نان اوران کوچک

افزایش کودکان کار در کلان‌شهرها پیش از هر چیز بازتاب بحران اقتصادی است: تورم، سقوط قدرت خرید و بیکاری، خانواده‌های فقیر را ناچار میکند کودک را به نان‌آور تبدیل کنند. مهاجرت از روستاها و شهرهای کوچک، و حضور خانواده‌های مهاجر افغانستانی بدون مدرک، این جمعیت را در حاشیهٔ شهرهای بزرگ متمرکز کرده. آمار رسمی به‌روزی وجود ندارد؛ وزارت کار در سال ۱۳۹۶ شمار کودکان کار کشور را ۵۰۰ هزار نفر اعلام کرد و برآوردهای غیررسمی از حدود ۷۰ هزار کودک کار فقط در تهران خبر می‌دهند.
نقش حکومت در این بحران دوگانه است: سیاست‌های اقتصادی ناکارآمد، کوچک شدن حمایت‌های اجتماعی و هزینه‌های پنهان آموزش، زمینهٔ ورود کودکان به بازار کار را فراهم کرده وپاسخ نهادها بیشتر امنیتی و نمایشی است: جمع‌آوری، ساماندهی موقت و اخراج کودکان مهاجر، به‌جای حمایت پایدار از خانواده‌ها و برخورد با کارفرمایان و باندهای بهره‌کش. پراکندگی مسئولیت هم مشکل را تشدید کرده..
تا زمانی که فقر خانواده‌ها هدف سیاست‌گذاری نباشد و کودک کار به‌جای قربانی، «آسیب شهری» دیده شود، جمع‌آوری‌ها فقط این کودکان را از چشم‌ها دور می‌کند، نه از خیابان.

✅@zistboom360

ابزار اموزش
دوران کرونا شکاف دیجیتال میان کودکان شهری و کودکان روستایی و عشایری را آشکار کرد. به اعتراف مسئول شبکهٔ شاد، حدود ۳٫۵ میلیون دانش‌آموز ابزار هوشمند یا اینترنت نداشتند و ۲۱٪ از کل دانش‌آموزان از این شبکه محروم ماندند. بیش از 1/3روستاهای کشور زیرساخت لازم برای اتصال به شاد را نداشتند.
کودکان بسیاری هر روز کیلومترها راه می‌رفتند تا به نقطه‌ای با آنتن برسند، و در استان‌هایی اتصال یا بسیار دشوار بود یا اصلاً ممکن نبود.
این شکاف دو لایه دارد:نبود زیرساخت (آنتن، برق پایدار، اینترنت پرسرعت) و فقر خانواده‌ها برای خرید گوشی و تبلت.حتی در روستاهایی که اینترنت دارند، برخی خانواده‌ها توان خرید ابزار را ندارند. برای کودکان عشایر، کوچ فصلی و پراکندگی جغرافیایی هم مشکل را دوچندان می‌کند. پاسخ دولت بیشتر به خیریه‌ها و راه‌حل‌های موقت واگذار شد،نه سیاست پایدار. قطع و محدودیت‌های مکرر اینترنت این کودکان را بیش از دیگران آسیب‌پذیر میکند،چون جایگزینی ندارند.
نتیجه، عمیقتر شدن نابرابری آموزشی است: کودکی که امروز از ابزار و مهارت دیجیتال محروم است، فردا از بازار کار و فرصتهای برابر کار هم محروم میماند.

🆔@azambahramiran

زمین ایران دارد فرو می‌رود
در جهان،فرونشست ۱ تا ۲ سانتیمتر در سال «بحران» محسوب می‌شود.
در ایران داریم از اعداد چند برابر آن حرف می‌زنیم.
📍 کرمان،بدترین وضع کشور:
برخی مناطق کرمان بالای ۴۲ سانتیمتر در سال فرونشست دارند. دشت رفسنجان، مرکز تولید پسته صادراتی ایران، با نرخ ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر در سال در حال بلعیده‌شدن است.
📍 اصفهان، شهری که کامل در پهنه فرونشست افتاده:
اصفهان به دلیل قطع جریان زاینده‌رود، به‌طور کامل در پهنه فرونشست قرار گرفته و بسیاری از آثار تاریخی‌اش آسیب دیده‌اند. حدود ۲۸۵ مسجد و ۲۷۵ مدرسه در این پهنه‌ها هستند و ۳۰ تا ۳۵ مدرسه به همین دلیل تعطیل شده‌اند.
📍 تهران، بمب ساکت:
روند فرونشست در جنوب تهران طی دو سال اخیر سه برابر شده و بیشینه آن به ۳۳ سانتیمتر در سال رسیده. میانگین فرونشست ایران توسط اتحادیه اروپا حدود ۱۵ برابر میانگین طبیعی اعلام شده.
⚠️برداشت بی‌رویه آب زیرزمینی تهران ۴۰٪ آب مصرفی‌اش را از سفره‌های زیرزمینی تأمین می‌کند.
در تحقیق ۲۰۲۴، ایران در رتبه دوم جهان از نظر بیشترین میانگین فرونشست قرار گرفته است.
این دیگر بحران زیست‌محیطی نیست. زیرپای ایران دارد خالی میشود.
🆔@azambahramiran

✅️از کلاس درس تا خیابان: موج اعتراض دانش‌آموزی در فرانسه و ایتالیا

موجی که سپتامبر ۲۰۲۶ از دبیرستانی در حومه‌ی پاریس آغاز شد، در نگاه اول اعتراضی صنفی بود به کلاس‌های بی‌معلم، ساختمان‌های فرسوده و کلاس‌های پرجمعیت. اما در کمتر از سه هفته بیش از هزار دبیرستان را درگیر کرد و دانشگاه‌ها و سندیکاها را هم با خود همراه کرد. در ۱۷ اکتبر دانش‌آموزان کنار جلیقه‌زردها، کارگران، پرستاران و کشاورزان در اعتراض به گرانی به خیابان آمدند. ت
گرانی حاملهای انرژی، بحث بودجه و فضای پیش از انتخابات هم به این گسترش دامن زد. دولت آن را دست‌کاری چپ رادیکال خواند و چپ رادیکال آشکارا از آن حمایت کرد. اما سرعت و گستره‌ی جنبش نشان می‌داد نارضایتی انباشته‌ای راه بیرون آمدن پیدا کرده است.
در ایتالیا موج از ۵ اکتبر با اشغال مدارس تورین رسید و حول فرمان قانونی مدرسه‌ی دولت ملونی شکل گرفت. این فرمان سهم دانش‌آموزان خارجیِ تازه‌وارد را در هر کلاس به ۳۰٪ محدود می‌کند و برقع و نقاب را در مدرسه ممنوع می‌کند. دولت به شکاف واقعی زبانی و تحصیلی استناد می‌کند. منتقدان می‌گویند قانون کمتر از نیم درصد دانش‌آموزان را شامل می‌شود و بدون بودجه‌ی اضافه است. اثر عملی‌اش کوچک است و بار نمادینش سنگین، و شعار «اینجا هیچ‌کس خارجی نیست» از همین‌جا آمد. با این حال جنبش را نمی‌توان به مسئله‌ی مهاجران یا مسلمانان تقلیل داد. خواسته‌ها، یعنی معلم، بودجه، ساختمان و توقف گرانی، همگانی است.
در ایتالیا سندیکای چپ معلمان با قانون مخالفت کرد اما اعتصاب نکرد، و جنبش بیشتر دانش‌آموزی ماند تا اجتماعی. در مجموعه رویکرد اصناف و احزاب حمایت از خواست معترضین و مطالبه برای تغییر رو به دولت بوده تا حضور خیابانی.
بخشی از این وضعیت یادآور تجربه‌ی کووید است. همه‌گیری نشان داد سرمایه‌گذاری در فضا، نیروی انسانی و خدمات سلامت عمومی چقدر ناکافی و آسیب‌پذیر بوده است. امروز آموزش عمومی هم زیر فشارهای هم‌زمان قرار گرفته است: افزایش دانش‌آموزانی با فرهنگ و زبان متفاوت، گرانی انرژی و هزینه‌ی اداره‌ی مدارس، توان اقتصادی کمتر خانواده‌ها، و کمبود معلم. پاسخ دولت‌ها، مثل دوران همه‌گیری، بیشتر تدابیر کوتاه‌مدت است تا برنامه‌ریزی پایدار.
اما زمینه‌ی اصلی، نابرابری‌ای است که اتحادیه اروپا در کاهش آن کند عمل کرده است. به محاسبه‌ی اکسفام، ثروتمندترین ۳۶۰۰ نفر اتحادیه به اندازه‌ی فقیرترین ۱۸۱ میلیون نفر ثروت دارند. ثروت میلیاردرها فقط در شش ماه اول ۲۰۲۵، ۴۰۵ میلیارد یورو بیشتر شد. در همین حال حدود یک‌پنجم جمعیت اتحادیه در خطر فقر مانده‌اند و شکاف اشتغال زنان و مردان در سه سال فقط حدود یک واحد کم شده است. در ایتالیا، فقر در خانواده‌های خارجی پنج برابر خانواده‌های ایتالیایی است، و شکاف اشتغال جنسیتی دو برابر میانگین اتحادیه است.
در چنین شرایطی اعتراض‌ها به هم می‌پیوندند. خشم از گرانی سوخت که جلیقه‌زردها و کامیون‌داران جنوب ایتالیا را به خیابان آورد، اعتصاب کارگران بنادر علیه جنگ، جنبش اقلیم و حالا اعتراض دانش‌آموزان، در شعار «بودجه برای آموزش، نه برای تسلیحات» به هم رسیده‌اند. این هم‌گرایی بی‌رهبر و پراکنده است و احزاب و سندیکاها فقط بخشی از آن را نمایندگی می‌کنند. اینکه به جنبشی ماندگار تبدیل شود یا با تعطیلات پاییزی فروکش کند، در هفته‌های آینده و در اعتصاب عمومی ۳۰ اکتبر ایتالیا روشن‌تر می‌شود.
#اعتصابات_در_اروپا

🆔@azambahramiran

🌱 طبیعت، نخستین کلاس درس
آشتی و آموزش کودکان و محیط زیست
گفت‌وگویی شنیدنی با پژوهشگران و کارشناسان حوزه‌ی کودک، آموزش کودکان و شیوه‌های نوین یادگیری.
در این برنامه روایتی تازه می‌شنوید از اهمیت آموزش، و از اینکه چطور می‌شود معلمان و کودکان را برای شناخت طبیعت و درک مفاهیم توسعه‌ی پایدار توانمند کرد. از آموزش محیط زیستی و سواد انتقادی می‌گوییم تا پیوند دوباره‌ی کودکان با طبیعت.
🎙 مهمانان: پریسا کاکایی، پروانه حسینی، آمنه عسکری
🎤 پنل‌گردان: اعظم بهرامی
🗓 یکشنبه ۳ آبان ۱۴۰۵ (۲۵ اکتبر ۲۰۲۶)
⏰ ۱۷:۰۰ تا ۱۸:۳۰ به وقت اروپای مرکزی | ۱۹:۳۰ تا ۲۱:۰۰ به وقت ایران
🔗 ورود از طریق گوگل میت:
https://meet.google.com/rct-iczh-xjc
✅ شرکت برای عموم آزاد است.
📌 این تاریخ را همین حالا در تقویمتان یادداشت کنید تا این گفت‌وگو را از دست ندهید. اگر معلم، والد یا فعال حوزه‌ی کودک می‌شناسید، این پیام را برایش بفرستید.
🌿 میزبان: زیست‌بوم ۳۶۰، گروه محیط زیست و توسعه‌ی پایدار
◀️https://youtube.com/@zistboom360?si=_C6GVYUZWHwWK16Q

🌱t.me/zistboom360

🆔@azambahramiran

حیات‌وحش؛ سرمایه‌ای که دوباره ساخته نمی‌شود

✅هر سرزمین دو نوع سرمایه دارد: آنچه می‌توان ساخت و آنچه فقط می‌توان نگه داشت.
جاده را می‌شود دوباره کشید، کارخانه را می‌شود جابه‌جا کرد، اما گونه‌ای که منقرض شود دیگر بازنمی‌گردد.

پلنگ ایرانی نمونهٔ روشن این سرمایه است. ایران آخرین سنگر این زیرگونه است و برآوردهای تازه از کمتر از ۸۰۰ قلاده خبر می‌دهند. زیستگاه پلنگ در جهان از ۳۵ میلیون کیلومتر مربع در سال ۱۷۵۰ به حدود ۸٫۵ میلیون کیلومتر مربع رسیده و در شش منطقه از آسیا ۹۵ درصد زیستگاه‌هایش به‌علت توسعهٔ اقتصادی از بین رفته است.

پلنگ در بالای زنجیرهٔ غذایی است. جایی که پلنگ زنده بماند، یعنی کوه، جنگل، طعمه و آب هنوز سالم‌اند. حفاظت از پلنگ در واقع حفاظت از کل یک زیست‌بوم است؛ همان زیست‌بومی که خاک را نگه می‌دارد، آب را پالایش می‌کند و زندگی مردم محلی به آن گره خورده است.
مشکل، توسعه نیست؛ توسعهٔ بی‌ارزیابی است. وقتی جاده، معدن و سد بدون ارزیابی زیست‌محیطی و بی‌توجه به کریدورهای حیات‌وحش ساخته می‌شوند، زیستگاه‌ها تکه‌تکه می‌شوند و جانوران در جزیره‌هایی کوچک گرفتار می‌مانند.

✅@zistboom360

‍ هم‌پیمان طبیعت یا جوینده‌ی پول؟ جمهوری اسلامی در کاپ ۱۷ ایروان

در #ایروان، کشورها در کاپ ۱۷ کنوانسیون تنوع زیستی گرد آمده‌اند تا درباره‌ی نجات طبیعت تصمیم بگیرند. پرسش این است که نمایندگان جمهوری اسلامی آنجا دنبال چه هستند.
✅️واقعیت در خانه
زیستگاه‌ها با سرعتی بی‌سابقه از بین می‌روند.
کاربری مراتع و جنگل‌ها به‌طور گسترده تغییر می‌کند.
شکار غیرقانونی و مافیای قاچاق حیات وحش آزادانه فعال‌اند.
بودجه‌ی مناطق حفاظت‌شده عملاً قطع شده است.
محیط‌بانان بی‌پشتوانه‌اند و فعالان حیات وحش به‌جای حمایت، با اتهام جاسوسی روبه‌رو شده‌اند.
آنچه باید در ایروان مطرح می‌شد
حفاظت از جنگل‌های هیرکانی، میراث جهانی‌ای که زیر فشار تخریب و تغییر کاربری است.
آلودگی رود ارس، مسئله‌ای مشترک با همین کشور میزبان که بهترین فرصت برای طرح آن همین نشست بود.
برنامه‌های منطقه‌ای برای اکوسیستم‌های مرزی، از تالاب‌های مشترک تا زیستگاه‌های گونه‌های مهاجر.
✅️آنچه در عمل مطرح می‌شود
پول بیشتر، رفع تحریم و مشکلات مالی. این روایت در هر نشست بین‌المللی تکرار می‌شود.
پرسش اصلی
تحریم‌ها بی‌اثر نیستند و هزینه‌های واقعی دارند. اما سهم محیط زیست از بودجه‌ی ملی، حتی در سال‌های بدون تحریم، همیشه ناچیز بوده است. حکومتی که در بودجه‌ی خودش طبیعت را در انتهای اولویت‌ها گذاشته، چه تضمینی می‌دهد که پول رفع تحریم به حفاظت برسد؟
مشکل محیط زیست ایران پیش از کمبود پول، کمبود اراده و برنامه و نداشتن کوچکتربن اولویت در نگاه حاکمیت است.
تا وقتی حفاظت در داخل جدی گرفته نشود، درخواست پول در صحنه‌ی جهانی بیش از آنکه برای طبیعت باشد، برای خود حکومت است.
#کوپ_تنوع_زیستی

🆔@azambahramiran

کاپ ۱۷ در ایروان؛ ایران باید از چه چیزی حساب پس بدهد؟
از ۱۹ تا ۳۰ اکتبر، کشورها برای نخستین بار پیشرفت «چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ-مونترال» را بازبینی می‌کنند. بخش وزارتی نشست ۲۷ و ۲۸ اکتبر برگزار می‌شود.
وضع جهان
هدف ۳۰ در ۳۰: حفاظت از ۳۰٪ خشکی و دریا تا ۲۰۳۰
وضع فعلی: ۱۷.۶٪ خشکی و ۸.۴٪ اقیانوس‌ها
برای رسیدن به هدف، مناطق حفاظت‌شده در خشکی باید تقریباً دو برابر و در دریا بیش از سه برابر شوند.
کمتر از ۵٪ خشکی جهان زیر پوششی است که اثربخشی مدیریتش ارزیابی شده. یعنی «روی نقشه حفاظت‌شده» لزوماً به معنی «واقعاً حفاظت‌شده» نیست.
۱۱۳ کشور برنامه‌ی ملی جدید (NBSAP) ارائه کرده‌اند، در برابر ۵۵ کشور یک سال پیش.
ایران در این آینه
حدود ۱٬۳۰۰ گونه‌ی مهره‌دار، ۸٬۰۰۰ گونه‌ی گیاهی و ۳۰٬۰۰۰ گونه‌ی بی‌مهره شناسایی شده است. حدود ۱۳۰ گونه‌ی جانوری در خطر انقراض‌اند.
یوزپلنگ آسیایی: حدود ۲۰۰ قلاده در دهه‌ی ۱۹۷۰، و ۱۷ قلاده در ۲۰۲۵ طبق اعلام رئیس سازمان محیط زیست. افت بیش از ۹۰٪.
دریاچه ارومیه: بیش از ۴۰ سد روی رودهای تغذیه‌کننده‌اش ساخته شد و بستر خشک آن امروز کانون طوفان نمک است.
🆔@azambahramiran
✅@zistboom360

۵۲ روز حبس زهره قدیمی در مشهد؛ اتهامات امنیتی علیه مادر یک فعال محیط‌زیست بر اساس گفت‌وگوهای خصوصی

زهره قدیمی، معلم سابق و مادر ابوالفضل جغتایی، فعال محیط‌زیست شناخته‌شده با عنوان «پسر سبز ایران»، بیش از ۵۲ روز است که در زندان وکیل‌آباد مشهد نگهداری می‌شود. به گفته فرزندش، این زن ۴۵ ساله پس از احضار مجدد در شهریورماه ۱۴۰۵ با اتهام‌های سنگین امنیتی مواجه شده است.

ابوالفضل جغتایی اعلام کرده که او و والدینش در آخرین پنجشنبه سال ۱۴۰۴، هنگام حضور بر مزار بستگان خود در آرامستان بهشت‌رضای مشهد، توسط ماموران لباس‌شخصی بازداشت شدند. به گفته او، مادرش ابتدا بازداشت نشده بود، اما پس از مشاهده بازداشت همسر و فرزندش و درخواست همراهی با آنان، خود نیز بازداشت شد.

این فعال محیط‌زیست گفته است که اتهام اولیه خانواده، شرکت در مراسم یادبود کشته‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ بوده؛ اتهامی که آن را رد کرده است. هر سه نفر در روزهای نخست فروردین‌ماه با سپردن وثیقه آزاد شدند، اما زهره قدیمی در شهریورماه بار دیگر احضار شد و پس از طرح اتهام‌های جدید به زندان انتقال یافت.

زهره قدیمی، متولد سال ۱۳۶۰، دانش‌آموخته ادبیات فارسی است که سابقه تدریس دارد و به‌عنوان منشی آموزشگاه زبان فعالیت می‌کرده است. فرزندش با رد اتهام‌های امنیتی اعلام کرده که بخش عمده مستندات پرونده به مکالمات خصوصی و دونفره آنان مربوط می‌شود و هیچ‌یک از این گفت‌وگوها با هدف اقدام علیه امنیت کشور در فضای عمومی منتشر نشده است.

#زهره_قدیمی
#زن_زندگی_آزادی
#زندانی_سیاسی_آزاد_باید_گردد
@nedaeziran

✅نشت نفت در خلیج فارس: داده‌ها، اکوسیستم و غیبت در دیپلماسی تنوع زیستی

زمینه. از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ جنگ آمریکا و ایران آغاز شده و ترافیک و حملات به کشتی‌ها در تنگه‌ی هرمز افزایش یافته است. IMO از ۶۵ حادثه‌ی تأییدشده از ابتدای مارس تا اوت گزارش می‌دهد. مطالعه‌ی دانشگاه جنوب فلوریدا با داده‌ی ماهواره‌ای ناسا نشان داد وسعت لکه‌های نفتی در مارس ۲۰۲۶ حدود چهار برابر مارس سال قبل بود.
رویدادهای اصلی:
خارک (۶ تا ۱۰ مه): لکه‌ای بیش از ۵۰ کیلومتر مربع (بنابه Orbital EOS ). خارک مسیر حدود ۹۰٪ صادرات نفت ایران است. برآوردها از چند هزار تا ۸۰ هزار بشکه متفاوت است. شرکت پایانه‌های نفتی ایران نشت را تکذیب کرد و گفت MEMAC هم نشانه‌ای از نشت گزارش نکرده است. علت در منابع روشن نیست؛ زیرساخت فرسوده و ظرفیت ذخیره‌سازی پُر از احتمال‌هاست.
قشم و هنگام (اوت): آلودگی به جنگل‌های حرای قشم و ساحل شیب‌دراز، محل تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های منقاردار، رسید. منبع مورد مناقشه است: TankerTrackers حمله‌ی ایران به کشتی Minoan Pioneer را عامل می‌داند و مقام‌های ایرانی آن را پیامد «تجاوز نظامی» می‌خوانند. مسئول محیط زیست هرمزگان ۱۲ اوت گفت ساحل «تقریباً کامل» پاک شده، در حالی که کارشناسان درباره‌ی حرا هشدار می‌دهند و یادآوری می‌کنند شست‌وشوی شدید می‌تواند آسیب دوباره بزند.
شیدور (NYT، اوت): نفت به جزیره‌ی حفاظت‌شده‌ی محل زیست لاک‌پشت و دلفین رسید.
عمان: تانکر Caroline Bezengi با ۸۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه، لکه‌ای بیش از ۲٬۰۰۰ کیلومتر مربع در منطقه‌ی حفاظت‌شده. این حادثه جدا از جنگ گزارش شده، اما عملیات پاکسازی به دلیل نبود مجوز نیروهای ایرانی دچار مانع شد (Reuters).
چرا خلیج فارس آسیب‌پذیر است؟ حوضه‌ای کم‌عمق و نیمه‌بسته با گردش آب کند؛ نفت می‌ماند و در رسوبات ته‌نشین می‌شود. کارشناسان دانشگاه‌های ساوت‌همپتون و دیگران تهدید را برای ماهیگیری، اکوسیستم‌های حساس، کوچ‌نشینان ساحلی و آب‌شیرین‌کن‌هایی که مستقیماً از خلیج آب می‌گیرند برآورد می‌کنند. مدل‌سازی Windward نشان داد لکه‌ی خارک می‌تواند در حدود ۴ روز به آب‌های قطر برسد. این پیش‌بینی مدل است، نه مشاهده. تعداد دقیق ماهیگیران آسیب‌دیده یا خسارت ماهی را در منابع پیدا نکردم؛ ارزیابی مستقل هنوز منتشر نشده است.
در کاپ ۱۷ چه گفته شد؟
پزشکیان ۱۶ اکتبر در نشست رهبران گفت جنگ به اکوسیستم‌های ایران آسیب می‌زند، سلاح‌ها فلزات سنگین و مواد خطرناک آزاد می‌کنند، و خواستار سازوکارهای بین‌المللی شفاف شد. از «تنوع زیستی در خلیج فارس» نام برد و از «بستر یِرِوان برای اکوسیستم‌های کوهستانی و آب شیرین» حمایت کرد.
عمان در نشست رهبران، تعهد کلی به چارچوب کونمینگ-مونترال را بیان کرد. اما به نشت نفت اشاره‌ای نکرد. اما همین عمان ۱۲ اکتبر در نشست وزرای محیط زیست شورای همکاری خلیج فارس (GCC) در منامه پیشنهاد پاسخ مشترک به نشت‌های دریایی را داد؛ یعنی این موضوع برایش در کانال منطقه‌ای مهم و قابل طرح بود اما در کاپ از ان صحبتی نکرد.
حمایت کشورهای حاشیه‌ی خلیج فارس از موضع ایران: هیچ کدام از کشورهای حاشیه خلیج فارس از ادعاهای حاکمیت ایران حمایت نکرد. ایران تنگه هرمز را برای کشتی‌های متحدان آمریکا بسته نگه داشته و بحرین از هدف‌گیری پهپادهای ایرانی شکایت دارد. دعوای غرامت ایران («هر طرفی که از کشتیرانی سود می‌برد، مسئول جبران است») هم مستقیماً متوجه همه این کشورهاست.
نشت نفت در دو چارچوب رقیب خوانده می‌شود: «پیامد جنگ» از نگاه ایران، و «ناامنی کشتیرانی و خطر برای آب‌شیرین‌کن‌ها» از نگاه کشورهای عربی. هیچ‌کدام در کاپ ۱۷ به دستور کاری مشخص تبدیل نشده است. در حالی که کنوانسیون کویت (۱۹۷۸) و سازمان ROPME/MEMAC هر هشت کشور حاشیه، از جمله ایران، را در پروتکل واکنش اضطراری به نشت نفت متعهد کرده‌اند. ابزار حقوقی موجود است؛ اما در منطقه اراده‌ی سیاسی برای استفاده از آن نیست.
خلیج فارس به شدت تخت فشار و خطر است شاید بشود پیش از پایان کاپ ۱۷ (۳۰ اکتبر)، نهادهای مدنی, در غیاب هرگونه مسئولیت پذیری حکومتها, خواستار ارزیابی مستقل چندجانبه‌ی ماهواره‌ای زیر نظر UNEP/MEMAC شوند.

🆔@azambahramiran

انتشار گازهای گلخانه‌ای ایران: رشدی خلاف جهت جهان

سیاست محیط زیستی جمهوری اسلامی در مجامع و کنفرانسهای جهانی تنها بر مطالبه پول استوار است و قصه سازی برای تحریم.
اما انها کوچکترین نقش و مسیئولیتی را در حوزه سیاست بین الملل نمی‌پذیرند.
گزارش «شکاف انتشار ۲۰۲۶» برنامه‌ی محیط زیست سازمان ملل (UNEP) نشان می‌دهد انتشار گازهای گلخانه‌ای ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹ میلیون تن افزایش یافته است. ایران از نظر افزایش سالانه، پس از آمریکا و ترکیه، سوم جهان است.
چرا این عدد مهم است؟
انتشار جهانی در ۲۰۲۵ تقریباً ثابت ماند و رشد آن کمتر از یک درصد بود. انتشار ایران حدود ۱.۷ درصد رشد کرد، یعنی حدود دو و نیم برابر میانگین جهانی.
بسیاری از اقتصادهای بزرگ مسیر کاهش را شروع کرده‌اند. ایران در جهت مخالف حرکت می‌کند.
این رشد نتیجه‌ی توسعه‌ی اقتصادی پررونق نیست. در اقتصادی رخ داده که با رکود، تحریم و ناترازی انرژی درگیر است. یعنی ایران بیشتر آلوده می‌کند، بدون آنکه رفاه بیشتری بسازد.
ریشه‌ها
یارانه‌ی پنهان انرژی: سوخت ارزان، مصرف بی‌رویه را تشویق می‌کند و انگیزه‌ی بهره‌وری را از بین می‌برد.
نیروگاه‌های فرسوده: بخش بزرگی از برق کشور با راندمان پایین تولید می‌شود. در زمستان‌ها برای جبران کمبود گاز، مازوت سوزانده می‌شود.
سوزاندن گازهای همراه نفت: ایران از بزرگ‌ترین کشورهای جهان در فلرینگ است. گاز با ارزشی که می‌توانست برق یا درآمد بسازد، فقط آسمان را آلوده می‌کند.
عقب‌ماندگی انرژی‌های تجدیدپذیر: با وجود آفتاب و باد فراوان، سهم تجدیدپذیرها در تولید برق ناچیز مانده است.
نبود تعهد رسمی: ایران توافق پاریس را امضا کرده، اما مجلس هنوز آن را تصویب نکرده است. بنابراین هیچ هدف الزام‌آوری برای کاهش انتشار ندارد.
پیامد برای مردم
افزایش انتشار فقط یک عدد جهانی نیست. همان سوختی که گاز گلخانه‌ای تولید می‌کند، هوای تهران، اهواز، اصفهان و اراک را هم آلوده می‌کند. ایران همزمان یکی از آسیب‌پذیرترین کشورها در برابر تغییر اقلیم است: خشکسالی، فرونشست زمین، گرمای شدید و ریزگرد.
جمع‌بندی
مسئله‌ی ایران کمبود منابع نیست، حتی مدیریت ناکارآمد هم نیست بلکه نگاه حاکمیت به مصرف و اولیوت سرمایه گذاری و بحث سرمایه گذاری برای سلامت است. انرژی‌ای که هدر می‌رود، گازی که سوزانده می‌شود و هوایی که آلوده می‌شود، همه از یک ریشه می‌آیند: حکمرانی‌ای که هزینه‌ی تصمیم‌هایش را مردم و طبیعت می‌پردازند.

🆔@azambahramiran

✅️هوش محیط زیستی: هوش نسل ما

یک سؤال ساده
تی‌شرتی که پوشیده‌ای چقدر آب مصرف کرده است؟ بر اساس برآوردهای رایج، حدود ۲۷۰۰ لیتر. ما بی‌توجه نیستیم؛ این هزینه‌ها فقط دیده نمی‌شوند.
ایده‌ی گلمن
دنیل گلمن، نویسنده‌ی کتاب مشهور «هوش هیجانی»، در سال ۲۰۰۹ کتاب «هوش محیط زیستی» را نوشت. به گفته‌ی او، این هوش یعنی توانایی دیدن اثرات پنهان انتخاب‌های روزمره‌مان بر طبیعت، سلامت و جامعه، و تغییر رفتار بر اساس آن.
گلمن می‌گوید مغز ما برای دیدن خطرهای فوری ساخته شده، مثل ببری که حمله می‌کند. اما خطرهای کند و نامرئی، مثل تغییر اقلیم، فرونشست زمین یا هوای آلوده، زنگ خطر مغز را به صدا درنمی‌آورند. هوش محیط زیستی یعنی آموختن آنچه غریزه‌مان یاد نداده است.
سه ایده‌ی کلیدی او:
◀️چرخه‌ی عمر محصول: اثر هر کالا را از تولید تا زباله شدن ببینیم.
◀️شفافیت رادیکال: وقتی مردم بدانند، شرکت‌ها مجبور به تغییر می‌شوند.
◀️هوش جمعی: هیچ‌کس همه‌چیز را نمی‌داند. این هوش با اشتراک دانش ساخته می‌شود.
او بعدها از ایده‌ی «دست‌نشان» هم دفاع کرد. ردپا می‌پرسد «چقدر آسیب زدم؟» و دست‌نشان می‌پرسد «چقدر بهتر کردم؟»
نقدها
بار بیش از حد بر دوش فرد: بخش بزرگ آلودگی حاصل تصمیم دولت‌ها و شرکت‌هاست، نه سبد خرید ما. حتی مفهوم «ردپای کربن شخصی» با تبلیغات شرکت نفتی بی‌پی فراگیر شد.
دانستن کافی نیست: پژوهشگران از «شکاف دانش و عمل» می‌گویند. عادت، هزینه و نبود جایگزین مانع تغییر می‌شوند.
شفافیت به آزادی نیاز دارد: جایی که داده‌ها پنهان و رسانه‌ها محدودند، شفافیت رادیکال معنایی ندارد.
نگاه طبقه‌ی مرفه: انتخاب «محصول سبز» برای کسی ممکن است که پول و فرصت انتخاب دارد.

نسل جوان ایران
برای نوجوان و جوان ایرانی، بحران محیط زیست خبری دور نیست؛ تجربه‌ی روزمره است: مدرسه‌ی تعطیل به‌خاطر آلودگی، خاموشی وسط امتحان، قطعی آب و تالاب‌هایی که فقط در عکس‌های قدیمی مانده‌اند.
این نسل بسیاری از مهارت‌های هوش محیط زیستی را بی‌آنکه نامش را بداند، دارد:
اقتصاد چرخشی ایرانی: خرید و فروش دست‌دوم در دیوار، تعمیر به‌جای خرید نو.
فهم «آب مجازی»: صادرات هندوانه یعنی صادرات آب کشوری کم‌آب.
گوشی به‌عنوان ابزار: ثبت آلودگی، نقشه‌برداری زباله و روایت بحران‌های محلی.
داوطلبی: جوانانی که شبانه برای مهار آتش زاگرس و هیرکانی به کوه زده‌اند.
در ایران، هوش محیط زیستی هوش سیاسی هم هست. جایی که داده‌ها پنهان می‌شوند، باید پرسید: چه کسی تصمیم گرفت؟ چه کسی پاسخگوست؟

هوش محیط زیستی، هوش نسل ماست که از سبد خرید فراتر میرود و به پرسش از قدرت می‌رسد.

🆔@azambahramiran

🌊🛢 خلیج فارس؛ دریایی در محاصرهٔ آلودگی نفتی
خلیج فارس یک دریای نیمه‌بسته و کم‌عمق است و آب آن حدود ۲ تا ۵ سال طول می‌کشد تا با اقیانوس تبادل شود. یعنی هر آلودگی نفتی در آن می‌ماند و تجمع پیدا می‌کند.
اگر پالایشگاه‌ها و پایانه‌های نفتی ساحلی، مثل مناطق آبادان، ماهشهر و بندر امام، هدف حمله قرار بگیرند، نشت نفت و پساب‌های سمی مستقیم به دریا می‌رسد:
🔸 مرگ مرجان‌ها و تخریب زیستگاه آبزیان
🔸 آسیب به صنعت ماهیگیری و معیشت جوامع ساحلی
🔸 تهدید آب‌شیرین‌کن‌ها که میلیون‌ها نفر در حاشیهٔ خلیج به آن وابسته‌اند
🔸 ورود فلزات سنگین و هیدروکربن‌ها به زنجیرهٔ غذایی
تجربهٔ جنگ ۱۹۹۱ خلیج فارس، که میلیون‌ها بشکه نفت به دریا ریخت، نشان داد اثرات چنین آلودگی‌ای می‌تواند دهه‌ها باقی بماند.

🆔@azambahramiran

سیبی که دریاچه را نوشید
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی هشدار داده که به‌دلیل مشکلات صادرات، انباشت یک میلیون تن سیب در ارومیه ممکن است تکرار شود. اما نیم دیگر این ماجرا در بستر خشک دریاچهٔ ارومیه نوشته شده است.
آذربایجان غربی سالانه حدود ۱.۵ میلیون تن سیب تولید می‌کند، یعنی ۳۰ درصد تولید کشور. این سیب از ۶۵ هزار هکتار باغ به دست می‌آید و نان ۶۵ هزار نفر را مستقیم و ۱۳۰ هزار نفر را غیرمستقیم تأمین می‌کند.
هر کیلوگرم سیب حدود ۸۰۰ لیتر آب می‌برد. پس یک میلیون تن سیب یعنی حدود ۸۰۰ میلیون مترمکعب آب. کل آب دریاچه در بهار امسال کمی بیش از ۲ میلیارد مترمکعب بود. سیبی که در انبار می‌پوسد، آب را دو بار هدر داده است. به برآورد کارشناسان، اگر گسترش کشاورزی مهار شده بود، دریاچه امسال تا یک میلیارد مترمکعب آب بیشتر داشت.
بار این بحران نباید بر دوش کشاورز خرده‌پا بیفتد. راه‌حل، باغ بیشتر نیست. راه‌حل این‌هاست: فرآوری سیب، خرید حقابه برای دریاچه با جبران عادلانه، کشت‌های کم‌آب‌بر، سقف برداشت آب، تنوع اقتصادی و مشارکت واقعی کشاورزان.
نجات معیشت آذربایجان غربی و نجات دریاچهٔ ارومیه از هم جدا نیستند.

🆔@azambahramiran

روز جهانی شهرها | ۹ آبان ۱۴۰۵
بازآفرینی شهر؛ مسکن مناسب برای همه
🔹 تا ۲۰۵۰ نزدیک به ۷۰٪ جمعیت جهان شهرنشین خواهد بود. در ایران این رقم همین حالا حدود ۷۵٪ است.
🔹 در جهان از هر ۸ نفر یک نفر در سکونتگاه‌های غیررسمی زندگی می‌کند، بی‌آنکه به آب سالم، فاضلاب بهداشتی یا مسکن امن دسترسی کافی داشته باشد.
در ایران:
▫️ ترافیک و آلودگی هوا تعطیلی مدارس را عادی کرده است.
▫️ برداشت بی‌رویهٔ آب زیرزمینی زمین زیر شهرها را فرو نشانده است.
▫️ فضای سبز قربانی ساخت‌وساز می‌شود و پسماند در حاشیهٔ شهرها می‌سوزد.
▫️ بافت‌های فرسوده رها شده‌اند و حاشیه‌نشینی گسترش یافته است.
ریشهٔ مشترک این بحران‌ها شیوهٔ حکمرانی است: تصمیم‌گیری از بالا، نبود سیاست مسکن، و توزیع نابرابر بودجه که تهران را بر زاهدان و اهواز و حاشیهٔ مشهد ترجیح می‌دهد.
✅ شهر پایدار شدنی است، با:
سرمایه‌گذاری عمومی در حمل‌ونقل و انرژی پاک
بازآفرینی محله‌های موجود با مشارکت ساکنان
احیای رودها و فضای سبز در همهٔ شهرها
حکمرانی پاسخ‌گو و شوراهای محلی واقعی

✅@zistboom360

بسیار مهم
تسویه‌ی بدهی با آب، جنگل و زیرساخت

دو خبر از شرق و شمال ایران یک الگو را نشان می‌دهند. حکومتی که نقدینگی ندارد، بدهی‌هایش را با فروش زیرساخت عمومی و سرمایه‌ی طبیعی تسویه می‌کند.

پرونده‌ی ۱: انتقال آب دریای عمان به مشهد
بودجه‌ی طرح ۳ میلیارد یورو است و تاکنون ۶۰ همت هزینه شده است.
پیشرفت فیزیکی کل طرح حدود ۲۰ درصد است.
قرار بود سالانه یک میلیارد مترمکعب آب را از مسیری ۵۰۰ کیلومتری که از ۳۳ شهر می‌گذرد منتقل کند و آب ۱۲ میلیون نفر را تأمین کند.
مجری طرح متعلق به ۷ هلدینگ فولاد و معدن است.
پس از تغییرات مدیریتی، طرح متوقف شده و لوله‌های دپوشده برای پرداخت بدهی پیمانکاران فروخته می‌شوند.
هزینه‌ی مالی و زیست‌محیطی پرداخت شده، اما آبی به مقصد نمی‌رسد.
پرونده‌ی ۲: درختان کرانه‌ی رودخانه‌های هیرکانی
۱۸ مهر ۱۴۰۵: دستور شناسایی و نشانه‌گذاری درختان «خطرآفرین» در رودخانه‌های گیلان، گلستان و مازندران صادر شد.
همزمان: شرکت چوب و کاغذ مازندران با اشاره به مطالباتش از منابع طبیعی، از استاندار مجوز برداشت چوب خواست.
بحث تهاتر بدهی با چوب دست‌کم از آذر ۱۴۰۳ مطرح بوده است.
محدوده‌ی برداشت به‌طور متناقض «۲۵۳ کیلومتر» یا «۲۵۳ هکتار» گزارش شده است.
میزان بدهی و اسناد تهاتر منتشر نشده است.
جنگل‌های هیرکانی میراث جهانی یونسکو هستند. برداشت درختان کرانه‌ای می‌تواند خطر سیل را بیشتر کند.
تهاتر از تبذیل نفت و گاز به چای و برنج به بدهی صندوق ملی با لوله و قطع درختان و به نهادهای داخل حکومت و دولت رسیده است.
بحران نقدینگی، تحریم، تورم و کسری بودجه.
طرح‌های بزرگ بی‌پشتوانه که با هر تغییر مدیر متوقف می‌شوند.
اقتصاد شبه‌دولتی و انحصاری: مجری انتقال آب متعلق به همان صنایع آب‌بر است.
فساد: رتبه‌ی ۱۵۳ از ۱۸۲ در شاخص ادراک فساد ۲۰۲۵.
اولویت هزینه‌های نظامی و امنیتی بر آب، جنگل و زیرساخت حکومت را به این روزهای تاریک رسانه که بدهی خود را از سرمایه و میراث سرزمنی پرداخت میکند.

🆔@azambahramiran

سازمان ملل راه را برای یک معاهده‌ی جهانی برای جرم انگاری اکومافیا باز کرد

جرایم زیست‌محیطی، از قاچاق حیات وحش و استخراج غیرقانونی طلا تا دفع غیرقانونی پسماند: ۸۳ کشور به یک پروتکل بین‌المللی جدید رأی مثبت دادند، اما کشورهایی مانند آمریکا و ژاپن با آن مخالفت کردند.
کشورهای عضو سازمان ملل با اکثریت بالا به تصویب نخستین معاهده‌ی بین‌المللی علیه جرایم زیست‌محیطی رأی دادند. این معاهده سه حوزه را در بر می‌گیرد: قاچاق غیرقانونی گونه‌های جانوری و گیاهی وحشی (از جمله چوب و فرآورده‌های آن)، استخراج و قاچاق غیرقانونی مواد معدنی و فلزات گران‌بها، و قاچاق غیرقانونی پسماند.
چند روز پیش در وین، سیزدهمین کنفرانس اعضای کنوانسیون پالرمو رأی به ایجاد چهارمین پروتکل این کنوانسیون داد. کنوانسیون پالرمو (UNTOC) کنوانسیون سازمان ملل علیه جرایم سازمان‌یافته‌ی فراملی است و میراث فالکونه و بورسلینو، دو قاضی ضدمافیای ایتالیا، به شمار می‌رود. پروتکل تازه به جرایم زیست‌محیطی فراملی اختصاص دارد.
این معاهده قرار است به کنوانسیون پالرمو افزوده شود. هدفش قانون‌مند کردن همین فعالیت‌هاست که کارشناسان آن‌ها را جرایم «درجه‌ی یک» می‌دانند. این جرایم سالانه صدها میلیارد دلار جابه‌جا می‌کنند و اغلب با شبکه‌های جنایی سازمان‌یافته پیوند دارند.
رأی‌گیری در وین و مخالفت آمریکا
تصمیم در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ با ۸۳ رأی موافق، ۱۲ رأی مخالف و ۲۷ رأی ممتنع گرفته شد. پیشنهاددهندگان قطعنامه ۱۱ کشور از آمریکای لاتین و آفریقا بودند و برزیل در صف اول قرار داشت. آمریکا، ژاپن، عربستان سعودی و ونزوئلا از جمله مخالفان بودند.
هیئت آمریکایی تلاش کرد با ارائه‌ی سه اصلاحیه متن را تغییر دهد. استدلالش این بود که باید از ابزارهای موجود استفاده کرد، نه اینکه مذاکره‌ی تازه‌ای آغاز شود که زمان و منابع بیشتری می‌طلبد. هر سه اصلاحیه رد شد. واشنگتن سپس خواستار رأی‌گیری درباره‌ی کل قطعنامه شد و از کشورهای دیگر خواست آن را رد کنند. با این حال نتیجه، با حمایت کشورهای اتحادیه‌ی اروپا، به‌روشنی از اکثریت دوسوم لازم فراتر رفت.
البته باید توجه داشت که معاهده هنوز به شکل نهایی تصویب نشده است. این رأی مجوز آغاز مذاکرات برای تدوین پروتکل بین‌المللی جدیدی است. این پروتکل به سه پروتکل موجود کنوانسیون پالرمو اضافه خواهد شد که به قاچاق انسان، قاچاق مهاجران و سلاح گرم مربوط‌اند.
چرا به معاهده‌ای علیه جرایم زیست‌محیطی نیاز است؟
مشکل اصلی، ابعاد بین‌المللی این فعالیت‌های غیرقانونی است. چوب ممکن است در یک کشور به‌طور غیرقانونی قطع شود و در آن سوی دنیا به فروش برسد. طلای استخراج‌شده‌ی غیرقانونی ممکن است از چند مرز بگذرد تا به بازارهای جهانی برسد. پسماندهای خطرناک هم ممکن است برای دور زدن مقررات دفع به خارج فرستاده شوند.
سازمان‌های جنایی دقیقاً از تفاوت میان قوانین ملی سوءاستفاده می‌کنند و از نظارت ناکافی، فساد و دشواری همکاری قضایی میان کشورها بهره می‌برند.
آلیس پاسکوالاتو، کارشناس سیاست‌گذاری جرایم زیست‌محیطی در «انجمن حفاظت از حیات وحش» (WCS)، توضیح می‌دهد که این قاچاق‌ها مدت‌ها در مقایسه با قاچاق مواد مخدر یا تجارت غیرقانونی سلاح جرایمی درجه‌دوم تلقی می‌شدند. با این حال پیامدهایشان به همان اندازه جدی است: جنگل‌زدایی، از دست رفتن تنوع زیستی، آلودگی آب و خاک و نقض حقوق جوامع محلی.
پروتکل آینده می‌تواند ابزارهای مشترکی برای مقابله با این جرایم فراهم کند و تحقیقات بین‌المللی، استرداد مجرمان، همکاری قضایی میان کشورها و بازپس‌گیری درآمدهای نامشروع را آسان‌تر کند.
از این پس چه خواهد شد؟
قطعنامه کمیته‌ای تشکیل می‌دهد که مأمور تدوین متن در چهار دور مذاکره است. هدف این است که پیش‌نویس در کنفرانس بعدی اعضا، که برای اکتبر ۲۰۲۸ پیش‌بینی شده، ارائه شود.
اتحادیه‌ی بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) از این تصمیم استقبال کرده و آن را گامی تاریخی برای تقویت واکنش بین‌المللی به جرایم زیست‌محیطی خوانده است. این سازمان در عین حال تأکید می‌کند که توافق آینده باید بر دانش علمی استوار باشد، از مردمان بومی و جوامع محلی حمایت کند و ابزارهای مؤثری برای ارزیابی خسارت‌ها و احیای زیست‌بوم‌های آسیب‌دیده پیش‌بینی کند.
بنابراین چالش اصلی این است که این اجماع سیاسی اولیه به قواعدی تبدیل شود که واقعاً اجراپذیر باشند. کسی که جنگلی را نابود می‌کند، سرزمینی را مسموم می‌کند یا به تجارت غیرقانونی گونه‌های حفاظت‌شده دامن می‌زند، فقط به محیط زیست آسیب نمی‌زند. او سلامت، امنیت و منابع اقتصادی جوامعی کامل را به خطر می‌اندازد.

منابع: EEAS / IUCN
🆔@azambahramiran

ایتالیا عضو کنوانسیون آرهوس است. هر شهروند بدون آنکه دلیلی بیاورد می‌تواند اطلاعات محیط‌زیستی را درخواست کند.
برای پروژه‌های بزرگ، گزارش ارزیابی اثرات محیط‌زیستی (VIA) به‌صورت عمومی منتشر می‌شود و مردم فرصت دارند نظر کتبی بدهند.
برای زیرساخت‌های بزرگ، «مناظرهٔ عمومی» (Dibattito pubblico) پیش از تصمیم نهایی برگزار می‌شود. مانند رفراندومهای محیط زیستی، رفراندوم نه به انرژی هستای یا نه به خصوصی سازی آب.‌.
این بماند ارزویی برای ایران آزاد فردا.
ایران هم «قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات» و سامانهٔ آن را دارد. پیشنهاد میکنم به دوستان ساکن ایران که درخواست‌هایشان را د موضوعات محیط زیستی حتی جمه آوری به موقع زباله ار محلشان یا قطع درختهای خیابان شان را رسمی ثبت کنند و پاسخ‌ها یا سکوت‌ها را مستند کنند. خودِ سکوت هم در وضعیت امروز ایران پاسخ است.
#شهروند_سبز
#حامیان_طبیعت
🆔@azambahramiran

۱۲ آبان (۳ نوامبر)، روز جهانی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره
وقتی میراث طبیعی و بشری با هم حفاظت می‌شود... یا نمی‌شود.

ذخیره‌گاه زیست‌کره منطقه‌ای است که یونسکو در «برنامه‌ی انسان و کره‌ی مسکون» (MAB) آن را ثبت می‌کند. هدف فقط حصارکشی دور طبیعت نیست. ذخیره‌گاه باید نشان دهد مردم محلی و طبیعت می‌توانند کنار هم زندگی کنند. هر ذخیره‌گاه سه پهنه دارد: هسته‌ی حفاظت‌شده، پهنه‌ی حائل و پهنه‌ی بینابینی که سکونت و معیشت مردم در آن جریان دارد.
📊 جهان در عدد
▫️ ۷۹۷ ذخیره‌گاه در ۱۴۵ کشور (تیر ۱۴۰۵، پس از ثبت ۱۴ سایت تازه)
▫️ در سال ۲۰۲۵، ۲۶ ذخیره‌گاه تازه ثبت شد که بیشترین شمار در ۲۰ سال اخیر بود. شبکه در آن زمان بیش از ۸ میلیون کیلومتر مربع، حدود ۵ درصد خشکی‌های زمین، را پوشش می‌داد.
▫️ نزدیک به ۳۰۰ میلیون نفر درون این مناطق زندگی می‌کنند.
▫️ برنامه‌ی هانگژو (۲۰۳۵–۲۰۲۶) هدف گذاشته که تا ۲۰۳۵ هر کشور عضو یونسکو دست‌کم یک ذخیره‌گاه داشته باشد.
🇮🇷 ایران: پیشگام روی کاغذ
▫️ ایران در سال ۱۹۷۶ با ۹ ذخیره‌گاه یکی از نخستین کشورهای این شبکه بود.
▫️ از آن سال تا دهه‌ی ۲۰۱۰، یعنی بیش از سه دهه، هیچ ذخیره‌گاه تازه‌ای ثبت نشد.
▫️ تا پیش از امسال ۱۳ ذخیره‌گاه با حدود ۷.۱ میلیون هکتار وسعت داشتیم: سه تالاب، دو منطقه‌ی ساحلی-دریایی، دو منطقه‌ی بیابانی و شش منطقه‌ی کوهستانی.
▫️ با ثبت قمیشلو–دالانکوه در اصفهان، شمار ذخیره‌گاه‌های ایران به ۱۴ رسید.
⚠️ روی دیگر سکه
فهرست ذخیره‌گاه‌های ایران در عین حال فهرستی از بحران‌های زیست‌محیطی کشور است:
▫️ دریاچه‌ی ارومیه از ذخیره‌گاه‌های ۱۹۷۶ است و امروز به نماد خشک شدن تبدیل شده.
▫️ تالاب هامون در ۲۰۱۴ ذخیره‌گاه شد، ولی سال‌هاست بیشترِ وقت خشک است و به کانون گرد و غبار سیستان تبدیل شده.
▫️ ارژن–پریشان، با دریاچه‌ی پریشان که دیگر تقریباً وجود ندارد.
نماینده‌ی ایران در کنگره‌ی جهانی هانگژو هم پذیرفت که بسیاری از ذخیره‌گاه‌های کشور زیر فشار شدید گرما، کم‌آبی و تغییر اقلیم‌اند.
🔍 پرسش اصلی
ثبت در یونسکو جایزه نیست، تعهد است. تا امروز ده‌ها ذخیره‌گاه در جهان از این شبکه حذف شده‌اند، چون دیگر معیارها را نداشتند. ذخیره‌گاهی که آب ندارد، طرح مدیریتی‌اش اجرا نمی‌شود و مردم محلی در تصمیم‌گیری درباره‌اش نقشی ندارند، فقط یک نشان است.
ارزش ذخیره‌گاه زیست‌کره به این است که حفاظت را با معیشت پیوند می‌زند: از چرای پایدار و گردشگری محلی تا قنات و دانش بومی. بدون مشارکت جوامع محلی و بدون حق‌آبه‌ی زیست‌محیطی، شمار ذخیره‌گاه‌ها بیشتر می‌شود ولی زیست‌بوم‌ها همچنان از بین می‌روند.

🆔@azambahramiran

زعفران ایران؛ طلای سرخ، کار سخت
ایران بیش از ۹۰٪ زعفران جهان را تولید می‌کند، اما ۹۱٪ آن فله صادر می‌شود، با قیمتی کمتر از ۱ دلار در هر گرم. همان زعفران در اروپا با برند دیگران تا ۲۰ برابر گران‌تر فروخته می‌شود.
این نتیجهٔ کیفیت پایین نیست، نتیجهٔ مدیریت ناکارآمد است:
▫️ نبود صنایع فراوری و بسته‌بندی در مناطق تولید
▫️ صادرات رسمی پیچیده؛ ماهی حدود ۱۰ تن زعفران قاچاق می‌شود
▫️ سود در دست دلال، نه کشاورز
▫️ زنان و کارگران روزمزد بی‌قرارداد و بی‌بیمه کار می‌کنند
▫️ رها کردن مدیریت آب؛ خشکسالی ۱۴۰۴ تولید را ۲۰ تا ۶۰٪ کم کرد
برای قائن و بیرجند، زعفران ستون اقتصاد روستاست. تا ارزشش بیرون از مزرعه ساخته شود، توسعه به روستا نمی‌رسد.
💬 سهمِ زنی که سحرگاه گل می‌چیند، کجای این زنجیره است؟

🆔@zistboom360

صدای تالاب‌های ایران

برای این گزارش مدت زیادی وقت گذاشته شده و تعدادی از روزنامه نگاران و فعالان محلی هم مرا در نوشتن آن حمایت کردند. ااین تنها یک یادداشت در مورد تیلاپیا و اثر ان بر تالابهایی از ایران نیست یک الگوی رفتاری از حکومتی است که با انحصار و منفعت طلبی زیست و اکوسیستم‌های میراث طبیعی نسل آینده را برای همیشه با تغییرات مخرب مواجه می‌کند. این گزارش را ببینید و بخوانید. و به بازنشر آن کمک کنید سپاس از دوستان آرشیو برای انتشار و ترجمه این گزارش رونوشت میشود به گزارشگر ویژه سازمان ملل و گزارشگر ویژه تالاب‌ها رامسر

#شادگان #تیلاپیا

https://www.forensicarchiveofiran.com/tilapia-farming

🆔@azambahramiran