چند قرن بردگی

‏اکونومیست
جای زیادی برای تشدید جنگ ایران وجود دارد، اما راه روشنی برای پایان دادن به آن دیده نمی‌شود.

این درگیری که خاورمیانه را درگیر کرده، شاید بهتر باشد به‌عنوان دو جنگ موازی درک شود. یکی، کارزار حملات هوایی آمریکا و اسرائیل علیه رژیم ایران است؛ و دیگری، جنگ ایران علیه اقتصاد جهانی. هر دو تا حد زیادی یک‌طرفه هستند. ایران نمی‌تواند در برابر هواپیماهای جنگی که در آسمانش پرسه می‌زنند مقاومت کند، و آمریکا هم راه آسانی برای بازگشایی تنگه هرمز — این گذرگاه باریک حیاتی برای جریان نفت، گاز و سایر کالاها — یا متوقف کردن حملات ایران به تأسیسات تولید انرژی ندارد.

برای ایران، این عدم تقارن دقیقاً هدف است: جنگ انرژی قرار است آمریکا را وادار کند که جنگ هوایی خود را متوقف کند و آن را از آغاز مجدد چنین جنگی در آینده بازدارد. اما ممکن است نتیجه برعکس بدهد. به نظر نمی‌رسد دونالد ترامپ تا زمانی که تنگه بسته است، تمایلی به پایان دادن به درگیری داشته باشد. نکته مهم این است که متحدان او در خلیج فارس نیز موافق‌اند: آن‌ها که بیشترین ضربه را از تلافی ایران خورده‌اند، اکنون می‌خواهند رژیم ایران ناتوان شود. آمریکا، اسرائیل و کشورهای خلیج فارس جنگ را با اهداف متفاوتی آغاز کردند—اما با ورود جنگ به هفته چهارم، ایران آن‌ها را به سمت هم‌راستایی سوق داده است.

پنتاگون می‌گوید تاکنون بیش از ۷۰۰۰ حمله در سراسر ایران انجام داده است. اسرائیل نیز هزاران حمله انجام داده، از جمله مجموعه‌ای از عملیات‌ها که مقامات ارشد ایرانی را هدف قرار داده‌اند. در ۱۷ مارس، علی لاریجانی، سیاستمداری زیرک و از قدرتمندترین افراد ایران، و همچنین رئیس بسیج (نیروی شبه‌نظامی اجرایی رژیم) ترور شدند. روز بعد اعلام شد که وزیر اطلاعات نیز کشته شده است.

فراتر از این حملات پر سر و صدا، آمریکا و اسرائیل نیروهای مسلح ایران را نیز به‌شدت تضعیف کرده‌اند؛ از انبارهایی که موشک‌ها و پهپادها در آن نگهداری می‌شوند تا کارخانه‌هایی که آن‌ها را تولید می‌کنند. بیش از ۱۰۰ کشتی غرق شده‌اند. شمار کشته‌ها در حال افزایش است؛ طبق گزارش گروه حقوق بشری HRANA، بیش از ۳۰۰۰ ایرانی کشته شده‌اند که دست‌کم ۱۳۰۰ نفر از آن‌ها غیرنظامی بوده‌اند.

برای برخی مقامات آمریکایی، پیروزی در جنگ هوایی کافی است و تلاش کرده‌اند ترامپ را قانع کنند که اعلام پیروزی کند. اما به نظر می‌رسد رئیس‌جمهور بیشتر بر جنگ دیگر تمرکز کرده است. قیمت نفت و گاز طبیعی که از قبل هم بالا بود، با تشدید حملات به تأسیسات انرژی بیشتر جهش کرده است، و هزینه همه‌چیز از کود شیمیایی گرفته تا هلیوم (عنصر حیاتی در تولید نیمه‌هادی‌ها) نیز افزایش یافته است.

تیراندازی در تنگه

تنگه هرمز به‌طور کامل بسته نشده است: ناوگان سطحی ایران هرگز چندان قدرتمند نبود و بخش زیادی از آن اکنون در کف دریاست. در عوض، رژیم از طریق ترکیبی از تهدیدها و حملات پراکنده موشکی و پهپادی به کشتی‌های تجاری، یک محاصره عملی ایجاد کرده است. شرکت‌های کشتیرانی هم طبیعتاً تحمل چنین ریسکی را ندارند.

آمریکا در اطمینان دادن به آن‌ها با مشکل مواجه خواهد شد. پنتاگون ایده اسکورت دریایی را بررسی کرده، اما هنوز آماده اجرای آن نیست. ترامپ چند روزی را صرف درخواست و فشار بر متحدان اروپایی و آسیایی برای پیوستن به یک ائتلاف دریایی کرد. اما در ۱۷ مارس گفت که دیگر نیازی به آن نیست: «در واقع، ما به کمک هیچ‌کس نیاز نداریم!»

در واقعیت، تأمین امنیت تنگه برای هر نیروی دریایی دشوار است. جغرافیای آن چالش‌برانگیز است: در باریک‌ترین نقطه فقط ۵۴ کیلومتر عرض دارد و از هر دو طرف با کوه‌ها احاطه شده است. حتی خارج از این گلوگاه، آب‌های اطراف در برد آسان موشک‌ها و پهپادهای ایرانی قرار دارند. کشتی‌های اسکورت فقط چند ثانیه برای واکنش فرصت خواهند داشت. اعزام نیرو برای کنترل سواحل هم عملی نیست، چون به نیروی بسیار بزرگی نیاز دارد؛ ضمن اینکه ایران می‌تواند از داخل خاک خود به حملات ادامه دهد.

در عوض، ترامپ ممکن است تمرکز خود را به جای دیگری ببرد. او سال‌هاست روی جزیره خارگ تمرکز دارد؛ جزیره‌ای کوچک که ۹۰٪ صادرات نفت ایران از آنجا بارگیری می‌شود. او در سال ۱۹۸۸ گفته بود اگر رئیس‌جمهور شود «حساب آنجا را می‌رسد». در ۱۳ مارس این فرصت را پیدا کرد: آمریکا ده‌ها هدف نظامی در آنجا را بمباران کرد، از جمله انبارهای موشک و مین‌های دریایی.
ادامه 👇🏻

⚡️@bardegi57

389 views08:52