چند قرن بردگی

چه کسی در جنگ خاورمیانه در حال پیروزی است؟

ایران ضربات سنگینی خورده، اما همچنان از مزیت‌های جغرافیا، زمان و تحمل بالاتر درد برخوردار است.
جنگ یک دوره فشرده واقعی است. کسانی که هرگز تفاوت بین کلاشینکف (AK-47) و ام۴ را نمی‌دانستند، حالا با جزئیات سامانه‌های پدافند هوایی آشنا شده‌اند؛ و آن‌هایی که به‌اجبار در نزدیکی میدان نبرد بوده‌اند، یاد گرفته‌اند تفاوت بین اصابت یک موشک بالستیک و رهگیری آن را تشخیص دهند.
به نظر می‌رسد مرحله نخست نظامی کارزار آمریکا و اسرائیل علیه ایران — که از پیش طراحی‌شده، کاملاً برنامه‌ریزی‌شده و منظم اجرا شد — در حال پایان است. بر اساس آمار، موفقیت عملیاتی این کارزار چشمگیر بوده است. پس از برتری هوایی، این عملیات شامل صدها هواپیمای آمریکایی و اسرائیلی، دو ناو هواپیمابر، موشک‌های کروز و بالستیک و موارد دیگر بوده است.
ایران که در دو هفته بیش از ۱۳ هزار حمله را تحمل کرده، با خسارات سنگین در سطح رهبری و زیرساخت روبه‌رو شده است. مقامات آمریکا و اسرائیل آمار خوش‌بینانه‌ای درباره میزان نابودی موشک‌ها و پرتابگرها ارائه می‌دهند.
پس چه کسی تا اینجا در حال پیروزی است؟ دونالد ترامپ که به بهترین اطلاعات دسترسی دارد، اصرار دارد آمریکا و اسرائیل به‌وضوح برنده‌اند، اما در عین حال از تسلیم نشدن جمهوری اسلامی ابراز نارضایتی می‌کند. مشخص شده که صرفاً معیارهای کمی و برتری تکنولوژیک، تصویر کامل مسیر جنگ را نشان نمی‌دهند. اعزام سریع یک یگان تفنگداران دریایی از اوکیناوا، جابه‌جایی سامانه‌های پدافندی از شبه‌جزیره کره و درخواست از نیروی دریایی کشورهایی که حتی موضع روشنی ندارند برای حضور در خلیج فارس، شاید نشانه وحشت نباشد، اما قطعاً نشان‌دهنده برنامه‌ریزی دقیق و پیش‌بینی درست هم نیست. به‌ازای هر ژنرال بازنشسته پرهیاهو در تلویزیون، یک ژنرال ساکت هم هست که فقط سر تکان می‌دهد.
دفاع واکنشی نیازمند منابع است و بار تداوم آن سنگین و از نظر سیاسی بحث‌برانگیز خواهد بود. چند کشتی می‌توان برای اسکورت نفتکش‌ها اختصاص داد؟ آیا کشورهای دیگر کمک خواهند کرد؟ چند هواپیما و پهپاد می‌توان دائماً در آسمان نگه داشت؟
استراتژی خوب یعنی هماهنگی میان اهداف و ابزارها. بر اساس این معیار، ایران عملکرد بدی نداشته است. با ناتوانی در دفاع کامل، تهران تصمیم گرفته هزینه را برای همه بالا ببرد و تمرکز خود را به‌صورت هدفمند تنظیم کرده است. اسرائیل هدف قرار گرفته، اما در حال حاضر اولویت اصلی نیست؛ ایران با توان موشکی کاهش‌یافته نمی‌تواند اثر قاطعی علیه کشوری با دفاع قوی‌تر و جامعه مقاوم‌تر ایجاد کند. در عوض، امارات بیشترین فشار پاسخ ایران را تحمل کرده و پس از آن کویت و بحرین قرار دارند. زیرساخت‌های انرژی—از تولید و پالایش تا بارگیری و انتقال—در اولویت اهداف بوده‌اند.
عربستان سعودی نسبتاً کمتر هدف قرار گرفته، هرچند یک‌سوم پهپادهای شلیک‌شده به این کشور تأسیسات حیاتی نفتی شیبه را هدف گرفته‌اند. مهم‌تر از همه، توانایی ایران در فلج کردن ترافیک دریایی در تنگه هرمز، برخلاف پیش‌بینی‌ها عمل کرده است. نمودارهایی که نرخ بالای رهگیری را نشان می‌دهند، چیزی درباره تعداد موشک‌های رهگیر مصرف‌شده یا بهبود دقت هدف‌گیری ایران نمی‌گویند.
جنگ‌های مدرن میان کشورها دیگر عمدتاً درباره خط مقدم نیستند، بلکه درباره آن چیزی هستند که در پشت جبهه رخ می‌دهد. جنگ روسیه و اوکراین نشان داد که فرضیات غلط چگونه می‌توانند مانع پیروزی نیرویی شوند که روی کاغذ قوی‌تر است؛ هیچ سلاح یا مجموعه‌ای از سلاح‌ها به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست؛ سازگاری و نوآوری مزیت موقتی ایجاد می‌کند که طرف مقابل دیر یا زود آن را جبران می‌کند؛ و تاب‌آوری اجتماعی پایه قدرت نظامی است.
مرحله دوم جنگ چگونه خواهد بود؟ برای اسرائیل، تمرکز بر ادامه نابودی زیرساخت‌های نظامی ایران و هدف‌گیری بیشتر ساختارهای کنترلی برای تضعیف سپاه و بسیج خواهد بود. برای آمریکا، هدف بازگرداندن جریان دریایی، دفاع بهتر از شرکای عرب و سازگاری با تغییرات ایران است. برای ایران، ممکن است شامل سلاح‌هایی باشد که تاکنون کمتر استفاده شده‌اند. یکی از ابهامات جنگ این است که چرا ایران از موشک‌های کروز خود بیشتر استفاده نکرده؛ پاسخ خوش‌بینانه این است که نابود شده‌اند، اما احتمال قوی‌تر این است که ایران آن‌ها را برای نبرد نزدیک در تنگه هرمز نگه داشته است.
با وجود ضربات سنگین، بعید است رژیم ایران عقب‌نشینی کند، زیرا هنوز چند مزیت کلیدی دارد: جغرافیا، زمان و عدم تقارن. ایران می‌تواند از موقعیت‌های بیشتری، کشورهای بیشتری را هدف بگیرد. هرچه جنگ طولانی‌تر شود، هزینه برای دیگران بیشتر خواهد شد—و نظام ایران تحمل بیشتری برای درد دارد. وقتی بقا هدف باشد، هر کاری مجاز تلقی می‌شود.
این یادداشت تحلیلی نخستین بار در فایننشال تایمز در ۱۷ مارس ۲۰۲۶ منتشر شده است.
IISS

⚡️@bardegi57

👍3🤷‍♀1

287 viewsedited 19:17