%d9%87%d9%85%da%a9%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%aa%d8%b4%da%a9%d9%84%d9%87%d8%a7-%d8%af%d8%b1-%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d8%aa%d8%ae%d8%b5%d8%b5%db%8c-%d8%aa/
جنوب ما و جنوب شما
سال‌هاست جنوب ایران زیر دو نگاه زندگی کرده: نگاهی که آن را نمی‌بیند، و نگاهی که فقط وقت جنگ به یادش می‌افتد.
اهواز روی دریایی از نفت نشسته و هوایش را نفس نمی‌شود کشید. هورالعظیم، تالابی که زمانی روستاهای اطرافش را زنده نگه می‌داشت، بیش از نود درصد خشکیده و حالا خودش منبع طوفان‌های نمک و گرد و غبار است. بوشهر، میزبان بزرگ‌ترین میدان گازی کشور در عسلویه، تابستان ۱۳۹۴ رکورد یکی از بالاترین شاخص‌های گرمای ثبت‌شدهٔ جهان را زد ,دمای محسوسی که از ۶۰ درجه هم گذشت,در حالی که همان منطقه هنوز از خدمات پایهٔ شهری محروم است. در سواحل بوشهر و هرمزگان، جزر و مدهای قرمز (شکوفایی جلبکی) بارها ماهی‌ها را کشته و معیشت ماهیگیران بومی را نابود کرده، و در بندرعباس، آلودگی هم‌زمان هوا و آب ناشی از پالایشگاه‌ها و کارخانه‌های فولاد و سیمان، زندگی روزمرهٔ ساکنان را به بحرانی مزمن بدل کرده است.
سیل سال ۱۳۹۸ در خوزستان خانه‌ها را برد و بعد از آن، خبری هم از بازسازی نشد. بیکاری در بسیاری از شهرستان‌های بوشهر، هرمزگان و خوزستان,با آنکه بخش عمده‌ای از ثروت نفت، گاز و تجارت خلیج‌فارس از همین استان‌ها می‌گذرد. به‌مراتب بالاتر از میانگین کشوری است. فرزندان ماهیگیرانی که صید دیگر کفاف زندگی نمی‌دهد، همراه خانواده به شهرهای دیگر کوچ میکنند تا در کارگاه‌ها کار کنند. این‌ها آمار روی کاغذ نیستند. زندگی چند نسل است که در سکوت رسانه‌ای و بی‌اعتنایی حکومتی گذشته.
و حالا، در آستانهٔ جنگ، هم حکومت یاد جنوب افتاده، هم صدای مقاومت. یکی از «سرزمین مقاومت» می‌گوید، دیگری از «مردمی که باید در کنارشان بایستیم». اما هیچ‌کدام از سالِ سیل و سالِ خشکسالی و سالِ بیکاری، همین لحن را نداشتند. جنوب برای هر دو، فقط وقتی «جنوب همه» می‌شود که به کار یک روایت بیاید.
مسئله این است که جنوب امروز دو ویرانی را هم‌زمان روی دوش می‌کشد: ویرانی جنگی که حکومت بر او تحمیل کرده، و ویرانی سالها توسعه‌نیافتگی سیستماتیک که پیش از جنگ، همان حکومت بر او تحمیل کرده بود. این دو ویرانی از هم جدا نیستند. جنگ فقط لایهٔ تازه‌ای است روی زخمی که سالها باز مانده. و برای مردمی که خانه‌شان را سیل برده، هوایشان را آلودگی، آبشان را خشکسالی، و آینده‌شان را بیکاری، دیگر نه تاب دفاع از یک جنگ تازه هست، و نه تاب بازگشت به همان زندگی ویران و ابتدایی که پیش از جنگ داشتند. جنوب میان این دو رها شده است .نه ایستاده در جنگ، نه بازگشته به صلحِ ویرانه‌اش، فقط رهاشده.
این یادداشت برای این نوشته شده که این تفاوت را روشن کند: جنوبی که ما می‌شناسیم، با جنوبی که یک‌شبه در شعارها ظاهر می‌شود، یکی نیست. مردم جنوب پیش از اینکه سرباز یک جبهه باشند، صاحب حق داشتن آب، هوا، و آینده‌اند. حرف‌زدن از جنوب، بدون به‌رسمیت‌شناختن این سالها بی‌اعتنایی، فقط تکرار همان بی‌اعتنایی است، این‌بار با لحنی بلندتر و سانتیمانتال تر.
#جنگ #جنوب
🆔@azambahramiran
سال‌هاست جنوب ایران زیر دو نگاه زندگی کرده: نگاهی که آن را نمی‌بیند، و نگاهی که فقط وقت جنگ به یادش می‌افتد.
اهواز روی دریایی از نفت نشسته و هوایش را نفس نمی‌شود کشید. هورالعظیم، تالابی که زمانی روستاهای اطرافش را زنده نگه می‌داشت، بیش از نود درصد خشکیده و حالا خودش منبع طوفان‌های نمک و گرد و غبار است. بوشهر، میزبان بزرگ‌ترین میدان گازی کشور در عسلویه، تابستان ۱۳۹۴ رکورد یکی از بالاترین شاخص‌های گرمای ثبت‌شدهٔ جهان را زد ,دمای محسوسی که از ۶۰ درجه هم گذشت,در حالی که همان منطقه هنوز از خدمات پایهٔ شهری محروم است. در سواحل بوشهر و هرمزگان، جزر و مدهای قرمز (شکوفایی جلبکی) بارها ماهی‌ها را کشته و معیشت ماهیگیران بومی را نابود کرده، و در بندرعباس، آلودگی هم‌زمان هوا و آب ناشی از پالایشگاه‌ها و کارخانه‌های فولاد و سیمان، زندگی روزمرهٔ ساکنان را به بحرانی مزمن بدل کرده است.
سیل سال ۱۳۹۸ در خوزستان خانه‌ها را برد و بعد از آن، خبری هم از بازسازی نشد. بیکاری در بسیاری از شهرستان‌های بوشهر، هرمزگان و خوزستان,با آنکه بخش عمده‌ای از ثروت نفت، گاز و تجارت خلیج‌فارس از همین استان‌ها می‌گذرد. به‌مراتب بالاتر از میانگین کشوری است. فرزندان ماهیگیرانی که صید دیگر کفاف زندگی نمی‌دهد، همراه خانواده به شهرهای دیگر کوچ میکنند تا در کارگاه‌ها کار کنند. این‌ها آمار روی کاغذ نیستند. زندگی چند نسل است که در سکوت رسانه‌ای و بی‌اعتنایی حکومتی گذشته.
و حالا، در آستانهٔ جنگ، هم حکومت یاد جنوب افتاده، هم صدای مقاومت. یکی از «سرزمین مقاومت» می‌گوید، دیگری از «مردمی که باید در کنارشان بایستیم». اما هیچ‌کدام از سالِ سیل و سالِ خشکسالی و سالِ بیکاری، همین لحن را نداشتند. جنوب برای هر دو، فقط وقتی «جنوب همه» می‌شود که به کار یک روایت بیاید.
مسئله این است که جنوب امروز دو ویرانی را هم‌زمان روی دوش می‌کشد: ویرانی جنگی که حکومت بر او تحمیل کرده، و ویرانی سالها توسعه‌نیافتگی سیستماتیک که پیش از جنگ، همان حکومت بر او تحمیل کرده بود. این دو ویرانی از هم جدا نیستند. جنگ فقط لایهٔ تازه‌ای است روی زخمی که سالها باز مانده. و برای مردمی که خانه‌شان را سیل برده، هوایشان را آلودگی، آبشان را خشکسالی، و آینده‌شان را بیکاری، دیگر نه تاب دفاع از یک جنگ تازه هست، و نه تاب بازگشت به همان زندگی ویران و ابتدایی که پیش از جنگ داشتند. جنوب میان این دو رها شده است .نه ایستاده در جنگ، نه بازگشته به صلحِ ویرانه‌اش، فقط رهاشده.
این یادداشت برای این نوشته شده که این تفاوت را روشن کند: جنوبی که ما می‌شناسیم، با جنوبی که یک‌شبه در شعارها ظاهر می‌شود، یکی نیست. مردم جنوب پیش از اینکه سرباز یک جبهه باشند، صاحب حق داشتن آب، هوا، و آینده‌اند. حرف‌زدن از جنوب، بدون به‌رسمیت‌شناختن این سالها بی‌اعتنایی، فقط تکرار همان بی‌اعتنایی است، این‌بار با لحنی بلندتر و سانتیمانتال تر.
#جنگ #جنوب
🆔@azambahramiran
وضعیت آتش‌سوزی #دراک شیراز
حریق از ارتفاعات کوه دراک آغاز شد و به دلیل وزش باد، پوشش گیاهی خشک و صعب‌العبور بودن منطقه به سرعت گسترش یافت.
عملیات اطفای حریق حدود ۲۲ تا ۲۳ ساعت طول کشید.
بیش از ۱۰۰ تا ۱۳۰ نفر شامل آتش‌نشانان، نیروهای منابع طبیعی، نیروهای مردمی و داوطلبان در مهار آتش مشارکت داشتند.
برای مهار آتش از بالگرد نیز استفاده شد.
علت دقیق وقوع آتش‌سوزی همچنان در دست بررسی اعلام شده است.
آمارهای رسمی روندی کاهشی را نشان نمی‌دهند.
طبق گزارش سازمان منابع طبیعی:
در برخی مقاطع سال ۱۴۰۳، تعداد آتش‌سوزی‌ها ۲۷ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است.
مساحت مناطق سوخته نیز در همان بازه حدود ۲۲۹ درصد افزایش داشته است.
همچنین گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد:
سالانه حدود ۲ تا ۳ هزار فقره آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور رخ می‌دهد.
#آتش‌سوزی_جنگل‌ها
🆔@azambahramiran
حریق از ارتفاعات کوه دراک آغاز شد و به دلیل وزش باد، پوشش گیاهی خشک و صعب‌العبور بودن منطقه به سرعت گسترش یافت.
عملیات اطفای حریق حدود ۲۲ تا ۲۳ ساعت طول کشید.
بیش از ۱۰۰ تا ۱۳۰ نفر شامل آتش‌نشانان، نیروهای منابع طبیعی، نیروهای مردمی و داوطلبان در مهار آتش مشارکت داشتند.
برای مهار آتش از بالگرد نیز استفاده شد.
علت دقیق وقوع آتش‌سوزی همچنان در دست بررسی اعلام شده است.
آمارهای رسمی روندی کاهشی را نشان نمی‌دهند.
طبق گزارش سازمان منابع طبیعی:
در برخی مقاطع سال ۱۴۰۳، تعداد آتش‌سوزی‌ها ۲۷ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است.
مساحت مناطق سوخته نیز در همان بازه حدود ۲۲۹ درصد افزایش داشته است.
همچنین گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد:
سالانه حدود ۲ تا ۳ هزار فقره آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور رخ می‌دهد.
#آتش‌سوزی_جنگل‌ها
🆔@azambahramiran
یک گزارش بسیار مهم منتشر شده در پیوند زنان و مدیریت آب:
بررسی گزارش‌های معتبر جهانی سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که ادبیات بین‌المللی از «زنان به‌عنوان گروه آسیب‌پذیر در بحران آب» عبور کرده و به «زنان به‌عنوان بازیگران کلیدی حکمرانی آب» رسیده است. مهم‌ترین سند در این زمینه، گزارش توسعه منابع آب جهان سازمان ملل (UN World Water Development Report 2026) است که برای نخستین بار پیوند میان برابری جنسیتی، کیفیت حکمرانی آب و تاب‌آوری منابع آبی را به‌صورت مستقیم صورت‌بندی میکند.
جای خالی زنان در مدیریت منابع آب؛ از مسئله عدالت تا ضرورت حکمرانی
گزارش ۲۰۲۶ سازمان ملل با عنوان «آب برای همه: حقوق و فرصت‌های برابر» تأکید میکند که بحران آب صرفاً ناشی از کمبود منابع یا ضعف فناوری نیست، بلکه ریشه‌ای نهادی و حکمرانی دارد. یکی از مهم‌ترین این کاستی‌ها، حذف یا کم‌رنگ بودن حضور زنان در سطوح تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب است.
حدود ۲.۱ میلیارد نفر هنوز به آب آشامیدنی ایمن دسترسی ندارند.
زنان و دختران جهان روزانه حدود ۲۵۰ میلیون ساعت را صرف جمع‌آوری آب میکنند. زمانی که می‌توانست صرف آموزش، اشتغال یا مشارکت اجتماعی شود.
اما نکته مهم گزارش این است که این آمار صرفاً نشانه نابرابری نیست. بلکه بیانگر آن است که گروهی که بیشترین تجربه عملی از مدیریت آب در زندگی روزمره دارد، کمترین سهم را در سیاست‌گذاری و مدیریت رسمی این حوزه دارد.
چرا حضور زنان برای مدیریت آب ضروری است؟
گزارش‌های سازمان ملل، یونسکو و نهادهای همکار در سال ۲۰۲۶ چهار دلیل اصلی ارائه میکنند:
1️⃣دانش تجربی زنان بخشی از سرمایه مدیریتی آب است.
زنان در بسیاری از کشورها مسئول اصلی تأمین، مصرف و مدیریت آب در خانواده و کشاورزی خرد هستند؛ بنابراین حذف آنان از فرایند تصمیم‌گیری به معنای نادیده گرفتن بخش بزرگی از دانش محلی است.
2️⃣حکمرانی فراگیر، کیفیت تصمیمات را افزایش می‌دهد.
گزارش تأکید میکند که مشارکت برابر زنان موجب سیاست‌های پاسخگوتر، توزیع عادلانه‌تر خدمات و مدیریت پایدارتر منابع آب می‌شود. مسئله صرفاً عدالت جنسیتی نیست؛ بلکه کارآمدی نظام حکمرانی است.
3️⃣تغییر اقلیم شکاف‌های جنسیتی را تشدید میکند.
خشکسالی، کاهش منابع آب و مخاطرات اقلیمی بیشترین فشار را بر زنانی وارد میکند که مسئول تأمین آب خانواده هستند. بنابراین بدون حضور آنان در برنامه‌ریزی سازگاری با تغییر اقلیم، سیاست‌ها اثربخشی کمتری خواهند داشت.
4️⃣تحقق اهداف توسعه پایدار وابسته به برابری جنسیتی است.
گزارش تصریح میکند که دستیابی به هدف ششم توسعه پایدار (SDG6) بدون پیشرفت هم‌زمان در هدف پنجم (برابری جنسیتی) ممکن نیست. برابری جنسیتی یک سیاست جانبی نیست، بلکه پیش‌شرط مدیریت پایدار آب است.
گزارشها تاکید میکنند:
⬅️حضور محدود زنان در سطوح عالی مدیریت وزارتخانه‌ها، سازمانهای حوضه آبریز و شرکت‌های آب کاملا مشهود است.
⬅️کمبود داده‌های تفکیک‌شده بر اساس جنسیت درباره اشتغال، مدیریت و بهره‌برداری از منابع آب برنامه ریزی برایش را دشوار میکند.
⬅️نبود سیاست‌های «حساس به جنسیت» در برنامه‌ریزی منابع آب.
⬅️مشارکت نمادین زنان در شوراها و کمیته‌های آب، بدون نقش واقعی در تصمیم‌گیری.
🆔@azambahramiran
بررسی گزارش‌های معتبر جهانی سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که ادبیات بین‌المللی از «زنان به‌عنوان گروه آسیب‌پذیر در بحران آب» عبور کرده و به «زنان به‌عنوان بازیگران کلیدی حکمرانی آب» رسیده است. مهم‌ترین سند در این زمینه، گزارش توسعه منابع آب جهان سازمان ملل (UN World Water Development Report 2026) است که برای نخستین بار پیوند میان برابری جنسیتی، کیفیت حکمرانی آب و تاب‌آوری منابع آبی را به‌صورت مستقیم صورت‌بندی میکند.
جای خالی زنان در مدیریت منابع آب؛ از مسئله عدالت تا ضرورت حکمرانی
گزارش ۲۰۲۶ سازمان ملل با عنوان «آب برای همه: حقوق و فرصت‌های برابر» تأکید میکند که بحران آب صرفاً ناشی از کمبود منابع یا ضعف فناوری نیست، بلکه ریشه‌ای نهادی و حکمرانی دارد. یکی از مهم‌ترین این کاستی‌ها، حذف یا کم‌رنگ بودن حضور زنان در سطوح تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب است.
حدود ۲.۱ میلیارد نفر هنوز به آب آشامیدنی ایمن دسترسی ندارند.
زنان و دختران جهان روزانه حدود ۲۵۰ میلیون ساعت را صرف جمع‌آوری آب میکنند. زمانی که می‌توانست صرف آموزش، اشتغال یا مشارکت اجتماعی شود.
اما نکته مهم گزارش این است که این آمار صرفاً نشانه نابرابری نیست. بلکه بیانگر آن است که گروهی که بیشترین تجربه عملی از مدیریت آب در زندگی روزمره دارد، کمترین سهم را در سیاست‌گذاری و مدیریت رسمی این حوزه دارد.
چرا حضور زنان برای مدیریت آب ضروری است؟
گزارش‌های سازمان ملل، یونسکو و نهادهای همکار در سال ۲۰۲۶ چهار دلیل اصلی ارائه میکنند:
1️⃣دانش تجربی زنان بخشی از سرمایه مدیریتی آب است.
زنان در بسیاری از کشورها مسئول اصلی تأمین، مصرف و مدیریت آب در خانواده و کشاورزی خرد هستند؛ بنابراین حذف آنان از فرایند تصمیم‌گیری به معنای نادیده گرفتن بخش بزرگی از دانش محلی است.
2️⃣حکمرانی فراگیر، کیفیت تصمیمات را افزایش می‌دهد.
گزارش تأکید میکند که مشارکت برابر زنان موجب سیاست‌های پاسخگوتر، توزیع عادلانه‌تر خدمات و مدیریت پایدارتر منابع آب می‌شود. مسئله صرفاً عدالت جنسیتی نیست؛ بلکه کارآمدی نظام حکمرانی است.
3️⃣تغییر اقلیم شکاف‌های جنسیتی را تشدید میکند.
خشکسالی، کاهش منابع آب و مخاطرات اقلیمی بیشترین فشار را بر زنانی وارد میکند که مسئول تأمین آب خانواده هستند. بنابراین بدون حضور آنان در برنامه‌ریزی سازگاری با تغییر اقلیم، سیاست‌ها اثربخشی کمتری خواهند داشت.
4️⃣تحقق اهداف توسعه پایدار وابسته به برابری جنسیتی است.
گزارش تصریح میکند که دستیابی به هدف ششم توسعه پایدار (SDG6) بدون پیشرفت هم‌زمان در هدف پنجم (برابری جنسیتی) ممکن نیست. برابری جنسیتی یک سیاست جانبی نیست، بلکه پیش‌شرط مدیریت پایدار آب است.
گزارشها تاکید میکنند:
⬅️حضور محدود زنان در سطوح عالی مدیریت وزارتخانه‌ها، سازمانهای حوضه آبریز و شرکت‌های آب کاملا مشهود است.
⬅️کمبود داده‌های تفکیک‌شده بر اساس جنسیت درباره اشتغال، مدیریت و بهره‌برداری از منابع آب برنامه ریزی برایش را دشوار میکند.
⬅️نبود سیاست‌های «حساس به جنسیت» در برنامه‌ریزی منابع آب.
⬅️مشارکت نمادین زنان در شوراها و کمیته‌های آب، بدون نقش واقعی در تصمیم‌گیری.
🆔@azambahramiran