ሰላም ይብዛለዎት!!
ሰሞኑን ለወራት ተቋርጦ የነበረው ከመሬት ጋር የተያያዙ አገልግሎቶች እንደገና መጀመሩን ሁላችንም ሰምተናል፡፡
ታዲያ ከሚጠየቁት አገልግሎቶች አንዱ የሰነድአልባ መስተንግዶ በመሆኑ በዚች መልእክት ከመመሪያ 17/2006 በክፍል 2 ባለመብቶች ሊያሟሉ ስለሚገባቸው መስፈርቶችና የሚመለከታቸው የመንግስት አካላት ስለሚጠበቅባቸው ሀላፊነት የሚከተለውን ያንብቡልኝ!!!
እስከ ግንቦት 1988 ዓ.ም ድረስ ለተያዙ ይዞታዎች ባለይዞታነትን ለመወሰን መሟላት ስላለባቸው ቅድመ ሁኔታዎችና መረጃዎች፡-
በቅድሚያ ይዞታው ላይ ከግንቦት 1988 ዓ.ም በፊት የሰፈረ ቤት ወይም ቤትና አጥር መኖሩ ከሶፍራቶፕ ወይም ከኖርቴክ (የአየር ካርታ) ወይም ከጂአይኤስ መረጃ ላይ ይጣራል፡፡
ቤቱ በሶፍራቶፕ ወይም በኖርቴክ (የአየር ካርታ) ወይም በጂአይኤስ መረጃ ላይ የማይታይ ቢሆንም ስለቤቱ መንግስታዊ በሆነ ተቋም ከግንቦት 1988ዓ.ም በፊት የተሰጠ ሰነድ ማቅረብ እና ቤቱ ከ1988 ዓ.ም በፊት ተገንብቶ በእጃቸው የሚገኝ መሆኑ በወረዳው አስተዳደር ተረጋግጦ ከቀረበ፣
ቤቱ የግለሰብ ስለመሆኑ ግልፅ መረጃ ባልተገኘባቸው ይዞታዎች ቤቱና ይዞታው ወይም ቤቱ የመንግስት አለመሆኑ፡-ከሚመለከታቸው የመንግሥት ተቋማት በሚገኝ መረጃ ማለትም ከመንግስት ቤቶች ኤጀንሲ፣ ከወረዳው ወይም ከክ/ከተማው የኮንስትራክሽንና ቤቶች ልማት ወይም ከቤቶች ልማትና አስተዳደር ጽ/ቤት በደብዳቤ በመጠየቅ ይረጋገጣል፤
የተጠቀሰውን መረጃ የተጠየቁት ተቋማት በ30 ቀናት ውስጥ የተጠየቁትን መረጃ ካልሰጡ በተገኘው መረጃ ባለይዞታውን ግዴታ በማስገባት እንዲስተናገድ ይደረጋል፤ ለተቋማቱም ምላሽ በወቅቱ ባለመስጠታቸዉ በህዝብና በመንግስት ጥቅም ላይ ለሚፈጠር ችግር ኃላፊነቱን እራሳቸዉ የሚወስዱ መሆኑ ተገልጾ ከመጀመሪያዉ መረጃዉ ሲጠየቅ በደብዳቤ እንዲያዉቁት መደረግ አለበት፡፡ ካርታው ከመታተሙ በፊት ተቃዋሚ ካለ በፍ/ቤት በማሳገድ ወይም የመንግስትና የህዝብ ንብረት መሆኑን የሚገልጹ ማስረጃዎችን በመያዝ ለክ/ከተማው ፕሮጀክት ጽ/ቤት በ30 ቀን ጊዜ ውስጥ እንዲያቀርብ በአዲስ ልሳን ጋዜጣ እንዲታወጅ ይደረጋል፡፡
በሲአይኤስ መረጃ ላይ በማን ስም እንደተመዘገበ ይታያል፤ ሆኖም በሲአይኤስ መረጃ ላይ ያለው መረጃና ከእነዚህ ተቋማት በሚገኘው መረጃ መካከል ልዩነት ከተፈጠረ በዚህ መመሪያ ላይ ስለመረጃ እርማት በተቀመጠው አግባብ ታይቶ ይወሰናል፡፡
በዚህ መመሪያ ላይ በተደነገገው መሰረት ይዞታውና ቤቱ የማን እንደሆነ ይዞታው ከሚገኝበት ወረዳ በአሁኑ ጊዜ ይዞታው በመስተንግዶ ጠያቂዉ ወይም በሕጋዊ ወኪሉ እጅ ስለመኖሩ ወይም እያስተዳደረው ስለመሆኑ በወረዳው አስተዳደር ተጣርቶና ተረጋግጦ የሚቀርበው መረጃ ተቀባይነት ያለዉ ሆኖ፣ በደጋፊ ሰነድነት፣
ቦታውን ያገኙበት ማስረጃ ማለትም የቀድሞ ካርታ፣ ደብተር፣ ወራሽ ከሆኑ የወራሽነት ማስረጃ፣ በግዥ ወይም በስጦታ ያገኙ ከሆኑ የዉል ሰነድ፣ ከአዋጅ 47/67 ዉጭ በመወረሳቸዉ የመንግስት የልማት ድርጅቶች ተቆጣጣሪና የፕራይቬታይዜሽን ኤጀንሲ ለባለመብቶቹ የተመለሱ ቤቶችና ይዞታዎች ከሆኑ በኤጀንሲዉ የተረጋገጠ የዉሳኔ ሰነድ እና ከተመሳሳይ ማስረጃዎች መካከል ቢያንስ አንዱን ወይም፣ የቦታ ኪራይና የቤት ግብር ማሳወቂያ /ቢል/፣ የመሰረተ ልማት አገልግሎት (የውሃ/የመብራት/የስልክ) ያስቀጠሉበትን ሰነድ፣ የቤት ግብርና የቦታ ኪራይ የከፈሉበት ሰነድ እና ሌሎች ሕጋዊ የሰነድ ማስረጃዎች ካሉ ተቀባይነት የሚኖራቸዉ ይሆናል፡፡
በከተማው ፕላን ወይም የአካባቢ ልማት ፕላን አንጻር ተቃርኖ የሌለባቸው ይዞታዎች ብቻ መስተንግዶ የሚሰጥ ሲሆን የፕላን ተቃርኖ ያለባቸው ይዞታዎች ለህዝብ ጥቅም ሲባል በሚለቀቅ መሬት ላይ ለሰፈረ ንብረት ስለሚከፈል ካሳና ምትክ ቦታ አሰጣጥ የአፈጻጸም መመሪያ በተገለጸው መሰረት ይዞታው እንዲለቀቅ ይደረጋል፡፡
የተዘረዘሩት እንደተጠበቁ ሆኖ በመስክ መረጃ ሲሰበሰብ የድንበር ክርክርና የይገባኛል ጥያቄ ካልቀረበበት መስተንግዶ ይሰጣል፡፡
በነገረዎት ላይ ከዚህ በታች ያሉት በተለያየ ዘመን ከመሬት ጋር በተያያዘ ለመለኪያነት ሲያገለግሉ የነበሩ በመሆናቸውና በጽሁፉም በተደጋጋሚ ሲጠቀሱ ስለነበር ከነአገልግሎት ዘመናቸው ለግንዛቤ ይረዳ ዘንድ እንደሚከተለው ተቀምጠዋል፡፡
"የሶፍራቶፕ ማፕ" ማለት እስከ 1964 ዓ.ም የነበሩ ይዞታዎችን አካቶ ቤት ለቤት በተደረገ የቅየሳ ስራ ተደግፎ የተዘጋጀ ማፕ ነው፡፡
"የኖርቴክ ማፕ" ማለት በ1986 ዓ.ም ከአየር በረራ በተነሳ ፎቶ ወደ ዲጅታል ማፕ የተቀየረ መረጃ ነው፤
"የጂ.አይ.ኤስ መረጃ" ማለት እስከ ግንቦት 1988 ዓ.ም ድረስ የተያዙ ይዞታዎችን ቤት ለቤት በተደረገ የቅየሳ ስራ እና የኖርቴክ ማፕ ጋር በማዋሀድ የተዘጋጀ መረጃ ነው፤
"የካዳስተር መረጃ" ማለት እስከ ግንቦት 1988 ዓ.ም ድረስ የነበሩ ይዞታዎችን በቤት ለቤት የይዞታ ልኬት፤ የህንጻ/ቤት የግንባታ ቁሳቁሶች እና ሶሽዮ ኢኮኖሚክ መረጃዎችን አሰባስቦ የያዘ መረጃ ነው፡፡
መብተዎትን ባለመግዛት ለሕግ የበላይነት የድርሻዎትን ይወጡ!!!
ሲሳይ ሰማኝ
የካቲት 21 ቀን 2014 ዓ.ም

በየኢትዮጵያ የፍትሐ ብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 33 መሠረት ከሳሽ የመሆን ችሎታን በተመለከተ፡-
1. በሕግ ችሎታ ያለው ማናቸውም ሰው ክስ ለማቅረብ ይችላል፡፡
2. ለክሱ መነሻ በሆነው ነገር ወይም ክሱ በተመሠረተ ካልተረጋገጠ በቀር ማናቸውም ሰው ክስ ማቅረብ አይፈቀድለትም፡፡
3. ከሳሽ ከተከሳሽ ላይ የሚጠይቀውን ጥቅም ወይም መብት በማረጋገጥ አቤቱታ ካላቀረበ በቀር በማናቸውም ሰው ላይ ክስ ሊያቀርብ አይችልም፡፡
መጋቢት 7/2014 ዓ.ም (ኦምኒኤል)

በየኢትዮጵያ የፍትሐ ብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 34 መሠረት በሕግ ችሎታ የላቸውም የተባሉ ሰዎች በሞግዚታቸው ወይም በተሾመላቸው እንደራሴ ወይም አስተዳዳሪ ወይም ወኪል አማካይነት ለመክሰስ ወይም ለመከሰስ ይችላሉ፡፡ እንዲሁም የሕግ ችሎታ የለውም የተባለ ሰው ሞግዚት ወይም እንደራሴ ያልተሾመለት እንደሆነ በፍተሐ ብሔር ሕግ በተነገረው ድንጋጌ መሠረት እስኪሾምለት ድረስ ክርክሩ ወይም ክሱ ታግዶ ይቆያል፡፡
መጋቢት 7/2014 ዓ.ም (ኦምኒኤል)

በየኢትዮጵያ የፍትሐ ብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 70 መሠረት ክርክሩ እንዲሰማ በተወሰነው ቀነ ቀጠሮ ከሳሽ ቀርቦ ተከሳሹ ያልቀረበ እንደሆነ፡-
1. ለተከሳሹ የተላከለት መጥሪያ የደረሰው መሆኑ የተረጋገጠ እንደሆነ በሌለበት የነገሩ መሠማት ይቀጥላል፡፡
2. መጥሪያው በትክክል መድረሱ ያልተረጋገጠ ሲሆን ፍርድ ቤቱ ሁለተኛ መጥሪያ እንዲላክ ትእዛዝ ይሰጣል፡፡
3. መጥሪያው የደረሰው መሆኑ ቢረጋገጥም እንኳ ለተከሳሹ የተሰጠበት ቀን ለክሱ መልስ ማዘጋጀት በቂ ሆኖ በማይገመት አጭር ጊዜ መሆኑን ፍርድ ቤቱ የተረዳው ሲሆን የክርክሩን መስማት ለሌላ ቀነ ቀጠሮ ያስተላልፈዋል፡፡
4. አንድ ወይም ካንድ በላይ ለሆኑ ተከሳሾች የተላከው መጥሪያ ለተከሳሹ ወይም ከተከሳሹ ወይም ከተከሳሾቹ መካከል ላንዳንዱቹ ሳይደርስ የቀረው በከሳሹ ቸልተኛነት ወይም ጉድለት መሆኑን ፍርድ ቤቱ የተረዳው እንደሆነ መጥሪያው ባልደረሰው ወይም ባለደረሳቸው ተከሳሾች ላይ የቀረበውን የክስ መዝገብ ዘግቶ ለማሰናበትና ነገሩም ይግባኝ እንደሆነ የይግባኙን መዝገብ ለመዝጋት ይችላል፡፡ ተገቢ መስሎ ከታየውም ክሱ የሚሰማበትን ቀነ ቀጠሮ ይለውጣል፡፡ ስለሆነም መጥሪያ ያልደረሰው ተከሳሽ ወይም መልስ ሰጭ ራሱ ወይም ወኪሉ ጉዳዩ በሚሰማበት ቀን ፍርድ ቤት የተገኘ እንደሆነ ወደ ችሎቱ ቀርቦ እንዲከራከር ሊታዘዝ ይችላል፡፡ ይህ ሲሆን መጥሪያ ባለመስጠቱ ምክንያት የሥረ ነገሩ ወይም የይግባኙ ፋይል አይዘጋም፡፡
መጋቢት 7/2014 ዓ.ም (ኦምኒኤል)

ሰላም ጤና ይስጥልኝ እንዴት ሰነበታችሁ የምንገኝበት ወር ከሴቶች መብት መከበርን በተመለከተ የምናነሳበት ማርች ወር እንደመሆኑ መጠን በሕጎቻችን ሴቶችን በተመለከተ የተካተቱ መብቶችን እናጋራለን መልካም ንባብ
በሃገራችን ሴቶች ሲደርስባቸዉ ከነበረዉ ዘርፈ ብዙ ማሕበራዊ፤ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ጫና አንጻር ለመብት ጥሰጥ ተጋላጭ ተደርገዉ ከተለዩ የማህበረሰብ ክፍሎች አንዱ በመሆናቸዉ እና ይህንንም ለማስቀረት የሴቶች መብትን በሚመለከት ልዩ የሕግ ጥበቃ የሚያስፈልገዉ በመሆኑ በኢፌዴሪ ሕገ-መንግስት አንቀጽ 35 የሴቶችን መብት ከተቃራኒ ጾታ መብት እኩልነት አንጻር፤ በጋብቻ፤ በባሕል በማህበራዊና ፖለቲካዊ ተሳትፎ ሊኖራቸዉ/ሊጠበቅላቸዉ የሚገባ መብት እና ሌሎችንም በማካተት ተደንግጓል፡፡
የኢፌዴሪ ሕገ-መንግስት አንቀጽ 35
ሴቶች ይህ ሕገ መንግሥት በአረጋገጣቸው መብቶችና ጥበቃዎች በመጠቀም ረገድ ከወንዶች ጋር እኩል መብት አላቸው፡፡
• ሴቶች በዚህ ሕገ መንግሥት በተደነገገው መሰረት በጋብቻ ከወንዶች ጋር እኩል መብት አላቸው፡፡
• ሴቶች በበታችነትና በልዩነት በመታየታቸው የደረሰባቸውን የታሪክ ቅርስ ከግምት ውስጥ በማስገባት ይህ ቅርስ እንዲታረምላቸው በተጨማሪ የድጋፍ እርምጃዎች ተጠቃሚ የመሆን መብት አላቸው፡፡ በዚህ በኩል የሚወሰዱት እርምጃዎች ዓላማ በፖለቲካዊ፣ በማኅበራዊና በኢኮኖሚያዊ መስኮች እንዲሁም በመንግሥት እና በግል ተቋሞች ውስጥ ሴቶች ከወንዶች ጋር በእኩልነት ተወዳዳሪና ተሳታፊ እንዲሆኑ ለማድረግ እንዲቻል ልዩ ትኩረት ለመስጠት ነው፡፡
• ሴቶች ከጐጂ ባሕል ተጽዕኖ የመላቀቅ መብታቸውን መንግሥት ማስከበር አለበት፡፡ ሴቶችን የሚጨቁኑ ወይም በአካላቸው ወይም በአዕምሮአቸው ላይ ጉዳት የሚያስከትሉ ሕጐች፣ ወጐችና ልማዶች የተከለከሉ ናቸው፡፡

ሕድአት ጌታቸዉ
መጋቢት/2014 ዓ.ም

• ሀ/ ሴቶች የወሊድ ፈቃድ ከሙሉ የደመወዝ ክፍያ ጋር የማግኘት መብት አላቸው፡፡ የወሊድ ፈቃድ ርዝመት ሴቷ የምትሠራውን ሥራ ሁኔታ፣የሴቷን ጤንነት፣ የሕጻኑንና የቤተሰቡን ደህንነት ከግምት ውስጥ በማስገባት በሕግ ይወሰናል፡፡
• ለ/ የወሊድ ፈቃድ በሕግ በሚወሰነው መሰረት ከሙሉ የደመወዝ ክፍያ ጋር የሚሰጥ የእርግዝና ፈቃድን ሊጨምር ይችላል፡፡
• ሴቶች በብሔራዊ የልማት ፖሊሲዎች ዕቅድና በኘሮጀክቶች ዝግጅትና አፈጻጸም፣በተለይ የሴቶችን ጥቅም በሚነኩ ኘሮጀክቶች ሐሳባቸውን በተሟላ ሁኔታ እንዲሰጠ የመጠየቅ መብት አላቸው፡፡
• ሴቶች ንብረት የማፍራት፣ የማስተዳደር፣ የመቆጣጠር፣ የመጠቀምና የማስተላለፍ መብት አላቸው፡፡ በተለይም መሬትን በመጠቀም፣ በማስተላለፍ፣ በማስተዳደርና በመቆጣጠር ረገድ ከወንዶች ጋር እኩል መብት አላቸው፡፡ እንዲሁም ውርስን በሚመለከት በእኩልነት የመታየት መብት አላቸው፡፡
• ሴቶች የቅጥር፣ የሥራ እድገት፣ የእኩል ክፍያና ጡረታን የማስተላለፍ እኩል መብት አላቸው፡፡
• ሴቶች በእርግዝናና በወሊድ ምክንያት የሚደርስባቸውን ጉዳት ለመከላከልና ጤንነታቸውን ለማስጠበቅ የሚያስችል የቤተሰብ ምጣኔ ትምህርት፣ መረጃ እና አቅም የማግኘት መብት አላቸው፡፡
ሕድአት ጌታቸዉ
መጋቢት/2014 ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ!
መቸም ብዙ ይገጥማልና መካሰስን እንዲያርቅለወት ልባዊ ምኞቴ ነው፡፡!
በዚች መልእክት እታዲያ በፍትሐብሄር ስነስርዓት ክስ ሲገጥመወት ምንምን መቃወም እንዳለበወት በስነስርዓትሕጉ የተደነገገውን ይኸው!!!
በመጀመሪያ ደረጃ ክርክር ላይ ስለሚቀርቡ መቃወሚያዎች፡፡
1. ማስረጃ ተቀብሎ ከመመርመሩ ወይም ምስክሮችን ከመስማቱ አስቀድሞ ፍርድ ቤቱ በመጀመሪያ ደረጃ ለቀረበለትና ማናቸውም ተከራካሪ ወገን ላቀረበው መቃወሚያ ውሳኔ መስጠት አለበት፡፡
2. ማናቸውም ተከራካሪ ወገን ከዚህ ቀጥሎ የተመለከተውን መቃወሚያ በሚያቀርብበት ጊዜ በዚህ ሕግ በቍጥር 245 የተነገረው ድንጋጌ ተፈጻሚ የሚሆነው፤
ሀ/ ፍርድ ቤቱ ነገሩን ለመስማት ሥልጣን የለውም በማለት መቃወሚያ ሲያቀርብ፤
ለ/ ክስ የቀረበበት ጉዳይ አስቀድሞ በፍርድ የተወሰነ መሆኑን የሚገልጽ መቃወሚያ ሲቀርብ፤
ሐ. ክስ የቀረበበት ጉዳይ በሌላ ፍርድ ቤት ቀርቦ በክርክር ላይ ያለ መሆኑን የሚያስረዳ መቃወሚያ ሲቀርብ፤
መ. አንደኛው ተካራካሪ ወገን በነገሩ የማያገባው መሆኑን በመግለጽ በጉዳዩ ውስጥ ገብቶ መከራከር አይገባውም በማለት መቃወሚያ ሲቀርብ፤
ሠ. ክሱ በይርጋ የታገደ መሆኑን የሚገልጽ መቃወሚያ ሲቀርብ፤
ረ. ወይም ክሱ የተነሳበት ነገር በሽምግልና ታይቶ በስምምነት የተፈጸመ መሆኑን ወይም ለእርቅ የተቀጠረ መሆኑን የሚገልጽ መቃወሚያ ሲቀርብ ነው፡፡
3. በዚህ ቁጥር እንደተነገረው የቀረቡት መቃወሚያዎች ከአንድ በላይ ሲሆኑ በተቻለ መጠን በቶሎ ተጠቃለው ሁሉም መቅረብ አለባቸው፡፡ መቅረብ ከሚገባቸው መቃወሚያዎች ውስጥ ሳይቀርቡ የቀሩት ትክክለኛውን ፍርድ ለመስጠት የማያሰናክሉ ከሆኑ ባለጉዳዩ ራሱ ሆነ ብሎ ለማቅረብ ባለመፈለግ እንደተዋቸው ይቆጠራሉ፡፡
4. ባንድ ክስ ውስጥ የተያዘው ጭብጥ ለየራሱ ፍሬ ነገርንና ሕግን የሚመለከት በሆነ ጊዜ ፍርድ ቤቱ የሕጉን ጥያቄ በመከተል ክሱን በከፊል ወይም በሙሉ ለመወሰን የሚችል ሲሆን በመጀመሪያ በሕግ ጉዳይ ለተያዙት ጭብጦች ውሳኔ መስጠት አለበት፡፡ ተገቢ ሆኖ ሲያገኘውም በሕግ ረገድ የተያዙትን ጭብጦች እስኪወስን ድረስ በፍሬ ነገር የተያዘውን ጭብጥ በቀጠሮ ሊያቆየው ይችላል፡፡
መጋቢት 8/2014 ዓ.ም(ሲሳይ ሰማኝ)

ሰላም ከርሰዎ ጋር ትሁን!!!
በመመሪያ 17/2006 ስለሰነድ አልባ መስተንግዶ ከተዘረዘሩት ዋናዋና ነጥቦች ስለአፈር ኪራይ ስለተደነገገው እነሆ ያንብቡልኝ!!
የመሬት ኪራይና የቤት ግብር ገብረው የማያውቁ ወይም በስማቸው የመሬት ኪራይና የቤት ግብር ማስታወቂያ ቢል ያልተሰጣቸው ወይም ሲገብሩ ቆይተው በማቋረጣቸው ከወረዳው ገቢዎች ማህደራቸው ባለመገኘቱ መስተናገድ ያልቻሉት ይዞታዎች መስተንግዶ አሰጣጥን በሚመለከት፣
ይዞታው ከግንቦት 1988 ዓ.ም በፊት የተያዘ መሆኑ ከሶፍራቶፕ ወይም ከኖርቴክ ወይም ከጂአይኤስ መረጃዎች በክ/ከተማው ሰነድ አልባ መስተንግዶ ፕሮጀክት ዴስክ ተጣርቶ ሲረጋገጥ፣
የወረዳው አስተዳደር መስተንግዶ ጠያቂው የይዞታው ባለመብት መሆኑን በደብዳቤ ሲያረጋግጥ፣
በክ/ከተማው የፕሮጀክት ጽ/ቤት ከሚገኘው የሲአይኤስ መረጃ ቢሉ ታትሞ በጽ/ቤቱ ቢል አታሚ፣ በይዞታ አስተዳደር ዴስክ ኃላፊ እና በጽ/ቤቱ ኃላፊ ተፈርሞ ለወረዳው ገቢዎች ጽ/ቤት በደብዳቤ በመላክ የመሬት ኪራዩንና የቤት ግብሩን መክፈል እንዲጀምሩ በማድረግ መስተንግዶ ይሰጣቸዋል፡፡

መጋቢት 9/2014 ዓ.ም(ሲሳይ ሰማኝ)

የአፈር ኪራይ የቀጠለ…..
በጂ.አይ.ኤስ እና በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት ላይ ሁለትና ከዚያ በላይ የቤት ቁጥሮች የተገለጹ ነገር ግን በአንድ የቤት ቁጥር የአፈር ኪራይና የህንጻ ግብር ሲገብሩ የነበሩ ባለይዞታዎች ይዞታዎች መስተንግዶ አሰጣጥን በተመለከተ፡-
ደብተር ያላቸው ወይም የሌላቸው ይዞታዎች ሆነው ደብተሩ ላይ ወይም በአፈር ግብር ካርኒው ላይ አንድና ከዚያ በላይ የቤት ቁጥሮች ካላቸው፣
በጂ.አይ.ኤስና በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት የቤት ቁጥሩ ተገልጾ የግል ይዞታ ስለመሆኑ በሲ.አይ.ኤስ መረጃ ቋት ላይ ከተገለጸ ወይም፣
ባለይዞታው የቦታ ኪራይና የህንጻ ግብር በአንድ የቤት ቁጥር የሚከፈል ቢሆንም ቤቶቹ ሌላ ሰው ወይም አካል ይገባኛል ጥያቄ የሌለባቸው መሆኑን እና ቤቶቹ አሁንም ያሉና በመስተንግዶ ጠያቂዎቹ እጅ የሚገኙ መሆናቸዉን ሲረጋገጥ እና
የወረዳው ኮንስትራክሽንና ቤቶች ልማት ጽ/ቤት እያስተዳደራቸው ስለመሆን አለመሆኑ በደብዳቤ እንዲጠየቅ በማድረግ ቤቶቹን እያስተዳደራቸው አለመሆኑ ወይም የመንግስት/የቀበሌ ቤት መሆኑ መረጃ ያልቀረበበት መሆኑ ሲረጋገጥ የይዞታ ማረጋገጫ ካርታ ይሰጣቸዋል፣
ከላይ በተራ ቁጥር 26.1.3 ላይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የመረጃ ልዩነት ካለበዚህ መመሪያ ስለመረጃ እርማት በተደነገገው አግባብ ውሳኔ ይሰጣል፡፡
ትራንስፎርምድ በተደረገው ጂ.አይ.ኤስ እና ትራንስፎርም ባልተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ የቤት ቁጥር፣ ብሎክና ፓርሴል 000 የተባሉ ወይም ያልተሰጣቸው ይዞታዎች መስተንግዶ አሰጣጥ፡-
ትራንስፎርምድ በተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ ብሎክ፣ የቤት ቁጥርና ፓርሴል ቁጥር የሌለ ከሆነና ትራንስፎርምድ ባልተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ መረጃው ካለ በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት ውስጥ የሚገኘው ብሎክ፣ ፓርሴልና የቤት ቁጥር እየተገናዘበ ተመሳሳይ መሆኑ ሲረጋገጥ አገልግሎቱን እንዲያገኙ ይደረጋል፡፡
በየደረጃው ላሉ ለተቀናጀ የመሬት መረጃ ማዕከል ተቋም እንዲያውቀው በደብዳቤ ይገለጻል፡፡
ትራንስፎርምድ በተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ ወይም ባልተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ ብሎክ፣ የቤት ቁጥርና ፓርሴል ያልተሰጣቸው ሆኖ በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት ላይ ብሎክ፣ ፓርሴልና የቤት ቁጥር ያላቸው ከሆነና ይዞታውና ቤቱ ግንቦት 1988ዓ.ም በፊት መኖሩ በሶፍራቶፕ፣ በኖርቴክና ጂ.አይ.ኤስ ላይ በትክክል እስከተረጋገጠ ድረስ በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት ላይ የሚገኘውን ብሎክ፣ ፓርሴልና የቤት ቁጥር መረጃ መሰረት ህጋዊ የይዞታ ማረጋገጫ ካርታ ይዘጋጅላቸዋል፡፡
ነገር ግን ይዞታው ከግንቦት 1988 ዓ.ም በፊት የተያዘና ቦታው ላይ ቤት ስለመገንባቱ በሶፍራቶፕ ማፕ ወይም በኖርቴክ ወይም ጂ.አይ.ኤስ ቢረጋገጥም በሲ.አይ.ኤስ ወይም ጂ.አይ.ኤስ መረጃ ላይ ብሎክ፣ ፓርሴልና የቤት ቁጥር መረጃ የሌለው ከሆነ ለወረዳው ከተሰጠው ብሎክ ከመጨረሻው ቁጥር ቀጥሎ በመስጠት፣ ፓርሴል የሌለው ከሆነ ከብሎኩ ከመጨረሻ ፓርሴል ቁጥር ቀጥሎ በክ/ከተማው የሰነድ አልባ ይዞታዎች መስተንግዶ ፕ/ዴስክ በኩል በመስጠት በዚሁ መመሪያ ስለ መረጃ እርማት በተቀመጠው አግባብ ታይቶ መረጃው ሲስተካከል ህጋዊ የይዞታ ማረጋጫ ካርታ የሚዘጋጅለት ይሆናል፡፡
መጋቢት 9/2014 ዓ.ም(ሲሳይ ሰማኝ)

በቤተሰብ ሕጋችን አንቀጽ 16 መሠረት በብቸኝነት ለመኖር የተወሰነ ጊዜን በተመለከተ የሚከተሉት ነጥቦች ተቀምጠዋል፡-
1. አንዲት ሴት አስቀድሞ የነበራት ጋብቻ ከቀረ በኋላ አንድ መቶ ሰማንያ ቀን ካላለፈ በስተቀር እንደገና ከሌላ ሰው ጋር ጋብቻ መፈጸም አትችልም፡፡
2. ከላይ የተደነገገው ቢኖርም፣ ሴቲቱ አስቀድሞ የነበራት ጋብቻ ከቀረ በኋላ አንድ መቶ ሰማንያ ቀን ሳይሞላ
ሀ) የወለደች እንደሆነ፣ ወይም
ለ) ጋብቻ የምትፈጽመው ከቀድሞ ባሏ ጋር የሆነ እንደሆነ፣ ወይም
ሐ) እርጉዝ አለመሆኗ በሕክምና የተረጋገጠ እንደሆነ፣ ወይም
መ) በብቸኝነት ለመኖር የተወሰነውን ጊዜ እንዳትጠብቅ ፍርድ ቤት የወሰነ እንደሆነ በብቸኝነት ለመኖር ስለተወሰነው ጊዜ የተደነገገው ተፈፃሚ አይሆንም፡፡
መጋቢት 12/2014 ዓ.ም (ኦምኒኤል)

በወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ሥነ ሥርዓት ሕጋችን ቍ 17 መሠረት የወንጀል ክስ ወይም የክስ አቤቱታ መብት ለሌለው ባለሥልጣን ማቅረብን በተመለከተ የሚከተለው ነጥብ ሰፍሯል፡-
የወንጀሉ ክስ ወይም የክሱ አቤቱታ ለፖሊስ ወይም ለዐቃቤ ሕግ መቅረቡ ቀርቶ ለአንድ ሰው ወይም ለሌላ ባለሥልጣን ወይም ይህንኑ ጉዳይ ለመቀበል መብት ለሌለው ለፖሊሲ ባለሥልጣን ወይም ለዐቃቤ ሕግ የቀረበ እንደሆነ ይኸው ሰው ባለሥልጣን ወይም ዐቃቤ ሕጉ ሳይዘገይ በቶሎ ጉዳዩ ለሚመለከተው ሥልጣን ላለው ፖሊስ ወይም ዐቃቤ ሕግ ይህንኑ ክስ ወይም የክስ አቤቱታ መላክ አለበት፡፡
መጋቢት 12/2014 ዓ.ም (ኦምኒኤል)

በፍትሐብሔር ሕጋችን ቊ.4 መሠረት የሚኖር ወይም የማይኖር ልጅን በተመለከተ የሚከተለው ነጥብ ሰፍሯል፡-
1. አንድ ልጅ ተወልዶ 48 ሰዓት በሕይወት ከቈየ በሕይወት እንደ ኖረ ሆኖ ይቈጠራል፡፡
2. አንድ ልጅ ተወልዶ በሕይወት የቈየው ከ48 ሰዓት ያነሰ ጊዜ የሆነ እንደ ሆነ በሕይወት እንዳልኖረ ሆኖ ይቈጠራል፡፡
3. የልጁን መሞት ያስከተለው፤ በተፈጥሮው ጒድለት ምክንያት ያልሆነ ሌላ ሁኔታ መሆኑን ለማስረዳት የተቻለ እንደሆነ ከዚህ በላይ ባለው ኀይለ ቃል የተመለከተውን አገማመት ቀሪ ለማድረግ ይቻላል፡፡
መጋቢት 12/2014 ዓ.ም (ኦምኒኤል)

የኢፌዴሪ የወንጀል ህግ አላማና ግቦች
የኢፌዴሪ የወንጀል ህግ ቀዳሚ አላማ
“ለጠቅላላው ጥቅም ሲባል የአገሪቱን መንግስት፣ የህዝቦቹንና የነዋሪዎቹን ሰላም፣ ደህንነት፣ ስርአት፣ መብትና ጥቅም መጠበቅና ማረጋገጥ ነው”።
የኢፌዴሪ የወንጀል ህግ ዋንኛ ግብ
• ወንጀል የሆኑ ድርጊቶችን ወንጀል ካልሆኑት ለይቶ በቅድሚያ በማሳወቅ፤
• ወንጀል የሆኑ ድርጊቶችን በፈጸሙ ወንጀለኞች ላይ የሚጣሉ ቅጣቶችን በቅድሚያ በማሳወቅና በማስጠንቀቅ፤
• ማስጠንቀቂያውን ችላ ብለው ወንጀል በሚፈጽሙ ወንጀለኞች ላይ ተመጣጣኝ ቅጣት በመጣል ሌላ ወንጀል ከመፈጸም እንዲቆጠቡ፣ እንዲታረሙና ማስተማሪያ እንዲሆኑ በማድረግ
ወንጀል እንዳይፈጸም መከላከል ነው።


ፋሲካ አጌና (ዐቃቤ ህግ)
ሚያዝያ 2014ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ!
የመንግስት መ/ቤቶችን ማህተሞች ወደ ሀሰተኛነት መለወጥ ወይም በማህተሞቹ ያለአግባብ መገልገል በጽኑ እስራት የሚያስቀጣ የወንጀል ድርጊት መሆኑን ያውቃሉ?
በወንጀል ህግ አንቀጽ 363 መሰረት፥-
1. ማንም ሰው፡-
ሀ) ለመንግስት ስራ ጉዳይ ብቻ በሚታተም የመንግስት ወይም ከመንግስት አካላት በአንዱ ማህተም ወይም ወደ ሀሰተኛነት በተለወጠ ወይም መስሎ በተሰራ ማህተም የተገለገለ እንደሆነ፤ ወይም
ለ) በእውነተኛው ማህተም ያላግባብ የሰራበት እንደሆነ
ከሶስት ዓመት እስከ አስር ዓመት ሊደርስ በሚችል ፅኑ እስራት ይቀጣል።
2. ይህ የወንጀል ድርጊት በሀገር ጥቅም ወይም መብት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ካደረሰ ከአምስት ዓመት እስከ ሀያ ዓመት ሊደርስ በሚችል ፅኑ እስራት ይቀጣል።

በቦሌ ክ/ከተማ የፍትህ ጽ/ቤት በህግ ስርጸትና ምክር መስጠት ዳይሬክቶሬት የተዘጋጀ

ፋሲካ አጌና (ዐቃቤ ህግ)
ሚያዝያ 2014ዓ.ም

የኢትዮጵያ ፌድራላዊ ዲሞክራሲዊ ሪፐብሊክ የወንጀል ሕግ 1997 ዓ.ም
በሠው የግል ነጻነት ላይ የሚፈጸ ወንጃል አንቀጽ 580
ዛቻ-፡ ማንም ሠው በሌላ ሠው ላይ ድንጋጤን ወይም ፍርሃትን በሚቀሰቅስ ሁኔታ ከባድ አደጋ ወይም ጉዳት የሚያደርሱበት መሆኑን በመግለፅ የአስፈራረው እንደሆነ የግል አቤቱታ ሲቀርብበት ከአምስት መቶ ብር በማይበልጥ መቀጮ ወይም ከስድስት ወር በማይበልጥ ቀላል እስራት ይቀጣል ፡፡
የዚህ አንቀጽ ድንጋጌ ፍርድ ቤቱ ጥፋተኛው ለወደፊቱ በመልካም ጠበይ እንደሚመራ የማረጋገጫ ቃል እንዲገባ በቂ የሆነ ዋስ እንዲጠራ/አንቀፅ/ከማዘዝ የሚያግድ አይደለም፡፡

አሊ ሣፊ(አቃቤ-ሕግ)
ሚያዝያ 2014ዓ.ም