ካርታ ማምከን
• የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለቤትነት ማረጋገጫ ማስረጃ /ደብተር ወይም ካርታ/ በመሰረዝ ዋጋ ማሳጣት
አንድ የአስተዳደር አካል የቤት ባለቤትነት ማስረጃ በፈለገው ጊዜ ከሕግ ውጪ እንዲሰረዝ ማስቻል በኢ.ፌ.ዲ. ሪ ሕገ መንግስት አንቀጽ 40/1/ እና /2/ ድንጋጌ ሥር የተከበረውን የንብረት ባለቤትነት መብት ዋጋ የሚያሣጣው ነው፡፡ የፍ/ብ/ሕ/ቁጥር 1195 እና 1196 ድንጋጌዎች አንድ ላይ ሲነበቡም የአስተዳደር አካል በባለቤት ማረጋገጫ ማስረጃ አሰጣጥ ላይ ፍጽም የሆነ አስተዳደራዊ ስልጣን ያለው ስለመሆኑ አያሣዩም፡፡ ይልቁንም ድንጋጌዎች እርስ በእርሣቸውም ሆነ ከፍ/ሕ/ቁጥር 1198 ድንጋጌ ጋር ተዛምደው ሲታዩ የባለቤት ማረጋገጫ ደብተር የሚሰረዘው በሕጉ በተመለከቱት ምክንያቶች ብቻ መሆኑን ከሕጉ ውጪ ተግባሩ ተከናውኖ ከተገኘም መብቱ የተነካው ሠው በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገ መንግስት አንቀጽ 37፣78 እና 79 ድንጋጌዎች መሠረት ጉዳዩን ስልጣን ላለው ፍርድ ቤት አቅርቦ አቤቱታው እንዲታይለት የሚያርግበት ጉዳይ እንጂ አስተዳደር አካሉ የሰጠው ውሣኔ በፍርድ ቤት እንዳይታይ የሚገደብበት ስርዓት የሌለ መሆኑን የምንገነዘበው ነው፡፡
ሰ/መ/ቁ. 42501 ቅጽ 15፣ ኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ህገ መንግስት አንቀጽ 37፣ 38፣ 79፣ ፍ/ህ/ቁ. 1195፣ 1196፣ 1198
አስተዳደራዊ ተቋማት በሕግ ተለይቶ በተሰጣቸው ጉዳይ የመወሰን ሥልጣን እንዳላቸው የታወቀ ነው፡፡ ይሁንና ለአንድ ባለ ጉዳይ የተሰጠው ካርታ የተሰጠበት እና የተሻረበት አግባብ በሕግ አግባብ መሆን ያለመሆኑን አጣርቶ የመወሰን ሥልጣን የፍርድ ቤቶች ነው፡፡ በዚህ ረገድ አንድ ፍርድ ቤት የባለቤትነት ማረጋገጫ ካርታን የመሰረዝ ሥልጣን የአስተዳደር ክፍል ነው፣ ፍርድ ቤት ጉዳዩን አይቶ የመወሰን ሥልጣን የለውም በማለት የሚደርስበት ድምዳሜ የጉዳዩን የክርክር ባህሪ እና ይዘት ያላገናዘበ ነው፡፡ ፍርድ ቤቶች በአስተዳደር ክፍል የተሰጠው ካርታ የተሰጠበት ወይም የተሻረበት ሥርዓት እና አስተዳደራዊ ውሳኔው ሕግና መመሪያ ያገናዘበ መሆን ያለመሆኑን በማጣራት ውሳኔ የመስጠት ሥልጣን እንዳላቸው ከፍ/ህ/ቁ. 1196 እና በህገ መንግስቱ ስለ ንብረት መብት ከአደረገው ድንጋጌና በፍርድ የሚያልቁ ጉዳዮችን በተመለከተ በህገ መንግስቱ አንቀጽ 37 ከተመለከቱት ድንጋጌዎች ይዘት የምንረዳው ጉዳይ ነው፡፡
ሰ/መ/ቁ 99071 ቅጽ 18፣ ኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ህገ
መንግስት አንቀጽ 37፣ ፍ/ህ/ቁ. 1196 ይመልከቱ
mr zee
ሰኔ

አባትነትን_እንዴት_ይረጋገጣል ?
አባትነት ለማረጋገጥ ሕጉ የተለያዩ ዘዴዎችን ይጠቀማል፡፡ [ የፌደራል የቤተሰብ ህግ ]
1,የሕግ ግምት [ከአንቀፅ 126 -130]
2, ልጅን መቀበል [ከአንቀፅ 131 -142]
3,የፍርድ ቤት ዉሳኔ ናቸዉ፡፡[ከአንቀፅ 143 -145]
ሀ. #የሕግ ግምት
የሕግ ግምት መሠረት የሚያደርገው ልጁ በሚፀነስበት ወይም በሚወለድበት ጊዜ በእናትና በአንድ ወንድ መካከል በሕግ የታወቀ ግንኙነት መኖርን በማረጋገጥ ነዉ፡፡ ይህም ልጁ ሲፀነስ ወይም ሲወለድ ከልጅ እናት ጋር በጋብቻ የነበረ ባል ወይም ጋብቻ ሳይፈጽም አብሯት የነበረው ወንድ የልጅ አባት ነዉ ብሎ ሕጉ ግምት ይወስዳል፡፡ በመሆኑም በልደት ምስክር ወረቀት አባቱ ሌላ ነው ተብሎ ቢፃፍም እንኳን ይህ የሕጉ ግምት አይቀየርም፡፡
ልጅ የተፀነሰው በጋብቻ ወይም አብሮ በኖሩበት ጊዜ ውስጥ ነው የሚባለው ጋብቻው ከተፈጸመበት ወይም አብሮ መኖር ከተጀመረበት ከ180 ቀናት በኋላ ልጅ ሲወለድ መሆኑ በሕጉ በግልጽ ተመልክቷል፡፡ እንዲሁም ጋብቻው ፈርሶ ወይም አብሮ መኖር አብቅቶ ከሆነ ከፈረሰበት ወይም ካበቃበት ቀን ጀምሮ በ300 ቀናት ዉስጥ ልጅ የተወለደ እንደሆነ ነው፡፡ በመሆኑም የልጅ አባት የሚባለዉ በተመለከቱ ጊዜያት ከልጅ እናት ጋር አብሮ ያለው ወይም የነበረ ሰው ነው፡፡ ይህንን የሕጉን ግምት በሌላ ማስረጃ ማስተባበል አይቻልም፡፡
ለ. #ልጅነትን ስለመቀበል
በመቀበል አባትነት የሚረጋገጠዉ አባትየዉ ልጁን ልጄ ነዉ ብሎ በሚሰጠዉ ማረጋገጫ ስያረጋግጥ ነዉ፡፡ የአባትነት ማረጋገጫ በመስጠት አባትነት የሚረጋገጠዉ የልጅ አባት በሕግ ግምት ለመረጋገጥ የማይቻል ሲሆን ነዉ፡፡ ይህ ሊሆን የሚችለዉ ልጁ የተፀነሰዉ ወይም የተወለደዉ እናት ከአንድ ወንድ ጋር በጋብቻ ወይም ያለጋብቻ በአብሮ መኖር ሥርዓት ሳትመሰርት ልጅ ሲወለድ ነዉ፡፡ በእንዲህ ባለ ሁኔታ አንድ ሰዉ አንድን የተፀነሰ ወይም የተወለደ ልጅ የእርሱ ልጅ መሆኑን አምኖ በመቀበል ቃሉን የሰጠ እንደሆነ የልጁ አባት ይባላል፡፡
መቀበሉን የሚገልጽበት ፎርም ወይም ሥርዓት በክብር መዝገብ ሹም ፊት በመቅረብ በሚሰጠዉ ቃል ወይም በጽሑፍ በሚያደርገዉ ኑዛዜ ወይም በሌላ በማናቸዉም ሥልጣን በተሰጠዉ ባለስልጣን በተረጋገጠ ሠነድ አማካኝነት ነዉ፡፡
በመርህ ደረጃ የመቀበል ቃሉን መስጠት ያለበት አባት ብቻ ነዉ፡፡ አባትየዉ ሞቶ ከሆነ ወይም ፈቃዱን ለመስጠት የማይችል በሆነ ጊዜ ከአባትየዉ ወላጆች አንዱ በእርሱ ስም ልጁን ሊቀበል ይችላል፡፡ አባት ነኝ ባዩ ቃሉን በሚገባዉ ሥርዓት ቢሰጥም እንኳን የልጁ እናት የተቀባዩ አባት እዉነተኝነት ያለዉ መሆኑን ካላመነች የተሰጠዉ ቃል በሕግ ፊት ዉጤት የለዉም፡፡ ይህ ማረጋገጫ ሳትሰጥ እናት ሞታ ወይም ፈቃድ መስጠት የማትችል ከሆነች ከእናት ወላጆች በአንዱ ሊሰጥ ይችላል፡፡ በመርህ ደረጃ አባትነት መቀበል የሚቻለዉ የልጁ በሕይወት እያለ ብቻ ነዉ፡፡
ሐ. #በፍርድ ቤት ዉሳኔ
በሕግ የታወቀ ግኙኝነት ሳይኖር የሚወለድ ልጅ አባት ባይ ሰዉ በፈቃዱ ካልተቀበለ አባት የሚያጣበት ሁኔታ መኖሩ እሙን ነዉ፡፡ በመሆኑም በመካድ ወይም ባለመቀበል አባትነትን የሚያጡ ልጆች በፍርድ ቤት በሚሠጥ ዉሳኔ አባት እንዲያገኙ ህጉ ይኸንን ሶስተኛዉን ዘዴ አስቀምጧል፡፡
አባትነት በፍ/ቤት በሚሰጥ ዉሳኔ እንዲረጋገጥ: መሟላት ያለባቸዉ ሁኔታዎችም፤
ሀ. ልጁ በተፀነሰበት ጊዜ በእናቲቱ ላይ የመደፈር ወይም የመጠለፍ ተግባር የተፈጸመባት ሲሆን፣
ለ. ሆነ ተብሎ በተደረገ የተንኮል ድርጊት ሥልጣንን ያለ አግባብ በመጠቀም አገባሻለሁ በማለት ተስፋ ቃል በመስጠት ወይም በሌላ ተመሳሳይ መንገድ ልጁ በሚፀነስበት ጊዜ ከእናት ጋር ፆታዊ ግኝኙነት የተፈጸመባት ሲሆን:
ሐ. አባት ነዉ በተባለዉ ሰዉ የተጻፈና በማያሻማ ሁኔታ አባትነቱን የሚያረጋግጡ ደብዳቤዎች ወይም ሌሎች ጽሑፎች ሲኖሩ፣
መ. በሕግ የታወቁ ግንኙነት ሳይኖራቸዉ የልጁ እናትና አባት የተባለዉ ሰዉ በሕግ በተመለከተዉ የእርግዝና ጊዜ ቀጣይነት ባለዉ ሁኔታ በግብረ ሥጋ ግንኙነት አብረዉ የኖሩ እንደሆነ ነዉ፡፡
ከእነኝህ ሁኔታዎች በአንዱ ምክንያት ልጅ ተፀንሶ ከሆነ በድርጊቱ ላይ የነበረዉ ወንድ አባት ተብሎ በፍርድ ቤት ይወሰናል፡፡
mr zee

ታሕሣሥ 30 ቀን 2011 ዓ.ም በፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር መዝገብ ቁጥር 160916 በተወሰነው መሠረት ፍ/ቤቶች የፍ/ቤቱን የስራ ቋንቋ የማይችሉ ተከሳሾች በቀረቡላቸው ጊዜ አስተርጓሚ በመመደብ ክሱ በሚገባቸው ቋንቋ በዝርዝር የመንገር እና በጠበቃ ታግዘው የመከራከር መብት እንዳላቸው፤ ጠበቃ ለማቆም የሚያስችል ዓቅም ከሌላቸው በመንግሥት ወጪ ጠበቃ የማግኘት መብት እንዳላቸው የመንገር ሀላፊነት ያለባቸው ስለመሆኑ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገመንግሥት አንቀጽ 9/4 እና 13(1)(2)፣20፣የሲቪል እና የፖለቲካ መብት አንቀጽ 14 በማጤን መገንዘብ ይቻላል፡፡
ቸር ያሰማን! (11/10/2013 ዓ.ም) (ኦምኒኤል)

ግንቦት 27 ቀን 2012 ዓ.ም ፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር መዝገብ ቁጥር 161597 መሠረት አንድ በዉጭ አገር የተሰጠ ፍርድ በኢትዮጵያ ፍርድ ቤቶች ለማስፈጸም በኢትዮጵያ እና ፍርድን በሰጠዉ ፍርድ ቤት አገር መካከል ይህን አስመልክቶ የተደረገ ስምምነት (bilateral agreement) ባይኖርም በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 458 ስር የተመለከቱት ቅድመ ሁኔታዎች መሟላታቸዉ ከተረጋገጠ የኢትዮጵያ ፍርድ ቤቶች ፍርድን ተቀብለዉ ማስፈጸም የሚችል ስለመሆኑ ፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 456፣458 ከሰፈረው ድንጋጌ መገንዘብ ይቻላል፡፡
ቸር ያሰማን! (11/10/2013 ዓ.ም) (ኦምኒኤል)

#Attention

በድምጽ መስጫ ቀን የተከለከሉ ተግባራት ምን ምን ናቸው ?

• ማንኛውም ሰው ከምርጫ ጣቢያው 200 ሜትር ዙሪያ መለስ ርቀት ውስጥ በስካር መንፈስ ውስጥ ሆኖ፣ የጦር መሣሪያ ይዞ ወይም በሌላ በማናቸውም ፀጥታን በሚያደፈርስ ሁኔታ ውስጥ መገኘት የለበትም

• መራጭ ያልሆኑና ድምፅ የሰጡ ሰዎች በምርጫ ጣቢያው ውስጥ መገኘት የለባቸውም

• ማንኛውም ሰው ያለፈቃድ ወደምርጫ ጣቢያው በመግባት / በምርጫ ጣቢያው ግቢ ውስጥም ሆነ ውጭ የምርጫውን እንቅስቃሴ ማወክ ወይም ማደናቀፍ ወይም ምንም አይነት የምርጫ ቅስቀሳ እንቅስቃሴ ማድረግ የለበትም

ወደ ምርጫ ጣቢያ የማይገቡ ነገሮች ምንድናቸው?

• ማንኛውም ሰው እንደ በራሪ ወረቀት፣ ፖስተር እና በሌሎች አጭር ጽሁፍ መልክ የተዘጋጁ የምርጫ ቅስቀሳ ሰነዶችን ይዞ ወደ ምርጫ ጣቢያው መግባት አይችልም፡፡

• ማንኛውም ሰው የጦር መሳሪያ ወይም እንደጩቤ እንደ ሴንጢ የመሳሰሉ ስለትነት ያላቸውን ወይም እንደየአካባቢው ሁኔታ ለሀይል መጠቀሚያነት የሚውሉ እንደዱላ ፣ አለንጋ ፣ ቁራጭ እንጨት ወይም ብረት ወይም ሌላ ማንኛውንም ተቀጣጣይ ወይም የሚፈነዳ ጠጣር ወይም ፈሳሽ ነገር ይዞ ወደ ምርጫ ጣቢያ መግባት የለበትም።

• ከላይ የተዘረዘሩትን የተከለከሉ ነገሮች ወደምርጫ ጣቢያ ይዞ የመጣ መራጭ የምርጫ ጣቢያው የሰልፍ አስከባሪ በሚሰጠው መመሪያ መሰረት በአደራ አስቀምጦ መግባት አለበት።

ምንጭ፦ የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ

ቸር ያሰማን! (14/10/2013 ዓ.ም) (ኦምኒኤል)

በፎቶሾፕ ከሚቀናበሩ የምርጫ ውጤቶች ተጠንቀቁ !

የምርጫ ጣቢያዎች ውጤት እያሳወቁ ይገኛሉ።

በተለያዩ ማህበራዊ ሚዲያዎች የተለያዩ የምርጫ ጣቢያዎች ውጤት ናቸው የተባሉ ወረቀቶች እየተለጠፉ ነው።

ነገር ግን ወረቀቶቹ ላይ ያሉትን ቁጥሮች በፎቶሾፕ የመነካካት፣ የማስተካከል ምልክቶችን ታዝበናል።

በተለይ የቲክቫህ አባላት በሙሉ ፦

1ኛ. ዘመኑ የረቀቀ ነውና የምርጫ ውጤትን በተመለከተ ትክክለኛው ሪፖርት እስኪላክላችሁ ታገሱ

2ኛ. ድምፅ የሰጣችሁበት የምርጫ ጣቢያ #በአካል ተገኝታችሁ የተለጠፈውን ውጤት እንድትመለከቱ እናበረታታለን።

የውጤት ጉዳይ በጥንቃቄ ካልተያዘ እስካሁን የተመጣበትን #ሰላማዊ ሂደትን ሊያበላሽ ስለሚችል ከሀሰተኛ መረጃዎች/በይፋ በምርጫ ቦርድ ካልተረጋገጡ ሪፖርቶች ሁሉ እንድትርቁ አደራ እንላለን።

@tikvahethiopia

እንደስም ማጥፋትና ስድብ ያሉ የወንጀል ጉዳዮች በፌዴራል ፍርድ ቤቶች መታየታቸው ቀረ

ሐምሌ 13 ቀን 2013 ዓ.ም ጀምሮ በግል አቤቱታ አቅራቢነት ክስ የሚመሠረትባቸው የወንጀል ጉዳዮች እና በግለሰቦች መካከል የሚደረጉ እስከ ብር 500 ሺ የገንዘብ፣ ውልና ብድር የፍትሐ ብሄር ጉዳዮች በኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ እና በፌዴራል ፍርድ ቤት መታየታቸው ቀርቶ በአዲስ አበባ ከተማ እና በድሬደዋ ከተማ አስተዳደር ዐቃቤ ሕግ ቢሮ እና ፍርድ ቤቶች መታየት ይጀምራሉ፡፡

በዚህም ምክንያት ከተጠቀሰው እለት አንስቶ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ እነኚህን ጉዳዮች ተቀብሎ የማያስተናግድ በመሆኑ እንደ ስድብ፣ ስም ማጥፋት፣ ዛቻ እና ሌሎች ቀላል እና በተበዳዩ አቤቱታ መሰረት ክስ የሚያስመሰርቱ ጉዳዮች እንዲመረመሩለት የሚፈልግ ወይም የዋጋ ግምቱ ከ500 ሺ ብር በታች የሆነ የፍትሀብሄር ክስ ማቅረብ የሚፈልግ ማንኛውም ሰው አቤቱታውን ወንጀሉ የተፈጸመበት ቦታ ለሚገኘው ፖሊስ ጣቢያ ወይም ለከተማ አስተዳደሩ ዐቃቤ ሕግ ቢሮ እና ፍርድ ቤት እንዲያቀርብ አሳስቧል።

በየግልግል ዳኝነት እና የዕርቅ አሠራር ሥርዓት አዋጅ ቁጥር 1237/2013 አንቀጽ 8 ንዑስ 4 መሰረት የግልግል ዳኝነት ስምምነቱን መኖር በመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ አለማንሳት የግልግግል ዳኝነት ስምምነቱን ቀሪ እንደሆነ ያስቆጥረዋል፡፡
ቸር ያሰማን! (14/11/2013 ዓ.ም) (ኦምኒኤል)

በየግልግል ዳኝነት እና የዕርቅ አሠራር ሥርዓት አዋጅ ቁጥር 1237/2013 አንቀጽ 7 መሰረት ከታች የተዘረዘሩት ጉዳዮች ለግልግል ዳኝነት አይቀርቡም፡-
የፍች፣የጉዲፊቻ፣የአሳዳሪነት፣የሞግዚትነት እና የውርስ ጉዳዮች፣
የወንጀል ጉዳዮች፣
የግብር ጉዳዮች፣
መክሰር ላይ የሚሰጥ ውሳኔ፣
የንግድ ማሕበራት መፍረስ ላይ የሚሰጥ ውሳኔ
የሊዝ ጉዳይን ጨምሮ አጠቃላይ የመሬት ጉዳዮች፣
አስተዳደራዊ ውሎች በልዩ ሁኔታ በሕግ ካልተፈቀደ በስተቀር፣
የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ፣
በሕግ ለሚመለከታቸው አስተዳደራዊ አካላት በተሰጠ ሥልጣን ሥር የሚሸፈኑ አስተዳደራዊ አለመግባባቶች፣
በግልግል እንዳይታዩ በሕግ የተከለከሉ ሌሎች ጉዳዮች፣
በዕርቅ ሂደት በአንደኛው ተዋዋይ ወገን የተሰጠ የእምነት ቃል፣
በአስታራቂው የቀረበ የዕርቅ ሀሳብ እና በአስታራቂው የቀረበውን የዕርቅ ሀሳብ ለመቀበል በአንደኛው ተዋዋይ ወገን የተሰጠ ፈቃደኝነት

ቸር ያሰማን! (14/11/2013 ዓ.ም) (ኦምኒኤል)

ከሀምሌ 13 ቀን 2013 ዓ.ም ጀምሮ በግል አቤቱታ አቅራቢነት ክስ የሚመሠረትባቸው የወንጀል ጉዳዮች እና በግለሰቦች መካከል የሚደረጉ እስከ ብር 500,000 የገንዘብ፣ ውልና ብድር የፍትሐ ብሄር ጉዳዮች በኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ እና በፌዴራል ፍርድ ቤት መታየታቸው ቀርቶ በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ዐቃቤ ሕግ ቢሮ እና በአዲስ አበባ ከተማ ፍርድ ቤቶች መታየት ይጀምራሉ፡፡

በዚህም ምክንያት ከተጠቀሰው እለት አንስቶ ቦሌ ክፍለ ከተማ ዐቃቤ ህግ ጽ/ቤት እነኚህን ጉዳዮች ተቀብሎ የሚያስተናግድ በመሆኑ በተበዳዩ አቤቱታ መሰረት ክስ የሚያስመሰርቱ ጉዳዮች እንዲመረመሩለት የሚፈልግ ወይም የዋጋ ግምቱ ከ500,000 ብር በታች የሆነ የፍትሀብሄር ክስ ማቅረብ የሚፈልግ ማንኛውም ሰው አቤቱታውን ወንጀሉ የተፈጸመበት ቦታ ለሚገኘው ፖሊስ ጣቢያ ወይም ለክ/ከተማ ዐቃቤ ሕግ ፅ/ቤት በመቅረብ መስተናገድ የምትችሉ ሲሆን ክሱ የሚታየውም (የዳኝነት ስልጣን) በአዲስ አበባ ፍ/ቤቶች መሆኑን ጨምረን እንገልጻለን ።

ከሐምሌ 13/2013 ጀምሮ የአዲስ አበባ እና ድሬዳዋ ፍርድ ቤቶች የወንጀል ጉዳዮች የዳኝነት ስልጣን
**************************************************************
በፌደራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ 1234/2013 ዓ.ም ጥር 13/2013ዓ.ም በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መፅደቁ የሚታወቅ ሲሆን የፌዴራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ከሐምሌ 13/2013 ዓ.ም ጀምሮ ከዚህ በታች በተዘረዘሩ የወንጀል ጉዳዮች ላይ የዳኝነት ስልጣን አይኖረውም፡፡
 በሌሎች ሕጎች የተጠቀሱ ጉዳዮች እንደተጠበቁ ሆኖ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ፍርድ ቤቶች እና የድሬደዋ ከተማ ፍርድ ቤቶች በቻርተር አዋጆች ከተሰጣቸው የደንብ መተላለፍና በወ/መ/ስ/ስ/ሕጉ መሰረት ከሚቀርብላቸው ጉዳዮች በተጨማሪ በግል አቤቱታ አቅራቢነት የሚቀርቡ የወንጀል ጉዳዮ በከተማ መስተዳደር ፍርድ ቤቶች እንደሚስተናገዱ በአዋጁ አንቀጽ 4(16) የተደነገገ በመሆኑ የፌዴራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ከሐምሌ 13 ጀምሮ በግል አቤቱታ አቅራቢነት የሚቀርቡ የወንጀል ጉዳዮችን ተቀብለው አያስተናግዱም፡፡
በዚሁ መሰረት በአዲስ አበባ እና ድሬዳዋ ከሐምሌ 13 ጀምሮ በወንጀል ሕጉ ላይ የተደነገጉ ከዚህ የሚከተሉት የወንጀል ጉዳዮች ማስተናገድ ይጀምራሉ ፡-
• አንቀፅ 261 በውጭ አገር መንግስት ላይ የሚደረግ የተቃዋሚ ድርጊት
o አንቀፅ 262 የውጭ አገር መንግስትን ግዛት መጣስ
o አንቀፅ 264 የውጭ አገር መንግስታትን ማዋረድ
o አንቀፅ 265 የታወቁ የውጭ አገር ምልክቶች ማዋረድ
o አንቀፅ 266 በመንግስታት መካከል የተቋሙ ድርጅቶችን ማዋረድ
o አንቀፅ 267 የውለታ መመለስ /principle of reciprocity/
o አንቀጽ 380 /2/ ሰነዶችን ማጥፋት
o ወንጀሉ የተፈፀመው በቤተሰብ አባል ፣ ቅርብ ዘመድ፣ በጥቅም ወይም በፍቅር በተሳሰረ ወይም አብሮነት በሚኖር ሰው ላይ ሲሆን
o አንቀጽ 399/1/ በሞያ ወይም በስራ ምክንያት የታወቀ ምስጢር መግለጽ
o አንቀጽ 556/1/ ቀላል አካል ጉዳት ማድረስ
o አንቀጽ 559 /3/ በቸልተኝነት የሚፈፀም ቀላል አካል ጉዳት ማድረስ
o አንቀጽ 560 እጅ እልፊት
o አንቀጽ 580 ዛቻ
o አንቀጽ 583/1/ የመወሰን ችሎታን ማሳጣት ተደራራቢ ሲሆን
o አንቀጽ 593 ወላጆች ልጆቻቸውን ሲጠልፉ
o አንቀጽ 603 የስራ ነፃነት መብትን መጣስ
o አንቀጽ 606 የመጻጻፍ ወይም የግንኙነት ግላዊት መብትን መድፈር
o አንቀጽ 613 /1-4/ ስም ማጥፋትና የሀሰት ሀሜት
o አንቀጽ 615 እና 618 ስድብና ማዋረድ
o አንቀጽ 625 አንድ ሴት ያለባትን ከፍ ያለችግር ወይም ጥገኝነትዋን ምክንያት በማድረግ የሚፈፀም ድርጊት
o አንቀጽ 643/2/ ለመልካም ጠባይ ተቃራኒ የሆኑ መግለጫዎችና ማስታወቂያዎች
o አንቀጽ 642/2/ ጋብቻን በተንኮል ወይም በማታለል መፈፀም
o አንቀጽ 652/1-2/ አመንዝራነት
o አንቀጽ 658 ቀለብ መስጠት ግዴታን አለመፈፀም
o አንቀጽ 667 የጋራ ንብረት መስረቅ
o አንቀጽ 679 አግኝቶ መደበቅ
o አንቀጽ 680 ወድቆ የተገኘውን ንብረት ለራስ ማድረግ
o አንቀጽ 685 በከብት መንጋ አማካኝነት በሌላ ሰው ንብረት ላይ ጉዳት ማድረስ
o አንቀጽ 686 /1/ በሰው ንብረት ላይ ሁከት ማድረግ
o አንቀጽ 689-691 በሌላ ሰው ንብረት ላይ ጉዳት ማድረስ
o አንቀጽ 700 በህዝብ እምነት በመጠቀም ማታለል
o አንቀጽ 704 ጥቅም ታገኛለህ በማለት ሌላውን ሰው በመደለል ማነሳሳት
o አንቀጽ 705 ችሎታ የሌላቸውን ሰዎች ንብረታቸውን የሚጎዳ ስራ እንዲፈጽሙ ማነሳሳት
o አንቀጽ 717 ግዙፍነት በሌላቸው በሌላ ሰው መልካም ስም ላይ ጉዳት ማድረስ
o አንቀጽ 718 ጉዳትን የሚያደርሱ ሀሰተኛ መግለጫዎች
o አንቀጽ 719 ተገቢ ያልሆነ የንግድ ውድድር
o አንቀጽ 725 በማጭበርበር እዳ መክፈል አለመቻል

አንድ ፍርድ እንደገና እንዲታይ በመጀመሪያ ፍርዱን በሰጠዉ ፍ/ቤት እንደገና ስለሚታይበት ሁኔታ
1. የስነ-ስርዓት ጉድለት
2. አዲስ መስረጃ ማግኘት
3. መቃወሚያ
የስነ-ስርዓት ጉድለት
ፍርዱን የሰጠዉ ፍ/ቤት የሕጉን ድንጋጌዎች ባለመከተሉ የሥነ-ሥርዓት ጉድለት የፈጸመ እደሆነና ይህም ጉድለት አንዱን ተከራካሪ ወገን በሚጎዳ ሁኔታ የጉዳዩን ዉሣኔ አሰጣጥ በእጅጉ ያዛባዉ እንደሆነ ፍርዱን ሊያነሣዉ ይችላል፡፡
የሥነ-ስርዓት ጉድለቱ የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ ከመቅረቡ በፊት ወይም በዚሁ የክርክር ሂደት የተፈጸመ እንደሆነ በሥነ-ሥርዓቱ ጉለት ምክንያት በደል ደረሰብኝ የሚለዉ ተከራካሪ ተቃዉሞዉን በዚያዉ ጊዜ ማቅረብ አለበት፡፡
ጉድለቱ የተፈጸመዉ የሥነ-ሥርዓት ደንቦችን ባለመከተል የሆነ እንደሆነ ፍ/ቤቱ በራሱ ወይም በአንዱ ተከራካሪ ጠያቂነት የክርክሩን ሂደት በሙሉ ወይም በከፊል በጉድለቱ ምክንያት ሊሰርዘዉ ሊያሻሽለዉ ወይም ተገቢ መስሎ የታየዉን ሌላ ትዕዛዝ ሊሰጥ ይችላል፡፡
ፍ/ቤቱ በተሰጠዉ መጥሪያ በወሰነዉ ፍርድ በሰጠዉ ዉሣኔና ትዕዛዝ ላይ የአጻጻፍ ሥህተት፤ የቁጥር አጻጻፍ ጉድለት ወይም ያልታሰበና ባለማስተዋል የተዘለለ ድንገተኛ የቃል ሥህተት መኖሩን ያረጋገጠ እንደሆነ ወይም ከባለጉዳዮቹ አንዱ ሲያመለክት በፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 107 የተነገረዉን የስነ ሥርዓት ጉድለት ካልሆነ በቀር ፍ/ቤቱ ሊያርመዉ ይችላል፡፡
የተሰጠዉን ዉሣኔ በመሠረታዊነት ሊለዉጥ የሚችል ወይም በተከራካሪ ወገን ላይ ጉዳት ሊያደርስ የሚችል ከሆነ ፍ/ቤቱ የክርክሩን ሂደት መሰረዝ ቀጠሮ ሰጥቶ እንደ አዲስ ክርክር እንዲካሄድ ካደረገ በኋላ ዉሣኔ ይሰጣል፡፡ ዉሣኔዉ መሰረታዊ ጉድለት የማያደርስ ከሆነና ጉድለቱ ሊታረም የሚችል ከሆነ የክርክሩ ሂደት ላይሰረዝ ይችላል፡፡
የስነ-ስርዓት ጉድለቱ እንደ ይግባን ምክንያት ሊሆን የሚችለዉ በፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 209 መሰረት ማመልከቻ ካልቀረበና ጉድለቱ ከተሰጠዉ ፍርድ ወይም ዉሳኔ ጋር የተያያዘ ከሆነ ነዉ፡፡
የፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 209(3)፤ 207፤ 209(1)፤ 208፤ 210(1)፤ 211
ሴድለር
ህድአት ሐምሌ/2013 ዓ.ም

አዲስ ማስረጃ ስለማግኘት
ይግባኝ ሊቀርብበት የሚችል ፍርድ፤ ዉሣኔ ወይም ትዕዛዝ ተሰጥቶ ግን ደግሞ ቅሬታ አቅርቦ ከማሰማቱ በፊት፤ ወይም
ይግባኝ ለማቅረብ ያልተፈቀደበት ፍርድ፤ ዉሣኔ ወይም ትዕዛዝ ቢሰጥ፤
1/ የመጨረሻዉ ፍርድ ከተሰጠ በኃላ ሀሰተኛ ሰነድ ወይም ሀሰተኛ የምስክርነት ቃል ወይም መደለያ እንዳልተደረገና አቤት ባዩም ፍርድ ከመስጠት በፊት አስፈላጊዉን ትጋት አድርጎ ለማወቅ ያለመቻሉን በሚገባ ለማስረዳት የሚችል ከሆነ፤
2/ እነዚህ ጉዮች መኖራቸዉ ወይ መፈጸማቸዉ ታዉቆና ተገልጾ ቢሆን ኖሮ ለፍርዱ መለወጥ ወይም መሻሻል በቂ ምክንያት ሊሆኑ ይችል እንደነበር ለማስረዳት የቻለ እንደሆነ፤
ፍርዱን፤ ትዕዛዙን ወይም ዉሣኔዉን ለሰጠዉ ፍ/ቤት አቤቱታዉን ለማቅረብ ይችላል፡፡
የተሰጠዉን ፍርድ ሊያስለዉጥ የሚችል አድስ ማስረጃ ማግኘቱ ብቻ ፍርዱ እንደገና እንዲታይ አያደርገዉም፡፡ የተገኘዉ ማስረጃ ፍርዱ በማሣሣት ያበላሸ ተገቢ ያልሆነ ድርጊትን የሚያሳይ መሆን አለበት፡፡ ይህ አይነት አቤቱታ ማስረጃዉ ከተገኘበት ቀን ጀምሮ በአንድ ዉር ጊዜ ዉስጥ መቅረብ ይኖርበታል፡፡
የፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 6
ሴድለር
ህድአት ሐምሌ/2013 ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ ፡-
ስለኃላፊነቱ የተወሰነ የንግድ ማህበር ስራ አስኪያጅ ከንግድ ሕጉ አንጻር የሚከተለዉን እናቅርብ፡-
መልካም ምንባብ፤
የአክስዮን ማህበር ወይም የኩባንያ ስራ አስኪያጅ የሆነ ሰዉ ድርጅቱ የሚያዝበት ገንዘብ እንደሌለዉ እየወቀ በድርጅቱ ስም በሚያወጣዉ (በሚሰጠዉ )ቼክ በኃላፊነት ሊያስጠይቀዉ የሚችልና ስራ አስኪያጁ በንግድ ሕጉ የተመለከቱትን ድንጋጌዎች ወይም የኩባንያዉን መተዳደሪያ ደንብ በመጣስ መስራቱ የተረጋገጠ እንደሆነ ከድርጅቱ ጋር በአንድነት ወይም እንደነገሩ ሁኔታ በተናጠል ሊጠየቅ የሚችል መሆኑን ግብዛቤ እንያዝበት፡፡
ሐምሌ 2013ዓ.ም
ደረጀ ማርቆስ

ጤና ይስጥልኝ ፡-
ግለሰቦችም ይሁኑ አበዳሪ ተቋማት በብድር ዉላቸዉ ላይ ባመለከቱት ወለድ ብቻ እንደሚገደዱ የሚከተለዉን እናቅርብ
መልካም ምንባብ፤
ፍ/ቤት ተከራካሪ ወገኖች ወለድን አስመልክቶ በዉላቸዉ ካመለከቱት ሃሳብ ዉጪ የራሱን ስሌት መሰረት በሚደረግ ዉሳኔ መስጠት እንደማይችል በፍትሐ-ብሔር ሕጉ ላይ ተደንግጎ ይገኛል፡፡
ሐምሌ 2013ዓ.ም
ደረጀ ማርቆስ

ከጥር 13 ቀን 2013 ዓ.ም ከዚሀ በፊት የነበረውን የፌደራል ፍ/ቤቶች አዋጅ ቁጥር 25/1988 እና አዋጁን ለማሻሻል የወጡትን ማሻሻያዎችን በመሻር ተግባር ላይ የዋለው የፌደራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ ቁጥር 1234/2013 የፍትሐብሔር የዳኝነት ሥልጣንን በተመለከተ የፌደራል ፍርድ ቤቶች በሚከተሉት የፍትሐ ብሔር ጉዳዮች ላይ የዳኝነት ሠልጣን ይኖራቸዋል፡-
1. የግለሰብ ዓለም አቀፍ ሕግን በሚመለከቱ ጉዳዮች፤
2. የውጭ ሀገርን ፍርድ ወይም ብይን ማስፀም በሚቀርብ አቤቱታ፤
3. ዜግነትን በሚመለከቱ ጉዳዮች ላይ በሚነሱ ክርክሮች፣
4. ከመክሰር ጋር በተያያዙ ጉዳዮች፤
5. ዓለም አቀፍ የዲኘሎማቲክ ሕጎችና ልምዶች እንዲሁም ኢትዮጵያ አባል የሆነችባቸው ሌሎች ዓለም አቀፍ ስምምነቶች እንደተጠበቁ ሆነው፤ የውጭ ሀገር አምባሳደሮች፣ ቆንስላዎች፣ የዓለም አቀፍ ድርጅቶች፣ የውጭ መንግሥታት ወኪሎች ተጠያቂ በሆኑባቸው ወይም/እና ልዩ መብትና ጥበቃ ያላቸው በኢትዮጵያ ውስጥ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ሰዎች ተከራካሪ በሆኑበት ጉዳዮች፣
6. የፌደራል መንግሥት አካል ተከራካሪ በሆነበት ጉዳይ
7. የፌደራል መንግሥቱን ንብረቶች በተመለከተ የሚነሱ ጉዳዮች፤
8. መደበኛ ነዋሪነታቸው በተለያዩ ክልሎች፣ በክልል እና በአዲስ አበባ ከተማ፣ በክልል እና በድሬዳዋ ከተማ፣ በአዲስ አበባ ወይም በድሬዳዋ ከተማ ውስጥ በሆኑ ሰዎች መካከል የሚነሱ ጉዳዮች፣
9. የፌደራል መንግሥቱ ባለሥልጣኖችና ሠራተኞች በስራቸዉ ወይም በሃላፊነታቸዉ ምክንያት ኃላፊ በሚሆኑባቸው ጉዳዮች፣
10. በፌደራል መንግሥቱ አካላት የተመዘገቡ ወይም የተቋቋሙ የንግድ ድርጅቶችና ማህበሮችን በሚመለከት የሚነሱ ክርክሮች፣
11. የሚተላፉየገንዘብ ሰነዶች በተመለከተ የሚነሱ ክርክሮች
12. በፈጠራ፣ በድርሰትና ሥነ ጥበብ፣ ቅጅ እና ተዛማጅ መብቶች ባለቤትነት በተመለከተ የሚነሱ ክርክሮች
13. የኢንሹራንስ ውልን በተመለከተ የሚነሱ ክርክሮች፣
14. ተገዶ የመያዝ ሕጋዊነትን ለማጣራት የሚቀርብ አቤቱታ፤
15. ለከተማ አስተዳደር ፍርድ ቤቶች በቻርተር አዋጅ የተሰጣቸው የፍትሀብሔር ዳኝነት ሥልጣን ማለትም በወሳኝ ኩነት ምዝገባ እና መታዎቂያ ወረቀት ህግ መሠረት በሚሰጥ ሰነድ ጋር በተያያዘ፣ ከስም ለውጥ፣ ከመጥፋት፣ የፍርድ ክልከላ፣ የባልነት ሚስትነት የአሳዳሪነት የሞግዚትነት ማስረጃ ይሰጠን ጉዳይ፣ የከተማው አስተዳደር ከሚያስተዳድረው ቤት ጋር በተያያዘ በሚነሳ የይዞታ ወይም የባለቤትነት ወይም ሌላ ማንኛውም ክርክር፣ በከተማው ውስጥ ከሚገኝ እዴድር ጋር በተያያዘ የመዲኘት ሥሌጣናቸው እንዯተጠበቀ ሆኖ በተጨማሪ በግሇሰቦች መካከሌ የሚደረጉ እስከ ብር 500,000 (አምስት መቶ ሺህ ብር) የገንዘብ፣ ውል፣ እና ብድር ክርክሮች የሚመለከቱ ሆኖ ቀሪ በአዲስ አበባ እና ድሬዳዋ ከተሞች የሚነሱ የፍትሀብሔር ክርክሮች በ,ፌደራል ፍርድ ቤቶች የሚዳኙ ይሆናሉ፤
16. በሌሎች ሕጎች የተጠቀሱ ጉዳዮች፡፡
የክልል ጉዳይ በክልሉ ፍርድ ቤት እየታየ እያለ ወይም ከተወሰነ በኋላ ከላይ በቁጥር 8 እና 13 ሥር የተጠቀሱት ተከራካሪ በማንኛወውም ሁኔታ ወደ ክርክሩ ቢገባ እንኳ ጉዳዩ በክልሉ ፍርድ ቤት መታየቱ ይቀጥላል፡፡
ቸር ያሰማን! (28/11/2013 ዓ.ም) (ኦምኒኤል)

የንግድ ዉድድርና የሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 813/2006 ከሸማቹ ማህበረሰብ አንጻር የሚከተሉት አላማዎች ይኖሩታል
• ሸማቹን ከሚያስቱ የገበያ ሁኔታዎች ለመከላከል
• የሸማቾችን ጤንነትና ደህንነት አደጋ ላይ የሚጥሉ የንግድ እቃዎችንና አገልግሎቶችን መስፋፋት መግታት
• ደህንነታቸዉንና ሌጤና ተስማሚ መሆናቸዉን በዘላቂነት ማረጋገጥ
• ተጠቃሚዎች ላወጡት ዋጋ ተመጣጣኝ የሆኑ የንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች ማግኘት የሚችሉበትን ሁኔታ ማመቻቸት ነዉ
ህድአት
ነሃሴ/2013 ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ ፡-
በኢትዮጵያ የፍትሐብሔር ሕግ የሟች ዉርስ በኑዛዜ ወይም ያለኑዛዜ ሊተላለፍ እንደሚችል የተደነገገ ሲሆን ሟቹ ንብረቱን ለተወላጆቹ ወይም ተወላጆቹ ላልሆኑ ሰዎች በኑዛዜ ማስተላለፍ የሚችል ሲሆን ስለዚሁ የኑዛዜ አንዳንድ ሁኔታዎች የሚከተለዉን እንበል፤
መልካም ምንባብ፡-
በሕጋችን ሦስት ዐይነት የኑዛዜ ፎርሞች ያሉና ተናዛዡ አለኝ የሚለዉን ንብረት ከሦስቱ ፎርማቶች በአንዱ ለኑዛዜ ተጠቃሚዉ ማስተላለፍ የሚችል ሲሆን ተናዛዡ የመጀመሪያ ደረጃ ወራሽ (ልጆች) የሆኑትን “በሕይወቴ ላይ ከፍተኛ ችግር ፈጥረዉብኛል “ በሚል በቂና ሕጋዊ ባልሆነ ምክንያት ወይም በዝምታ ከዉርሱ መንቀሉም ሆነ ሟቹ ካለዉ ሀብት ላይ እጅግ አነስተኛ የሆነ ንብረት ለተወላጁ በኑዛዜ የሰጠ እንደሆነ ተወላጁ ተነቅሏል ተብሎ ግንዛቤ ሲያዝበት የሚችል በመሆኑ ከዚህ በላይ የተገለጸዉ ከሆነ ተወላጁ ከሌሎች የጠቅላላ ኑዛዜ ተጠቃሚዎች ጋር እኩል መካፈል ያለበት መሆኑን ከፍ/ብ/ሕጉ ላይ ከተገለጹት ድንጋጌዎች በመነሳት በፌደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት የሰበር ሰሚዉ ችሎት በሰ/መ/ቁ 58338 በሆነ የአስገዳጅነት ዉሣኔ ሰጥቶበታል ፡፡
ደረጀ ማርቆስ ነሐሴ 6/2013

ጤና ይስጥልኝ ፡-
ማንኛዉም ሰዉ በአንድ የወንጀል ደርጊት ተከሶ የመጨረሻ ዉሳኔ ባገኘበት በድጋሚ ሊቀጣ እንደማይገባ በኢፌዲሪ ሕገ-መንግስት አንቀጽ 23 ላይ የተደነገገዉን ስለአፈጻጸሙ በወንጀል ሕግ አንቀጽ 2/5 ላይ የተቀመጠዉን እንደሚከተለዉ እናቀርባለን፡፡
መልካም ምንባብ፡-
ማንም ሰዉ በሕግ መሠረት የመጨረሻ በሆነ ዉሣኔ ጥፋተኛነቱ ተረጋግጦ ከዚህ ቀደም በተቀጣበት ወይም ሌላ ሕጋዊ እርምጃ በተወሰደበት ወይም በነፃ በተለቀቀበት ወንጀል እንደገና አይከሰስም ወይም አይቀጣም በማለት በወንጀል ሕግ አንቀጽ 2/5 ላይ የተደነገገ ሲሆን በዚሁ ድንጋጌ ተጠቃሚ ነኝ በማለት በድጋሚ ልከሰስ አይገባም በሚል ክርክር ከቀረበ ከዚህ ቀደም ቀርቧል የተባለዉን በድጋሚ (ለሁለተኛ ጊዜ) ክስ ቀርቦበታል ከተባለዉ የወንጀል ድርጊት ጋር ተመሳሳይ መሆን አለመሆኑ ተገናዝቦ መሆን ያለበት ስለመሆኑ በፌደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት የሰበር ሰሚዉ ችሎት በሰ/መ/ቁ/85237 በሆነ ዉሣኔም የሰጠበት መሆኑን ግንዛቤ ይያዝበት
ደረጀ ማርቆስ ነሐሴ 6/2013