ጤና ይስጥልኝ፡-
ለዜጎች ከሚቀርቡ ፍጆታዎች አንዱ የኤሌክትሪክ ኃይል ሲሆን ይህንነን ኃይል መስረቅ በእሥራት ወይም እስከ ብር ሃያ ሺህ በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ወይም በሁለቱም እንደሚቀጣ ስለዚሁ ከወጣው የኢነርጂ አዋጅ ቁጥር 810/2006 የተቀመጠውን ለግንዛቤ ይረዳ ዘንድ አቅርበነዋል፡፡ መልካም ንባብ
የኢነርጂ አዋጅ ቁጥር 810/2006
አንቀጽ 28፡- የኤሌክትሪክ ኃይል ስለመስረቅ
ማናቸውንም የኤሌክትሪክ ኃይል የሰረቀ፣ በሕገ-ወጥ መንገድ ከሌላ መስመር ጋር ያገናኘ፣ መስመሩን ያሰናከለ ወይም የኤሌክትሪክ ኃይል እንዲሰርቅ፣ ከሌላ መስመር ጋር እንዲገናኝ ወይም መስመሩ እንዲሰናከል ያደረገ ወይም መስመሩ የተሰረቀ፣ በሕገ-ወጥ መንገድ ከሌላ መስመር ጋር የተገናኘ ወይም የተሰናከለ መሆኑን እያወቀ ከዚሁ መስመር ማናቸውንም የኤሌክትሪክ ኃይል ለፍጆታ ያዋለ ወይም የተገለገለ እንደሆነ እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እሥራት ወይም እስከ ብር 20‚000 (ሃያ ሺህ ብር) በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ወይም በሁለቱም እንደሚቀጣ ተደንግጓል፡፡

ደረጀ ማርቆስ
ታህሳስ 2013 ዓ.ም

ሰላም እንዴት ሰነበታችሁ በዛሬዉ ጽሁፋችን በኢ.ፌ.ዴ.ሪ የወንጀል ሕግ መሰረት በመንግሥት የዉጭ ደህንነት እና በመከላከያ ኃይል ላይ የሚደረጉ ወንጀሎችን ከሚያስከትሉት ኃላፊነት/ተጠያቂነት ጋር አቅርበንላችኋል መልካም ንባብ
በአገር ነጻነት ላይ የሚደረግ ወንጀል፡-
ማለት የአገሪቱን ነጻነት አደጋ ላይ ለመጣል ወይም አገሪቱ ሉአላዊነቷን እንድታጣ፤ የዉጭ መንግስት ጣልቃ እንዲገባ ለመገፋፋት፤ የዉጭ መንግሥት የጠላትነት ድርጊት በአገሪቱ ላይ እንዲፈጽም/ አገሪቱ ከዉጭ አገር መንግሥት ጋር ጦርነት እንድትዋጋ/ የጠላትነት ድርጊት እንዲፈጸምባት፤ በጠላትነት እንድትከበብ/እንድትያዝ በማሰብ ማንኛዉንም ድርጊት ማድረግ ነዉ፡፡
የአገር መከላከያ ኃይልን መጉዳት፡-
ማለት ማንም ሰዉ አስቦ ወታደራዊ ጠባይ ያለዉን/ ለአገር መከላከያ እንዲሆን የታቀደዉን ማንኛዉንም የኢኮኖሚ ድርጅት የመከላከያ ሥራ ተቋም/ ሥፍራ የመገናኛ/ የመጓጓዣ ዘዘዴ ሥራ ማከማቻ የጦር መሣሪያ ወይም ቁሳቁስ ያለአግባብ አሳልፎ በመስጠት በማፍረስ የተንኮል ሥራ በመፈጸም/ ለአገልግሎት እንዳይዉል በማድረግ፤
ጠላት ለሆነ ለዉጭ አገር መንግሥት ወታደሮች በማቅረብ/ የኢትዮጵያ ዜጎች ለዚሁ ለጠላት አገር በወታደርነት እንዲያገለግሉ በመመልመል/ በማግባባት/ ራሱ ዜግነቱ ኢትዮጵያዊ ሆኖ ለዚሁ ዓይነት የጠላት አገር መንግሥት በመሰለፍ፤
የጦር ወታደሩ የጦር አገልግሎቱን ከመፈጸም እምቢተኛ እንዲሆን ወታደራዊ አመጽ እንዲያስነሳ/ እንዲከዳ በግልጽ በማነሳሳት/ ጦር ወታደርነት ግዴታ ያለበት ሰዉ ከነዚህ ወንጀሎች አንደናዉን እንዲፈጽም/ እንዲነሳሳ በማድረግ እና ለአገር መከላከያ የሚያገለግሉትን ወታደራዊ የጥንቃቄ እርምጃዎችን በማሰናከል በማበላሸት/ በማናቸዉም ሌላ ዘዴ የተንኮል ድርጊት በመፈጸም በኢትዮጵያ የመከላከያ ኃይል ላይ ጉዳት ማድረስ ነዉ፡፤
ከፍ ያለ ክዳት፡-
ማንኛዉም ኢትዮጵያዊ የሆነ ወይም የኢትዮጵያን ብሔራዊ ጥቅም እንዲያስከብር በግልጽ አደራ የተጣለበት ሰዉ የጦር መሣሪያ በመያዝ/ በጸብ ድርጊት ኢትዮጵያን ከተቃወመ፤ ከኢትዮጵያ ጋር ጦርነት ከሚያደርግ ኃይል ጋር/ ለዚሁ ኃይል ጥቅም ከሚሠራ ሰዉ/ ድርጅት ጋር በመተባበር/ ምስጢራዊ ግንኙነት በማድረግ ይኸዉ ኃይል እንዲመቸዉና እንዲቀናዉ በማናቸዉም አኳኋን ከረዳ ወይም ዕቃዎችን የጦር መሣሪያዎችን ፕላኖችን ማስረጃ የሚሆኑ ጽሁፎችን/ ለአገሩ መከላከያ ሚያገለግሉትን ማንኛዎቹንም ነገሮች በቀጥታ/ በእጅ አዙር ለጠላት አሳልፎ በመስጠት/ በአገልግሎቶችና ይህን የመሳሰሉ ዕቃዎችን ለጠላት በማቅረብ ጠላትን ከደገፈ ከፍ ያለ ክዳት እንደፈጸመ ይቆጠራል፡፡
ክዳት፡-
ማንኛዉም ኢትዮጵያዊ የሆነ ወይም የኢትዮጵያን ብሔራዊ ጥቅም እንዲያስከብር በግልጽ አደራ የተጣለበት ሰዉ አስቦ የኢትዮጵያን ጥቅም ለማስጠበቅ በምስጢር እንዲጠበቅና እንዳይገለጽ የተደረገዉን ምስጢር ሰነድ የመላላክ ጉዳይ/ አንድ ዉሣኔ ለሕዝብ/ ለዉጭ አገር መንግሥት የፖለቲካ ድርጅት፤ ሌላ ድርጅት/ ወኪል የገለጸ አሳልፎ የሰጠ፤ ወሬዉን ያስተላለፈ/ በግልጽ እንዲነገር ማድረግ፤
የእትዮጵያ መንግሥት እንደራሴ/ መልዕክተኛ ሆኖ ከዉጭ አገር መንግሥት ጋር እንዲፈጽም የተላከበት/ ለኢትዮጵያ ጥቅም ሊከራከርበትና ሊፈጽም የሚገባዉን ጉዳይ ግልጽ በሆነ ዓይነት እንዲሰናከል ያደረገ እንደሆነ/ የኢትዮጵያን ደህንነት ነጻነት/ ዋነኛ ጥቅሞችን የሚመለከቱትን ሰነዶች፤ ጽሁፎች/ ማስረጃዎች ያበላሸ ያጠፋ ደበቀ እንዲጠፉ ያደረገ/ ወደ ሐሰተኛነት መለወጥ ነዉ፡፡
የኢኮኖሚ ክዳት፡-
ማለት ማንኛዉም ኢትዮጵያዊ ወይም የኢትዮጵያን ጥቅም እንዲያስከብር በግልጽ አደራ የተጣለበት ሰዉ አስቦ ስለኢትዮጵያ/ ስለመከካከያ ኃይል ከፍተኛ ጥቅም ሲባል በምስጢር የሚጠበቀዉን ኢኮኖሚያዊ ጠባይ ያለዉን የመላላክ ግንኙነት፤ ዉሣኔ፤ የተደረገ ነገር/ ሰነድ ለሕዝብ/ ለዉጭ አገር ሰዉ የገለጸ አሳልፎ የሰጠ ይዘቱን ያስተላለፈ/ እነዚሁ እንዲያገኙት ሲያደርግ
እንዲጠብቃቸዉ በኃላፊነት የተሰጡትን ዕቃዎች መሣሪያዎች/ እነዚህን የመሳሰሉትን ሌሎች ነገሮች የገለጸ/ አሳልፎ የሰጠ እንደሆነ/ ከኢትዮጵያ ጋር ጦርነት የሚያደርግ መንግሥት ባወጣዉ ብድር ጉዳይ የተካፈለ/ ለብድሩ የሚዉል ገንዘብ/ ንብረት ሲያዋጣ የኢኮኖሚ ክዳት እንደፈጸመ ይቆጠራል፡፤
ከጠላት ጋር መተባበር፡-
ማንኛዉም ኢትዮጵያዊ የሆነ/ የኢትዮጵያን ብሔራዊ ጥቅም እንዲያስከብር በግልጽ አደራ የተጣለበት ሰዉ ኢትዮጵያ በጦርነት ላይ በምትገኝበት ጊዜ/ ግዛቷ በሙሉ ወይም በከፊል በጠላት በተወረረረበት ጊዜ የጠላትን ዓላማ ለማሳካት በማሰብ በምክርም ሆነ በተግባር ጠላትን መደገፍ ከጠላት ጋር የመተባበር ድርጊት ነዉ፡፡
ስለላ፡- ማንም ሰዉ ለአንድ የዉጭ አገር መንግሥት/ ለአንድ የዉጭ አገር የፖለቲካ ድርጅት/ ለማንኛዉም ሌላ የዉጭ አገር ድርጅት ጥቅም ሲል በኢትዮጵያ በተቋሞቿ በድርጅቶቿ/ በዜጎቿ ላይ ጉዳት በሚያደርስ ሁኔታ የፖለቲካ፤ የዲፕሎማሲ የወታደራዊ/ የኢኮኖሚ ስለላ ሥራ አገልግሎት ያደራጀ በዚሁ ሥራ ተካፋይ የሆነ/ የደገፈ/ የቀጠረ/ ለዚሁ ስለላ የሚያገለግል መረጃ የሰበሰበ ያስተላለፈ ወይም እንዲገኝ ያደረገ/ በምስጢር የሚጠበቀዉንና በሕዝብ በይፋ የማይተወቀዉን መረጃ በመንግሥት/ በግል ለተቋቋሙ መሥሪያ ቤቶች/ ወኪሎቻቸዉ እንዲገለጽ ያደረገ እንደሆነ የስለላ ድርጊት እንደፈጸመ ይቆጠራል፡፡
በኢ.ፌ.ዴ.ሪ የወንጀል ሕግ መሰረት በመንግሥት የዉጭ ደህንነት እና በመከላከያ ኃይል ላይ የሚደረጉ ወንጀሎች ስር ከአንቀጽ 246 እስከ 252 ድረስ እነዚህ ከላይ የዘረዘርናቸዉ ሰባት የወንጀል ድርጊቶች ሲሆኑ እንደየወንጀሎቹ አይነትና እንደነገሩ ሁኔታ የሚከተሉትን ቅጣቶች የሚያስከትሉ ይሆናል፡፡
- ከ5 ዓመት እስከ 25 ዓመት የሚደርስ ጽኑ እስራት፤ በእድሜ ልክ ጽኑ እስራት፤ ሞት
- ከ 15 ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እስራት
- ከ10 ዓመት እስከ 25 ዓመት የሚደርስ ጽኑ እስራት፤ ከ6ወር ያላነሰ ቀላል እስራት እስከ 5 አመት ጽኑ እስራት የሚያስቀጡ ይሆናል፡፡
ህድአት ጌታቸዉ ታህሳስ 9/2013 ዓ.ም

ጭብጥ እና ቀጥተኛ የፍሬ ነገር ጭብጥ


ጭብጥ
ተከራካሪ ወገኖች የተለያዩበት የህግ ወይም የፍሬ ነገር ጉዳይ

ማንኛውም ፍርድ ቤት ባለጉዳዮችን ማከራከር የሚገባው የተለያዩበት የሕግ ወይም የፍሬ ነገር አግባብ ምን እንደሆነ አረጋግጦ ለጉዳዩ ትክክለኛ ጭብጥ በመያዝ ስለመሆኑ፣ የነገር ጭብጥ የሚመሰረተው አንደኛው ተከራካሪ ወገን ያመነውን የሕግ ወይም የነገር አግባብ ሌላኛው ተከራካሪ ወገን በማስተባበል የካደ በሆነ ጊዜ ስለመሆኑ፣ ፍርድ ቤቱ ጭብጥን ለመመስረት የሚችለውም ከግራ ቀኙ የጽሁፍ ክርክር እና ማስረጃ እንዲሁም በፍትሐብሔር ስነ ስርዓት ሕግ ቁጥር 241 መሰረት በሚደረግ ምርመራ በተከራካካሪ ወገኖች የሚሰጠውን መልስ መሰረት በማድረግ ስለመሆኑ የጭብጥ አመሰራረትን በሚደነግጉት ከቁጥር 246 እስከ 248 በተመለከቱት የስነ ስርዓት ሕጉ ድንገጌዎች እንዲሁም ፍርድ ቤቱ ውሳኔ በሚሰጥበት ጊዜ በክርክሩ የተያዘው ጭብጥ ምን እንደሆነ እና ጭብጡ በአንድ ወይም በሌላ አግባብ የተወሰነበትን ምክንያት በውሳኔው ላይ መግለጽ ያለበት ስለመሆኑ የፍርድ አጻጻፍን በሚመለከተው በፍትሐብሔር ስነ ስርዓት ሕግ ቁጥር 182(1) ስር በአስገዳጅነት ተደንግጎ ይገኛል፡፡
ሰ/መ/ቁ. 105869 ቅጽ 18፣ ፍ/ስ/ስ/ህ/ቁ. 182(1)፣ 241፣ 246-248

ቀጥተኛ የፍሬ ነገር ጭብጥ

በመጀመሪያው ክርክር ላይ ከአንደኛው ወገን ተጠይቆ በሌላኛው ወገን የተካደ ወይም በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የታመነና በዚሁ ላይ የፍርድ ውሳኔ ያረፈበት የክርክር ነጥብ
ሰ/መ/ቁ. 62330 ቅጽ 16 ፣ ፍ/ስ/ስ/ህ/ቁ. 5፣ 244(2)

ቀጥተኛ የፍሬ ነገር ጭብጥ በመጨረሻ ፍርድ መቃወሚያነት ሲቀርብ ተቀባይነት የሚኖረው ይኸው ጉዳይ በድጋሚ በቀረበው ክርክር ላይ መቅረቡ ሲረጋገጥ ነው፡፡
ሰ/መ/ቁ 59953 ቅጽ 12
Mr zee
From internet

ጉዲፈቻ
ጉዲፈቻ የሚለው ቃል ከኦሮምኛ ቋንቋ በቀጥታ ወደ አማርኛ የተወሰደ ሲሆን ፍቺውም ከሌላ አብራክ የተገኘን ልጅ ከሌላ ሰው የተወለደ መሆኑን አምኖና ተቀብሎ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ መብቱን ጠብቆ እንደ ገዛ ልጅ አድርጎ ማሳደግ ማለት ነው፡፡
ጉዲፈቻ የሚለው ቃል የእንግሊዝኛ አቻው “Adoption” ሲሆን አመጣጡም “ad-optare” ከሚል የላቲን ቃል ነው፡፡ ትርጉሙም “መምረጥ” የሚል ነው፡፡ ይህም ጉዲፈቻ በጉዲፈቻ አድራጊው ምርጫ ብቻ የሚከናወን መሆኑን አመላካች ነው፡፡ ጉዲፈቻ አድራጊው በነፃ ፈቃዱ ከሌላ አብራክ የተገኘን ልጅ ለማሳደግና ለመጠበቅ እንዲሁም ለእድገቱ አስፈላጊ የሆኑትን ማናቸውም እንክብካቤዎች ለማድረግ ወስኖ የሚወስደው እርምጃ ሲሆን ይህም ልጁ የጉዲፈቻ አድራጊውን ቤተሰብ ስም፣ ንብረትና ህይወት እንዲካፈል የሚያደርግ መብት ያጎናጽፈዋል፡፡ ከአብራኩ ክፋይ የተገኘው ልጅ ያለው ማንኛውም መብት ይኖረዋል፡፡ በአጠቃላይ ጉዲፈቻ አንድ ሰው ቀደም ሲል የነበረውን ቤተሰባዊ የደም ትስስር በከፊልም ሆነ ሙሉ በሙሉ በአዲስ ቤተሰባዊ ትስስር የሚተካ ወይም የሚለውጥ ማህበራዊ ተቋም ነው ሊባል ይችላል፡፡
በኢትዮጵያ ጉዲፈቻ በትክክል መቼ እንደተጀመረ የሚጠቁም ጥናት ባይገኝም ከ1800 ክፍለ ዘመን መጀመሪያ አንስቶ በተለያዩ የአገሪቱ አካባቢዎች በባሕላዊ መንገድ ይካሔድ እንደነበር ይገመታል፡፡ በተለይ በኦሮሞ ብሄረሰብ ዘንድ ይተገበር እንደነበርም ይነገራል፡፡ ለመጀመሪያ ጊዜ የሕግ ማዕቀፍ የተበጀለት በ1952 ዓ.ም በወጣው የፍትሐብሔር ሕግ ሲሆን በዚህ ሕግ ስለ ድንበር ተሻጋሪ ጉዲፈቻ በግልፅ የተቀመጠ ነገር ባለመኖሩ፣ በፍትሐብሔር ሕግ ውስጥ ያለውን የቤተሰብ ሕግ ክፍል ከኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገ-መንግስት ጋር አጣጥሞ ማሻሻል አስፈጓል፡፡ በዚህም መሰረት የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ በአዋጅ ቁጥር 213/1992 ከ1992 ዓ.ም ጀምሮ ፀንቶ በስራ ላይ ውሏል፡፡ በፌዴራል ደረጃ የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ በምዕራፍ አሥር ስለ ጉዲፈቻ በዝርዝር የሚደነግግ ሲሆን፣ በአንድ ሰውና በአንድ ልጅ መካከል በሚደረግ ስምምነት የጉዲፈቻ ዝምድና ሊፈጠር እንደሚችል በአንቀጽ 180 ስር ይደነግጋል፡፡ ሕጉ የጉዲፈቻ ሥርዓት አፈጻጸም መሠረታውያንን ማለትም የዕድሜ ገደብ፣ የስምምነት አሰጣጥ፣ የባለድርሻ አካላትን ሚና በዝርዝር ደንግጓል፡፡
በዚህ ህግ ሕፃናት/ልጆች ኢትዮጵያዊም ሆነ የውጭ ዜግነት ባላቸው የጉዲፈቻ አድራጊዎች በስምምነት ሊሰጡ እንደሚችሉ ተመልክቷል፡፡ በአዋጁ አንቀፅ 193 እና 194 ላይ የውጭ ጉዲፈቻ እንደ አማራጭ መቀመጡ በህፃናቱ ላይ የተለያየ የማንነት ጥያቄዎችና ችገሮችን ከመፍጠሩ ባሻገር በህፃናት ላይ ለሚፈፀሙ የተለያዩ ወንጀሎች በር እየከፈተ በመምጣቱ በ2010ዓ.ም የወጣዉ አዋጅ ቁጥር 1070/2010 የቤተሰብ ህጉን በማሻሻል አገራችን የውጭ ጉዲፈቻ ስርዓትን እንድታስቀር/እንደትከለክል አድርጓል። ኢትዮጵያ ህፃናትን ለውጭ አገራት ዜጎች በማደጎነት በመስጠት ከሚታወቁ አስር የዓለም አገሮች አንዷ እንደነበረችም መረጃዎች የሚጠቁሙ ቢሆንም አሁን ላይ ከዚህ አዋጅ መዉጣት በኃላ በውጭ አገራት ዜጎች የሚደረግ የጉዲፈቻ ስርዓት ቆሟል፡፡
በተሻሻለዉ የቤተሰብ ህግ መሰረት የጉዲፈቻ ዝምድና በጉዲፈቻ አድራጊዉና በጉዲፈቻ ልጁ ማለትም በአሳዳሪዉ በኩል በሚደረግ ስምምነት የሚፈጸም ሲሆን ይህ ስምምት ዉጤት እንዲኖረዉ በፍርድ ቤት ቀርቦ መጽደቅ ይኖርበታል (አንቀጽ 180፣190 እና 194(1))፡፡ አንድ ልጅ በባልና ሚስት ጉዲፈቻ ከሚደረግበት ሁኔታ በስተቀር በአንድ ጊዜ ለብዙ ሰዎች የጉዲፈቻ ልጅ ሊሆን አይችልም፡፡
የጉዲፈቻ ዉጤትን ስንመለከት ጉዲፈቻ የተደረገ ልጅ ከጉዲፈቻ አድራጊዉ ልጅ ጋር ተመሳሳይ መብት ያለዉ እንደሆነ ልጅ ይቆጠራል(አንቀጽ 181)፡፡ ይህ ማለት የጉዲፈቻ ልጅ እንደማንኛዉም የተፈጥሮ ልጅ ከጉዲፈቻ ቤተሰቦቹ ጋር ህጋዊ ትስስር የሚኖረዉ እንደሆነ ዉርስን ጨምሮ ሌሎች ህጋዊ መብቶች ይኖረዋል፡፡ ምንም እንኳን የጉዲፈቻ ልጁ የጉዲፈቻ አድራጊዉ ልጅ እንደሆነ የሚቆጠር ቢሆንም ከተፈጥሮ ወላጆቹ ጋር የነበረዉን ዝምድናና ትስስር ይዞ የሚቀጥል ሲሆን ሆኖም አስገዳጅ ሁኔታ ተፈጥሮ ከሁለት አንዱን መምረጥ ካለበት ከተፈጥሮ ቤተሰቦቹ ይልቅ የጉዲፈቻ ቤተሰቦቹ ሊመረጡ እንደሚገባ ህጉ ደንግጓል (አንቀጽ 183)፡፡
ወደላይ የሚቆጠሩ ወላጆችን ወይም ወደ ጎን የሚቆጠሩ ዘመዶችን በሚመለከት ጉዲፈቻዉን በግልጽ የተቃወሙና ይህንን ተቃዉሟቸዉን የጉዲፈቻ ስምምነቱ በፍርድ ቤት መጽደቁን ባወቁ በአንድ አመት ጊዜ ዉስጥ በፍርድ ቤት መዝገብ ካስመዘገቡ የጉዲፈቻዉ ስምምነት ወይም ዝምድና በእነሱ ላይ ዉጤት አይኖረዉም(አንቀጽ 182)፡፡
አንድ ሰዉ በጉዲፈቻ አድራጊነት ልጅ ወስዶ ለማሳደግ በእድሜ መብሰል አስፈላጊ መሆኑ ስለታመነበት በቀድሞ ሕግ ላይ 18 አመት የነበረዉን ዝቅተኛ እድሜ ከፍ በማድረግ የቤተሰብ ሕጉ አንቀጽ 184(1) የጉዲፈቻ አድራጊዉ ዝቅተኛዉ እድሜ 25 አመት እንዲሆን ደንግጓል፡፡ ጉዲፈቻ አድራጊዎቹ ባልና ሚስት ከሆኑ የአንዳቸዉ እድሜ 25 አመት የሞላ ከሆነ በቂ ነዉ፡፡ በባልና ሚስት አማካኝነት የሚደረግ ጉዲፈቻ ልጁ ከሁለት ያንዳቸዉ ልጅ ካልሆነ በስተቀር ሁሌም ቢሆን የሁለቱ ስምምነት መኖር ያስፈልጋል (አንቀጽ 186)፡፡
የጉዲፈቻ ተደራጊ ልጅ የእድሜ ጣሪያን በተመለከተ ከጉዲፈቻ ስርዓት አላማና ግብ ማለትም አካለመጠን ያልደረሱ ሰዎች ጥቅምና ደህንነትን መጠበቅ ከሚለዉ አንጻር እድሜዉ ከ18 አመት በታች የሆነና ከሞግዚት አስተዳደር ነጻ ያልወጣ ማንኛዉም ሰዉ የጉዲፈቻ ልጅ መሆን ይችላል፡፡ ሌላዉ ጉዲፈቻ በዋናነት የህጻኑን ጥቅም ከማስጠበቅ ረገድ የሚደረግ እንደመሆኑ ሕጉ በአንቀጽ 187(1) ስር የተጸነሰ ልጅ የጉዲፈቻ ልጅ መሆን እንደሚችል ተደንግጓል፡፡ ሆኖም በዚሁ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 2 መሰረት እናትዬዉ ልጁን ከወለደች በኃላ እስከ ስድስት ወር ባለዉ ግዜ ድረስ ሃሳቧን ለመቀየርና ስምምነቱን ለማፍረስ ትችላለች፡፡
አንድ ልጅ የጉዲፈቻ ልጅ ለመሆን ወላጆቹ በህይወት ያሉና የሚታወቁ ከሆነ የወላጆቹ ወይም አንዱ ከሌለ የሌላኛዉ ፈቃድ ያስፈልጋል (አንቀጽ 191)፡፡ በተመሳሳይ ሁኔታ የመንግስት ወይም የግል አሳዳጊ ተቋሞች እያሳደጉ ያሉትን ማንኛዉንም ልጅ ለጉዲፈቻ አድራጊዎች በስምምነት መስጠት ይችላሉ (አንቀጽ 192)፡፡
የጉዲፈቻ አድራጊዉ በጉዲፈቻ የተቀበለዉን ልጅ እንደልጁ በማሳደግ ፋንታ በባሪያነት ወይም በመሰል ሁኔታ ወይም ከግብረ ገብ ዉጪ ተግባሮች እንዲሰማራ በማድረግ መጠቀሚያ ያደረገዉ እንደሆነ ወይም በማናቸዉም ሌላ መንገድ የልጁን የወደፊት ሕይወት ክፉኛ በሚጎዳ አኳኋን የያዘዉ ከሆነ ልጁ በራሱ፣ ጉዳዩን ለመከታተል ስልጣን በተሰጠዉ የመንግስት አካል ወይም ጉዳዩ ያገባኛል በሚል ማንኛዉም ሰዉ አቤቱታ አቅራቢነት የጉዲፈቻ ስምምነቱ በፍርድ ቤት ሊሰረዝ ይችላል፡፡

ቸር ሰንብቱ
ፌናን ተጊበሉ
ጥር 04/2013 ዓ.ም

በኢፌድሪ የወንጀል ህግ ስለሚስጢር መግለጽ የተደነገገውን በማስመልከት የተዘጋጀ የቴሌግራም መልዕክት-
መግቢያ
ውድ ተከታታዮቻችን በዚህ መልዕክት በወንጀል ህጋችን በሙያ፣ በሀላፊነት፣ በሽምግልና ባጠቃላይ በማንኛውም መስፈርት ታምነን ወይም የስራ ባህሪያችን ሆኖ ያወቅነውን ሚስጢር ባለመጠበቃችን ሊገጥመን ስለሚችለው ቅጣት ግንዛቤ ለመፍጠር በወንጀል ህጋችን የተደነገገውን እንደሚከተለው አቅርበናል
መልካም ምንባብ፡፡
የሕዝብ ጥቅምን የሚመለከት ምስጢርን መግለፅ
አንቀጽ 396 ወታደራዊ ምስጢርን መግለፅ
1 ማንኛውም ወታደር ወይም በመከላከያ ኃይል አገልግሎት ውስጥ የሚገኝ ሰው ክዳትንና ስለላን በሚመለከት ከሚያስቀጡት ሁኔታዎች /አንቀጽ 248-252/ ውጭ፣ በሥራው ወይም በወታደራዊ ግዳጅ ምክንያት ያወቀው ሆኖ በጠባዩ ምስጢር የሆነውን ወይም ምስጢር ሆኖ እንዲጠበቅ የታዘዘውን ወይም ለሕዝብ እንዳይገለጽ የተከለከለውን መረጃ፣ ሰነድ ወይም ፍሬ ነገር የገለፀ ወይም ያስተላለፈ እንደሆነ፤
ሥራው ወይም ግዳጅ ከተፈፀመ በኋላ ቢሆንም እንኳን ከሰባት ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እሥራት ይቀጣል፡፡
2 ቅጣቱ ከአሥራ አምስት ዓመት የማይበልጥ ፅኑ እሥራት የሚሆነው፡-
ሀ/ ወንጀሉ የሚመለከተው በምስጢር ኮድ /አሀዝ/ የተያዘ መረጃን ወይም ሰነድን እንደሆነ፣ ወይም አድራጊው ምስጢሩን እንዲጠብቅ በግልፅ አደራ የተጣለበት ወይም ምስጢሩን እንዳይገልፅ የመሐላ ቃሉን የሰጠበት እንደሆነ፤ ወይም
ለ/ ወንጀሉ ልዩ በሆነ ጥቅም ላይ ጉዳት አድርሶ እንደሆነ፤
ነው፡፡
3 ወንጀሉ በቸልተኛነት ተፈጽሞ እንደሆነ ከዚህ በላይ በንዑስ አንቀጽ (1) ለተመለከተው ቀላል ወንጀል ቅጣቱ ከአንድ ዓመት ያልበለጠ ቀላል እሥራት ወይም መቀጮ፤ በንዑስ አንቀጽ (2) ለተመለከተው ከባድ ወንጀል ደግሞ ከሦስት ዓመት ያልበለጠ ቀላል እሥራት ይሆናል፡፡
አንቀጽ 397 የሥራ ምስጢርን መግለፅ
1 ማንኛውም የመንግሥት ሠራተኛ /አንቀጽ 42/ በአንቀጽ 396 በተመለከተው ድንጋጌ በተገለፀው መሠረት ምስጢር ሆኖ ሊጠበቅ የሚገባውን እና በሥራው ምክንያት ያወቀውን ማናቸውንም ዓይነት ሰነድ፣ መረጃ ወይም ፍሬ ነገር ሥራውን ወይም ሹመቱን ከለቀቀ በኋላ ቢሆንም እንኳ የገለጸ እንደሆነ፤
በቀላል እሥራት ወይም በመቀጮ ይቀጣል፡፡
2 ጥፋተኛው የተለየ ምስጢር የመጠበቅ ግዴታ ወይም እምነት የተጣለበት ወይም ወንጀሉ በተለይ ከፍ ያለ ጉዳት ያደረሰ እንደሆነ፤ ቅጣቱ ከአስር ዓመት የማይበልጥ ጽኑ እሥራት ይሆናል፡፡
3 ወንጀሉ የተፈጸመው በቸልተኛነት ሲሆን ቅጣቱ በንዑስ አንቀጽ (1) ለተመለከተው ቀላል ወንጀል ከብር አንድ ሺህ የማይበልጥ መቀጮ ወይም ከአንድ ዓመት ያልበለጠ ቀላል እሥራት፤ በንዑስ አንቀጽ (2) ለተመለከተው ወንጀል ደግሞ ከሦስት ዓመት ያልበለጠ ቀላል እሥራት ይሆናል፡፡
አንቀጽ 398 እንዲገለፅ የተፈቀደ ምስጢር
ለህዝብ ጥቅም ሲባል አግባብ ባለው የሲቪል፣ አስተዳደራዊ ወይም ወታደራዊ ባለሥልጣን የጽሁፍ ፈቃድ ከተሰጠ በኋላ በፍርድ ቤት ወይም ሥልጣን ባለው በማናቸውም ምርመራ በሚያደርግ ፍርድ ቤት ፊት የተደረገ የምስጢር መግለፅ አያስቀጣም፡፡
አንቀጽ 399 በሞያ ወይም በሥራ ምክንያት የታወቀ ምስጢርን መግለፅ
1 የማናቸውም እምነት አገልጋይ፣ የሕግ አማካሪ፣ ጠበቃ፣ ነገረ ፈጅ፣ የሽምግልና ዳኛ፣ አስታራቂ ሽማግሌ፣ ልዩ አዋቂ/ኤክስፐርት/፣ ነባሪ፣ አስተርጓሚ፣ ውል አዋዋይ፣ የግል ድርጅት ዳይሬከተር፣ የሥራ መሪ፣ ተቆጣጣሪ ወይም በፍትሐብሔር ወይም በንግድ ሕግ ድንጋጌዎች መሠረት ምስጢር መጠበቅ የሚገበው ማንኛውም ሠራተኛ፣ ሐኪም፣ የጥርስ ሐኪም፣ የመድሀኒት ቅመማ ባለሙያ /ፋርማሲስት/፣ አዋላጅ፣ ነርስ ወይም ሌላ ረዳት የህክምና ሠራተኛ ወይም ሌላ በሙየው ወይም በሥራው ምክንያት የተገለጠለትን ምስጢር በሙያ ሥራው ላይ ሳለም ሆነ ሥራውን ከለቀቀ በኋላ የገለጸ እንደሆነ፤
የግል አቤቱታ ሲቀርብበት በቀላል እሥራት ወይም በመቀጮ ይቀጣል፡፡
2 በሞያ ሥራ መለማመድ ትምህርት ምክንያት ሊያውቅ የቻለውን ምስጢር የገለጸ ተማሪ፣ በሙከራ ላይ ያለ ሠራተኛ ወይም ተለማማጅ ሠራተኛ በንዑስ አንቀጽ (1) በተመለከተው ቅጣት ይቀጣል፡፡
3 ምስጢር የመግለፁ ወንጀል የተፈጸመው በቸልተኛነት እንደሆነ፤ የግል አቤቱታ ሲቀርብ ቅጣቱ ከብር አንድ ሺህ የማይበልጥ መቀጮ ወይም ከአንድ ዓመት የማይበልጥ ቀላል እሥራት ይሆናል፡፡
አንቀጽ 400 እንዲገለፅ የተፈቀደ ምስጢር
1 ምስጢር መግለፅ የማያስቀጣው፡-
ሀ/ ምስጢሩ ሊጠበቅለት የሚገባው ሰው በግልፅ ፈቃድ ከሰጠ በኋላ እንደሆነ፤
ለ/ ምስጢሩን በያዘው ሰው አሳሳቢነት ወይም ጠያቂነት አግባብ ያለው የበላይ የሙያ ወይም የቁጥጥር አካል የጽሁፍ ፈቃድ ሰጥቶ እንደሆነ፤
ሐ/ በአንድ በተወሰነ ጉዳይ ላይ የተሰጠን ግልፅ ፍርድ ቤት ውሳኔ መሠረት በማድረግ ተገልጾ እንደሆነ፤ ወይም
መ/ ለሕዝባዊ ተግባር ሲባል በፍርድ ችሎት እንዲመሰክር ወይም ላንዱ ባለሥልጣን መግለጫ እንዲሰጥ የሕጉ ልዩ ድንጋጌ የሚፈቅድ ወይም የሚያዝዝ እንደሆነ፤
ነው፡፡
በሕግ፣ በፍርድ ቤት ወይም በሚመለከተው ባለሥልጣን ምስጢር እንዲገልጽ የታዘዘ ሰው የሚስጢር መጠበቅ ግዴታውን ምክንያት በማድረግ ምስጢሩን ለመግለጽ እንቢተኛ ለመሆን አይችልም፡፡
በማናቸውም ምክንያት ሀይማኖታዊ ኑዛዜ እንዲገለፅ ለማስገደድ አይቻልም፡፡
አንቀጽ 401 የሳይንስ፣ የኢንዱስትሪ ወይም የንግድ ምስጢርን መግለፅ
1 ማንም ሰው ባለቤቱን ወይም ባለይዞታውን ለመጉዳት ወይም ጥቅም ለማግኘትም ሆነ ለማስገኘት በማሰብ በሕግ ወይም በውጭ ወይም በሥራው ኃላፊነት ምክንያት ያለበትን ግዴታ በመጣስ በምስጢር መጠበቅ የሚገባውን ማናቸውንም የኢኮኖሚ፣ የሳይንስ፣ ወይም የቴክኖሎጂ ግንባታ ዘዴ ወይም መረጃ፤ የኢንዱስትሪን ወይም የንግድን፣ የሳይንስን /ሥነ ጥበብ/ ምስጢር ወይም በሥራ ላይ የሚውልበትን ጥበባዊ ዘዴ ሊገለፅለት ለማይገባ ሰው የገለፀ እንደሆነ፤
ከአንድ ዓመት በማይበልጥ ቀላል እሥራት እና ከአሥር ሺህ ብር በማይበልጥ መቀጮ ይቀጣል፡፡
2 ለአገር መከላከያ ጠቃሚ የሆነ የሳይንስ ወይም የስነጥበብ ምስጢር የተገለጸ እንደሆነ፤ በአንቀጽ 396 የተመለከተው ልዩ ድንጋጌ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡
ሲሳይ ሰማኝ
ቸር ይግጠመን፡፡ቸር

ሰላም ውድ የቴሌግራም ቻናል አባሎቻችን! በቦሌ ክ/ከተማ ዐቃቤ ሕግ ጽ/ቤት የሕግ ስርፀትና ምክር መስጠት ዳይሬክቶሬት በተከፈተው ቻናላችን የተለያዩ ሕጎችን እና ሕገ-ነክ ጉዳዮች በማሰራጨት እንገኛለን፡፡ብዙ ሰዎች ቴሌግራም ቻናላችንን በመቀላቀል ከምናሰራጫቸው መረጃዎች ተጠቃሚ ይሆኑ ዘንድ የቴሌግራም ቻናላችንን ሊንክ በቻላችሁት መጠን share በማድረግ ማህበረሳባችን ሕግን በደፈናው ከመፍራት ይልቅ ሕግን በማወቅ ለሕግ ተገዢ ይሆን ዘንድ ብትተባበሩን ምስጋናችን ላቅ ያለ ነው፡፡
ከዛሬ ጀምሮ ለአራት ተከታታይ የስራ ቀናት በፌደራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት አዋጅ ቁጥር 1183/2012 ዙሪያ አንዳንድ ነጥቦችን የማጋራችሁ ይሆናል፡፡ ይህንኑ አዋጅ በ soft copy ለምትፈልጉ ከጽሑፌ ስር አያይዤላችኋለው፡፡
መንግስታዊ አሰራር ለሕዝብ ግልጽ በሆነ መንገድ መከናወን እንዳለበት
ማናቸውም የመንግስት ባለሥልጣን ኃላፊነቱን ሲያጓድል ተጠያቂ መሆን እንዳለበት
የአስተዳደር ተቋማት በሰዎች መብቶችና ጥቅሞች ላይ የሚያስከትሉትን ጣልቃ ገብነት በሕግ የሚመራና ለሕግ የሚገዛ መሆን እንዳለበት እና
የአስተዳደር ተቋማት የውሳኔ አሰጣጥና የመመሪያ አወጣጥ መርሆዎችና ሥነ-ሥርዓት እንዲሁም በአስተዳደራዊ ውሳኔዎችና መመሪያዎች ቅር የተሰኘ ሰዉ የውሳኔዎቹንና የመመሪያዎቹን ሕጋዊነት በፍርድ ቤት የሚያስመረምርበት ሥርዓት በመደንገግ አስተዳደራዊ ፍትህን ማስፈን አስፈላጊ መሆኑን፤ ሁላችንም የምንስማማበት ነጥብ ነው፡፡ እነዚህን ነጥቦች ከግብ ለመምታት መጋቢት 29 ቀን 2012 ዓ.ም የፌደራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓትን ለመደንገግ አዋጅ ቁጥር 1183/2012 ወጥቷል፡፡
የአዋጁን የተፈጻሚነት ወሰን በተመለከተ ይህ አዋጅ በሁሉም የአስተዳደር ተቋማት ላይ ተፈፃሚ ሲሆን በወንጀል ሥነ ሥርዓት ሕጉ በሚመሩ የዐቃቤ ሕግ እና የፖሊስ ተግባራት እንዲሁም በመከላከያና፣ የደህንነት ተቋማት ላይ ተፈጻሚ እንደማይሆን የተደነገገ ቢሆንም እነዚህ ተቋማት፣ ከዋና ኃላፊነታቸው በተጓዳኝ ፣ አገልግሎት የመስጠትና የቁጥጥር ሰራዎችን በተመለከተ፣ መመሪያ ሲያወጡ እና አስተዳደራዊ ውሳኔዎችን ሲወስኑ በዚህ አዋጅ መሰረት እንደሚገዙ አዋጁ አስፍሮልናል።
ይቀጥላል
ሰናይ ዕለተ ሐሙስ! (6/5/2013 ዓ.ም) (ኦምኒኤል)

የቀጠለ
መመሪያ ማውጣትን በተመለከተ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም በሕግ በተሰጠው የውክልና ሥልጣን መሠረት መመሪያ ማውጣት እንደሚችል የተደነገገ ሲሆን ማንኛውም ሰዉ መብቱን ወይም ጥቅሙን በሚመለከት የአስተዳደር ተቋም መመሪያ ያላወጣ ቢሆንም የአስተዳደር ውሳኔ እንዲሰጠው የመጠየቅ መብት አለው፡፡ይህም ማለት ማንኛዉም የአስተዳደር ተቋም ሊያወጣ የሚገባውን መመሪያ አለማውጣቱ በሕግ በተሰጠው ኃላፊነት ሊሰጥ የሚገባዉን አገልግሎት ወይም አስተዳደራዊ ዉሳኔ ላለመስጠት ምክንያት ሊሆነው አይችልም፡፡
ይህ እንዳለ ሆኖ ማንኛውም ሰው አንድ የአስተዳደር ተቋም ሊያወጣው የሚገባዉን መመሪያ በተገቢው ጊዜ ሳያወጣ ቢቀር መመሪያውን እንዲያወጣ በጽሁፍ ሊጠይቀው ይችላል፤ጥያቄው የቀረበለት የአስተዳደር ተቋምም በሠላሳ የሥራ ቀናት ውስጥ መመሪያውን የማውጣት ሂደት መጀመር ወይም ምክንያቱን በመግለጽ ጥያቄውን ውድቅ ማድረግ ይጠበቅበታል፡፡ መመሪያ በሚያወጣበት ጊዜ የሚከተሉትን የያዘ መዝገብ ማደራጀት አለበት፦
ሀ) በተቋሙ በመታየት ላይ ያለ ረቂቅ መመሪያ ርዕሰ ጉዳይ እና የመመሪያውን አወጣጥ መርሃ ግብር፤
ለ) የረቂቅ መመሪያው ዝግጅት በምን ደረጃ ላይ እንደሚገኝ የሚያመለክት መረጃ፤
ሐ) ረቂቅ መመሪያውን በተመለከተ የታተሙ ማስታወቂያዎች፤
መ) በረቂቅ መመሪያው ላይ አስተያየት ስለሚቀርብበት ጊዜ፤
ሠ) ረቂቅ መመሪያውን በተመለከተ በዚህ አዋጅ አንቀጽ 8 እና 9 መሠረት የተሰበሰቡ አስተያየቶችንና በአስተዳደር ተቋሙ በአስተያየቶቹ ላይ የተወሰዱ አቋሞችን፡፡
በዚህ አዋጅ አንቀጽ 8 እና 9 የሰፈሩት ነጥቦች ማስታወቂያ ስለማዉጣት እና ረቂቅ መመሪያን ለአስተያየት ስለመላክ ሲሆን እነዚህን ነጥቦች ጠቅለል ባለ መልኩ ስናሰፍር የአስተዳደር ተቋም መመሪያ ከማውጣቱ በፊት ስለሚያወጣው ረቂቅ መመሪያ ሰፊ ስርጭት ባለው ጋዜጣ እና የተቋሙን ድረ ገጽ ጨምሮ በሌሎች የመገናኛ ብዙሃን የመመሪያውን ረቂቅ ለማዘጋጀት መሰረት የሆነውን ሕጋዊ ሥልጣን እና በመመሪያው ስለሚካተቱት ርዕሰ ጉዳዮች መረጃዎች የያዘ ማስታወቂያ፣የረቂቅ መመሪያውን ቅጂ ማግኘት የሚቻል ስለመሆኑና የሚገኝበትን ሁኔታ፤በረቂቅ መመሪያው ላይ ሰዎች አስተያየታቸውን መቼ እና እንዴት ሊያቀርቡ እንደሚችሉ፤ማካተት ያለበት ሲሆን ለሕዝብ ያሳወቀውን ረቂቅ መመሪያ ለሚመለከታቸው የአስተዳደር ተቋማትና ለሌሎች ባለድርሻ አካላት ለአስተያየት መላክ አለበት፡፡የሚመለከታቸው የአስተዳደር ተቋማትና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ደግሞ በረቂቅ መመሪያው ላይ አስተያየት ካላቸው አስተያየታቸውን ተቋሙ በሚወስነው የጊዜ ገደብ ውስጥ በጽሁፍ መላክ ያለባቸው ሲሆን ተቋሙ የሚወስነው የጊዜ ገደብ በማናቸውም ሁኔታ ከ15 የሥራ ቀናት ማነስ የለበትም።
ሰናይ ዕለተ አርብ! (7/5/2013 ዓ.ም) (ኦምኒኤል)
ይቀጥላል

ጤና ይስጥልኝ!
በቅርቡ የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሪፖርት ሲያቀርቡ ለሀገር መከላከያ ሠራዊት በአባልነት ለመመልመል ተፈልጎ ከተጠበቀው በታች መሆኑንና ይህም ደግሞ እንደ’ርሳቸው አባባል ለወደፊቱም ጥሩ አለመሆኑና ሊታሰብበት እንደሚገባ አጽንኦት ሰጥተው የተናገሩትን በመያዝ፣የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ስለተቋሙ(ስለ ሀገር መከላከያ ሚኒስቴር መ/ቤት በቂ ግንዛቤ ስላልሰረጸ ሊሆን ይችላል ከሚል ግምት መጠነኛ ማስገንዘቢያ ለመፍጠር ይረዳ ዘንድ ስለዚሁ ከወጣው ‘’የመከላከያ ሠራዊት አዋጅ ቁጥር 1100/2011’’ ድንጋጌ ይህ ጽሑፍ ቀርቧል።
መልካም ንባብ!
ተቋሙን በበላይነት የሚመራው የኢፌዴሪ የመከላከያ ሚኒስቴር ሲሆን ሚኒስቴሩ የብሔሮች፣ብሔረሰቦችና ሕዝቦችን ሚዛናዊ ተዋፅዖን የሚያካትት ሆኖ ለወታደርነት ብቁና ፈቃደኛ የሆኑ ሰዎችን ለመመልመል የሚያስችል መመዘኛን በየጊዜው የሚያወጣና በዚሁ መሠረት የተመለመለ ማንኛውም ሰው የውትድርና አገልግሎት ከመጀመሩ በፊት መሠረታዊ ስልጠና የሚሰጠው ሲሆን በአገልግሎት ላይ ያለ የሠራዊት አባልም እንደየግዳጁ አስፈላጊነት፣ዝንባሌውና ችሎታው እየተመዘነ በልዩ ልዩ የሙያ መስክ እንዲሰለጥን ወይም እንዲማር የሚደረግ ሲሆን እንደዚሁም የሠራዊቱ አባል የሚወጣውን መመዘኛ የሚያሟላ ከሆነ በመኪንንነት(ሚኒስቴሩ ከሲቭል ዜጋም በዕጩ መኮንንነት ከሕብረተሰቡ በቀጥታ የሚመለመልበት ሁኔታም እንዳለ ሆኖ) እንዲያገለግል በዕጩ መኮንንነት መልምሎና ስልጠናውን በስኬት ካጠናቀቀ የምክትል መቶ አለቃ ማዕረግን የሚያገኝ ሲሆን መኮንን ማለትም ከምክትል መቶ አለቃ እሰከ ጀነራል ማዕረግ ያለውን የሚያጠቃልል መሆኑን ስንገልጽ ለወደፊቱ በምድር ኃይል እና በአየር ኃይል ያለውን የማዕረግ ደረጃዎችን እና ለመከላከያ ሠራዊት አባላት ስለሚሰጡ ሽልማቶች ከአዋጁ ላይ በመነሳት የምንገልጽ ሲሆን ለዚህ ጹሑፍ መቋጫ ግን ከዚህ የሚከተለውን እናስቀምጥ፦
በሠራዊቱ ውስጥ በውትድርና አገልግሎት ላይ የሚገኝ ማንኛውም የሠራዊቱ አባል ቀለብ፣የመኖሪያ ቤት፣የመጓጓዣና የሕክምና...አገልግሎቶችን በነጻ የሚያገኝ ሲሆን እንደዚሁም አባሉ ወይም የቤተሰቡ አባላት በሚኖሩበት አከባቢ በሚገኙ የመንግስት የሕክምና ተቋማት በነጻ የመታከም መብት ያላቸውና ለማበረታቻነት እንደ-የአገልግሎት ዓመቱ ጊዜና ማዕረግ መኪና ከቀረጥ ነጻ የመግዛትንም ሆነ የመኖሪያ ቤት መስሪያ ቦታ እንዲያገኝ በመንግሥት ደጋፍ እንደሚደረግ የተደነገገ መሆኑና ለመግለጽ እንወዳለን።
ደረጀ ማርቆስ
ጥር 2013 ዓ.ም

ጋብቻን ለመፈጸም በቅድሚያ መሞላት ያለባቸው ቅድመ ሁኔታዎች
በሀገራችን የቤተሰብ ሕግ ሶስት ዓይነት የጋብቻ ስርዓቶች እንዳሉ በግልጽ አስቀምጧል፡፡ እነዚህም፡- 1. በክብር መዝገብ ሹም ፊት የሚፈጸም ጋብቻ፣
2. በሀይማኖት ስርዓት መሠረት የሚፈጸም ጋብቻ እና
3. በባህል ስርዓት መሠረት የሚፈጸም ጋብቻ ናቸው፡፡
ጋብቻ ቢፈጸምም ሶስቱም ዓይነት የጋብቻ መፈጸሚያ ስርዓቶች በቅድሚያ ሊያሟሏቸው የሚገቡ ቅድመ ሁኔታዎች አሉ፡፡ እነዚህ ቅድመ ሁኔታዎች መሰረታዊ የሆኑ ናቸው፡፡
1. ፈቃደኝነት (Consent)
የሚጸና ጋብቻ ተፈጸመ የሚባለው ተጋቢዎቹ ለመጋባት ነፃና ሙሉ ፈቃዳቸውን ሲሰጡ ብቻ እንደሆነ በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 6 ላይ ተገልጿል፡፡ በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 34(2) ላይ “ጋብቻ በተጋቢዎቹ ነፃና ሙሉ ፈቃድ ላይ ብቻ ይመሰረታል” ይላል፡፡ ስለዚህ በየትኛውም አይነት ጋብቻ አፈፃፀም ስርዓት ጋብቻ ቢፈጸምም የተጋቢዎቹ ነፃ እና ሙሉ ፈቃደኝነት አስፈላጊ ነው፡፡
2. እድሜ (Age)
ጋብቻ ራሱን የቻለ ኃላፊነት የሚያስከትል በመሆኑ ወደ ጋብቻው የሚቀላቀሉት ተጋቢዎች ይህን ኃላፊነት መቀበል የሚችሉ መሆን አለበት፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ከጤና አንጻርም ወደ ጋብቻ የሚገቡ ሰዎች እድሜያቸው ብቁ መሆን አለባቸው፡፡ በተጨማሪም ተጋቢቹ ለጋብቻው ፈቃዳቸውን በነፃ መስጠት መቻል አለባቸው፡፡ በዚህ በተሻሻለው ቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 7(1) ላይ ወንዱም ሆነ ሴቷ አስራ ስምንት አመት ሳይሞላቸው ጋብቻ መፈጸም እንደማይችሉ ይገልፃል፡፡ ነገር ግን በልዩ ሁኔታ ይህ እድሜ ሳይሞላ በፍትህ ሚኒስቴሩ ከመደበኛ እድሜ ሁለት ዓመት ያልበለጠ ጊዜ በመቀነስ እንዲጋቡ ሊፈቅድ ይችላል፡፡ ይህ የሚሆነው ከባድ ምክንያት ሲያጋጥም ብቻ ነው፡፡
3. ዝምድና (Affinity and Consagunity)
ከህብረተሰቡ ሞራልና ከጤና ምክንያት የተነሳ ተጋቢዎች የቅርብ ዘመድ (የስጋም ሆነ የጋብቻ ዘመድ) መሆን እንደሌለባቸው እሙን ነው፡፡ በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 8 እና 9 ላይ ክልከላው በግልጽ የተቀመጠ ነው፡፡


4. በጋብቻ ላይ ጋብቻ (Bigamy)
የፀና ጋብቻ ያለው አንድ ሰው ይህ ጋብቻ ጸንቶ እያለ ሌላ ጋብቻ መፈጸም እንደማይችል በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 11 ክልከላ ተጥሎበታል፡፡
5. በብቸኝት ለመኖር የተወሰነ ጊዜ (Period of Widowhood)
ይሄኛው ክልከላ ወይም ቅድመ ሁኔታ ከላይ ካሉት አራት ቅድመ ሁኔታዎች ለየት ባለ መልኩ በሴቶች ላይ ብቻ የተጣለ ነው፡፡ አንዲት ሴት አስቀድሞ የነበራት ጋብቻ ከቀረ በኋላ አንድ መቶ ሰማኒያ ቀን ካላለፈ በቀር ሌላ ጋብቻ መፈጸም እንደማትችል ክልከላ ተጥሎባታል፡፡ ነገር ግን ይህ አንድ መቶ ሰማኒያ ቀን ሳይደርስ የወለደች እንደሆን ወይም ጋብቻ የምትፈጽመው ከቀድሞ ባለቤቷ ጋር ከሆነ ወይም እርጉዝ አለመሆኗ በህክምና ከተረጋገጠ ወይም ይህን ጊዜ እንዳትጠብቅ በፍ/ቤት የተወሰነ እንደሆነ ይህን ጊዜ ሳትጠብቅ ጋብቻ ልትፈጽም እንደምትችል በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 16 (2) ላይ ተቀምጧል፡፡ ይህ ክልከላ በመሰረታዊነት የተቀመጠው የህፃናትን መብት ለመጠበቅ ነው፡፡ ህፃናት ወላጆቻቸውን የማወቅና ከወላጆቻቸው እንክብካቤ የማግኘት መብት እንዳላቸው በሕገ-መንግስታችንና አለማቀፍ ስምምነቶች ላይ የተቀመጡ እና የተረጋገጠ መብታቸው ነው፡፡ በመሆኑም ይህን ክልከላ በማድረግ የሕፃናትን መብት ለማስከበር የወላጆቻቸው ማንነት ላይ አከራካሪ ሁኔታ እንዳይፈጠር ነው፡፡

ቸር ሰንብቱ
ፌናን ተጊበሉ
ጥር 14/2013 ዓ.ም

የወንጀል ክስ ማንሳት እና ማስቀጠል የሚቻለዉ መቼ ነዉ?
የክስ ማንሳት የፍሬ ነገር ይዘትና ስነ ሥርዓት በወ/መ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ. 122 ስር በአምስት ንዑስ አንቀጾች ተጠቃሎ ይገኛል፡፡ በይዘቱም፡-
ከከባድ የሰው ግድያ እና ከከባድ ውንብድና ወንጀሎች ውጭ ዐ/ሕግ ከፍርድ በፊት ክስ ማንሳት ይችላል፡፡
ክስ የሚነሳው በዐ/ህጉ ጥያቄ ወይም በሌላ የመንግስት አካል ትዕዛዝ ሊሆን ይችላል፡፡
ክሱ የሚነሳው በፍ/ቤት ፈቃድ ሲሆን ፍ/ቤቱ ለመከልከልም ሆነ በመፍቀድ ምክንያቱን ማስቀመጥ አለበት፡፡
በወ/መ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ. 113 መሰረት አዲስ ክስ ካልቀረበ ተከሳሹ ለግዜው ይለቀቃል፡፡
የክሱ መነሳት ዐ/ሕግ ክስን ከማንቀሳቀስ አያግደውም፡፡
የሚል ሀሳብ ያለው ነው፡፡
የፍትሕና የሕግ ሥርዓት ምርምር ኢንስቲቲዩት ባዘጋጀው ረቂቅ የወንጀል ስነ-ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 119 ስር ዐ/ሕግ ከፍርድ ቤት በማንኛውም ጊዜ ክስ ማንሳት የሚችል መሆኑን በወ/መ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ. 122 ስር የተመለከተው የፍርድ ቤት ፈቃድና በተወሰኑ የወንጀል ክሶች ላይ የተደረገው ክልከላ ተነስቷል፡፡ አብሮ በተዘጋጀው የህጉ ሀተታ ዘምክንያትም ጉዳዩን ዐ/ሕግ ካልተከታተለው በውጤት ደረጃ ልዩነት የሌለው በመሆኑ በተወሰኑ ወንጀሎች የተደረገው ክልከላ እና የፍ/ቤት ፈቃድ መጠየቅ አስፈላጊ ሆኖ አልተገኘም በሚል አስፍሯል፡፡
የኢ.ፌ.ድሪ. አስፈጻሚ አካላትን ስልጣን እና ተግባር ለመወሰን የወጣው አዋጅ ቁ. 691/2003 የፍትሕ ሚኒስቴርን ስልጣንና ተግባር በዘረዝረው አንቀጽ 16 ስር በንዑስ አንቀጽ 6 “… በቂ ምክንያት ሲኖር በህጉ መሰረት ክሱን ያነሳል…” በሚል ያስቀምጣል፡፡ የፌደራል ጠቅላይ ዐ/ሕግ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁ. 947/2008 ክስ ማንሳትን አስመልክቶ “… የፌደራል ጠ/ዐ/ሕግ ለህዝብ ጥቅም አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው ጠ/ሚንስትሩን በማማከር ክስ ያነሳል፡፡ የተነሳም ክስ እንዲቀጥል ያደርጋል፡፡” የሚል ድንጋጌ አካቷል፡፡ የፍትሕ ሚኒስቴር በ2003 ባዘጋጀው የኢትየጲያ የወንጀል ፖሊሲ ላይ በገጽ 37 ክስ ማንሳትን አስመልክቶ “… ዐ/ሕግ የመሰረተውን የወንጀል ክስ ክርክር መቀጠል የህዝብና የመንግስት ጥቅምን አያስጠብቅም ብሎ ካመነ ለፍ/ቤቱ በማስታወቅ ክስን ማቋረጥ ይችላል፡፡ … በዐ/ሕግ ጥያቄ የተነሳ ክስ ለህዝብ ጥቅም አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ የተቋረጠውን የክስ ሂደት የሚቀጥል መሆኑ…” በሚል አስቀምጧል፡፡
ከላይ የተመለከቱት ህጎች በጥቅሉ ክስ ማንሳት በመቀጠል ላይ ያለ የክርክር ሂደት ለሰፊና ለተሻለ ጥቅም ሊቋረጥ የሚችልበት ሥርዓት መሆኑን ያመለክታሉ፡፡ በአንዳንድ የሕግ ስርኣቶች የወንጀል ክስ ለማስጀመር የግድ የጽሁፍ አቤቱታ መቅረብ ያለበት እንደመሆኑ መጠን (Accusatory principle) በፍ/ቤት ተቀባይነት አግኝቶ የተጀመረን ክርክር ዐ/ሕግ ማንሳት አይችልም፡፡ (Principle of immutability) በሌሎች የሕግ ስርዓቶች ክስን ለማንሳት አሳማኝ የሆነ ምክንያት በማቅረብ በፍ/ቤት ፈቃድ (Up on the consent of the court) ሊፈጸም ይችላል፡፡ የወ/መ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ. 122 በሁለቱ የሕግ ስርዓቶች መካከል የተቀመጠ ይመስላል፡፡ በመርህ ደረጃ በፍ/ቤት ፈቃድ በበቂ ምክንያት ክስ ማንሳት የሚቻል ሲሆን በከባድ ወንጀሎች ላይ ግን ክልከላ ተደርጎበታል፡፡
በአጠቃላይ በክስ ማንሳት ወቅት የዐ/ሕግ፤ የመንግስትና የፍ/ቤት ሚና እና ሀላፊነት ምንድን ነው? (ለማስቀጠልም-) ክስ ለማንሳትና ለማስቀጠል ተገቢ ሊሆን የሚችልና ተቀባይነት ሊኖረው የሚገባ ምክንያት የቱ ነው? የሚሉት ነጥቦች በትኩረት መመርመር የሚኖርባቸው ጉዳዮች ናቸው፡፡
ከላይ በተጠቀሱት ህጎች ውስጥ በአንድ በኩል ክስን ለማንሳትና ለማስቀጠል በፍ/ቤት ፍቅድ ስልጣን ላይ ወጥ አቋም ባያንጸባርቁም ክስ ማንሳትና ማስቀጠል በቂ ምክንያት ሊኖረው ወይም የህዝብ ጥቅምን መሰረት ያደረገ ሊሆን እንደሚገባ ያሰምሩበታል፡፡ የቀረበው ምክንያት ተገቢ መሆን አለመሆኑን ደግሞ መመርመር የፍ/ቤት ስልጣን ነው፡፡ በሌላ በኩል ፍ/ቤቱ በጉዳዩ ላይ ብይን ሲሰጥ ምክንያቱን ማስቀመጥ አለበት፡፡ ዐ/ሕግ አቤቱታውን ሲያቀርብም ምክንያት ማቅረብ ያለበት መሆኑ ግልጽ ነው፡፡
በዘፈቀደ ክስን ማንሳትና ማስቀጠል ከፍ/ቤት ነጻነት ጋር የሚያያዝ ነው፡፡ የፍርድ ቤቶች ነጻነት አንድ ጉዳይ በፍ/ቤት ከቀረበ በኋላ ፍ/ቤቱ በጉዳዩ ላይ ባለሙሉ ስልጣን በመሆኑ በእያንዳንዱ ጉዳይ የመወሰን ስልጣንን ይጎናፀፋል፡፡ እንኳንስ በወንጀል ፍትሕ አስተዳደር በፍትሐብሔር ጉዳዮች እንኳ ክስ በፍ/ቤቱ ፈቃድ እና ያለፈቃድ ካነሳ በኋላ ማስቀጠሉ ላይ ትልቅ ልዩነት ይፈጥራል፡፡ የፍ/ቤቱን ፈቃድ ለማግኘት ምክንያት ማቅረብ የሚያስፈልግ ሲሆን ከፈቃድ ውጭ ክስን ማንሳት ደግሞ ወደ ፊት በተመሳሳይ ጉዳይ ሌላ አዲስ ክስ ማቅረብ እንዳይችል ያደርገዋል፡፡ (የፍ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ. 278 – 279) በወንጀል የፍትሕ አስተዳደር ውስጥ በሁሉም መልኩ ሊባል በሚችል መጠን ትኩረትና ጥብቅ ቁጥጥር ያሻል፡፡
የጉዳዩን ጥቅል ይዘት በመመልከት ክስ ለማንሳትም ሆነ የተነሳ ክስ ለማስቀጠል ለህዝብ ጥቅም የተደረጉ መሆናቸውን ፍ/ቤቶች መገምገም አለባቸው፡፡ የክስ ማንሳትና ማስቀጠል ሥርዓት ተገቢ ላልሆነ አላማ እንዳይውል መከልከል አለበት፡፡ በወንጀል የፍትሕ አስተዳደር ላይ የአንድን ሰው የፍትሕ ሥርዓት ግንዛቤ እና እምነት በሚቃረን መልኩ መፈጸም የለበትም፡፡ የህዝብ ጥቅም፤ ፍትሐዊነት ቅንልቦና የሕግ ሥርዓት (ሂደት) (Public interest, Fairness, Good Faith (Bonafide) & Fairness) ታሳቢ ተደርገው የሚፈጸም ሥርዓት ነው፡፡ የማስረጃ ማነስን (Paucity of evidence) የግዜ፤ ገንዘብ እና የውጤታማነት ጉዳዮችን (Time ,money & chance of success) ታሳቢ ተደርጎ ክስ የማይነሳ ሲሆን በነዚሁ ታሳቢነትም አይንቀሳቀስም፡፡
በእኛ ሀገር የሕግ ሥርዓት የህዝብ ጥቅም / በቂ ምክንያት የሚሉት የትኞቹን ምክንያቶች ነው የሚለው በግልጽ በሕግ ወይም በፍርድ ተቀምጠው ባይገኙም በዳበሩ የሕግ ስርዓቶች ውስጥ እነዚህ ምክንያቶች በተለመደ ሁኔታ የትኞቹ እንደሆኑ ይታወቃል፡፡ በዚህም፡-
ክሶቹ ፖለቲካዊ ወይም ግለሰባዊ በቀልን መሰረት አድርገው ቀርበው ሲገኙ፤ (Political & personal vendetta)
መንግስታዊ እና ህዝባዊ በሆነ ምክንያት ክስን ለመቀጠል የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎች አለመኖር፤
በሁኔታዎች መቀያየር ምክንያት በክሱ መቀጠል ህዝብና መንግስትን የሚጎዳ ሆኖ ሲገኙ ናቸው፡፡
በክርክር ቀረቦ በተሰማ አንድ ጉዳይ ዐ/ሕግ የክስ ማንሳት አቤቱታ የቀረበ ሲሆን ምክንያቱም “ተጨማሪ ማጣራት የሚገባን ጉዳይ ስላገኘን” የሚል ነበር፡፡ ፍ/ቤቱም የቀረበውን ምክንያት ሳይመረመር በጥቅሉ ተቀብሎት ክሱ ተቋርጧል፡፡ በሌላ ግዜ በተመሳሳይ ጉዳይ ዐ/ሕግ ክስ እንዲንቀሳቀስ አቤቱታ ያቀረበ ሲሆን የሰጠው ምክንያትም 1ኛው ምስክር ቃሌን አቃናለሁ ያለ በመሆኑ መዝገቡ ይንቀሳቀስ ምስክሮች እንደ አዲስ ይሰሙልኝ በሚል ነው፡፡በመሰረቱ የቀረበው ምክንያት አሳማኝ እና ለህዝብ ጥቅም የተደረገ ስለመሆኑ ከመመርመሩ በፊት ክስ ለማንሳት የቀረበው ምክንያትና ክስ ለማስቀጠል የቀረበው ምክንያት የተለያዩ ናቸው፡፡ በሌላ በ

ኩል በክርክሩ ሂደት ተሰምተው የተመለሱ ምስክሮችን ክስን በማቋረጥ እንደገና ቀርበው እንዲሰሙ ማድረግ የክርክር አመራር ስርኣትን ያልተከተለ እና ህገ ወጥ ነው፡፡በአጠቃላይ የክስ ማንሳትና ማንቀሳቀስ የዐ/ሕግ ያልተሸራረፈ መብት ሳይሆን በሕግ መሰረት በተቋቋሙ ፍ/ቤቶች የሚመራ የወንጀል ፍትሕ ሥርዓት መሆኑን መገንዘብ ያሻል፡፡
Mr zee
ምንጭ
የወንጀል ሕግ እና ስነስርዓቱ
በይነ መረብ

ሥለ ጦር መሣሪያ ሕግ
ማን፣ ምን መታጠቅ ይችላል?
መንግሥት የዜጎችን ሰላምና ፀጥታ ለማስጠበቅ እንዲሁም የሕዝብን መብትና ደህንነት ለማስከበር የጦር መሳሪያ አስተዳደር እና ቁጥጥርን በተመለከተ አዲስ ሕግ ማውጣት አስፈልጎኛል ብሏል።
ረቂቅ አዋጁም ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርቦ ታህሳስ 28 ቀን 2012 ዓ.ም ጸድቋል።
"ተቆጣጣሪ ተቋም" ተብሎ የሚጠራው የኢትዮጵያ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ወይም ውክልና የተሰጠው የክልል ፖሊስ ኮሚሽን በሥሩ ብሔራዊ የጦር መሳሪያ ቁጥጥር የሥራ ክፍል አደራጅቶ አዋጁን ያስፈጽማል።
ለመሆኑ ይህ ሕግ ምን ይላል? ማን፣ ምን፣ እንዴት መታጠቅ ይችላል? ሕገወጥ የጦር መሳሪያ ዝውውር መበራከት ምንን ያመለክታል?
የጦር መሳሪያዎቹ ምንጫቸው የት ነው?
የጦር መሳሪያ ፍቃድ እና ሁኔታ?
ለግለሰብ የሚፈቀደው አንድ አነስተኛ ወይም አንድ ቀላል የጦር መሳሪያ ብቻ ነው። ለድርጅትም ቢሆን የሚፈቀደው የጦር መሳሪያ አይነት አነስተኛ ወይም ቀላል የጦር መሳሪያ ሲሆን፤ ዝርዝሩ እና የጥይት ብዛት በተቆጣጣሪው ተቋም በሚወጣ መመሪያ ይወሰናል።
የጦር መሳሪያ ፍቃድ የተጠየቀበት የጦር መሳሪያ ከዚህ ቀደም በሌላ ሰው ስም ፈቃድ ያልወጣበት እና የጦር መሳሪያው ወንጀል ያልተሰራበት መሆን አለበት።

ፍቃድ የሚሰጥባቸው መስፈርቶች
በተቆጣጣሪ ተቋሙ የሚወጣውን ዕድሜ የሚያሟላ፣ ቋሚ አድራሻ እና መተዳደሪያ ገቢ ያለው
ኢትዮጵያዊ የሆነ ወይም በኢትዮጵያ ውስጥ ለመኖር ፍቃድ ያለው
1 ከጦር መሳሪያ አያያዝ ጋር ያሉ ሕጎችን ግዴታዎች መወጣት የሚችል
2 ለጦር መሳሪያ ፍቃድና እድሳት አስፈላጊውን ክፍያ የሚከፍል
3 ከሚኖርበት አካባቢ አስተዳደር መልካም ሥነ ምግባር ያለው ለመሆኑ የትብብር ደብዳቤ ማቅረብ የሚችል፤ የሚሉ መስፈርቶች ይገኙበታል።

የተከለከሉ ተግባራት
ሀ በዚህ አዋጅ መሰረት ከተፈቀደለት ሰው ውጪ ማንኛውም ሰው፤ የፀና ፍቃድ ሳይኖረው የጦር መሳሪያ እና መለዋወጫዎች ወይም አብረው ጥቅም ላይ ሊውሉ የሚችሉ መሳሪያዎችን፣ ወደ ሀገር ማስገባት እና ማስወጣት፣ መያዝ፣ ማከማቸት፣ መገልገል፣ መደለል፣ መሸጥ፣ መግዛት፣ ማስተላለፍ፣ ማዘዋወር . . . ከተከለከሉ ተግባራት መካከል ይገኙበታል።

የጦር መሳሪያ ይዞ መገኘት የማይቻልባቸው ሥፍራዎች
1 ሰላማዊ ሰልፍ ወይም አድማ በሚደረግባቸው ሥፍራዎች
2 በምርጫ ሥፍራዎች
ሆቴል፣ ሲኒማ ቤቶች፣ ሙዚየሞች እና ተመሳሳይ በሆኑ የሕዝብ መዝናኛ ሥፍራዎች
3 በትምህርት እና ሃይማኖት ተቋማት ግቢ ውስጥ
3 ሆስፒታል፣ መሥሪያ ቤቶች . . . የህዝብ አገልግሎት የሚሰጥባቸው ሥፍራዎች ተጠቃሽ ናቸው።
መሳሪያ ታጥቀው ከላይ ወደ ተጠቀሱት ሥፍራዎች መግባት ካሰቡ በቅድሚያ የጦር መሳሪያውን ለተቋማቱ የጥበቃ ሰራተኞች ማስረከብ ይኖርብዎታል።

mr zee
ምንጭ
የጦር መሠሪያ አዋጅ
በይነ መረብ

ጤና ይስጥልኝ
ከዚህ ቀደም በ“የመከላከያ ሠራዊት አዋጅ ቁጥር 1100/2011 " ድንጋጌ ላይ በመነሳት በሠራዊቱ ዉስጥ አንዳንድ ጥቅማ ጥቅሞችን በማሳየት በአዋጁ ላይ ስለተቀመጡት የማዕረግ ደረጃዎች እና ስለሚሰጡ ሽልማቶች ጽሑፍ እንደምናቀርብ ቃል በገባነዉ መሠረት፤ አነሆ፡-
መልካም ንባብ፡-
የመከላከያ ሠራዊት በምድር፤ በአየር፤ በባህር ኃይል እና በልዩ ዘመቻዎች ኃይል የሚደራጅ ሆኖ እንደአስፈላጊነትም የስፔስና የሳይበር ኃይሎችን ሊያካትት እንደሚችል የተደነገገዉ ቢኖርም በአዋጁ ላይ የማዕረግ ደረጃዎቻቸዉ ተዘርዝሮ የምናገኘዉ የምድር እና የአየር ኃይልን በመሆኑ ይህንኑ እንደሚከተለዉ እናሰፍረዋለን፡-
የማዕረግ ደረጃዎች
በምድር ኃይል
ሀ) ምክትል አስር አለቃ ቸ) ምክትል መቶ አለቃ
ለ) አስር አለቃ ኀ) መቶ አለቃ
ሐ) ሃምሳ አለቃ ነ) ሻምበል
መ) መጋቢ ሃምሳ አለቃ ኘ) ሻለቃ
ሠ) ሻምበል ባሻ አ) ሌተናል ኮሎኔል
ረ) ሻለቃ መጋቢ ባሻ ከ) ኮሎኔል
ሰ) ሻለቃ ባሻ ኸ)ብርጋዴር ጀነራል
ሸ) ጁኒየር ዋራንት ኦፊሰር ወ)ሜጀር ጀነራል
ቀ) ሲኒየር ዋራንት ሶፊሰር ዐ) ሌተናል ጀነራል
በ) ማስተር ዋራንት ኦፊሰር ዘ) ጀነራል
ተ) ቺፍ ዋራንት ኦፊሰር
በአየር ኃይል
በአየር ኃይል የማዕረግ ደረጃዎች ከጁኒየር ዋራንት ኦፊሰር እስከ ጀነራል ድረስ ያሉት (ከፊደል ሸ እስከ ፊደል ዘ) ተመሳሳይ ሆነዉ ከጀነራል ዋራንት ኦፊሰር በታች ያሉት የአየር ኃይል የማዕረግ ደረጃዎች የሚከተለዉ ይሆናል፡-
ደረጀ ማርቆስ ጥር 2013 ዓ.ም

ሀ) ጁኒየር ኤርክራፍት ማን ሠ) ሲኒየር ቴክኒሺያን
ለ) ሲኒየር ኤርክራፍት ማን ረ) ሊዲንግ ቴክኒሺያን
ሐ) ሊዲንግ ኤርክራፍት ማን ሰ) ማስተር ቴክኒሺያን
መ) ጁኒየር ቴክኒሺያን
ለመከላከያ ሠራዊት አባላት ሜዳይ ሪቫንና የምሥክር ወረቀትና ከዚሁ ጋርም ልዩ መብት ያለ ሲሆን ይህንኑ እንደሚከተለዉ እንመልከተዉ፡-
ሀ)የአድዋ ድል ሜዳይ
ለ) የአዉደ ዉጊያ ጅግና ሜዳይ አንደኛ ደረጃ
ሐ) የአዉደ ዉጊያ ጅግና ሜዳይ ሁለተኛ ደረጃ
መ) የአዉደ ዉጊያ ጅግና ሜዳይ ሦስተኛ ደረጃ
ሠ) የትግል ተሳትፎ ሜዳይ ባለዘንባባ
ረ) የትግል ተሳትፎ ሜዳይ ያለ ዘንባባ
ሰ) የላቀ የሥራ ዉጤት ሜዳይ
ሸ) የዉትድርና አገልግሎት ሜዳይ አንደኛ ደረጃ
ቀ) የዉትድርና አገልግሎት ሜዳይ ሁለተኛ ደረጃ
በ) የዉትድርና አገልግሎት ሜዳይ ሦስተኛ ደረጃ
ተ) ዓለም አቀፍ የሰላም ማስጠበቅ ሜዳይ
ቸ) የአዉደ ዉጊያ ቁስለኛ ሜዳይ
ኘ) የዉትድርና አገልግሎት ሪቫን
ኀ) የዉትድርና አገልግሎት ሪቫን
ነ) የዉጊያ ተሳትፎ የምስክር ወረቀት
ሲሆኑ ከዚህ በላይ በፊደል (ሀ)፤ ከፊደል (ለ) እስከ (መ) የተጠቀሱትና በፊደል (ሰ) የተጠቀሰዉ የገንዘብ ወይም የዓይነት ሽልማትም የሚያስገኙ መሆናቸዉንም ልብ ይሏል፡፡
ደረጀ ማርቆስ ጥር 2013 ዓ.ም

ሰላም እንዴት ሰነበታችሁ በዛሬ ጽሁፋችን ስለ ዋስትና ስናነሳ ባለእዳዉን በተመለከተ በፍርድ አፈጻጸም ምክንያት ስለማይወሰዱ ሃብቶች አቅርበናል መልካም ንባብ፡-
ከዉልም ሆነ ከዉል ዉጭ በሚመነጭ ግዴታ የባለዕዳዉ ንብረት ከእርሱ ላይ ገንዘብ ሊጠይቁ ለሚችሉ ባለመብቶች ሁሉ የጋራ መያዣቸዉ ነዉ፡፡ ባለገንዘቦቹ ከባለዕዳዉ ጋር የተለየ ስምምነት ማድረግ ሳያስፈልጋቸዉ ባለገንዘብ በመሆናቸዉ ብቻ የዚህ መብት ተጠቃሚዎች ይሆናሉ፡፡ በባለዕዳዉ ላይ የሚያቀርቡትን ጥያቄ በፍርድ ካረጋገጡ አፈጻጸሙን በንብረቱ ላይ በፍ.ብ.ሕ.ቁ 1988(1) መሠረት ለባለዕዳዉ ግዴታ አፈጻጸም ማረጋገጫ የሚሆነዉ ሊያዝበት አይገባም ተብሎ በሕግ ከተደነገገዉ በቀር የመጠየቅ መብት ይኖራቸዋል፡፡
ህድአት ጥር/2013 ዓ.ም

እነዚህ ባለገንዘቡ መብቱን/ገንዘቡን የማይጠይቅባቸዉ ወይም በፍርድ አፈጻጸም ምክንያት የማይወሰዱ የባለዕዳዉ ንብረቶች/ሃብቶች የሚከተሉት ናቸዉ፡፡
• ለፍርድ ባለዕዳዉና ለቤተሰቡ የዕለት አገልግሎት የሚጠቅሙ ልብሶች የምግብ ማብሰያ የሆኑ የቤት ቁሳቁስ የመኝታ አልጋ የአልጋ ልብሶችና የብርድ ልብሶች
• ለዕለት ሞያ ሥራዎቹ አገልገሎት ለንግድ ሥራዉ ማከናወኛ ተገቢ የሆኑ ዕቃዎች
• የፍርድ ባለዕዳዉ ገበሬ ወይም በእርሻ ሥራ የሚተዳደር ሲሆን በፍርድ ቤቱ አስተያየት ለዚሁ ሥራዉ አገልግሎት በቂ ሆነዉ የሚገመቱ የቀንድ ከብቶች የዘር እሕልና ሌላም ፍጹም አስፈላጊ የሆኑ ነገሮች
• ለራሱና ለቤተሰቡ ለሶስት ወር መተዳደሪያ የሚበቃ ገንዘብና ለዕለት ምግብ ጠቃሚ የሚሆን ሥንቅ
• ለጡረታዉ የሚከፈለዉ ገንዘብና ባል ሚስቱን ከፈታ በኋላ ለወር ቀለቡዋ የሚከፍላት ገንዘብ
• የፍርደ ባዕዳዉ የወር ደመወዝ ሁለት ሶስተኛዉ እጅ
• እንዳይበር እንዳይሸጥና ለዕዳ መክፈያ እንዳይሆን በማናቸዉም ሕግ ላይ የተወሰነ ማናቸዉም ዓይነት ሀብት ወይም ንብረት
ምንጭ የኢትዮጵያ ዉል ሕግ መሰረተ ሀሳቦች/ጥላሁን ተሾመ/
የፍ.ብ.ሕ
የፍ.ብ.ሥ.ሥ.ሕ
ህድአት ጥር/2013 ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ
ዉድ አንባቢያን የጥላቻ ንግግር፤ የሐሰት ወሬ እና የሐሰት መረጃ ይዋል ይደር እንጂ እዉነቱ መዉጣቱ የማይቀርና ይህንን በሚጠየፍ ሕብረተ-ሰብ ዘንድም የማህበራዊ ቅጣትን የሚያስከትል መሆኑ እንዳለ ሆኖ እንዲህ ዓይነቱ ድርጊትም በሕግም ቅጣት ሊጣልበት ግድ የሚለዉ በመሆኑ " የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር አዋጅ ቁጥር 1185/2012" ወጥቶ ሥራ ላይ የዋለና እኔም በዚህ ላይ መጠነኛ ግንዛቤ ለመፍጠር ይረዳ ዘንድ የሚከተለዉን ለማቅረብ ወደድኩ፡-
መልካም ንባብ
የዲሞክራሲ መብቶች ከሆኑት አንዱ ሀሳብን በነጻ የመያዝና የመግለጽ ቢሆንም ይህ መብት ግን ሕገ-መንግሥታዊ ጥበቃ የሚደረግለትን ያህል በአጠቃቀም ረገድ በሌላ ሰዉ ላይ ወይም የጦርነት ቅስቀሳን የሚያነሳሳ የጥላቻ ንግግር ማድረግን ወይም የሐሰተኛ መረጃ ማሰራጨትን በሕገ-መንግሥቱም ሆነ ከዚህ በላይ በገለጽኩት አዋጅ ቁጥር 1185/2012 የተከለከለና ቅጣት የሚጣልበት መሆኑን ስንገልጽ ከዚህ አንጻር የጥላቻ ንግግርን በብሮድካስት፤ በሕትመት ወይም በማሕበራዊ ሚዲያዎች ወይም በሌላ ተመሳሳይ ዘዴዎች አማካኝነት በጽሑፍ ፤ በምስል፤ በድምጽ ወይም በቪዲዮ ማሰራጨት መሆኑንና ይህም የተከለከለ መሆኑን፤
የሐሰት መረጃን ማሰራጨት ማለት ደግሞ የሐሰት መረጃዉን በአደባባይ ስብሰባዎች በብሮድካስት፤ በሕትመት ወይም በማህበራዊ ሚዲያዎች ወይም በሌላ ተመሳሳይ ዘዴዎች አማካኝነት በጽሑፍ፤ በምስል፤ በድምጽ ወይም በቪዲዮ ማሰራጨት የተከለከለ መሆኑን እና አነዚህኑ ማለትም ሐሰተኛ መረጃዎች ማሰራጨት እስከ አንድ መቶ ሺህ ብርና እስከ አምስት ዓመት የሚደርስ የእስራት መቀጮን የሚያስከትል ይሆናል፡፡
ህድአት ጌታቸዉ
የካቲት/2013 ዓ.ም