የቀብድ ህጋዊ ውጤት


1 ቀብድ ሻጭና ገዥ በተነጋገሩበት ጉዳይ ላይ ውል መፈፀማቸውን እርግጠኛ ሲሆኑ የሚቀባበሉት ገንዘብ በመሆኑ ይህን ማድረጋቸው ገንዘቡን ለመቀባበላቸው ብቻ ሳይሆን ውሉን ለመዋዋላቸውም ማስተባበያ የማይቀርብበት ማስረጃ መሆኑን የፍትሀ ብሄር ህግ ቁ 1883 ይደነግጋል።

ገዥና ሻጭ አንድን ቤት ሲሻሻጡ በፍትሀ ብሄር ህግ 1723(1) ስር የተመለከተውን ፎርም ባያሟሉም ሻጭ ለዚሁ የሽያጭ ውል ማስፈፀሚያ ቀብድ መቀበሉ ከተረጋገጠ በማያከራክር ሁኔታ ውሉ መደረጉን ያረጋግጣል። አንድ ውል የህጉን ፎርም ካላሟላ በህግ ፊት የማይፀና ይሆናል ነገር ግን በልዩ ሁኔታ የቀብድ ገንዘብ ክፍያ ካለ ውሉ የህጉን ፎርም ያላሟላ ቢሆንም የቤት ሽያጭ ውል ስለመኖሩ የማያከራክር ማረጋገጫ ስለሆነ ውሉ የፀና ይሆናል።

(የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ መዝገብ/ቁ 56794 ቅፅ 12)

የተከፈለው ክፍያ ግን ቀብድ መሆኑ በውሉ ላይ ካልተገለፀ በቀር ቀብድ ነው ተብሎ ሻጭ አጠፌታውን እንዲከፍል የማያስገድድ ከመሆኑ በላይ ውሉ መኖሩንም ማረጋገጫ ሊሆን አይችልም።

2 የቀብድ ክፍያ መኖሩ የውሉን መኖር የሚያረጋግጥ ብቁ ማስረጃ ቢሆንም ተዋዋይ ወገኖች ውሉን ለማፍረስ ተቃራኒ ስምምነት ካላደረጉ በቀር ቀብድ ተቀባዩ የተቀበለውን ገንዘብ እጥፍ አድርጎ በመመለስ፥ ቀብድ ሰጪው ደግሞ ይህንኑ የሰጠውን ገንዘብ ለተቀባዩ በመልቀቅ ያለሌላ ተጨማሪ ሁኔታ ውሉን የማፍረስና በመካከላቸው የተመሰረተውን ግዴታ ለማስቀረት መብት አላቸው። ይህም አሰራር በቀብድ የታሰረ ውል ከሌሎች ውሎች የሚለይበት ልዩ ባህሪ ነው። (የፍትሀ ብሄር ህግ ቁ 1885)

ፍርድ ቤቶችም በተዋዋይ ወገኖች መካከል ተቃራኒ ስምምነት ከሌለ በቀር ሻጩ የቀብዱን አጠፌታ ከፍሎ ውሉን በማፍረስ የሸጠው ቤት እንዲመለስለት ከጠየቀ መወሰን የሚገባቸውና ተገዶ እንዲፈፅምም ማድረግ የሌለባቸው መሆኑ ግልፅ ነው።

የተደረገው ውል ሊፈፀም የማይችል (impossible)፣ ወደ ገዥ ሊተላለፍ የማይችል እና ህገ ወጥ (unlawful) ከሆነ ግን ውሉ ፈርሶ ተዋዋይ ወገኖች ወደ ነበሩበት ከሚመላለሱ በቀር ሻጭም እጥፉን እንዲመልስና ገዢም የከፈለውን እንዲለቅ የሚጣልባቸው ግዴታ የለም።

3 ውሉ በአግባቡ ከተፈፀመ እና ለ ቀብዱ ገንዘብ ዕጣ ፋንታ በተዋዋዬቹ መሀል የተደረገ ሌላ ተቃራኒ ስምምነት ከሌለ የቃብድ ሂሳቡ ከጠቅላላው የሽያጭ ዋጋ ላይ የሚታሰብ ወይም እንዲመለስ የሚደረግ ይሆናል። (የፍትሀ ብሄር ህግ ቁ 1884)👇👇
https://t.me/ethiolawtips

saved

የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሕገመንግስቱ እና በፌዴራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ ቁጥር 1234/2013 አንቀጽ 10
መሠረት የተሰጠው ስልጣን በአዋጁ በዝርዝር በተመለከቱት እና መሠረታዊ የሆነ የሕግ ስሕተት የተፈጸመበትን የመጨረሻ ውሳኔ ማረም
ነው፡፡ ይህን ስልጣኑን መሠረት በማድረግ ሰበር ሰሚ ችሎቱ በበርካታ ጉዳዮች ላይ የሕግ ትርጉም ሲሰጥ ቆይቷል፡፡ በዚህም በአገሪቱ
ውስጥ ወጥ የሆነ የሕግ አረዳደር እና አተርጓጎም እንዲኖር በማድረግ ሕገመንግስታዊ ግድታውን ሲወጣ ቆይቷል፡ በሰበር ሰሚ ችሎቱ
ከአምስት ባላነሱ ዳኞች የተሰጠ የሕግ ትርጉም ውሳኔው ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ በየትኛውም ደረጃ በሚገኝ የፌዴራልም ሆነ የክልል ፍርድ
ቤት አስገዳጅነት ይኖረዋል፡፡ በአዋጁ አንቀጽ 26(1)እና(4) ላይ እንደተገለጸው አምስት ዳኞች የተሰየሙት የሰበር ሰሚ ችሎት
በባለጉዳዮቹ አመልካችነት ወይም በችሎቱ በራሱ አነሳሽነት ቀድሞ የተሰጠውን አስገዳጅ የሕግ ትርጉም በተለያዩ ምክንያቶች ማሻሻል
አስፈላጊ ሆኖ ካገኘው ከሰባት ያላነሱ ዳኞች በተሰየሙበት የሰበር ሰሚ ችሎት እንዲታይ በቂ እና አሳማኝ ምክንያቶችን ተንትኖ በመግለጽ
ለፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል፡፡ በዚህ አግባብ በሰባት ዳኞች የተሰጠው ውሳኔም ውሳኔው ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ
አስገዳጅ ነው፤ በዚህ አግባብ መሠረት ከሰባት ያላነሱ ዳኞች የተሰየሙበት የሰበር ችሎት ቀድሞ የሰጠውን የሕግ ትርጉም ከሰባት ባላነሱ
ዳኞች በተመሳሳይ ጭብጥ በሌላ ጊዜ ሊሻሻል ይችላል በማለት የደነግጋል፡፡ ( አስቀድሞ የተሰጠው ውሳኔ በሰባት ዳኛ ሊለወጥ ይገባል
ወይስ አይገባል ለማለት የሚያስችሉ ምክንያቶች የትኞቹ ናቸው የሚለወ በአዋጁ ላይ አመላካች ነገር እንዳልተቀመጠ ልብ ይሏል )
ሰበር ሰሚ ችሎቱ በተለያዬ ጊዜ የውርስ ይርጋን አስመለክቶ የሰጣቸው ውሳኔዎች እርስ በእርስ ያላቸው መስተጋብር ምንድነው የሚለውን
ለመለየት ውሳኔዎቹን በአግባቡ ማየት ይጠይቃል፡፡ በዚህ ዓመት በሰባት ዳኞች በሰ.መ.ቁ 243973 ጥቅምት 06 ቀን 2017 ዓ.ም
የተሰጠው ውሳኔም በአግባቡ ሊታይ የሚገባው ሌላው ውሳኔ ነው፡፡ በሰባት ዳኞች ታይቶ የውርስ ንብረት ክፍፍልን
አስመልክቶ ቀደም ሲል ተይዞ የነበረውን አቋም በመቀየር ውሳኔ ሲሰጥ ከውሳኔው ሰጪ ዳኞች አንዷ ነበርኩ፡፡ ይህ ውሳኔ
በሌላ ሰባት ዳኞች ታይቶ ሊለወጥ ይገባል ወይስ አይገባም ለማለት በተጨባጭ በማሕበረሰቡ ዘንድ ያለውን የኑሮ መስተጋብር
እና እያመጣ ያለውን ውጤት በአግባቡ ማጤን ይፈልጋል፡፡ ቀደም ሲል ሰበር ሰሚ ችሎቱ በፍ/ብ/ሕ/ቁ 1000 መሠረት
በተለያዩ መዛግብት ላይ የሰጣቸውን ውሳኔዎች እና በሰባት ዳኞች ታይቶ የተሰጠው ውሳኔ አጭር ማጠቃለያ እንደሚከተለው
ቀርቧል፡፡
➢ በመሠረቱ ይርጋ መብቱ ወይም ጥቅሙ የተነካበት ሰው በሌላ ሰው ላይ የሚያቀርበውን ክስ፤ አቤቱታ ወይም የይገባኛል ጥያቄ
አስመልክቶ በሕግ ተለይቶ የተቀመጠ የክስ ማቅረቢያ ጊዜ ነው፡፡ የይርጋ ጽንሰ ሐሳብ ሶስት መሠረታዊ ምክንያቶችን የያዘ
ነው፡፡ እነኚህም፡-
1. ከሳሽ በተገቢው ትጋት እና በቂ ምክንያት መብቱን እንዲጠይቅ ማስቻል እና ዳተኛ የሆነ ተከራካሪ ወገን እንዳይኖር
ማድረግ፤
2. ተከሳሽ በጣም ዘግይተው የሚመጡ ክሶችን ለመከላከል የሚያስችሉትን ማስረጃዎች እንዳያጣ ማድረግ፤
3. ዘግይው የሚቀርቡ ክሶች ዓላማቸው ፍትሕ ከማስገኘት ይልቅ ለበቀል እና ለማጥቂያ እንዳይውሉ ማድረግ ናቸው
የፍ/ብ/ሕ/ቁ 1000(1) ድንጋጌ ከሳሹ መብቱን እና የውርስ ንብረቶች በተከሳሹ መያዛቸውን ካወቀ ሶስት ዓመት ካለፈ በኋላ ስለ ወራሽነት
ጥያቄ የሚቀርበው ክስ ተቀባይነት ለማግኘት አይችልም በማለት ይደነግጋል፡፡ የዚሁ ሕግ ንዑስ (2) ድንጋጌ ደግሞ እንደዚሁም ሟቹ
ከሞተበት ወይም በመብቱ ለመሥራት ከቻለበት ቀን አንስቶ አስራ አምስት ዓመት ካለፈ በኋላ ከዘር የወረደ ርስት ካልሆነ በቀር የተባለው
የውርስ ጥያቄ ክስ በማናቸውም አስተያየት ቢሆን ተቀባይነት ማግኘት አይችልም በማለት ይደነግጋል፡፡

የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት ይህን ድንጋጌ መሠረት በማድረግ በፊቱ በቀረቡ በርካታ ጉዳዮች ላይ በውርስ ይርጋ ላይ
በርካታ የሕግ ትርጉም ሲሰጥ ቆይቷል፡፡
➢ በሰ.መ.ቁ 25664 በሰጠው ውሳኔ ወራሽ የሆነ ሰው የውርስ ንብረቱን ለማስመለስ ወራሽ ባልሆነ ሰው ላይ የሚያቀርበው ክስ
በፍ/ብ/ሕ/ቁ 1677 እና በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 1845 መሠረት በ10 ዓመት ይርጋ የሚታገድ ነው በሚል ወስኗል፡፡
➢ በሰ.መ.ቁ 44025 በሰጠው ውሳኔ ወራሾች በጋራ ይዘው ሲያስተዳድሩት ወይም ሲጠቀሙበት የነበረ የውርስ ንብረት ለመጠየቅ
የቀረበ ክስ ላይ የቀረበ የይርጋ መቃወሚያ ተቀባይነት የሌለው ነው በሚል ወስኗል፡፡
➢ በሰ.መ.ቁ 120841 በሰጠው ውሳኔ ለአካለ መጠን ያልደረሰ ልጅ ወራሽነት መብቱን ለአካለ መጠን ከደረሰበት ጊዜ ጀምሮ እስከ
15 ዓመት ባለው ጊዜ ውስጥ የውርሱን ንብረት ለመጠየቅ በይርጋ አይታገድም በሚል ወስኗል፡፡ ይህ ውሳኔ የፍ/ብ/ሕ/ቁ 198
እና 100(2) ድንጋጌዎችን መሠረት በማድረግ የተሰጠ ውሳኔ ነው፡፡
➢ በሰ.መ.ቁ 224271 ጥቅምት 02 ቀን 2015 ዓ.ም በሰጠው ውሳኔ፡- በሰ.መ.ቁ 171038 ወራሽ በሆነ እና ወራሽ ባልሆነ ሰው
መካከል ላለ የውርስ ንብረት ክርክር ተፈጻሚነት ያለው የ10 አመት ይርጋ እንደሆነ ይህ የአስር አመቱ የይርጋ ግዜ መቆጠር
ያለበት አካለመጠን ያላደረሰ ሰው አካለመጠን ካደረሰበት ግዜ አንስቶ መሆኑን፤ የመዝገቡ ተጠሪ አካለመጠን ካደረሰችበት ጊዜ
ጀምሮ ክስ እስካቀረበችበት ቀን ድረስ ያለው ጊዜ ሲታሰብ 10(አስር) አመት ያለፈው መሆኑን፤ ምንም እንኳ የወረዳው ፍርድ
ቤት የተጠሪን ክስ በይርጋ ቀሪ ሲያደርግ የ15 አመት ይርጋን መሰረት ማድረጉ አግባብ ባይሆንም ክሱ በይርጋ ቀሪ መደረጉ
ተገቢ ነው ሲል ወስኗል፡፡
➢ በሰ.መ.ቁ 44612 በሰጠው ውሳኔ የወራሽነት መብትን በሕግ በተመለከተው ጊዜ ውስጥ ያረጋገጡ ወራሾች የውርስ ንብረት
ክፍፍልን ማቅረብ ጥያቄ በማናቸውም ጊዜ ማቅረብ ይችላሉ በሚል ወስኗል
➢ በሰ.መ.ቁ 243973 ጥቅምት 06 ቀን 2017 ዓ.ም በ7 ዳኞች የተሰጠ ውሳኔ፡- በፍ/ሕ/ቁ. 1000 የተመለከተውን
የይርጋ ጊዜ ከወራሽነት የምስክር ወረቀት ጋር በማያያዝ በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ መብቱን የሚያስከብር ሰው
የንብረት ጥያቄ ለማቅረብ ገደብ የሌለበት ተደርጎ የተሰጡ ውሳኔዎች አሉ፡፡ ይህን አቋም ለመፈተሽና ለተያዘውም
ጭብጥ ግልጽነት እንዲረዳ የወራሽነት የምስክር ወረቀትና የወራሽነት ጥያቄ ያላቸውን መስተጋብር ግልጽ ማድረግ
ይገባል፡፡ ሁለቱም ሐሳቦችን የያዙት ድንጋጌዎች በሕግ መድብሉ አንድ ክፍል ውስጥ ይገኛሉ፡፡ የይርጋ ጊዜው
የተነሳው ግን ከወራሽነት ጥያቄ ጋር በተያያዘ ነው፡፡ በአጠቃለይ የወራሽነት የምስክር ወረቀትን በተመለከተ
በተጠቀሰው በሕግ መድብሉ ክፍል የተደነገገ የይርጋ ገደብ የለም፡፡ አንቀጽ 1000 በግልጽ የሚናገረው የወራሽነት
ጥያቄ ተቀባይነት የማያገኝበትን ጊዜ ነው፡፡ ጊዜው ተፈጻሚ የሚሆንበትን ሁኔታ የበለጠ ግልጽ ለማድረግ የወራሽነት
ጥያቄ ከወራሽነት የምስክር ወረቀት እንዲሰጠ ከሚቀርብ ማመልከቻ ያለውን ልዩነት ማየት ተገቢ ነው፡፡ የወራሽነት
የምስክር ወረቀት ስሙ እንደሚናገረው የምስክር ወረቀት ሲሆን በተግባር የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ
ሪፐብሊክ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሰ/መ/ቁ. 243973 ፍርድ ቤቶች አንድ ሰው ከሟች
ጋር ባለው ዝምድና ወይም በኑዛዜ መነሻነት ወራሽ መሆኑን በማረጋገጥ የሚሰጡት ውሳኔ ነው፡፡ ይህ ማስረጃ የህግ
ሁኔታን የሚያረጋግጥ በውጤቱም ሕጉ የሚወሰደውን ግምት የሚያረጋግጥ እንጂ በተከራካሪ ወገኖች መካከል ላለ
ክርክር መፍትሔ የሚሰጥ አይደለም፡፡
የወራሽነት ጥያቄ (petitio hereditatis) ጥንታዊ ጽንሰ ሐሳብ ሲሆን አንድ ሰው ከሟች ንብረት ለመውረስ
የሚያቀርበው ክስ ነው፡፡ የፍትሐብሔር ሕጉ ቁጥር 999 እንደሚያስቀምጠው ደግሞ አንድ ሰው ወራሽነ

ንዲታወቅለትና የተወሰዱት የውርስ ንብረቶች እንዲመለስለት የሚያቀርበው ክስ ነው፡ ፡ ከዚህ መረዳት የሚቻለው
ክሱ ሁለት ነገሮች የሚረጋገጥበት ነው፡፡ የመጀመሪያው የህግ ሁኔታ (status) ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የንብረት
መብት ነው፡፡ የመጀመሪያውን ብቻውን ያየን እንደሆነ በቁጥር በፍ/ሕ/ቀ. 996 ሊስተናገድ የሚችል ሲሆን
የወራሽነት ጥያቄ ግን ከዚህም የሚዘል በመሆኑ የንብረት ክርክርም በውስጡ ይይዛል፡፡ የክሱን ውጤትም ተከሳሹ
በእጁ ያለውን ንብረት እንዲመልስ መደረጉ መሆኑ በፍ/ሕ/ቁ. 1001 መመልከቱ ትኩረቱ ንብረት ላይ መሆኑ
ያረጋግጣል፡፡ ስለዚህ እውነተኛ ወራሽ መሆንን ለማረጋገጥና የውርስ ንብረት ለማስለቀቅ የሚቀርብ ክስ ነው፡፡
የይርጋ ጊዜው ቅድመ ሁኔታ ስናይ ይህን ልዩነት ከግምት ያስገባ መሆኑን ለመረዳት ይቻላል፡፡ ክሱ እንዲቀርብ
የተመለከተው ጊዜ መነሻ ከሳሽ መብቱንና የውርስ ንብረቶችቹ በተከሳሹ መያዛቸውን ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ ነው፡፡
የክሱ ይዘት ወራሽነት እና ንብረትን የሚመለከት የመሆኑን ያህል ይርጋውም እነዚህን መብቶች ከግምት የሚያስገባ
ነው፡፡ ከሳሽ ስለአንደኛው ፍሬ ነገር (ስለወራሽነት መብቱ እና ስለንብረቱ) እውቀት ኖሮት ስለሌላኛው ላያውቅ
ወይንም ስለሁለቱም ላያውቅ ይችላል፡፡ ስለመብቱ አውቆ ስለንብረቱ ላያውቅ የሚችልበት አጋጣሚ አንዱ
የወራሽነት ምስክር ወረቀት ይዞ ስለንብረቱ ወይም ንብረቱ በማን እጅ እንደተያዘ ላያውቅ ይችላል፤እነዚህ ፍሬ ነገሮች
ለስሌት መነሻ መሆናቸው የተመለከተ ቢሆንም ሕጉ ሟች ከሞተበት ወይም ከሳሽ ስለመብቱ መስራት ከቻለበት ቀን
አንስቶ በአስራአምስት ዓመታት ውስጥ የወራሽነት ክሱን ካላቀረበ ክሱ በይርጋ እንደሚታገድ በንዑስ 2 ደንግጓል፡፡
ስለዚህ የይርጋ ድንጋጌ ይዘትም የሚያወራው ስለምስክር ወረቀቱ ሳይሆን ስለወራሽነት ጥያቄ (petitio
hereditatis) ነው፡፡ ተቃራኒ ውሳኔ በተንጸባረቀባቸው ውሳኔዎች ለወራሽነት የምስክር ወረቀት የተሰጠው ውጤት
የተለያየ ሲሆን የዚህ ማስረጃ መኖር ወራሽ ተደርጎ ከመገመት ባለፈ የንብረት መብት የማይፈጥር በመሆኑ ሰነዱ በህጉ
ከታሰበለት ዓላማ ውጭ ውጤት መስጠት አይቻልም፡፡ በሌላ በኩል የወራሽነት ጥያቄ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ
ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሰ/መ/ቁ. 243973 10 በጽንሰ ሐሳብም
ሆነ በውጤት የተለየ በመሆኑና በይዘቱ በተመለከተው አግባብ የሚቀርብ ጥያቄ የጊዜ ገደብ የተቀመጠለት በመሆኑ
የይርጋ ጊዜው ተፈጻሚነት በወራሽነት ጥያቄ ላይ ነው፤ስለሆነም የወራሽነት ማስረጃ መያዝ አለመያዝ ልዩነት
ሳይኖረው በተጠቀሰው የሶስት ዓመት ጊዜ ውስጥ የወራሽነት ጥያቄ ካልቀረበ ክሱ በይርጋ የሚታገድ ይሆናል፡፡
የወራሽነት ጥያቄ በፍ/ሕ/ቁ. 1000 በተመለከተው የጊዜ ገደብ በይርጋ ይታገዳል፡፡ የውርስ ማጣራት ተጠናቆ
ንብረቱ የጋራ ባልሆነበት ሁኔታ የወራሽነት ምስክር ወረቀት በመያዝ ብቻ የፍ/ሕ/ቁ. 1062 መሰረት በማድረግ
ያለጊዜ ገደብ የክፍፍል ጥያቄ ሊነሳ አይችልም የሚል ትርጉም ተሰጥቷል፡፡
በኢትዮጲያ ባለው የማሕበረሰቡ መስተጋብር ቤተሰብ እርስ በእርሱ ከፍተኛ ቁርኝነት ያለው መሆኑ፤ በውጪ ሐገር የሚኖሩ
ውርሱ የሚገባቸው ሰዎች ውርሱን ለመጠየቅ በማይችሉበት ሁኔታ ላይ ሊገኙ የሚችሉበት አጋጣሚ ያለ መሆኑ፤ ከሁለት
አንዱ ወላጆች ከዚህ ዓለም በሞት ሲለዩ በተለይም ታላላቅ ወንድሞች እና እህቶች በሕይወት ያለውን አንደኛውን ወላጃቸውን
ውርሱን ለመጠየቅ የሚቸገሩ መሆኑ፤ በተለይም በሕይወት ላለው ወላጅ ክብር ሲባል ውርሱን የማይጠይቁበት በርካታ
አጋጣሚዎች ያሉ መሆኑን፤ ሌሎች ትንንሽ እህት እና ወንድሞቻቸውንም በውርስ ሐብቱ እንዲጠቀሙበት እና እንዲያድጉበት
ሲባል የውርሱን ክፍፍል የማይጠይቁበት ሁኔታ ያለ መሆኑን፤ ይህም በማሕበረሰቡ የዳበረ ልምድ መሆኑ፤ ይህን ልምድ

ከግንዛቤ ሳያስገቡ መወሰን በተጨባጭ የውርስ ክፍፍሉን ባልጠየቁ እህት እና ወንድሞች ላይ በቀጥታ የወላጆቻቸውን ንብረት
በውርስ እንዳያገኙ የማድረግ ውጤት ያለው መሆኑን የምንገነዘበው ነው፡፡
ሰበር ሰሚ ችሎቱ በሰ.መ.ቁ 224271 ጥቅምት 02 ቀን 2015 ዓ.ም በሰባት ዳኛ በሰጠው ውሳኔ የውርስ ማጣራት ተጠናቆ ንብረቱ
የጋራ ባልሆነበት ሁኔታ የወራሽነት ምስክር ወረቀት በመያዝ ብቻ የፍ/ሕ/ቁ. 1062 መሰረት በማድረግ ያለጊዜ ገደብ የክፍፍል
ጥያቄ ሊነሳ አይችልም የሚል አስቀድሞ ወራሽነታቸውን በጋራ ያረጋገጡ ሰዎች በማንኛውም ሰዓት መጠየቅ ይችላሉ ተብሎ
የተሰጠውን የሕግ ትርጉም ለውጦታል፡፡
ሆኖም ከላይ በዝርዝር በጠየስኳቸው ነጥቦች ምክንያት በሰባት ዳኛ የተለወጠው የሕግ ትርጉም ጸንቶ ሊቀጥል ይገባል ወይስ በሌላ ሰባት
ዳኞች ወይም በሕገመንግስት ጉዳዮች አጣሪ ኮሚቴ አቅራቢነት በፌዴሬሽን ምክር ቤት ሊለወጥ ይገባል የሚለው አሁንም አሳሳቢ ነው

የ 1 ብር ፌስታል 5000 ቅጣት‼️
ለእንጀራ፣ ለዳቦ እና ለተለያዩ የሸቀጥ እቃዎች መጠቅለያነት የሚውለውን የአንድ ብሩን ፕላስቲክ ይዞ መገኘት ከሁለት እስከ አምስት ሺህ ብር የሚያስቀጣው አዋጅ ጸደቀ፡፡

ማንኛውም ሰው አንድ ጊዜ ብቻ ጥቅም ላይ የሚውል የፕላስቲክ ከረጢት ይዞ ከተገኘ ከ2 እስከ 5 ሺህ ብር የሚያስቀጣው አዋጅ፤ ዜጎችን በማያውቁት ጉዳይ ለቅጣት የሚዳርግ ነው የሚል ትችት ከምክር ቤት አባላት ቀርቦበታል፡፡

የህዝብ እንደራሴዎች ምክር ቤት ዛሬ የጸደቀው #የደረቅ_ቆሻሻ_አያያዝ_እና_አወጋገድ_አዋጅ ፤ ማንኛውም ሰው አንድ ጊዜ ብቻ ጥቅም ላይ የሚውል የፕላስቲክ ከረጢት ይዞ ከተገኝ ከ2 እስከ 5 ሺህ ብር እንዲቀጣ ይደነግጋል፡፡

ያመረተ ወይም ወደ ሀገር ውስጥ ያስገባ፣ ለገበያ ያቀረበ ወይም የሸጠ፣ ለንግድ ዓላማ ያከማቸ ወይም ይዞ የተገኘ ከ50 ሺህ ብር በማያንስና ከ200 ሺህ ብር በማይበልጥ የገንዘብ መቀጮ እና ከአምስት ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እስራት  እንዲቀጣ አዋጁ ያዝዛል፡፡

የውሃ፣ መስኖ፣ ቆላማ አካባቢና አካባቢ ልማት ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ምክትል ሰብሳቢ አወቀ አምዛዬ(ዶ/ር) የአዋጁን ይዘት በንባብ ባቀረቡበት ወቅት፤ የምክር ቤት አባሉ አለሙ ጎንፋ (ዶ/ር) ህዝባችን በፕላስቲክ እቃ ይዞ ወደ ቤቱ ከገባ ይጣለው? ወይስ መልሶ ለአካባቢ ጥበቃ ያስረክበው? የሚል ጥያቄ ከጠየቁ ብኋላ የምናመርተው የፕላስቲክ ውጤት ዳግም እንድንጠቀምበት የሚያደርግ ቢሆን አይሻልም ወይ? ምክንያቱም 10 ጊዜ የምጠቀምበትን ፕላስቲክ አንድ ጊዜ ብቻ ተጠቀም ማለት ተገቢ አይደለም፣ አዋጁ ፕላስቲኩን ከተጠቀምኩበት ወዲያ የት ማስቀመጥ እንዳለበት አላስቀመጠም ብለዋል፡፡

አዋጁ ይዞ የተገኝ እንዲቀጣ ይደነግጋል ህዝባችን የዚህ ግንዛቤ ይኖረዋል ወይ? የትኛው ፕላስቲክ እንደሆነ የመለየት ግንዛቤስ አለው ወይ? ሲሉ ጠይቀዋል፡፡

ሌላ አንድ የምክር ቤት አባል በበኩላቸው ማንኛውም ሰው #ፕላስቲክ ይዞ ከተገኘ ከሁለት እስከ አምስት ሺህ ብር እንዲቀጣ ይደነግጋል፤ ይህ ከእኛ ነባራዊ ሁኔታ ጋር  እንዴት ታየ? በተለይ ዝቅተኛ ገቢ ያለው የማህበረሰብ ክፍል ሊጠቀመው ስለሚችል ጫና አይፈጥርም ወይ? ሲሉ ጠይቀዋል፡፡

ለጥያቄዎቹ ምላሽ የሰጡት የውሃ፣ መስኖ፣ ቆላማ  አካባቢ ልማት ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ምክትል ሰብሳቢ አወቀ አምዛዬ(ዶ/ር) ለአንድ ጊዜ ብቻ አገልግሎት ላይ የሚውሉ ፌስታሎችን ዝቅተኛው የማህበረሰብ ክፍልም ስለሚጠቀማቸው ቅጣቱ ያን ግንዛቤ ውስጥ ያስገባ ነው ብለዋል፡፡

ለምሳሌ «አንዲት አሮጊት ወይም ሽማግሌ የሁለት ብር ዳቦ ወይም የአስር ብር ስኳር ገዝተው ሲሄዱ 5 ሺህ ብር ክፍሉ ቢባሉ ላይኖራቸው ስለሚችል ቅጣቱ ከ5 ሺህ ወደ 2 ሺህ ዝቅ እንዲል ተደርጓል ይህም የህብረተሰቡን የመክፈልም አቅም ከግንዛቤ ያስገባ ነው ሲሉ አስረድተዋል፡፡

የፕላስቲክ ከረጢቶች ከቅጣቱ በላይ ሀገርን የሚጎዱ ናቸው እስከ መቶ ዓመት ድረስም አይበሰብሱም ያሉት ምክትል ሰብሳቢው፤ ከዚህ አንጻር ቅጣቱ ሃያም ሰላሰም ሺህ ቢሆን ሀገርን ለማትረፍ ነው ብለዋል፡፡
ሸገር ኤፍኤም
====================
💎⬇️⬇️⬇️👇👇👇👇👇👇
የቴሌግራም ቻናላችንን join በማድረግ ወቅታዊ መረጃዎችን በቀላሉ ይከታተሉ፣ሊንክ👇
https://t.me/+Vl6V8k9V3YNEOp2s
https://t.me/+Vl6V8k9V3YNEOp2s

የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የመንግስት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር” 56/2010” በ “87/2017” በሚል የተሻረ ሲሆን ህጉ ይሄ ነው፡፡

Share copy
ሰላም አባላት
መልካም ዜና! በቢሮ ውስጥ ማማከር በስልክ እና በፍርድ ቤት ውክልና በመውሰድ  ሲሰጥ የቆየው የነጻ የህግ ምክር አገልግሎት በልዩ ሁኔታ  በነጻ የስልክ መስመር ቁጥር መሰጠት ተጀመረ።
አዲስ ነገር፤
በዘጠና አንድ አስር።
ከአንድ ሰአት እስከ አንድ ሰአት፤
በልዩ መስተንግዶ እና ጽናት።
እነሆ ማህበራችን በነጻ የስልክ ጥሪ ነጻ የህግ ምክር  አገልግሎት መስጠት  ጀመረ! በፍታሐብሄር,ማለትም በቤተሰብ፣ በውል፣ ከውል ውጪ በሚኖር ሀላፊነት፣ በንብረት፣ በውርስ በስራ እና በቅጥር የህግ ጉዳዮች፣  በአስተዳደር፣ በወንጀል  እንዲሁም አለም አቀፍ ሕግጋትን  በተመለከተ ለማማከር አካል ጉዳተኞች   በነጻ የስልክ ጥሪ የሚገለገሉበት ቁጥር ተበሰረ! ዘጠና አንድ አስር ካሉበት ሆነው ይደውሉ  ህግን በተመለከተ ያለበዎትን ክፍተት በነጻ ያሟሉ! ጠዋት የማለዳዋን ጀንበር ቀድመን ምሽት የምሽቱን ጀንበር ሸኝተን እርሶን እናገለግላለን። እባክዎን ተገደው በልመና ተግባር ላይ የተሰማሩ አካል ጉዳተኛ ከሆኑ  አልያም  አካል ጉዳተኞች ተገደው በልመና ላይ  ተሰማርተው  በሚመለከቱበት  ግዜ በዘጠና አንድ አስር በመደወል ያሳውቁ!
ዘጠና አንድ አስር አካል ጉዳተኞች ወደፍትህ የሚፈሱበት  ዥረት!
የኢትዮጵያ የሕግ ባለሞያ አካል ጉዳተኞች ማህበር

https://fb.me/tebekasamuel

🔗 t.me/tebekasamuel
🔗 t.me/tebekasamuel

👉 @tebekasamuel
                                        
👉 @tebeka

Contact @samuelgirma

#Ethiopia 🇪🇹 #samuelgirma

ሳሙኤል ግርማ
የሕግ አማካሪ እና ጠበቃ

☎️ 0911-190-299

የሲቪል እና ቤተሰብ ምዝገባ ስርዓትን ለመደንገግ የወጣ አዋጅ ቁጥር 1370-2017 ዓ-ም

የጊዜ ቀጠሮ ወይም ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ ፍርድ ቤት ፈቀደ ሲባል ምን ማለት ነው? ከሕግ አኳያ እንዴት ይታያል?
የጊዜ ቀጠሮ ወይም ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ ማለት ምን ማለት ነው? ከሕግ አኳያ እንዴት ይታያል ?
አንድ ተጠርጣሪ በተያዘ በአርባ ስምንት ሰዓት ጊዜ ውስጥ ፍርድ ቤት የመቅርብ መብት እንዳለውና ተጠርጣሪውን ያዘው የፖሊስ አካል ይህንኑ የመፈፀም ግዴት እንዳለበት በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገ መንግስት አንቀጽ 29 በግልጽ ተደንግጎ ይገኛል፡፡ተጨማሪ ጊዜ ቀጠሮ ስያሜው እንደሚያመለክተው 48 ሰዓት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ፍርድ ቤት ለቀረበ ተጠርጣሪ በእስር ቆይቶ ቀጣይ ምርመራ እንዲካሄድበት ተጨማሪ ጊዜ ነው፡፡ምርመራው በ48 ሰዓት ጊዜው ውስጥ መጠናቀቅ ከቻለና የተጠረጠረበት ወንጅል በፖሊስ ዋስ ለመልቀቅ የሚያስችል ከሆነ ተከሳሽ ለተጨማሪ የጊዜ ቀጠሮ ጥያቄ ፍርድ ቤት መቅርብ አይገባውም፡፡
የወንጀል ምርመራ ሂደት አስፈላጊ የሆነ ማስረጃዎችን ለማሰባሰብ የተጠርጣሪው በእሥር መቆየት አስፈላጊ በሆነ ጊዜ የዋስትና መብቱን በመንፈግ ሳይሆን በማዘግየት ለመርማሪው በፍርድ ቤት የሚፈቀድ ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ ነው፡፡የጊዜ ቀጠሮ ከዋስትና መብት ጋር ሲገናዘብ በወንጀል ተጠርጥሮ የተያዘ ሰው በሕግ ከተደነገገዉ ሁኔታ በስተቀር ሊገደብ በማይችል ሁኔታ ያለው መብት ሲሆን የጊዜ ቀጠሮ ደግሞ ከላይ እንደተገለፀው ለምርመራ ሥራ ማጠናቀቂያ የተጠርጣሪዉ በእሥር መቆየት አስፈላጊ በሚሆንብት የሚፈቀድ የምርመራ ማጣሪያ ጊዜ ነው፡፡
ኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገ መንግሰትም ለዚህ ፅንስ ሐሳብ ቦታ በመስጠት የተያዙ ሰዎች አግባብ ባለው ጊዜ ውስጥ ፍርድ ቤት ቀርበው የተያዙበትን ምክንያት መረዳት ካልቻሉ የአካል ነፃነታቸው እንዲከበርላቸው የመጠየቅ የማይጣስ መብት እንዳላቸው ቢታወቅም ፍትሕ እንዳይጓደል ሲባል ሁኔታው የሚጠይቅ ከሆነ ምርመራ ለማካሄድ ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ ሲጠየቅ ሊፈቀድ እንደሚችል ደንግጓል፡፡
በወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ሥነ ሥርዓት ቁጥር 59/2/ “የፖሊሱም ምርመራ ያልተፈፀመ እንደሆነ መርማሪው ፖሊስ ምርመራውን የሚፈፅምበት በቂ ጊዜ እንዲሰጠው ተከሳሹ ማረፊያ ቤት እንዲቆይ ፍርድ ቤቱን ለመጠየቅ ይችላል፡፡” በማለት ተደንግጓል፡፡ ከዚህ ባላይ በተጠቀሰው የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ሥርዓት ቁጥር ንዑስ ቁጥር 3 ለእያንዳንዱ በማረፊያ ቤት ለማቆየት የሚጠይቀው ጊዜ ከ14 ቀን እንደማይበልጥ ደንግጓል፡፡
የጊዜ ቀጠሮ ዋና ዓላማ አንድ ተከሳሽ ወይም ተጠርጣሪ በተከሰሰበት ወይም በተጠረጠረበት ጉዳይ በቁጥጥር ከዋለ በኋላ በፍርድ ቤት ፈቃድ ተጠርጣሪው በማረፊያ ቤት እንዲቆይ ተደርጎ የምርመራ ስራውን ለማጠናቀቅ እንዲያስችለው ማድረግ ነው፡፡ከዚህ እውነታ በመነሳት የጊዜ ቀጠሮ አንድ ተጠርጣሪን አስመልክቶ አስፈላጊ የሆኑ ማስረጃዎችን ለማሰባሰብ በፍርድ ቤት የሚፈቀድ ምርመራን የማካሄጃ ወይም የማጠናቀቂያ ጊዜ ነው ቢባል መሳሳት አይሆንም፡፡
በወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ሥነ ሥርዓት ቁጥር 59/3/ መሰረት ለሚቀርብ የተጨማሪ የምርመራ ጊዜ የሚፈቅደው ለእያንዳንዱ ከ14 ቀን እንደማይበልጥ ተጠቅሷል:: ይሁን እንጂ በሕጉ ድግግሞሹ ለምን ያህል ጊዜ መሆን እንዳለበት ገደብ አልተበጀለትም፡፡
በመጨራሻ መርማሪ ፖሊስ በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገ መንግሰትም ሆነ አገራችን ባፀደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ውስጥ የሰፈረውን የነፃነት መብትና በወንጅለኛ መቅጫ ሕግ ሥነ ሥርዓት ቁጥር 37/1/…” ማናቸውም የፖሊስ ምርመራ ከሚያስፈልገው ጊዜ በላይ ሳይዘገይ መፈፀም አለበት>> በማለት የተደነገገውን አፅንኦት በመስጠት የምርመራ ሥራን በተፈቀደው የጊዜ ቀጠሮ ውስጥ ለማከናወን ከፍተኛ ጥረት በማድረግ ፈጣን አግልግሎት መስጠት ይገባል፡፡
👇👇👇
https://t.me/ethiolawtips

የሰውን ምስል ያለባለቤቱ ፈቃድ ለማስታወቂያ ሥራ በቴሌቭዥን በማስተዋወቅ ጥቅም ላይ ያዋለ አካል ምስሉን ከባለቤቱ ፍቃድ ውጪ በመጠቀም ለሰራው ማስታወቂያ ተገቢውን ካሳ የመክፈል ኃላፊነት ያለበት ስለመሆኑ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በመዝገብ ቁጥር 156425 ላይ አስገዳጅ የህግ ትርጉም ሰጥቷል።

ከዛሬ ከነሐሴ 1 ቀን 2017 ዓ.ም ጀምሮ ፍርድ ቤቶቹ በከፊል ዝግ ሆነው ሁለት ወራት ጊዜ ይቆያሉ ነገር ግን በባህሪያቸዉ አስቸኳይ የሆኑና ጊዜ የማይሰጡ እንዲሁም ለዉሳኔ የደረሱ መዛግብትን መርምሮ ውሣኔ የመስጠት አገልግሎቶች እንደሚቀጥሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት አሳውቋል።

በክረምቱ ወቅት አገልግሎታቸው የሚቀጥሉ መዝገቦች የትኞቹ ናቸው ?

- ህጻናት ለያዙ ሴቶችና በህፃናት ላይ የሚፈጸሙ ወንጀሎችን የሚመለከት ጉዳዮች፣

- ወጣት ጥፋተኞችን የሚመለከት የይግባኝ ጉዳዮች

- ለወንጀል ምርመራ በቀረበ የጊዜ ቀጠሮና ዋስትናን በሚመለከት በተሰጠ ትዕዛዝ ወይም በውሣኔ ላይ የቀረበ ወይም የሚቀርቡ የይግባኝ ክርክሮች ወይም አቤቱታዎች፣

- የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ወንጀል ሕግ አንቀፅ 201 እና በተከታዮቹ በተደነገገው መሰረት የሚቀርብ በአመክሮ መለቀቅን እንዲሁም በአንቀፅ 175 በተደነገገው መሰየምን በሚመለከት የሚቀርቡ አቤቱታዎችንና ክርክሮችን፣

- እግድንና እና መፈቻን በሚመለከት የሚቀርቡ አቤቱታዎችን እንዲሁም ሌሎች አስቸኳይነታቸዉ በችሎቱ የሚለዩ መሰል ጉዳዮችን፣

- በፍትሐብሔር ጉዳዮች የቀለብና ተያያዥነት ያላቸዉ የቤተሰብ ጉዳዮች ላይ የሚቀርብ አቤቱታና ክርክር፣ የእግድና እንደ አስፈላጊነቱ አስቸኳይ መፍትሔ የሚፈልጉ አቤቱታዎች ይታያሉ።

በእዚህም መሰረት:-

° የሰበር አጣሪ ችሎቶች በመደበኛ ጊዜ የሚሰራዉን አጣርቶ ዉሳኔ የመስጠት ስራን ከነሐሴ 1ቀን 2017 ዓ/ም ጀምሮ እስከ ነሐሴ 30 ቀን 2017 ዓ/ም ድረስ በመደበኛ የዳኝነት አገልግሎት መስጠት ይቀጥላሉ።

° ፌደራል ጠቀላይ በተረኛ ችሎት የሚሸፈነው ጊዜ በጠቅላይ ፍርድ ቤት ከጳጉሜ 1 ቀን 2017 ዓ/ም ጀምሮ እስከ መስከረም 30 ቀን 2018 ዓ/ም ድረስ ሲሆን በፌዴራል ከፍተኛ እና መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ከነሃሴ 01 ቀን 2017 ጀምሮ እስከ መስከረም 30 ቀን 2018 ዓ/ም ድረስ ይሆናል።