در سوگ باغبانی که خاک را از آتش نجات می‌داد
برای سالگرد جانباختن شریف باجور
سوم شهریورماه ۱۳۹۷، شریف باجور به همراه امید کهنه‌پوشی، محمد پژوهی و رحمت حکیمی‌نیا، برای مهار آتش‌سوزی در جنگل‌های پیله و سلسیِ مریوان به دل آتش رفتند و دیگر بازنگشتند.
مرگی که در ظاهر، حادثه‌ای طبیعی در دل عملیات آتش‌نشانی جلوه داده شد، اما شواهدی که بعدها از سوی نزدیکان و فعالان محیط‌زیست کردستان مطرح شد، از جمله وضعیت پیکرهای ناقص و آسیب‌هایی که با سوختگی صرف همخوانی نداشت، تردیدهای جدی درباره‌ی طبیعی بودن این فاجعه برانگیخت.
شریف باجور اما تنها یک قربانیِ آتش نبود. او نماد یک الگوی مبارزه‌ی مدنی چندلایه بود: عضو هیئت‌مدیره‌ی انجمن سبز چیا، مسئول اطفای حریق، مدافع حقوق حیوانات، و کنشگری که با راهپیمایی از مریوان تا ثلاث باباجانی و اعتصاب غذا، صدای بی‌صدایان بود، از جانوران بی‌دفاع گرفته تا کولبران و زندانیان سیاسی. بازداشت‌های مکرر او در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ نشان می‌دهد که فعالیت محیط‌زیستی در کردستان، از همان ابتدا، چطور با سرکوب امنیتی گره خورده بود.
آنچه مرگ او را به یک نقطه مهم بدل می‌کند، پیوندی است که میان بحران زیست‌محیطی و بحران حقوق بشری در استانهای کردنشین ایران شکل گرفته: آتش‌سوزی‌های مکرر جنگل‌های زاگرس که فعالان محلی آن‌ها را نه اتفاقی، بلکه بخشی از الگویی سیستماتیک می‌دانند؛ و کنشگرانی که در نبود نهادهای مستقل نظارتی، جان خود را برای حفاظت از محیط‌زیست به خطر می‌اندازند، بیآنکه حمایت یا امنیت لازم از سوی حاکمیت برایشان فراهم باشد.
یاد شریف باجور، یادآور این حقیقت است: در ایران، دفاع از یک درخت یا یک جانور بی‌دفاع، می‌تواند همان‌قدر خطرناک باشد که دفاع از یک زندانی سیاسی.
راهش، در تداوم مبارزه کسانی که هنوز برای محیط‌زیست و انسانیت می‌کوشند، زنده است.
🆔@azambahramiran
برای سالگرد جانباختن شریف باجور
سوم شهریورماه ۱۳۹۷، شریف باجور به همراه امید کهنه‌پوشی، محمد پژوهی و رحمت حکیمی‌نیا، برای مهار آتش‌سوزی در جنگل‌های پیله و سلسیِ مریوان به دل آتش رفتند و دیگر بازنگشتند.
مرگی که در ظاهر، حادثه‌ای طبیعی در دل عملیات آتش‌نشانی جلوه داده شد، اما شواهدی که بعدها از سوی نزدیکان و فعالان محیط‌زیست کردستان مطرح شد، از جمله وضعیت پیکرهای ناقص و آسیب‌هایی که با سوختگی صرف همخوانی نداشت، تردیدهای جدی درباره‌ی طبیعی بودن این فاجعه برانگیخت.
شریف باجور اما تنها یک قربانیِ آتش نبود. او نماد یک الگوی مبارزه‌ی مدنی چندلایه بود: عضو هیئت‌مدیره‌ی انجمن سبز چیا، مسئول اطفای حریق، مدافع حقوق حیوانات، و کنشگری که با راهپیمایی از مریوان تا ثلاث باباجانی و اعتصاب غذا، صدای بی‌صدایان بود، از جانوران بی‌دفاع گرفته تا کولبران و زندانیان سیاسی. بازداشت‌های مکرر او در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ نشان می‌دهد که فعالیت محیط‌زیستی در کردستان، از همان ابتدا، چطور با سرکوب امنیتی گره خورده بود.
آنچه مرگ او را به یک نقطه مهم بدل می‌کند، پیوندی است که میان بحران زیست‌محیطی و بحران حقوق بشری در استانهای کردنشین ایران شکل گرفته: آتش‌سوزی‌های مکرر جنگل‌های زاگرس که فعالان محلی آن‌ها را نه اتفاقی، بلکه بخشی از الگویی سیستماتیک می‌دانند؛ و کنشگرانی که در نبود نهادهای مستقل نظارتی، جان خود را برای حفاظت از محیط‌زیست به خطر می‌اندازند، بیآنکه حمایت یا امنیت لازم از سوی حاکمیت برایشان فراهم باشد.
یاد شریف باجور، یادآور این حقیقت است: در ایران، دفاع از یک درخت یا یک جانور بی‌دفاع، می‌تواند همان‌قدر خطرناک باشد که دفاع از یک زندانی سیاسی.
راهش، در تداوم مبارزه کسانی که هنوز برای محیط‌زیست و انسانیت می‌کوشند، زنده است.
🆔@azambahramiran
داستان غارت غیزانیه
غیزانیه بخشی است در حومه اهواز، محل سکونت عرب‌های اهوازی، که دقیقاً روی میدان نفتی اهواز قرار دارد. بیش از ۶۰۰ حلقه چاه نفت با استخراج روزانه حدود ۲ میلیون بشکه، اما اهالی‌اش سالهست از فقر، بی‌آبی و آلودگی رنج می‌برند.
فروردین ۱۴۰۰ (آوریل ۲۰۲۱): شرکت نفت مارون رسماً تأیید کرد که پسماند نفتی در کانال آب کشاورزی روستاهای اطراف رودخانه غیزانیه رها شده و زمین‌های کشاورزی را آلوده کرده است؛ شرکت مقصر را یک راننده معرفی کرد و از منتقدان شکایت کرد.
بهمن ۱۴۰۰ (فوریه ۲۰۲۲): پژوهشگاه «معهد الحوار» (نزدیک به فعالان احوازی) گزارشی منتشر کرد که نقض حق آب مردم غیزانیه توسط دولت را در چارچوب حقوق بین‌الملل بررسی می‌کند.
شهریور ۱۴۰۳ (سپتامبر ۲۰۲۴): در منطقه‌ای مجاور (جفیر، نزدیک حویزه، در همان حوزه نفتی (خوزستان) طرحی برای مصادره ۴۰ هزار هکتار زمین کشاورزی اهالی عرب و واگذاری آن به تعاونی‌های وابسته به سپاه گزارش شد. این دقیقاً غیزانیه نیست، اما همان الگوی مصادره اراضی عرب‌های اهوازی در مناطق نفت‌خیز را نشان می‌دهد.
مرداد ۱۴۰۵ (اوت ۲۰۲۶، همین چند روز پیش): طبق گزارشی، غیزانیه با خشک‌شدن کارون و شط‌العرب دست‌به‌گریبان شده، اهالی دام‌های خود را از دست داده‌اند و به‌جای رسیدگی، فقط نام روستا به «روستای شهید قاسم سلیمانی» تغییر یافته است.
مصادره زمین همچنان در ابن منطقه ادامه دارد.
#غیزانیه
#مصادره_زمین
🆔@azambahramiran
غیزانیه بخشی است در حومه اهواز، محل سکونت عرب‌های اهوازی، که دقیقاً روی میدان نفتی اهواز قرار دارد. بیش از ۶۰۰ حلقه چاه نفت با استخراج روزانه حدود ۲ میلیون بشکه، اما اهالی‌اش سالهست از فقر، بی‌آبی و آلودگی رنج می‌برند.
فروردین ۱۴۰۰ (آوریل ۲۰۲۱): شرکت نفت مارون رسماً تأیید کرد که پسماند نفتی در کانال آب کشاورزی روستاهای اطراف رودخانه غیزانیه رها شده و زمین‌های کشاورزی را آلوده کرده است؛ شرکت مقصر را یک راننده معرفی کرد و از منتقدان شکایت کرد.
بهمن ۱۴۰۰ (فوریه ۲۰۲۲): پژوهشگاه «معهد الحوار» (نزدیک به فعالان احوازی) گزارشی منتشر کرد که نقض حق آب مردم غیزانیه توسط دولت را در چارچوب حقوق بین‌الملل بررسی می‌کند.
شهریور ۱۴۰۳ (سپتامبر ۲۰۲۴): در منطقه‌ای مجاور (جفیر، نزدیک حویزه، در همان حوزه نفتی (خوزستان) طرحی برای مصادره ۴۰ هزار هکتار زمین کشاورزی اهالی عرب و واگذاری آن به تعاونی‌های وابسته به سپاه گزارش شد. این دقیقاً غیزانیه نیست، اما همان الگوی مصادره اراضی عرب‌های اهوازی در مناطق نفت‌خیز را نشان می‌دهد.
مرداد ۱۴۰۵ (اوت ۲۰۲۶، همین چند روز پیش): طبق گزارشی، غیزانیه با خشک‌شدن کارون و شط‌العرب دست‌به‌گریبان شده، اهالی دام‌های خود را از دست داده‌اند و به‌جای رسیدگی، فقط نام روستا به «روستای شهید قاسم سلیمانی» تغییر یافته است.
مصادره زمین همچنان در ابن منطقه ادامه دارد.
#غیزانیه
#مصادره_زمین
🆔@azambahramiran
چندنرخی‌سازی به‌مثابه ابزار طبقه‌بندی دسترسی
آنچه در آب، اینترنت و بنزین می‌بینیم یک ساختار مشترک دارد: در مدل متعارف، دولت یک کف مشترک از خدمات پایه را برای همه تضمین می‌کند و تفاوت افراد فقط در میزان پرداخت (مالیات تصاعدی بر درآمد) ظاهر می‌شود. نابرابری در ورودی پذیرفته می‌شود تا برابری در خروجی (دسترسی) تضمین شود.
در ایران اما تفاوت مستقیماً در خروجی ظاهر می‌شود: سهمیه در برابر آزادی، سرعت و فیلترینگ متفاوت اینترنت، فشار و ساعت متفاوت آب. معیار تعیین‌کننده دیگر درآمد یا نیاز نیست، بلکه فاصله‌ی فرد یا نهاد از هسته‌ی سخت قدرت است.
نکته‌ی مهم‌تر این‌که این منطق به حوزه‌های ظاهراً فنی هم سرایت می‌کند: تخصیص منابع، مجوزها، حتی ارزیابی‌های تخصصی-امنیتی، از صافی وفاداری سیاسی عبور می‌کنند. در نتیجه "تخصص" و "نیاز ملی" دیگر معیار مستقل نیستند، بلکه تابعی از رابطه با قدرت می‌شوند.
حاصل جمعی این الگو یک سلسله‌مراتب پنهان است: شهروندی به‌جای حقی یکسان و غیرقابل‌مذاکره، امتیازی درجه‌بندی‌شده و مشروط می‌شود و "طبقه" دیگر با درآمد تعریف نمی‌شود، بلکه با نسبت فرد با مرکز قدرت.
توجیه رسمی این سیاست‌ها معمولاً کمبود منابع زیر تحریم جنگ است. اما نقد اصلی این‌جاست: مسئله خودِ اولویت‌بندی نیست، بلکه نبودِ معیار عینی (درآمد، نیاز) به‌جای معیار سیاسی در آن است. همین تفاوت است که جیره‌بندی منابع را به ابزار کنترل اجتماعی بدل می‌کند
#بنزین
🆔@azambahramiran
آنچه در آب، اینترنت و بنزین می‌بینیم یک ساختار مشترک دارد: در مدل متعارف، دولت یک کف مشترک از خدمات پایه را برای همه تضمین می‌کند و تفاوت افراد فقط در میزان پرداخت (مالیات تصاعدی بر درآمد) ظاهر می‌شود. نابرابری در ورودی پذیرفته می‌شود تا برابری در خروجی (دسترسی) تضمین شود.
در ایران اما تفاوت مستقیماً در خروجی ظاهر می‌شود: سهمیه در برابر آزادی، سرعت و فیلترینگ متفاوت اینترنت، فشار و ساعت متفاوت آب. معیار تعیین‌کننده دیگر درآمد یا نیاز نیست، بلکه فاصله‌ی فرد یا نهاد از هسته‌ی سخت قدرت است.
نکته‌ی مهم‌تر این‌که این منطق به حوزه‌های ظاهراً فنی هم سرایت می‌کند: تخصیص منابع، مجوزها، حتی ارزیابی‌های تخصصی-امنیتی، از صافی وفاداری سیاسی عبور می‌کنند. در نتیجه "تخصص" و "نیاز ملی" دیگر معیار مستقل نیستند، بلکه تابعی از رابطه با قدرت می‌شوند.
حاصل جمعی این الگو یک سلسله‌مراتب پنهان است: شهروندی به‌جای حقی یکسان و غیرقابل‌مذاکره، امتیازی درجه‌بندی‌شده و مشروط می‌شود و "طبقه" دیگر با درآمد تعریف نمی‌شود، بلکه با نسبت فرد با مرکز قدرت.
توجیه رسمی این سیاست‌ها معمولاً کمبود منابع زیر تحریم جنگ است. اما نقد اصلی این‌جاست: مسئله خودِ اولویت‌بندی نیست، بلکه نبودِ معیار عینی (درآمد، نیاز) به‌جای معیار سیاسی در آن است. همین تفاوت است که جیره‌بندی منابع را به ابزار کنترل اجتماعی بدل می‌کند
#بنزین
🆔@azambahramiran
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
✅️اعتراض جوانان در خوزستان
اعتراض جوانان جویای کار مقابل شرکت نیشکر دعبل خزاعی در اهواز، که به روز هفتم رسیده، تکرار یک الگوی آشناست نه یک رخداد تازه. معترضان خواستار اجرای وعده‌ی دیرینه‌ی استخدام نیروی بومی به‌جای غیربومی‌اند, وعده‌ای که به گزارش‌ها دست‌کم از سال ۱۳۹۹ در همین شرکت داده و بارها نقض شده، در حالی‌که حدود ۸۰ درصد اراضی این شرکت از زمین‌های کشاورزی همان روستاها گرفته شده بود. این نمونه‌ی تازه‌ای از الگویی گسترده‌تر در خوزستان طی پنج سال اخیر است: از هویزه و خضیرات تا گچساران، جوانان بومی بارها در مقابل صنایع نفتی، نیشکری و پتروشیمی منطقه تجمع کرده‌اند، و پاسخ غالب، به‌جای گفت‌وگو، محاصره و برخورد امنیتی گاه با شلیک، بوده است. تداوم هفت‌روزه‌ی این دور از اعتراض، با وجود فشار امنیتی، نشان از پایداری بیشتر مطالبه‌ای دارد که سال‌هاست بی‌پاسخ مانده و امکان زیست و زندگی در ثروتمندترین استان ایران روز به روز دشوارتر می‌شود. #خوزستان #اهواز #فقر_سیستماتیک
🆔@azambahramiran
اعتراض جوانان جویای کار مقابل شرکت نیشکر دعبل خزاعی در اهواز، که به روز هفتم رسیده، تکرار یک الگوی آشناست نه یک رخداد تازه. معترضان خواستار اجرای وعده‌ی دیرینه‌ی استخدام نیروی بومی به‌جای غیربومی‌اند, وعده‌ای که به گزارش‌ها دست‌کم از سال ۱۳۹۹ در همین شرکت داده و بارها نقض شده، در حالی‌که حدود ۸۰ درصد اراضی این شرکت از زمین‌های کشاورزی همان روستاها گرفته شده بود. این نمونه‌ی تازه‌ای از الگویی گسترده‌تر در خوزستان طی پنج سال اخیر است: از هویزه و خضیرات تا گچساران، جوانان بومی بارها در مقابل صنایع نفتی، نیشکری و پتروشیمی منطقه تجمع کرده‌اند، و پاسخ غالب، به‌جای گفت‌وگو، محاصره و برخورد امنیتی گاه با شلیک، بوده است. تداوم هفت‌روزه‌ی این دور از اعتراض، با وجود فشار امنیتی، نشان از پایداری بیشتر مطالبه‌ای دارد که سال‌هاست بی‌پاسخ مانده و امکان زیست و زندگی در ثروتمندترین استان ایران روز به روز دشوارتر می‌شود. #خوزستان #اهواز #فقر_سیستماتیک
🆔@azambahramiran
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
✅️آیا بنزین، شعله اعتراضات را روشن می‌کند
از اعتصاب کارگران نفت در ۱۳۵۷ تا سرکوب خونین اعتراض مردم ایران در آبان ۹۸، بنزین همیشه یکی از حساس‌ترین نقطه‌های تصمیم‌گیری در ایران بوده. حالا در شهریور ۱۴۰۵، کشور دوباره با کمبود و کسری روزانه‌ی ۱۴ تا ۳۰ میلیون لیتری روبه‌روست. این‌بار چه اتفاقی می‌افتد؟ نگاهی به تاریخچه، وضعیت فعلی، و سناریوهای پیشِ‌رو. #بنزین
🆔@azambahramiran
از اعتصاب کارگران نفت در ۱۳۵۷ تا سرکوب خونین اعتراض مردم ایران در آبان ۹۸، بنزین همیشه یکی از حساس‌ترین نقطه‌های تصمیم‌گیری در ایران بوده. حالا در شهریور ۱۴۰۵، کشور دوباره با کمبود و کسری روزانه‌ی ۱۴ تا ۳۰ میلیون لیتری روبه‌روست. این‌بار چه اتفاقی می‌افتد؟ نگاهی به تاریخچه، وضعیت فعلی، و سناریوهای پیشِ‌رو. #بنزین
🆔@azambahramiran
این نیمکت را کنار رودخانه پو در خروش خیزش ژینا طراحی کردیم تا مکانی باشد به نام #زن_زندگی_آزادی تا یادمان باشد چطور بعد از این خیزش، زنان مکان‌ها را به نام خود زدند و علیه آپارتاید جنسی جمهوری اسلامی ایستادند.
چطور به همه زبانها نام ایران و آزادی و زندگی و نماد مبارزه علیه جمهوری اسلامی یعنی زنان ایران در بزرگترین میدان‌های جهان فریاد زده شد.
چطور مقاومت و مبارزه ما به یاد و نام همه کشتگان تا امروز ادامه دارد.
اینجا کنار بلندترین رودخانه ایتالیا در سایه درختی بلند و کهن‌سال مکانی است برای یادآوری آنکه #زن_زندگی_آزادی نه فراموش شدنی است و نه در استحاله هیچ خواست و نام و سیاست دیگری است مالک آن جوانان ایران اند و خواستشان برای زندگی کرامت‌مندانه ازاد و ازاده.
تا ابد #زن_زندگی_آزادی
maps.app.goo.gl/Lt3tk9khT9RGbA…
🆔@azambahramiran
چطور به همه زبانها نام ایران و آزادی و زندگی و نماد مبارزه علیه جمهوری اسلامی یعنی زنان ایران در بزرگترین میدان‌های جهان فریاد زده شد.
چطور مقاومت و مبارزه ما به یاد و نام همه کشتگان تا امروز ادامه دارد.
اینجا کنار بلندترین رودخانه ایتالیا در سایه درختی بلند و کهن‌سال مکانی است برای یادآوری آنکه #زن_زندگی_آزادی نه فراموش شدنی است و نه در استحاله هیچ خواست و نام و سیاست دیگری است مالک آن جوانان ایران اند و خواستشان برای زندگی کرامت‌مندانه ازاد و ازاده.
تا ابد #زن_زندگی_آزادی
maps.app.goo.gl/Lt3tk9khT9RGbA…
🆔@azambahramiran
منابع طبیعی و جغرافیای طبیعی به‌مثابه اهرم سرکوب
الف) استفادهٔ مستقیم از منبع طبیعی به‌عنوان ابزار مسدودسازی
ب) سرکوب معترضانی که برای دسترسی به منبع طبیعی (آب) اعتراض کرده‌اند
ج) استفاده از جغرافیای طبیعی به‌عنوان صحنهٔ کشتار
الف) رهاسازی آب سد برای مسدودکردن آرامگاه مهسا-ژینا امینی سقز
در سالگردهای پیاپی (۱۴۰۲ و ۱۴۰۳)، نیروهای امنیتی با رهاسازی آب سد «چراغ‌ویس» بر بستر رودخانهٔ سقز، مسیر دسترسی به آرامستان آیچی و مزارژیناامینی را مسدود کرده‌اند.
مسیر رودخانه تنها راه جایگزین برای رسیدن به آرامستان بود، در صورتی که مسیرهای اصلی بسته شوند. یعنی این اقدام هدفمند و برای انسداد کامل هر دو مسیر طراحی شده بود.
منبع طبیعی (آب یک سد) مستقیماً به ابزار سرکوب و کنترل بدن/حافظهٔ جمعی تبدیل می‌شود. نه به‌طور نمادین، بلکه به‌طور فیزیکی.
ب) اعتراضات آب و سرکوب معترضان
غیزانیه، اهواز (خرداد ۱۳۹۹)
بخش غیزانیه، بزرگترین بخش شهرستان اهواز با ۸۳ روستا و بیش از ۲۵ هزار نفر جمعیت، با وجود قرارگرفتن در قلب منطقه‌ای نفت‌خیز (۶۰۰ حلقه چاه نفت، تولید روزانه ۷۰۰ هزار بشکه)، بیش از ۳۰ سال با بحران آب آشامیدنی مواجه بوده است. در ۳ خرداد ۱۳۹۹، مردم در اعتراض به قطعی مزمن آب، جادهٔ ترانزیتی اهواز-رامهرمز را بستند. نیروی انتظامی با شلیک گلولهٔ ساچمه‌ای و گاز اشک‌آور معترضان را متفرق کرد؛ دست‌کم ۶ نفر (از جمله یک کودک) مجروح شدند.
قیام تشنگان خوزستان (تیر ۱۴۰۰)
از ۲۴ تیر ۱۴۰۰، اعتراضات گسترده به بحران آب و برق در بیش از ۱۳ شهر خوزستان (اهواز، شادگان، ایذه، شوش، ماهشهر و دیگران) آغاز شد. سرکوب این اعتراضات به کشته‌شدن دست‌کم چند تن در چند شب متوالی انجامید. از جمله در شادگان، ایذه، شوش و اهواز. فرماندار ماهشهر، سرکوب معترضان در شهرک طالقانی را «پاکسازی» نامید. همان شهرکی که در آبان ۹۸ نیز صحنهٔ سرکوب بود.
ج) نیزار ماهشهر به‌عنوان صحنهٔ کشتار (آبان ۱۳۹۸)
در ۲۷ آبان ۱۳۹۸، معترضانی که در نیزارهای اطراف ماهشهر پناه گرفته بودند، هدف رگبار گلولهٔ نیروهای سپاه با سلاح‌های نیمه‌سنگین (دوشکا) قرار گرفتند. کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل این کشتار را تأیید کرد. گزارش‌ها شمار کشته‌شدگان را تا ۱۴۸ نفر ذکر کرده‌اند. اینجا اما نیزار ابزار سرکوب نبود، بلکه جغرافیای طبیعی‌ای بود که به تلهٔ کشتار بدل شد. یعنی حتی مواضع اکولوژیک خنثی نیز می‌توانند در خدمت سرکوب قرار گیرند، وقتی حکمرانی هیچ حریمی برای زیست‌بوم یا بدن معترض قائل نیست.
به نظر من
سه سطح بالا با هم یک الگو را نشان می‌دهند: در حکمرانی‌ای که آب، رودخانه و زمین را مایملک خود می‌داند، همین منابع یا صرفاً مطالبهٔ دسترسی به آن‌ها می‌توانند به ابزار یا صحنهٔ سرکوب بدل شوند. از مسدودکردن راه به مزار یک زن با آب یک سد، تا شلیک به معترضان تشنه، تا رگبار در دل نیزار، هر سه، تجلی یک منطق واحد است.
حکمرانی غارت، خود را مالک تن و منابع می‌داند.
#زن_زندگی_آزادی
🆔@azambahramiran
الف) استفادهٔ مستقیم از منبع طبیعی به‌عنوان ابزار مسدودسازی
ب) سرکوب معترضانی که برای دسترسی به منبع طبیعی (آب) اعتراض کرده‌اند
ج) استفاده از جغرافیای طبیعی به‌عنوان صحنهٔ کشتار
الف) رهاسازی آب سد برای مسدودکردن آرامگاه مهسا-ژینا امینی سقز
در سالگردهای پیاپی (۱۴۰۲ و ۱۴۰۳)، نیروهای امنیتی با رهاسازی آب سد «چراغ‌ویس» بر بستر رودخانهٔ سقز، مسیر دسترسی به آرامستان آیچی و مزارژیناامینی را مسدود کرده‌اند.
مسیر رودخانه تنها راه جایگزین برای رسیدن به آرامستان بود، در صورتی که مسیرهای اصلی بسته شوند. یعنی این اقدام هدفمند و برای انسداد کامل هر دو مسیر طراحی شده بود.
منبع طبیعی (آب یک سد) مستقیماً به ابزار سرکوب و کنترل بدن/حافظهٔ جمعی تبدیل می‌شود. نه به‌طور نمادین، بلکه به‌طور فیزیکی.
ب) اعتراضات آب و سرکوب معترضان
غیزانیه، اهواز (خرداد ۱۳۹۹)
بخش غیزانیه، بزرگترین بخش شهرستان اهواز با ۸۳ روستا و بیش از ۲۵ هزار نفر جمعیت، با وجود قرارگرفتن در قلب منطقه‌ای نفت‌خیز (۶۰۰ حلقه چاه نفت، تولید روزانه ۷۰۰ هزار بشکه)، بیش از ۳۰ سال با بحران آب آشامیدنی مواجه بوده است. در ۳ خرداد ۱۳۹۹، مردم در اعتراض به قطعی مزمن آب، جادهٔ ترانزیتی اهواز-رامهرمز را بستند. نیروی انتظامی با شلیک گلولهٔ ساچمه‌ای و گاز اشک‌آور معترضان را متفرق کرد؛ دست‌کم ۶ نفر (از جمله یک کودک) مجروح شدند.
قیام تشنگان خوزستان (تیر ۱۴۰۰)
از ۲۴ تیر ۱۴۰۰، اعتراضات گسترده به بحران آب و برق در بیش از ۱۳ شهر خوزستان (اهواز، شادگان، ایذه، شوش، ماهشهر و دیگران) آغاز شد. سرکوب این اعتراضات به کشته‌شدن دست‌کم چند تن در چند شب متوالی انجامید. از جمله در شادگان، ایذه، شوش و اهواز. فرماندار ماهشهر، سرکوب معترضان در شهرک طالقانی را «پاکسازی» نامید. همان شهرکی که در آبان ۹۸ نیز صحنهٔ سرکوب بود.
ج) نیزار ماهشهر به‌عنوان صحنهٔ کشتار (آبان ۱۳۹۸)
در ۲۷ آبان ۱۳۹۸، معترضانی که در نیزارهای اطراف ماهشهر پناه گرفته بودند، هدف رگبار گلولهٔ نیروهای سپاه با سلاح‌های نیمه‌سنگین (دوشکا) قرار گرفتند. کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل این کشتار را تأیید کرد. گزارش‌ها شمار کشته‌شدگان را تا ۱۴۸ نفر ذکر کرده‌اند. اینجا اما نیزار ابزار سرکوب نبود، بلکه جغرافیای طبیعی‌ای بود که به تلهٔ کشتار بدل شد. یعنی حتی مواضع اکولوژیک خنثی نیز می‌توانند در خدمت سرکوب قرار گیرند، وقتی حکمرانی هیچ حریمی برای زیست‌بوم یا بدن معترض قائل نیست.
به نظر من
سه سطح بالا با هم یک الگو را نشان می‌دهند: در حکمرانی‌ای که آب، رودخانه و زمین را مایملک خود می‌داند، همین منابع یا صرفاً مطالبهٔ دسترسی به آن‌ها می‌توانند به ابزار یا صحنهٔ سرکوب بدل شوند. از مسدودکردن راه به مزار یک زن با آب یک سد، تا شلیک به معترضان تشنه، تا رگبار در دل نیزار، هر سه، تجلی یک منطق واحد است.
حکمرانی غارت، خود را مالک تن و منابع می‌داند.
#زن_زندگی_آزادی
🆔@azambahramiran
میراث خوران ژینا
نزدیک به چهار سال از خیزش #زن_زندگی_آزادی
می‌گذرد و در این مدت، رفتار جریان اصلاح‌طلب نسبت به آن همواره محل نقد بوده است. واکنش اولیهٔ این جریان با تأخیر و تردید همراه بود، چون با جنبشی خودجوش و بدون رهبری متمرکز روبه‌رو شده بود که در چارچوب‌های شناخته‌شدهٔ اصلاح‌طلبی نمی‌گنجید. آنچه پس از آن رخ داد، از نگاه منتقدان، تلاشی برای ترجمهٔ شعار ساختارشکن جنبش به مطالباتی حقوقی و تدریجی در دل نظام موجود بود. تلاشی که ریشه در نگرانی از دست دادن پایگاه اجتماعی و رأی، به‌ویژه در میان زنان و نسل جوان، داشت.
از این زاویه، زن، برای بخشی از اصلاح‌طلبان به آخرین سرمایهٔ سیاسی باقی‌مانده بدل شده بود. سرمایه‌ای که حفظ آن، در غیاب دستاورد در حوزه‌های دیگر، برای بقای این جریان در رقابت با اپوزیسیون برانداز ضروری می‌نمود. این الگو تازه نبود: جنبش دانشجویی ۱۸ تیر و جنبش سبز نیز پیش‌تر با همین رویکرد، هدایت انرژی اعتراضی به سمت صندوق رأی و به‌حاشیه‌راندن بخش رادیکال‌تر با اتهام افراط،مواجه شده بودند.
چند نمونهٔ عینی آن مبتوانم به توصیهٔ پزشکیان در همان هفتهٔ اول به پرهیز از تنش و پیگیری قانونی خواسته‌ها؛ بیانیهٔ حزب کارگزاران که اعتراضات را ابزاری برای بهره‌گیری در جهت اصلاح امور، تعریف کرد نه جنبشی مستقل و یا بازخوانی محمد فاضلی از خواست معترضان صرفاً به‌عنوان طلب ثبات و مهم‌تر از همه، کاندیداتوری پزشکیان در انتخابات ۱۴۰۳ که آشکارا برای جذب نسل معترضِ ۱۴۰۱ به پای صندوق طراحی شد اشاره کنم.
اما با افت مشارکت نسبت به دورهٔ پیش شکست خوردو بی توجهی به گفتمانهای ساخته شده همه نشانه‌ای از بی‌اعتمادی این نسل به اصلاح‌طلبان حکومتی بو .
در کنار این روایت، برخی ناظران مواضع محتاطانهٔ اصلاح‌طلبان را نه منفعت‌طلبی، بلکه تلاشی برای کاهش هزینهٔ سرکوب می‌دانستند که در ادامه کنش انها به سرکوب خونبن دیماه روشن شد در بطن این خواست نه ان بود و نه این.
از آنجا که این جنبش از ابتدا فاقد رهبری متمرکز بود، هیچ جریانی نه اصلاح‌طلبان و نه اپوزیسیون برانداز نتوانست به‌طور کامل بر روایت آن مسلط شود. اما انچه امروز انچه امروز مصادره خوانده می‌شود را می‌توان به رقابتی چندجانبه بر سر سرمایهٔ نمادین یک خیزش خودجوش تفسیر کرد که تصویر اعتراض و استمرار در مقاومت و مبارزه را به صفحات تاریخ ایران اضافه کرد.
#زن_زندگی_آزادی
🆔@azambahramiran
نزدیک به چهار سال از خیزش #زن_زندگی_آزادی
می‌گذرد و در این مدت، رفتار جریان اصلاح‌طلب نسبت به آن همواره محل نقد بوده است. واکنش اولیهٔ این جریان با تأخیر و تردید همراه بود، چون با جنبشی خودجوش و بدون رهبری متمرکز روبه‌رو شده بود که در چارچوب‌های شناخته‌شدهٔ اصلاح‌طلبی نمی‌گنجید. آنچه پس از آن رخ داد، از نگاه منتقدان، تلاشی برای ترجمهٔ شعار ساختارشکن جنبش به مطالباتی حقوقی و تدریجی در دل نظام موجود بود. تلاشی که ریشه در نگرانی از دست دادن پایگاه اجتماعی و رأی، به‌ویژه در میان زنان و نسل جوان، داشت.
از این زاویه، زن، برای بخشی از اصلاح‌طلبان به آخرین سرمایهٔ سیاسی باقی‌مانده بدل شده بود. سرمایه‌ای که حفظ آن، در غیاب دستاورد در حوزه‌های دیگر، برای بقای این جریان در رقابت با اپوزیسیون برانداز ضروری می‌نمود. این الگو تازه نبود: جنبش دانشجویی ۱۸ تیر و جنبش سبز نیز پیش‌تر با همین رویکرد، هدایت انرژی اعتراضی به سمت صندوق رأی و به‌حاشیه‌راندن بخش رادیکال‌تر با اتهام افراط،مواجه شده بودند.
چند نمونهٔ عینی آن مبتوانم به توصیهٔ پزشکیان در همان هفتهٔ اول به پرهیز از تنش و پیگیری قانونی خواسته‌ها؛ بیانیهٔ حزب کارگزاران که اعتراضات را ابزاری برای بهره‌گیری در جهت اصلاح امور، تعریف کرد نه جنبشی مستقل و یا بازخوانی محمد فاضلی از خواست معترضان صرفاً به‌عنوان طلب ثبات و مهم‌تر از همه، کاندیداتوری پزشکیان در انتخابات ۱۴۰۳ که آشکارا برای جذب نسل معترضِ ۱۴۰۱ به پای صندوق طراحی شد اشاره کنم.
اما با افت مشارکت نسبت به دورهٔ پیش شکست خوردو بی توجهی به گفتمانهای ساخته شده همه نشانه‌ای از بی‌اعتمادی این نسل به اصلاح‌طلبان حکومتی بو .
در کنار این روایت، برخی ناظران مواضع محتاطانهٔ اصلاح‌طلبان را نه منفعت‌طلبی، بلکه تلاشی برای کاهش هزینهٔ سرکوب می‌دانستند که در ادامه کنش انها به سرکوب خونبن دیماه روشن شد در بطن این خواست نه ان بود و نه این.
از آنجا که این جنبش از ابتدا فاقد رهبری متمرکز بود، هیچ جریانی نه اصلاح‌طلبان و نه اپوزیسیون برانداز نتوانست به‌طور کامل بر روایت آن مسلط شود. اما انچه امروز انچه امروز مصادره خوانده می‌شود را می‌توان به رقابتی چندجانبه بر سر سرمایهٔ نمادین یک خیزش خودجوش تفسیر کرد که تصویر اعتراض و استمرار در مقاومت و مبارزه را به صفحات تاریخ ایران اضافه کرد.
#زن_زندگی_آزادی
🆔@azambahramiran
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
همه در مورد سیل مازندران سکوت کردند
در بعضی نقاط، در مدت بسیار کوتاهی بارشی در حد چندین هفته بارندگی معمول رخ داده است. میانگین بارش در ۲۴ ساعت در برخی شهرها به ۲۲۰ میلی‌متر رسید.
سامانه بارشی از عصر دوشنبه ۱۶ شهریور وارد استان شد و تا صبح چهارشنبه ۱۸ شهریور برای آن هشدار صادر شده بود
بارش‌ها به‌صورت رگباری و سیل‌آسا بوده و موجب افزایش سریع سطح رودخانه‌ها و روان‌آب شده است.
مهمترین خسارت‌ها به خانه ها و زمین‌های کشاورزی ثبت شده است. بارشهایرسیلابی کوتاه مدت کنترل بحران و میزان خسارت ا افزایش می‌دهند.
مازندران در سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ با ۵۶ سیل شدید، سیل‌خیزترین استان کشور بوده است. #مازندران در فاصله کوتاهی دو سیل را پشت سر گذاشت. دست اندازی به حریم رودها و از بین بردن بافت جنگلی و تغییر کاربری گسترده زمین و از بین برن مقاومت خاک با معدنکاوی و زباله رهاسازی و... این استان را بی دفاع تر از از سال‌های قبل در دهه اخیر کرده است.
#سیل_مازندران
🆔@azambahramiran
در بعضی نقاط، در مدت بسیار کوتاهی بارشی در حد چندین هفته بارندگی معمول رخ داده است. میانگین بارش در ۲۴ ساعت در برخی شهرها به ۲۲۰ میلی‌متر رسید.
سامانه بارشی از عصر دوشنبه ۱۶ شهریور وارد استان شد و تا صبح چهارشنبه ۱۸ شهریور برای آن هشدار صادر شده بود
بارش‌ها به‌صورت رگباری و سیل‌آسا بوده و موجب افزایش سریع سطح رودخانه‌ها و روان‌آب شده است.
مهمترین خسارت‌ها به خانه ها و زمین‌های کشاورزی ثبت شده است. بارشهایرسیلابی کوتاه مدت کنترل بحران و میزان خسارت ا افزایش می‌دهند.
مازندران در سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ با ۵۶ سیل شدید، سیل‌خیزترین استان کشور بوده است. #مازندران در فاصله کوتاهی دو سیل را پشت سر گذاشت. دست اندازی به حریم رودها و از بین بردن بافت جنگلی و تغییر کاربری گسترده زمین و از بین برن مقاومت خاک با معدنکاوی و زباله رهاسازی و... این استان را بی دفاع تر از از سال‌های قبل در دهه اخیر کرده است.
#سیل_مازندران
🆔@azambahramiran
غارت سازمان یافته
در ماه‌های اخیر شمار زیادی از گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که آسیب و غارت آثار تاریخی ایران دیگر پدیده‌ای پراکنده نیست، بلکه به شبکه‌ای سازمان‌یافته و سودآور بدل شده است.
در محوطه باستانی جیرفت، مقام‌های محلی میراث فرهنگی بارها از ازسرگیری حفاری‌های غیرمجاز و انتشار فیلم آن در فضای مجازی هشدار داده‌اند، در حالی‌که این پدیده دیگر یک تخلف پراکنده نیست و به شبکه‌ای سودآور و سازمان‌یافته تبدیل شده که با تبلیغات گسترده در فضای مجازی و فروش دستگاه‌های فلزیاب تقلبی، افراد بیشتری را وارد چرخه تخریب می‌کند. در اصفهان نیز طی همین بازه، ده‌ها متهم حوزه حفاری و قاچاق دستگیر و صدها شیء تاریخی کشف شده است.
اما نکته‌ی مهم‌تر از آمار، ادبیاتی است که برای روایت این غارت به‌کار می‌رود. رسانه‌های رسمی و نهادهای متولی، به‌جای نام بردن از «غارتگری سازمان‌یافته» یا «شبکه‌ی قاچاق آثار باستانی»، ترجیح می‌دهند از عبارت‌هایی خنثی و فنی استفاده کنند: «سودجویان»، «متخلفان»، «گنج‌یابی» به‌جای دزدی میراث ملی.
در حوزه‌ی بافت شهری هم همین الگو تکرار می‌شود؛ محله‌های تاریخی که در معرض تخریب برای پروژه‌های ساخت‌وساز قرار می‌گیرند، در ادبیات رسمی با برچسب بی‌طرفانه‌ی «بافت فرسوده» معرفی می‌شوند.
عنوانی که به‌جای «تخریب هویت شهری» یا «زمین‌خواری»، بار تکنیکی و بی‌احساس دارد. حتی برخی کارشناسان میراث در کاشان اخیراً هشدار داده‌اند که این محدوده‌ها را نباید صرفاً بافت فرسوده خواند، چون بخش مهمی از هویت شهر را تشکیل می‌دهند.
هشداری که خود نشانه‌ی آگاهی از کارکرد ایدئولوژیک این واژه است.
این ساده‌سازی زبانی کارکرد دوگانه دارد: هم مسئولیت را از نهادهای ناظر (که با وجود اطلاع، اقدام مؤثر نمی‌کنند) دور می‌کند، هم پیوند میان غارتگران خرد (حفار محلی با بیل و فلزیاب) و ذی‌نفعان کلان (شبکه‌های قاچاق بین‌المللی، دلالان زمین، هلدینگ‌های وابسته به نهادهای نظامی-اقتصادی که در پروژه‌های بازآفرینی شهری و ساخت‌وساز روی زمین‌های تاریخی سرمایه‌گذاری می‌کنند) را نامرئی می‌سازد. وقتی رسانه از «افراد ناشناس» یا «سوداگران» سخن می‌گوید، در واقع زنجیره‌ی ذی‌نفعانی را که از فروش آنتیک تا واگذاری زمین‌های تاریخی به شرکت‌های ساختمانی مرتبط با نهادهای قدرت سود می‌برند، از دید عمومی پنهان می‌کند.
روی نقشه‌ی آسیب‌ها، تهران و اصفهان بیشترین آمار تخریب را در ماه‌های اخیر داشته‌اند. از کاخ گلستان و برج آزادی گرفته تا محوطه‌های باستانی جنوب کرمان و در هر مورد، فاصله‌ی میان «ثبت ملی» یک اثر و «حفاظت واقعی» از آن، همان شکافی است که مافیای زمین و آثار باستانی از آن تغذیه می‌کند.
🆔@azambahramiran
در ماه‌های اخیر شمار زیادی از گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که آسیب و غارت آثار تاریخی ایران دیگر پدیده‌ای پراکنده نیست، بلکه به شبکه‌ای سازمان‌یافته و سودآور بدل شده است.
در محوطه باستانی جیرفت، مقام‌های محلی میراث فرهنگی بارها از ازسرگیری حفاری‌های غیرمجاز و انتشار فیلم آن در فضای مجازی هشدار داده‌اند، در حالی‌که این پدیده دیگر یک تخلف پراکنده نیست و به شبکه‌ای سودآور و سازمان‌یافته تبدیل شده که با تبلیغات گسترده در فضای مجازی و فروش دستگاه‌های فلزیاب تقلبی، افراد بیشتری را وارد چرخه تخریب می‌کند. در اصفهان نیز طی همین بازه، ده‌ها متهم حوزه حفاری و قاچاق دستگیر و صدها شیء تاریخی کشف شده است.
اما نکته‌ی مهم‌تر از آمار، ادبیاتی است که برای روایت این غارت به‌کار می‌رود. رسانه‌های رسمی و نهادهای متولی، به‌جای نام بردن از «غارتگری سازمان‌یافته» یا «شبکه‌ی قاچاق آثار باستانی»، ترجیح می‌دهند از عبارت‌هایی خنثی و فنی استفاده کنند: «سودجویان»، «متخلفان»، «گنج‌یابی» به‌جای دزدی میراث ملی.
در حوزه‌ی بافت شهری هم همین الگو تکرار می‌شود؛ محله‌های تاریخی که در معرض تخریب برای پروژه‌های ساخت‌وساز قرار می‌گیرند، در ادبیات رسمی با برچسب بی‌طرفانه‌ی «بافت فرسوده» معرفی می‌شوند.
عنوانی که به‌جای «تخریب هویت شهری» یا «زمین‌خواری»، بار تکنیکی و بی‌احساس دارد. حتی برخی کارشناسان میراث در کاشان اخیراً هشدار داده‌اند که این محدوده‌ها را نباید صرفاً بافت فرسوده خواند، چون بخش مهمی از هویت شهر را تشکیل می‌دهند.
هشداری که خود نشانه‌ی آگاهی از کارکرد ایدئولوژیک این واژه است.
این ساده‌سازی زبانی کارکرد دوگانه دارد: هم مسئولیت را از نهادهای ناظر (که با وجود اطلاع، اقدام مؤثر نمی‌کنند) دور می‌کند، هم پیوند میان غارتگران خرد (حفار محلی با بیل و فلزیاب) و ذی‌نفعان کلان (شبکه‌های قاچاق بین‌المللی، دلالان زمین، هلدینگ‌های وابسته به نهادهای نظامی-اقتصادی که در پروژه‌های بازآفرینی شهری و ساخت‌وساز روی زمین‌های تاریخی سرمایه‌گذاری می‌کنند) را نامرئی می‌سازد. وقتی رسانه از «افراد ناشناس» یا «سوداگران» سخن می‌گوید، در واقع زنجیره‌ی ذی‌نفعانی را که از فروش آنتیک تا واگذاری زمین‌های تاریخی به شرکت‌های ساختمانی مرتبط با نهادهای قدرت سود می‌برند، از دید عمومی پنهان می‌کند.
روی نقشه‌ی آسیب‌ها، تهران و اصفهان بیشترین آمار تخریب را در ماه‌های اخیر داشته‌اند. از کاخ گلستان و برج آزادی گرفته تا محوطه‌های باستانی جنوب کرمان و در هر مورد، فاصله‌ی میان «ثبت ملی» یک اثر و «حفاظت واقعی» از آن، همان شکافی است که مافیای زمین و آثار باستانی از آن تغذیه می‌کند.
🆔@azambahramiran
طبیعت به حال خود رهاشده و بی پناه
استان فارس با ۱۲.۹۵٪ از کل جنگل‌های ایران را دارد. اما این ذخیره هرساله زیر فشار جدی آتش‌سوزی است.
در مقیاس بزرگ‌تر، جنگل‌های زاگرس که فارس بخش مهمی از آن است از بیش از ۱۰ میلیون هکتار در گذشته به حدود ۵ میلیون هکتار امروز رسیده‌اند.یعنی نیمی از این رویشگاه در دهه‌های اخیر از دست رفته. در کنار آتش، قاچاق چوب و زغال، تبدیل عرصه به زمین کشاورزی دیم، و کاهش بودجه و امکانات اطفای حریق این روند را تشدید کرده‌اند.
دست‌کم ۴ رویداد و کانون آتش‌سوزی مجزا در ممسنی نورآباد از ابتدای بهار تا امروز مستند شده. باورتان می‌شود که در سطح کل استان فارس فقط در ۱۱۰ روز نخست سال ۱۴۰۵ (تا ۲۰ تیر) ۲۹۹ فقره آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی کل کشور ثبت شده است.
🆔@azambahramiran
استان فارس با ۱۲.۹۵٪ از کل جنگل‌های ایران را دارد. اما این ذخیره هرساله زیر فشار جدی آتش‌سوزی است.
در مقیاس بزرگ‌تر، جنگل‌های زاگرس که فارس بخش مهمی از آن است از بیش از ۱۰ میلیون هکتار در گذشته به حدود ۵ میلیون هکتار امروز رسیده‌اند.یعنی نیمی از این رویشگاه در دهه‌های اخیر از دست رفته. در کنار آتش، قاچاق چوب و زغال، تبدیل عرصه به زمین کشاورزی دیم، و کاهش بودجه و امکانات اطفای حریق این روند را تشدید کرده‌اند.
دست‌کم ۴ رویداد و کانون آتش‌سوزی مجزا در ممسنی نورآباد از ابتدای بهار تا امروز مستند شده. باورتان می‌شود که در سطح کل استان فارس فقط در ۱۱۰ روز نخست سال ۱۴۰۵ (تا ۲۰ تیر) ۲۹۹ فقره آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی کل کشور ثبت شده است.
🆔@azambahramiran
برای روز جهانی #دموکراسی
دموکراسی رابطه‌ای مستقیم با سرنوشت منابع طبیعی دارد، و این رابطه را می‌توان در سه مؤلفه خلاصه کرد. نخست، پاسخگویی: نظامی که تصمیم‌گیرندگانش را در برابر پیامد تصمیم‌هایشان مسئول نگه دارد .از طریق رسانهٔ آزاد، قضای مستقل و انتخاباتی واقعی، هزینهٔ تخریب محیط‌زیست را به همان کسی بازمی‌گرداند که آن را رقم زده است. دوم، برابری در دسترسی به تصمیم‌گیری: در بسیاری از مناطق ایران، سرنوشت آب یک حوضه یا معدن یک کوهستان نه با ساکنان همان منطقه، بلکه در سطحی متمرکز و دور از آن‌ها تعیین می‌شود؛ نتیجه، نابرابری‌ای‌ست که در آن آسیب‌دیده‌ترین‌ها کمترین سهم را در تصمیم دارند.
سوم، نمایندگی آینده: نسل‌هایی که هنوز متولد نشده‌اند در هیچ انتخاباتی رأی نمی‌دهند، و بیآنکه سازوکاری نهادین، مانند ارزیابی الزامی اثرات بلندمدت یا نهاد ناظر مستقل، منافع‌شان را نمایندگی کند، حق‌شان بر آینده در رقابت با منافع فوریِ امروز می‌بازد.
این سه، یک معماری واحدند
پاسخگویی تضمین می‌کند تصمیم‌گیرنده هزینه بپردازد، برابری دسترسی تضمین می‌کند صدای متأثرترین‌ها شنیده شود، و نمایندگی آینده تضمین می‌کند غیاب فیزیکی نسل بعدی به غیاب سیاسی‌اش نینجامد. رفاهی که با فرسایش سرمایهٔ طبیعیِ فردا خریداری شود، انتقال فقر است، نه تولید ثروت؛ و ایران، برای آنکه این چرخه را بشکند، به دموکراسی‌ای نیاز دارد که رفاه امروز را از بقای فردا جدا نکند.
#دموکراسی
#توسعه
🆔@azambahramiran
دموکراسی رابطه‌ای مستقیم با سرنوشت منابع طبیعی دارد، و این رابطه را می‌توان در سه مؤلفه خلاصه کرد. نخست، پاسخگویی: نظامی که تصمیم‌گیرندگانش را در برابر پیامد تصمیم‌هایشان مسئول نگه دارد .از طریق رسانهٔ آزاد، قضای مستقل و انتخاباتی واقعی، هزینهٔ تخریب محیط‌زیست را به همان کسی بازمی‌گرداند که آن را رقم زده است. دوم، برابری در دسترسی به تصمیم‌گیری: در بسیاری از مناطق ایران، سرنوشت آب یک حوضه یا معدن یک کوهستان نه با ساکنان همان منطقه، بلکه در سطحی متمرکز و دور از آن‌ها تعیین می‌شود؛ نتیجه، نابرابری‌ای‌ست که در آن آسیب‌دیده‌ترین‌ها کمترین سهم را در تصمیم دارند.
سوم، نمایندگی آینده: نسل‌هایی که هنوز متولد نشده‌اند در هیچ انتخاباتی رأی نمی‌دهند، و بیآنکه سازوکاری نهادین، مانند ارزیابی الزامی اثرات بلندمدت یا نهاد ناظر مستقل، منافع‌شان را نمایندگی کند، حق‌شان بر آینده در رقابت با منافع فوریِ امروز می‌بازد.
این سه، یک معماری واحدند
پاسخگویی تضمین می‌کند تصمیم‌گیرنده هزینه بپردازد، برابری دسترسی تضمین می‌کند صدای متأثرترین‌ها شنیده شود، و نمایندگی آینده تضمین می‌کند غیاب فیزیکی نسل بعدی به غیاب سیاسی‌اش نینجامد. رفاهی که با فرسایش سرمایهٔ طبیعیِ فردا خریداری شود، انتقال فقر است، نه تولید ثروت؛ و ایران، برای آنکه این چرخه را بشکند، به دموکراسی‌ای نیاز دارد که رفاه امروز را از بقای فردا جدا نکند.
#دموکراسی
#توسعه
🆔@azambahramiran
مصاحبه و گفتگوی مفصلی داشتم در مورد تالابها ویژه در تالاب هورالعظیم به همت مریم دهکردی عزیز.
از هورالعظیم تا زاگرس؛ روایت یک سرزمین در حال خشک‌شدن محیط زیست در این شرایط هنوز نفس میکشد و روایت تخریب آن را نباید فراموش کرد.
youtu.be/rrgfq98Q1_E?si…
🆔@azambahramiran
از هورالعظیم تا زاگرس؛ روایت یک سرزمین در حال خشک‌شدن محیط زیست در این شرایط هنوز نفس میکشد و روایت تخریب آن را نباید فراموش کرد.
youtu.be/rrgfq98Q1_E?si…
🆔@azambahramiran
YouTube
از هورالعظیم تا زاگرس؛ روایت یک سرزمین در حال خشک‌شدن
وقتی از محیط زیست ایران صحبت می‌کنیم، دیگر درباره یک موضوع لوکس یا فانتزی حرف نمی‌زنیم؛ ما درباره مایه حیات، امنیت و بقای خودمان روی این نقشه صحبت می‌کنیم. امروز سرزمین ما از چند جبهه در حال عقب‌نشینی است؛ تالاب‌هایمان مثل هورالعظیم عمداً خشک می‌شوند تا نفت…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
زیبایی های ایران ما بیشمار است
اه از روزگاری که آزادی و آبادی آنرا در آغوش بکشد.
گاو سیستان یکی از نژادهای بومی و ارزشمند ایران است که بیشتر در منطقهٔ سیستان پرورش داده می‌شود. این گاو به شرایط گرم و خشک منطقه سازگاری خوبی دارد و از آن برای تولید گوشت و شیر استفاده می‌شود. در سال‌های اخیر، به دلیل کاهش پرورش سنتی، خشکسالی، کمبود آب و تغییر شیوه‌های دامداری، جمعیت گاو سیستان کاهش یافته و این نژاد در معرض خطر کاهش بیشتر و نابودی قرار گرفته است. به همین دلیل، حفظ و تکثیر این نژاد بومی اهمیت زیادی دارد و حمایت از دامداران و برنامه‌های اصلاح نژاد می‌تواند به بقای آن کمک کند.
#ایران_ناپیدا
#سیستان
🆔@azambahramiran
اه از روزگاری که آزادی و آبادی آنرا در آغوش بکشد.
گاو سیستان یکی از نژادهای بومی و ارزشمند ایران است که بیشتر در منطقهٔ سیستان پرورش داده می‌شود. این گاو به شرایط گرم و خشک منطقه سازگاری خوبی دارد و از آن برای تولید گوشت و شیر استفاده می‌شود. در سال‌های اخیر، به دلیل کاهش پرورش سنتی، خشکسالی، کمبود آب و تغییر شیوه‌های دامداری، جمعیت گاو سیستان کاهش یافته و این نژاد در معرض خطر کاهش بیشتر و نابودی قرار گرفته است. به همین دلیل، حفظ و تکثیر این نژاد بومی اهمیت زیادی دارد و حمایت از دامداران و برنامه‌های اصلاح نژاد می‌تواند به بقای آن کمک کند.
#ایران_ناپیدا
#سیستان
🆔@azambahramiran
مصرف‌گرایی نازل: تسکین کوتاه‌مدت به جای آینده
فقیر بودن گران است
در نگاه اول عجیب است که جامعه‌ای فقیرتر شود و در همان حال بیشتر مصرف کند. اما مصرف‌گرایی امروز در ایران از سر رفاه نیست، از سر بی‌افقی است. وقتی تورم سال‌به‌سال ارزش پول را می‌بلعد، پس‌انداز بی‌معنا می‌شود. خرید خانه هم برای بیشتر خانواده‌ها به رویایی دست‌نیافتنی تبدیل شده است.
در چنین وضعی منطق اقتصادی خانوار از سرمایه‌گذاری برای فردا به مصرف فوری امروز می‌چرخد: «تا ارزش پول نریخته، خرجش کن». این مصرف بیشتر به سمت کالاهای ارزان، کم‌دوام و نمایشی می‌رود: گوشی گران با وام و قسط، لباس بی‌کیفیتی که چند ماه بیشتر دوام نمی‌آورد، خوراکی فرآوری‌شده ارزان به جای غذای تازه، و خریدهای تکانشی آنلاین.
شبکه‌های اجتماعی هم این میل را تشدید می‌کنند. کسی که راهی به ارتقای واقعی جایگاه اجتماعی‌اش نمی‌بیند، با نمایش مصرف احساس ارزشمندی لحظه‌ای را جبران می‌کند. روانشناسان به این پدیده «مصرف جبرانی» می‌گویند، یعنی خریدی که قرار است خلأ امید و کنترل بر زندگی را پر کند. هم‌زمان مصرف‌هایی که انسان را می‌سازند، مثل کتاب، آموزش مهارت، هنر، ورزش و مراقبت سلامت، نخستین قلم‌هایی‌اند که از سبد خانوار حذف می‌شوند.
اما شاید بی‌صداترین قربانی این منطق، خرید پایدار و سبز باشد.
کالای پایدار معمولاً هزینه اولیه بیشتری دارد و سودش در بلندمدت برمی‌گردد. فقر و تورم دقیقاً همین توانِ دیدن و پرداختن برای بلندمدت را از خانوار می‌گیرند.
چند نمونه روزمره این را روشن می‌کند: لوازم خانگی: خانواده‌ای که یخچال، کولر یا بخاری نو لازم دارد، به جای مدل کم‌مصرف با برچسب انرژی بالا، ارزان‌ترین مدل پرمصرف یا دست‌دوم فرسوده را می‌خرد، حتی اگر در چند سال قبض بیشتری بپردازد. مسکن استیجاری: مستأجری که هر سال با افزایش اجاره ناچار به جابه‌جایی است، انگیزه‌ای برای عایق‌کاری، پنجره دوجداره، لامپ کم‌مصرف یا آبگرمکن خورشیدی ندارد.
صاحبخانه هم دلیلی برای سرمایه‌گذاری در خانه‌ای نمی‌بیند که در آن زندگی نمی‌کند. خوراک: میوه و سبزی ارگانیک، محصول محلی کشاورزی پایدار یا لبنیات باکیفیت، جای خود را به ارزان‌ترین و فرآوری‌شده‌ترین کالای بازار می‌دهند. بسته‌بندی: کیسه و ظرف پلاستیکی یکبارمصرف از ظرف و کیسه بادوام جلو می‌افتد. حمل‌ونقل: خودروی فرسوده و پرمصرف سال‌ها بیشتر در خیابان می‌ماند، چون خانوار نه توان خرید خودروی کم‌مصرف را دارد و نه به حمل‌ونقل عمومی مناسب دسترسی دارد.
تعمیر: حتی فرهنگ قدیمی ایرانی تعمیر، نگهداری و استفاده طولانی از وسایل ضعیف می‌شود، چون کالای ارزان و بی‌کیفیتِ امروز اصلاً تعمیرپذیر نیست. یارانه سنگین انرژی هم این چرخه را تقویت می‌کند. وقتی هزینه واقعی برق و گاز پنهان می‌ماند، انگیزه‌ای برای بهینه‌سازی مصرف باقی نمی‌ماند.
نتیجه همان تناقض آشناست که «فقیر بودن گران است». کالای ارزان و کم‌دوام در بلندمدت گران‌تر تمام می‌شود، قبض انرژی و هزینه تعویض را بالا می‌برد و زباله بیشتری تولید می‌کند.
مصرف پایدار به امتیازی طبقاتی بدل می‌شود که فقط اقلیت مرفه توان انتخابش را دارد.
در همین حال بار آلودگی هوا، زباله و فرسایش محیط زیست بیش از همه بر دوش ساکنان حاشیه شهرها و مناطق محروم می‌افتد، یعنی همان کسانی که امکان انتخاب سبز نداشتند.
اینجا فقر و بحران محیط زیستی به هم گره می‌خورند.
از همین رو هر سیاست زیست‌محیطی مؤثر در آینده ایران ناگزیر باید با کاهش فقر همراه باشد. راه‌هایی مثل وام یا یارانه هدفمند برای تجهیزات کم‌مصرف، برنامه بهینه‌سازی انرژی خانه‌های استیجاری، حمایت از بازار محصولات محلی و تقویت حمل‌ونقل عمومی می‌توانند انتخاب سبز را از امتیازی طبقاتی به حقی همگانی تبدیل کنند.
#فقر
🆔@azambahramiran
فقیر بودن گران است
در نگاه اول عجیب است که جامعه‌ای فقیرتر شود و در همان حال بیشتر مصرف کند. اما مصرف‌گرایی امروز در ایران از سر رفاه نیست، از سر بی‌افقی است. وقتی تورم سال‌به‌سال ارزش پول را می‌بلعد، پس‌انداز بی‌معنا می‌شود. خرید خانه هم برای بیشتر خانواده‌ها به رویایی دست‌نیافتنی تبدیل شده است.
در چنین وضعی منطق اقتصادی خانوار از سرمایه‌گذاری برای فردا به مصرف فوری امروز می‌چرخد: «تا ارزش پول نریخته، خرجش کن». این مصرف بیشتر به سمت کالاهای ارزان، کم‌دوام و نمایشی می‌رود: گوشی گران با وام و قسط، لباس بی‌کیفیتی که چند ماه بیشتر دوام نمی‌آورد، خوراکی فرآوری‌شده ارزان به جای غذای تازه، و خریدهای تکانشی آنلاین.
شبکه‌های اجتماعی هم این میل را تشدید می‌کنند. کسی که راهی به ارتقای واقعی جایگاه اجتماعی‌اش نمی‌بیند، با نمایش مصرف احساس ارزشمندی لحظه‌ای را جبران می‌کند. روانشناسان به این پدیده «مصرف جبرانی» می‌گویند، یعنی خریدی که قرار است خلأ امید و کنترل بر زندگی را پر کند. هم‌زمان مصرف‌هایی که انسان را می‌سازند، مثل کتاب، آموزش مهارت، هنر، ورزش و مراقبت سلامت، نخستین قلم‌هایی‌اند که از سبد خانوار حذف می‌شوند.
اما شاید بی‌صداترین قربانی این منطق، خرید پایدار و سبز باشد.
کالای پایدار معمولاً هزینه اولیه بیشتری دارد و سودش در بلندمدت برمی‌گردد. فقر و تورم دقیقاً همین توانِ دیدن و پرداختن برای بلندمدت را از خانوار می‌گیرند.
چند نمونه روزمره این را روشن می‌کند: لوازم خانگی: خانواده‌ای که یخچال، کولر یا بخاری نو لازم دارد، به جای مدل کم‌مصرف با برچسب انرژی بالا، ارزان‌ترین مدل پرمصرف یا دست‌دوم فرسوده را می‌خرد، حتی اگر در چند سال قبض بیشتری بپردازد. مسکن استیجاری: مستأجری که هر سال با افزایش اجاره ناچار به جابه‌جایی است، انگیزه‌ای برای عایق‌کاری، پنجره دوجداره، لامپ کم‌مصرف یا آبگرمکن خورشیدی ندارد.
صاحبخانه هم دلیلی برای سرمایه‌گذاری در خانه‌ای نمی‌بیند که در آن زندگی نمی‌کند. خوراک: میوه و سبزی ارگانیک، محصول محلی کشاورزی پایدار یا لبنیات باکیفیت، جای خود را به ارزان‌ترین و فرآوری‌شده‌ترین کالای بازار می‌دهند. بسته‌بندی: کیسه و ظرف پلاستیکی یکبارمصرف از ظرف و کیسه بادوام جلو می‌افتد. حمل‌ونقل: خودروی فرسوده و پرمصرف سال‌ها بیشتر در خیابان می‌ماند، چون خانوار نه توان خرید خودروی کم‌مصرف را دارد و نه به حمل‌ونقل عمومی مناسب دسترسی دارد.
تعمیر: حتی فرهنگ قدیمی ایرانی تعمیر، نگهداری و استفاده طولانی از وسایل ضعیف می‌شود، چون کالای ارزان و بی‌کیفیتِ امروز اصلاً تعمیرپذیر نیست. یارانه سنگین انرژی هم این چرخه را تقویت می‌کند. وقتی هزینه واقعی برق و گاز پنهان می‌ماند، انگیزه‌ای برای بهینه‌سازی مصرف باقی نمی‌ماند.
نتیجه همان تناقض آشناست که «فقیر بودن گران است». کالای ارزان و کم‌دوام در بلندمدت گران‌تر تمام می‌شود، قبض انرژی و هزینه تعویض را بالا می‌برد و زباله بیشتری تولید می‌کند.
مصرف پایدار به امتیازی طبقاتی بدل می‌شود که فقط اقلیت مرفه توان انتخابش را دارد.
در همین حال بار آلودگی هوا، زباله و فرسایش محیط زیست بیش از همه بر دوش ساکنان حاشیه شهرها و مناطق محروم می‌افتد، یعنی همان کسانی که امکان انتخاب سبز نداشتند.
اینجا فقر و بحران محیط زیستی به هم گره می‌خورند.
از همین رو هر سیاست زیست‌محیطی مؤثر در آینده ایران ناگزیر باید با کاهش فقر همراه باشد. راه‌هایی مثل وام یا یارانه هدفمند برای تجهیزات کم‌مصرف، برنامه بهینه‌سازی انرژی خانه‌های استیجاری، حمایت از بازار محصولات محلی و تقویت حمل‌ونقل عمومی می‌توانند انتخاب سبز را از امتیازی طبقاتی به حقی همگانی تبدیل کنند.
#فقر
🆔@azambahramiran
وزیر نیرو، علی‌آبادی در پاسخ به پرسشی دربارهٔ پیامدهای زیست‌محیطی گفت سدسازی متوقف نمی‌شود
سدسازی متوقف نمی‌شود و گاهی با هدف بهبود شرایط محیط‌زیستی انجام می‌شود. هم‌زمان مهمترین چالش آب کشور را اضافه‌برداشت از منابع زیرزمینی دانست و برنامه‌ای را پیش برد که هدفش کم کردن ۱۵ میلیارد مترمکعب از مصرف آب بخش کشاورزی است.
ابزار اجرای این برنامه هم قطع برق چاه‌هایی است که بیش از پروانه برداشت کنند.
وزارت نیرو در این سخنان سدها را ثابت و بی‌گناه فرض می‌کند و تنها متغیر قابل اصلاح را رفتار کشاورز می‌داند. پرسش اصلی اما بی‌پاسخ می‌ماند: چرا کشاورز پایین‌دست به چاه روی آورد؟ سدها و طرح‌های انتقال آب، آب سطحی را از دشت‌ها گرفتند. سدها مانع نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی می‌شوند و آب را در مخازن بزرگ در معرض تبخیر قرار می‌دهند. این تبخیر خود نوعی مصرف است که در هیچ ترازنامه‌ای به نام وزارت نیرو ثبت نمی‌شود. برداشت هر چاه اما به نام کشاورز ثبت می‌شود.
نتیجه، توزیع نابرابر هزینه است. منافع سدسازی به وزارتخانه و پیمانکاران رسید، اما هزینهٔ اصلاح آن به شکل قطع برق، کاهش سهمیه و تعرفهٔ تنبیهی به کشاورز منتقل می‌شود.
در اسفراین قبض برق برخی چاه‌ها از حدود ۷ میلیون تومان به ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان رسید. به‌جای ۷۷ میلیارد مترمکعب آبی که برنامهٔ هفتم برای کشاورزی تعیین کرده، حدود ۵۰ میلیارد مترمکعب تحویل شد. مشکل ساختاری اما از وزارتخانه متولی آب است که به‌جای برنامه ریز و تامین کننده آب تبدیل به آب فروش و مرکز توزیع به هر که بیشتر بدهد شده است.
نهادی که هم سد می‌سازد، هم آب می‌فروشد و هم دربارهٔ مصرف داوری می‌کند، نمی‌تواند داور بی‌طرف بحرانی باشد که خود در ساختنش نقش داشته است.
این روایت در حالی ارائه می‌شود که یکی از وزرای پیشین نیرو صراحتاً پذیرفته بود که در سدسازی افراط شده است. آن اعتراف هرگز به پاسخگویی نهادی تبدیل نشد و جای خود را به گفتمان «بدمصرفی مردم» داد. سیاست عادلانه از ارزیابی مستقل و علنی سدها، وارد کردن تبخیر مخازن در ترازنامهٔ آب و مشارکت واقعی حقابه‌بران در تصمیم‌گیری آغاز می‌شود.
تا آن زمان، هر «اصلاح مصرفی» که فقط از سر چاه کشاورز شروع شود، جابه‌جا کردن مسئولیت است، نه مدیریت بحران.
🆔@azambahramiran
سدسازی متوقف نمی‌شود و گاهی با هدف بهبود شرایط محیط‌زیستی انجام می‌شود. هم‌زمان مهمترین چالش آب کشور را اضافه‌برداشت از منابع زیرزمینی دانست و برنامه‌ای را پیش برد که هدفش کم کردن ۱۵ میلیارد مترمکعب از مصرف آب بخش کشاورزی است.
ابزار اجرای این برنامه هم قطع برق چاه‌هایی است که بیش از پروانه برداشت کنند.
وزارت نیرو در این سخنان سدها را ثابت و بی‌گناه فرض می‌کند و تنها متغیر قابل اصلاح را رفتار کشاورز می‌داند. پرسش اصلی اما بی‌پاسخ می‌ماند: چرا کشاورز پایین‌دست به چاه روی آورد؟ سدها و طرح‌های انتقال آب، آب سطحی را از دشت‌ها گرفتند. سدها مانع نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی می‌شوند و آب را در مخازن بزرگ در معرض تبخیر قرار می‌دهند. این تبخیر خود نوعی مصرف است که در هیچ ترازنامه‌ای به نام وزارت نیرو ثبت نمی‌شود. برداشت هر چاه اما به نام کشاورز ثبت می‌شود.
نتیجه، توزیع نابرابر هزینه است. منافع سدسازی به وزارتخانه و پیمانکاران رسید، اما هزینهٔ اصلاح آن به شکل قطع برق، کاهش سهمیه و تعرفهٔ تنبیهی به کشاورز منتقل می‌شود.
در اسفراین قبض برق برخی چاه‌ها از حدود ۷ میلیون تومان به ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان رسید. به‌جای ۷۷ میلیارد مترمکعب آبی که برنامهٔ هفتم برای کشاورزی تعیین کرده، حدود ۵۰ میلیارد مترمکعب تحویل شد. مشکل ساختاری اما از وزارتخانه متولی آب است که به‌جای برنامه ریز و تامین کننده آب تبدیل به آب فروش و مرکز توزیع به هر که بیشتر بدهد شده است.
نهادی که هم سد می‌سازد، هم آب می‌فروشد و هم دربارهٔ مصرف داوری می‌کند، نمی‌تواند داور بی‌طرف بحرانی باشد که خود در ساختنش نقش داشته است.
این روایت در حالی ارائه می‌شود که یکی از وزرای پیشین نیرو صراحتاً پذیرفته بود که در سدسازی افراط شده است. آن اعتراف هرگز به پاسخگویی نهادی تبدیل نشد و جای خود را به گفتمان «بدمصرفی مردم» داد. سیاست عادلانه از ارزیابی مستقل و علنی سدها، وارد کردن تبخیر مخازن در ترازنامهٔ آب و مشارکت واقعی حقابه‌بران در تصمیم‌گیری آغاز می‌شود.
تا آن زمان، هر «اصلاح مصرفی» که فقط از سر چاه کشاورز شروع شود، جابه‌جا کردن مسئولیت است، نه مدیریت بحران.
🆔@azambahramiran
به یاد کشتگان خیابان
✅رابطه معنادار سرکوب و توسعه نیافتگی سیستماتیک در سیستان و بلوچستان
چهار سال پس از جمعه خونین زاهدان (۸ مهر ۱۴۰۱)، سیستان و بلوچستان همچنان فقیرترین استان ایران است؛ گلوله و محرومیت در این استان دو روی یک سیاست‌اند. در آن روز، نیروهای امنیتی به نمازگزارانی که پس از نماز جمعه در اعتراض به اتهام تجاوز یک فرمانده پلیس به دختری نوجوان در چابهار گرد آمده بودند شلیک کردند. هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل بیش از ۱۰۰ کشته و ۳۵۰ زخمی را ثبت کرده است؛ مقام‌های رسمی تنها ۳۵ کشته را پذیرفتند. هیچ مقام مسئولی تاکنون پاسخگو نشده است.
اما خشونت آن روز، استثنا نبود؛ ادامه منطقی حکمرانی امنیتی بر منطقه‌ای است که دهه‌ها از سهم خود از بودجه، زیرساخت و منابع محروم مانده است. شکاف پایدار با میانگین کشور بر پایه آمار رسمی، دست‌کم نیمی از مردم این استان زیر خط فقر مطلق‌اند؛
تقریباً دو برابر میانگین کشور.
• درآمد: در ۱۴۰۱ درآمد سالانه خانوار روستایی استان ۵۵٫۳٪ و خانوار شهری ۳۵٫۴٪ کمتر از میانگین کشور بود.کمترین درآمد روستایی کشور.
• محرومیت شدید: حدود ۳۰٪ خانوارهای این استان در محرومیت شدید زندگی می‌کنند، بالاترین نرخ کشور.
• مسکن و آب: حدود ۴۰٪ مسکن شهری در حاشیه‌نشینی است و نزدیک ۴۰٪ روستاها هنوز تأسیسات آبرسانی ندارند.
• جوانان: بیکاری ۱۵ تا ۲۴ ساله‌ها ۳۰٫۶٪ (۱۴۰۲) در حالی که جوانترین استان ایران است.
• آموزش: کلاس‌های ۴۰ نفره در مناطقی مانندراسک و کمبود حدود ۱۴ هزار معلم در امار رسمی.
• سلامت: ۶٫۵ پزشک برای هر ۱۰ هزار نفر و کمبود بیش از ۱۶۰۰ تخت در جنوب استان. اما میان امنیتی‌سازی و توسعه‌نیافتگی رابطه ای معنادار وجود دارد. سرکوب و توسعه‌نیافتگی در سیستان و بلوچستان دو پدیده جدا نیستند.
یک چرخه خودبازتولیدند. Crisis Group در گزارش مرداد ۱۴۰۴ همین را می‌گوید: حکومت منطقه را «از دریچه امنیتی» می‌بیند، نه از دریچه مسائل اقتصادی و اجتماعی که نارضایتی را تغذیه می‌کنند. اینسازوکار از نظر من چرخه ای است محصور در چهار حلقه:
1. امنیتی‌سازی به جای سیاست‌گذاری: منطقه مرزی، بلوچ، و اهل سنت به مثابه تهدید مدیریت می‌شود؛ مدیران از بیرون منصوب می‌شوند و مردم محلی در تصمیم‌گیری سهمی ندارند.
2. فرار سرمایه و انباشت محرومیت: سرمایه‌گذاری مولد شکل نمی‌گیرد؛ با سهم حدود ۵٪ از جمعیت، استان تنها حدود ۱٫۳٪ از ارزش افزوده کشور را دارد (میانگین ۱۳۹۰–۱۴۰۰).
3. اقتصاد بقا و جرم‌انگاری آن: بیکاری جوانان را به سوخت‌بری می‌راند؛ از ژانویه تا نوامبر ۲۰۲۴ مرزبانان ۲۱۶ سوخت‌بر را کشتند (گزارشگر ویژه سازمان ملل). اما همچنان فقر مسئله امنیتی تعریف می‌شود. 4. اعتراض و سرکوب دوباره: نارضایتی به خیابان می‌آید، با گلوله پاسخ می‌گیرد (زاهدان ۱۴۰۱، سراوان ۱۳۹۹)، و بحران امنیتی تازه دوباره حلقه اول و کشتار را توجیه می‌کند.
در این منطق فقر شکست سیاست نیست؛ ابزار کنترل است. جمعیتی که درگیر بقاست، توان کمتری برای مطالبه حقوق مدنی و سیاسی دارد؛ و این همان چیزی است که زاهدان در آن جمعه از آن سر باز زد. #جمعه_خونین_زاهدان #فقر_سیستماتیک
🆔@azambahramiran
✅رابطه معنادار سرکوب و توسعه نیافتگی سیستماتیک در سیستان و بلوچستان
چهار سال پس از جمعه خونین زاهدان (۸ مهر ۱۴۰۱)، سیستان و بلوچستان همچنان فقیرترین استان ایران است؛ گلوله و محرومیت در این استان دو روی یک سیاست‌اند. در آن روز، نیروهای امنیتی به نمازگزارانی که پس از نماز جمعه در اعتراض به اتهام تجاوز یک فرمانده پلیس به دختری نوجوان در چابهار گرد آمده بودند شلیک کردند. هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل بیش از ۱۰۰ کشته و ۳۵۰ زخمی را ثبت کرده است؛ مقام‌های رسمی تنها ۳۵ کشته را پذیرفتند. هیچ مقام مسئولی تاکنون پاسخگو نشده است.
اما خشونت آن روز، استثنا نبود؛ ادامه منطقی حکمرانی امنیتی بر منطقه‌ای است که دهه‌ها از سهم خود از بودجه، زیرساخت و منابع محروم مانده است. شکاف پایدار با میانگین کشور بر پایه آمار رسمی، دست‌کم نیمی از مردم این استان زیر خط فقر مطلق‌اند؛
تقریباً دو برابر میانگین کشور.
• درآمد: در ۱۴۰۱ درآمد سالانه خانوار روستایی استان ۵۵٫۳٪ و خانوار شهری ۳۵٫۴٪ کمتر از میانگین کشور بود.کمترین درآمد روستایی کشور.
• محرومیت شدید: حدود ۳۰٪ خانوارهای این استان در محرومیت شدید زندگی می‌کنند، بالاترین نرخ کشور.
• مسکن و آب: حدود ۴۰٪ مسکن شهری در حاشیه‌نشینی است و نزدیک ۴۰٪ روستاها هنوز تأسیسات آبرسانی ندارند.
• جوانان: بیکاری ۱۵ تا ۲۴ ساله‌ها ۳۰٫۶٪ (۱۴۰۲) در حالی که جوانترین استان ایران است.
• آموزش: کلاس‌های ۴۰ نفره در مناطقی مانندراسک و کمبود حدود ۱۴ هزار معلم در امار رسمی.
• سلامت: ۶٫۵ پزشک برای هر ۱۰ هزار نفر و کمبود بیش از ۱۶۰۰ تخت در جنوب استان. اما میان امنیتی‌سازی و توسعه‌نیافتگی رابطه ای معنادار وجود دارد. سرکوب و توسعه‌نیافتگی در سیستان و بلوچستان دو پدیده جدا نیستند.
یک چرخه خودبازتولیدند. Crisis Group در گزارش مرداد ۱۴۰۴ همین را می‌گوید: حکومت منطقه را «از دریچه امنیتی» می‌بیند، نه از دریچه مسائل اقتصادی و اجتماعی که نارضایتی را تغذیه می‌کنند. اینسازوکار از نظر من چرخه ای است محصور در چهار حلقه:
1. امنیتی‌سازی به جای سیاست‌گذاری: منطقه مرزی، بلوچ، و اهل سنت به مثابه تهدید مدیریت می‌شود؛ مدیران از بیرون منصوب می‌شوند و مردم محلی در تصمیم‌گیری سهمی ندارند.
2. فرار سرمایه و انباشت محرومیت: سرمایه‌گذاری مولد شکل نمی‌گیرد؛ با سهم حدود ۵٪ از جمعیت، استان تنها حدود ۱٫۳٪ از ارزش افزوده کشور را دارد (میانگین ۱۳۹۰–۱۴۰۰).
3. اقتصاد بقا و جرم‌انگاری آن: بیکاری جوانان را به سوخت‌بری می‌راند؛ از ژانویه تا نوامبر ۲۰۲۴ مرزبانان ۲۱۶ سوخت‌بر را کشتند (گزارشگر ویژه سازمان ملل). اما همچنان فقر مسئله امنیتی تعریف می‌شود. 4. اعتراض و سرکوب دوباره: نارضایتی به خیابان می‌آید، با گلوله پاسخ می‌گیرد (زاهدان ۱۴۰۱، سراوان ۱۳۹۹)، و بحران امنیتی تازه دوباره حلقه اول و کشتار را توجیه می‌کند.
در این منطق فقر شکست سیاست نیست؛ ابزار کنترل است. جمعیتی که درگیر بقاست، توان کمتری برای مطالبه حقوق مدنی و سیاسی دارد؛ و این همان چیزی است که زاهدان در آن جمعه از آن سر باز زد. #جمعه_خونین_زاهدان #فقر_سیستماتیک
🆔@azambahramiran