ጤና ይስጥልኝ፡!!
በመንግስት ሰራተኝነት ተቀጥረን ስንሰራ
በከባድ ዲሲፕሊን ጥፋት ሊያስቀጡ የሚችሉት ጥፋቶችን ከዚህ እንደሚከተለው አንብባችሁ ራሳችሁን እንድታድኑ ይሁን፡፡!
መልካም ምንባብ!!!
በአዋጅ ቁጥር 56/2010 አንቀጽ 70 ከባድ የዲሲፕሊን ቅጣት የሚያስከትሉ ጥፋቶች፡-
የሚከተሉት ጥፋቶች ከባድ የድስፕሊን ቅጣት የሚያስከትሉ ጥፋቶች ናቸው፡፡
1. ሕጋዊ ትእዛዝን ባለማክበር፣ በቸልተኝነት፣ በመለገም፣ ወይም ሆን ብሎ የአሠራር ሥነ-ሥርዓት ወይም የመንግስትን ፖሊሲ ባለመከተል በሥራ ላይ በደል ማዴረስ፤
2. ጉዳዮችን ሆን ብሎ ማዘግየት ወይም ባለጉዳዮችን ማጉላላት፤
3. ሥራ እንዳይሠራ ሆን ብሎ ማወክ ወይም ከሚያውኩት ጋር መተባበር፤
4. በቀላል የዲስፕሊን ቅጣት እርምጃዎች ባለመታረም ያለበቂ ምክንያት በተደጋጋሚ ከሥራ መቅረት ወይም የሥራ ሰዓት አለማክበር፤
5. በሥራ ቦታ በጠብ አጫሪነት መተባበር፤
6. በልማዳዊ ስካር ወይም በአደንዛዥ ዕፅ ሱስ በመመረዝ ሥራን መበደል፤
7. ጉቦ መቀበል ወይም እንዲሰጠው መጠየቅ፤
8. በሥራ ቦታ ለሕዝብ ሞራል ተቃራኒ የሆነ ድርጊት መፈጸም፤
9. የሌብነት ወይም የእምነት ማጉደል ድርጊት መፈጸም፤
10. የማታለል ወይም የማጭበርበር ድርጊት መፈጸም፤
11. በመሥሪያ ቤቱ ንብረት ላይ ሆን ብሎ ወይም በቸልተኝነት ጉዳት ማድረስ፤
12. በሥልጣን አላግባብ መጠቀም፤
13. በሥራ ቦታ ላይ ፆታዊ ትንኮሳ ወይም ጥቃት መፈፀም፤
14. በዚህ አንቀጽ ከተዘረዘሩት ጋር ተመሳሳይ ክብደት ያለው ሌላ የዲስፕሊን ጉድለት መፈጸም፡፡
ቸር ይግጠምን!
ሲሳይ ሰማኝ (04/02/2013)

ቅምሻ ስለሕገመንግስቱ፡-
ጤና ይስጥልኝ!
ባለ 11 ምዕራፍና ባለ 106 አንቀጹ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግስት የሀገሪቱ የህጎች ሁሉ የበላይና የስልጣንም ምንጭ መሆኑ የታወቀ ነው፡፡
በዚች መልዕክት በፓርላመንታዊው መንግስት የፕሬዝንዳንትና የጠቅላይ ሚንስትሩን ስልጣንና ሀላፊነት ባጭሩ እናያለን፡፡
ሀ. ፕሬዝዳንቱ/ፕሬዝዳንቷ፡-
የሪፓፕሊኩ ርዕሰብሄር፤ የሁለቱንም የፌደራሉን የሕግ አውጭዎች የጋራ ስብሰባ ይከፍታሉ፤
በአመቱ መጀመሪያ የጋራ ስብሰባ የመንግስቱን የአመት ትኩረት እቅዶች የሚገልጽ ንግግር ያደርጋሉ፤
መንግስቱ ስራውን በሕገመንግስቱ መሰረት ማከናወን ካልቻለ በጠቅላይ ሚንስትሩ ጥያቄ ፓርላማውን በመበተን በስድስት(6) ወራት ውስጥ ጠቅላላ ምርጫ እንዲካሄድ ያደርጋል፤
ፓርላማው ያጸደቀውን አዋጅ በፊርማው ያውጃል፤
በሀገሪቱ ፍርድቤቶች የሚወሰንን የሞት ቅጣት በፊርማ የማጽደቅ፣ወደ ዕድሜ ልክ የመቀየር፣ ታራሚዎችን የይቅርታ ቦርድ በሚያቀርበው ግምገማ ላይ በመመስረት ምህረት የማድረግ፤
በጠቅላይ ሚንስትሩ አቅራቢነት የአንባሳደሮችን ሹመት፣ የከፍተኛ ወታደራዊ መኮንኖችን የማዕረግ ዕድገትና የጀብዱ ሽልማት ይሰጣሉ፤
የውጭ ሀገራት አንባሳደሮችንና ልዩ መልዕክተኞችን ሲመጡ የሹመት ደብዳቤያቸውን ሲሄዱም የስንብት ደብዳቤያቸውን ይቀበላሉ፤
የሰልጣን ዘመናቸው ስድስት አመት ሲሆን በስልጣን ከሁለት ጊዜ በላይ መመረጥ አይችሉም፡፡
የተመረጡት ከፓርላማ አባላት ውስጥ ከሆነ ሲመረጡ የፓርላማ መቀመጫቸውን ይለቃሉ፡፡ ሹመታቸውም የሚጸድቀው በፓርላማው አቅራቢነት በሁለቱም ምክርቤቶች ፊት ቀርበው ቃለምሃላ ሲፈጽሙ ይሆናል፡፡
ለ. ጠቅላይ ሚንስትር፡-
ርዕሰመንግስት ናቸው፤
የሚንስትሮች ምክር ቤት ሰብሳቢና የጦር ሀይሎች ጠቅላይ አዛዥ ናቸው፤
የሚመረጡት ከፍተኛውን የወንበር ብልጫ ካገኘው ፓርቲ ሆኖ ሹመታቸው በቀጥታ በፓርላማ የሚጸድቅላቸው ይሆናል፤
የመንግስታቸውን ወይም የአስፈጻሚ አባላት ሚንስትሮችን አቅርበው በፓርላማው ፊት ያስጸድቃሉ፤
የሚንስትር ዴታዎችን፣ ኮሚሽነሮችን፣ በሚንስትር ማዕረግ የሚሾሙ ሀላፊዎችን በቀጥታ ይሾማሉ፤
የፌደራል ፍርድቤቶችን ፕሬዝዳንትና ምክትል ፕሬዝዳንት፤ የጀነራል ኦዲተር ዋና ኦዲተር ሃላፊዎችን በመምረጥ ያስሾማሉ፤ የፌደራል ዳኞችን በዳኞች አስተዳደር ጉባዔ አቅራቢነት ለፓርላማው በማቅረብ ያስሾማሉ፤
የስልጣን ዘመናቸው የአምስት አመታት ወይም አንድ የፓርላማ ዘመን ሲሆን ተደጋግመው መመረጥ የሚከለክላቸው የሕገመንግስት ድንጋጌ የለም፡፡
ቸር ይግጠመን!!
ሲሳይ ሰማኝ

የከተማ ቦታን በሊዝ ስለመያዝ የወጣ አዋጅ 721/2004
ሊዝ ምን ማለት ነዉ?
ሊዝ ማለት በጊዜ በተገደበ ዉል መሠረት የከተማ ቦታ የመጠቀም መብት የሚገኝበት የመሬት ይዞታ ስሪት ነዉ
ከተማ የምንለዉ - ማዘጋጃ ቤት የተቋቋመበት ወይም
- ሁለት ሺ ወይም ከዚያ በላይ የህዝብ ቁጥር ያለዉና
- ከዚሁ የህዝብ ቁጥር ዉስጥ 50% የሚሆነዉ የሰዉ ሃይል ከግብርና ዉጭ በሆነ ሥራ ላይ የተሰማራ ሆኖ የሚገኝበት አካባቢ ነዉ
ህድአት
ጥቅምት/2014 ዓ.ም

የሊዝ አዋጅ 721/2004 የወጣበት ምክንያቶች
• የመሬት አጠቃቀም በሕግ እንደሚወሰን በኢ.ፌ.ዴ.ሪ ሕገ-መንግስት የተቀመጠ በመሆኑ
• የኢኮኖሚ እድገት የከተማ መሬት ፍላጎት እንዲጨምር የሚያደርግ በመሆኑና ይህን ፍላጎት ደግሞ ተገቢ የመሬት ሀብት በማቅረብ ምላሽ ሊሰጠዉ ስለሚገባ እና ሂደቱም በሕግ አግባብ መመራት ስላለበት
• ለፍትሐዊ የመሬትና መሬት ነክ ንብረት ገበያ ልማት
• ለነጻ የገበያ ስርዓት መስፋፋት
• ግልጽና ተጠያቂነት ለሰፈነበት እንዲሁም የመሬት በለቤቱንና የመሬት ተጠቃሚዉን መብቶችና ግዴታዎችን ለማረጋገጥ የሚያስችል የመሬት አስተዳደር ሥርዓትን ለመገንባት እንዲያስችል ነዉ
ህድአት
ጥቅምት/2014 ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ፡-
አንድ የፍትሐ-ብሔር ክስ በሚገባ ከተዘጋጀ በኃላ ለተከሰሰው ግለሰብ ወይም ተቋም ክሱ በመጥሪያ የሚላክ ሲሆን ስለዚሁ የመጥሪያ አሰጣጥ በፍትሐ-ብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግ ላይ ከተቀመጠው የሚከተለውን እንበል፡፡

መልካም ምንባብ፡-
በተለየ ድንጋጌ እስካልተቀመጠ ድረስ መጥሪያ የሚሰጠው ለተከሣሹ ለራሱ ሲሆን ተከሣሹ ወኪል ያለው ከሆነም ለወኪሉ፣ መ/ቤት ከሆነም በመዝገብ ቤት በኩል፣ክሱ በማይንቀሳቀስ ንብረት ላይ ከሆነም ለንብረቱ ጠባቂ ለሆነ ወይም በዚሁ ንብረት ላይ ለሚገኝ ሰው በመስጠት እንደዚሁም ለተከሳሹ ቤተሰብ ወይም በፍርድ ቤቱ ቅጥር ግቢ ወይም በተከሣሹ መኖሪያ ቤት ላይ በመለጠፍ ወይም በፖስታ ቤት እንዲላክ የሚደረግ ሲሆን ይህም ሆኖ ተከሳሹ መጥሪያ ለመቀበል እምቢተኛ ከሆነ ወይም ካልተገኘ ፍ/ቤቱ መጥሪያው ለተከሳሹ እንደደረሰዉ በመቁጠር ጉዳዩን በሌለበት በማየት ውሣኔ የሚሰጥ ይሆናል ፡፡
ጥቅምት 12/2014
ደረጀ ማርቆስ

ጤና ይስጥልኝ፡-
በፍትሐ-ብሔር ጉዳዮች ተከራካሪ የሚሆን ማንኛውም ወገን በፍ/ቤት የቀረበበትን ክስ ቀርቦ የመከራከርና ፍርድ የማግኘት መብት ያለው ሲሆን ሆኖም ግን ክስ የቀረበበት ወገን ፍ/ቤት ባልቀረበበት ሁኔታ ጉዳዩ በሌለበት ታይቶ ውሣኔ የተሰጠ እንደሆነ በሕጉ የተቀመጠውን ሥነ-ሥርዓት እንደሚከተለው እናስፍር ፡፡

መልካም ምንባብ፡-
ተከሣሽ በጉዳዩ ቀርቦ ያልተከራከረው በበቂ ምክንያት ማለትም መጥሪያ ሳይደርሰው መሆኑ ከተረጋገጠ ፍ/ቤቱ የተወሰነውን ውሣኔ በማንሳት ግራ ቀኙን ማከራከር ያለበት ሲሆን ተከሣሹ በዚሁ በፍ/ቤቱ ከተፈቀደለት በኃላም በድጋሚ ክሱ በሚሰማበት ቀነ-ቀጠሮ ያልቀረበ ከሆነም ፍ/ቤቱም ጉዳዩን እንደገና መርምሮ ውሣኔ የሚሰጥ መሆኑንና ከዚሁ ጋርም ስለመጥሪያ አሰጣጥ በምናይበት ጊዜ ለተቋም የሚላክ መጥሪያ ለመሥሪያ ቤቱ መዝገብ ቤት የሚሰጥ ቢሆንም መ/ቤቱ የመንግሥት መ/ቤት ከሆነ ግን ለመዝገብ ቤቱ ገቢ በመሆኑ ብቻ መጥሪያው ለተቋሙ እንደደረሰ ሊቆጠር የማይገባና መጥሪያውን የመ/ቤቱ ኃላፊዎች ሊያዩት የሚገባ መሆኑንም ልብ እንበል፡፡

ጥቅምት 12/2014
ደረጀ ማርቆስ

ሰላም ውድ የቻናላችን ተከታታዮች! ዕድሜ በመድረሱ የሚጠየቅን የዘለቄታ ጡረታ አበል ስሌትን በተመለከተ እና በጤና ጉድለት የዘለቄታ ጡረታ አበል ስሌትን በተመለከተ ከታች የሰፈሩትን ነጥቦች ታነቡ ዘንድ ጋበዝኳቹ!
በሕግ የተወሰነው የጡረታ መውጫ ዕድሜ በመድረስ ከስራ ለሚሰናበት ሲቪል የመንግስት ሠራተኛ ለመጀመሪያ 10 ዓመት ለፈፀመው አገልግሎት 30% ከ10 ዓመት በላይ ለተፈፀመ ለእያንዳንዱ ዓመት አገልግሎት በ1.25 በማባዛት ከ30% ጋር በመደመር የሚገኘው መቶኛ ውጤት ከመጨረሻዎቹ 36 ወራት አማካይ ደመወዝ ጋር ተባዝቶ የሚሰላ ይሆናል፡፡
ለምሳሌ፡-
የ28 ዓመት አገልግሎት ያለው ሲቪል የመንግስት ሠራተኛ ለመጀመሪያው 10 ዓመት አገልግሎት 30%፣ ከአስር ዓመት በላይ ያለው 18 ዓመት አገልግሎት 18×1.25 = 22.5% ሲሆን በአጠቃላይ 30% + 22.5% = 52.5% ነው፡፡ የመጨረሻዎቹ 36 ወራት አማካይ ደመወዙ 5000.00 ከሆነ የባለመብቱ የዘለቄታ የጡረታ አበል 5,000.00 x 52.5% = 2,625.00 ብር ይሆናል፡፡
በሕግ የተወሰነው የጡረታ መውጫ ዕድሜ በመድረስ ከስራ ለሚሰናበት የመከላከያ ሠራዊትና የፖሊስ አባል ለመጀመሪያ 10 ዓመት ለፈፀመው አገልግሎት 30% ከ10 ዓመት በላይ ለተፈፀመ ለእያንዳንዱ ዓመት አገልግሎት በ1.65 በማባዛት ከ30% ጋር በመደመር የሚገኘው መቶኛ ውጤት ከመጨረሻዎቹ 36 ወራት አማካይ ደመወዝ ጋር ተባዝቶ የሚሰላ ይሆናል፡፡
ለምሳሌ:-
የ28 ዓመት አገልግሎት ያለው የመከላከያ ሠራዊት ወይም የፖሊስ አባል ለመጀመሪያው 10 ዓመት አግልግሎት 30%፣ከአስር ዓመት በላይ ያለው 18 ዓመት አገልግሎት 18×1.65 = 29.7% ሲሆን በአጠቃላይ 30% + 29.7%= 59.7% ነው፡፡ የመጨረሻዎቹ 36 ወራትአማካይ ደመወዙ 5,000.00 ከሆነ የባለመብቱ የዘለቄታ የጡረታ አበል 5,000.00 x 59.7% = 2,985.00 ብር ይሆናል ፡፡
ከ10 ዓመትና በላይ አገልግሎ በጤና ጉድለት ምክንያት ከሥራ ለሚሰናበት ስቪል የመንግስት ሰራተኛ ወይም የመከላከያ ሰራዊትና ፖሊስ አባል የጡረታአበል የሚወሰነው በዕድሜ ለጡረታ በመድረስ ምክንያት በሚሰራው የጡረታ አበል ስሌት መሰረት ነው፡፡
ሊድን የማይችል የሥራ ላይ ጉዳት የዘለቄታ ጡረታ አበል ደግሞ የመንግስት ሠራተኛው ጉዳት ከደረሰበት ቀን በፊት የነበረው የወር ደመወዙ 47 በመቶ በመያዝ ይሰላል፡፡
ለምሳሌ፡-
ሠራተኛው ላይ ጉዳት ከደረሰበት ቀን በፊት ባለው ወር ደመወዙ 4,000.00 ብር ቢሆን 4,000.00 × 47% = 1,880.00 ብር የዘለቄታየጉዳት ጡረታ አበል ያገኛል፡፡
ኦምኒኤል (12/02/2014 ዓ.ም
ምንጭ፡- https://t.me/HenokTayeLawoffice

ስለባለአንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር እና ስለ ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር አዲሱ የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር 1243/2013 ምን እንደሚል ቀጥሎ በአራት ክፍል የምናይ ይሆናል፡፡
መልካም ምንባብ!
ክፍል አንድ፡- ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር (One person private limited Company)፣
ስለ ማህበሩ ባህሪያት እና አመሠራረት
ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ማለት አንድ ሰው በግሉ በሚሰጠው መግለጫ (Unilateral Declaration) መሠረት የተቋቋመ የንግድ ማህበር ነው:: ማህበሩ ከአባላት የተለየና የተነጠለ የራሱ የህግ ሰውነት ወይም corporate existence አለው፡፡ ይህን ማህበር ለማቋቋም የሚያስፈልገው አነስተኛ ካፒታል መጠን ብር 15,000 (አስራ አምስት ሺህ) ነው፡፡
ይህ የንግድ ማህበር በአገራችን ከተለመዱት የንግድ ማህበራት የተለየ ሲሆን በአዲሱ የንግድ ህግ የተካተተበት ምክንያት አንድ ማህበር (ኩባንያ) ለመመስረት በቂ ካፒታል የያዘ ባለሃብት የግድ ምናባዊ (fictitious) ማህበርተኛ መፈለግ እንዳይገደድ ፤ የተለያየ ካፒታል በመመደብ ለሥራ የሚውለውን ገንዘብ ነጥለው ሥራ መስራት ለሚፈልጉ ባለሃብቶች እድል ማመቻቸት፤ በሌሎች ሃገራት የተለመዱ የንግድ ማህበራት ወደ ሃገራች ማካተት ተጠቃሾች ናቸው፡፡
ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር የሚመሠረተው አባሉ በሰነዶች ማረጋገጫና ምዝገባ ፅ/ቤት በመቅረብ በሚሠጠው መግለጫ መሰረት ነው፡፡ ይህን መግለጫ መመስረቻ ፅሁፍን የተካ ነው፡፡ መግለጫው ማህበሩ ከተለመዱት ዝርዝሮች በተጨማሪ አንድ አባል ብቻ ያለው መሆኑን፣አባሉ የሞተ፣ የጠፋ ወይም በፍርድ የተከለከለ እንደሆነ ስለ ወራሾች ወይም ስለአባሉ ሆኖ ሕጋዊ ተግባራትን እዲፈፅም የታጨው የንብረት ጠባቂ ሰው ስም እና ዕጩ ንብረት ጠባቂው ፍቃደኛ ሆኖ ኃላፊነቱን የተቀበለ መሆኑ ሊያካትት ይገባል፡፡
ዕጩ ንብረት ጠባቂ መሰየም የምስረታ ቅድመ ሁኔታ በመሆኑ ዕጩ ንብረት ጠባቂው ዕጩነቱን ለመቀበል ፈቃደኛ መሆኑን በሰነዶች ማረጋገጫና ምዝገባ ፅ/ቤት ቀርቦ ካላረጋገጠ ማህበሩ ሊመሰረት አይችልም፡፡ አንድ ንብረት ጠባቂ በአንድ ጊዜ ለተለያዩ ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ለሆኑ ማህበራት ንብረት ጠባቂ ሆኖ ሊሾም አይችልም፡፡
አንድ ባለአንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሌላ ባለአንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሊያቋቋም አይችልም ይህን ተላላፎ የተቋቋም ማህበር ያገባኛል በሚል ሰው ጠያቂነት ሊፈር እንዲሁም በምስረታው ምክንያት እና በኋላ ለሶስተኛ ወገኖች ላይ ለሚደርሰው ጉዳት አባሉና ማህበሩ በአንድነትና በተናጠል ኃላፊ ይሆናሉ፡፡
አንድ ግለሰብ ነጋዴ (Sole proprietor) ወደ ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ ግል ማህበር መለወጥ የሚችል ሲሆን ግለሰቡ ማህበሩን ከመመስረቱ በፊት ለገባበት ዕዳ ሁሉ ከማህበሩ ጋር በአንድነትና በተናጠል ኃላፊ ይሆናል፡፡
ኦምኒኤል (12/02/2014 ዓ.ም)

ክፍል 2 ስለ ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሥራ አመራር እና ኃላፊነት ወሰን፣
ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር እንደ ማንኛውም ማህበር ዋና ሥራ አስኪያጅ ሊኖረው ግዴታ ሲሆን ፤ አባሉ ራሱ ወይም ሌላ ሰው የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ሊሆን ይችላል፡፡ ዋና ሥራ አስኪያጁ አንድ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሥራ አስኪያጅ በህግ የተሠጠው ሥልጣን ይኖረዋል፡፡
አባሉ በንግድ ሕጉ ለአንድ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ጠቅላላ ጉባዬ የተሠጠው ሥልጣን ይኖረዋል፡፡ አባሉ በጠቅላላ ጉባዔ ሥልጣኑ ያሳለፋቸው ውሳኔዎች ቃለጉባዔ ስበሰባው በተደረገ ከሦስት ሣምንታት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ በፅሁፍ ተዘጋጅተው የማህበር ማህደሩ ውስጥ ሊቀመጡ እንዲሁም ውሳኔዎቹ የማህበሩን ማቋቋሚያ መግለጫ የሚለውጡ ከሆነ ውሳኔው ከተሠጠበት ቀን ጀምሮ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ በንግድ መዝገብ ውስጥ መግባት አለበት፡፡ ይህን ቅድመ ሁኔታ ባይሟላ እንኳን ውሳኔዎቹ በሕግ የሚፀኑ ቢሆንም ጉድለቱ በሦስተኛ ወገኖች ላይ ለሚያደርሰው ጉዳት አባሉና ማህበሩ በአንድነት እና በተናጠል ተጠያቂዎች ናቸው
ምንም እንኳን የአባሉ ኃላፊነት የተወሰነ (Limited Liability) ቢሆንም አባሉ ወይም በማህበሩ ላይ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ቁጥጥር ያለው ሌላ ሰው ማህበሩን፣ ወይም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎች ጉዳት ላይ የሚጥል ሕገ ወጥ ድርጊት ሆን ብሎ ከፈፀመ፤ የማህበሩን ንብረትን ከራሱ ንብረት ጋር ከቀላቀለ፤ የማህበሩን እና የራሱን ማንነት ካልነጣጠለ፤ ስለማህበሩ የፋይናንስ አቋም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎች ሊያሳስት የሚችል መረጃ ሆን ብሎ ካወጣ፤ ያለ ተመጣጣኝ ክፍያ የማህበሩን ሀብት ለራሱ ወይም ለሦስተኛ ወገኖች የግል ጥቅም ካዋለ፤ በሕግ ሊከፈል ከሚችለው በላይ የትርፍ ክፍያ ከፈፀመ ወይም ተመሳሳይ ተግባራት ከፈፀመ ከማህበሩ ጋር በአንድነት እና በተናጠል ተጠያቂ ይሆናል ወይም በሌላ አገላለፅ የኩባንያን ጭምብል መግለጥ መርህ ወይም piercing the corporate veil principle ተግባራዊ ይሆናል፡፡
ስለማህበሩ መፍረስ፣
ስለ ማህበራት መፍረስ ከተጠቀሱት ጠቅላላ ድንጋጌዎች በተጨማሪ አባሉ ባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሂሳቡ ሳይጣራ እንዲፈርስ ከፈለገ ሂሳብ ሳይጣራ ሊፈርስ ይችላል፡፡ ማህበሩ ሂሳቡ ሳይጣራ የፈረሰ እንደሆነ የማህበሩ ሃብት በጠቅላላው ለአባሉ ይተላለፋል፡፡ በማናቸውም ምክንያት ማህበሩ ከፈረሰ በኋላ ገንዘብ ጠያቂዎች የቀረቡ እንደሆነ አባሉ በግሉ ተጠያቂ ይሆናል፡፡
ማህበሩ ከፈረሰ በኃላ የሚቀርብ ገንዘብ ጠያቂ የሚያቀርበው ጥያቄ ማህበሩ መፍረሱን ካወቀ በአምስት ዓመት ወይም የማህበሩ ሀብት ለአባሉ ከተከፋፈለ በምንም ዓይነት ከአስር ዓመት በኋላ ሊቀርብ አይችልም፡፡
ከላይ በዝርዝር ከተመለከትናቸው ነጥቦች ውጪ ስለ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር የተደነገጉት ህጎች ለባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበርም የሚያገለግሉ በመሆኑ ክፍተቶችን ለመሙላት ልንጠቀምባቸው እንችላለን፡፡
ኦምኒኤል (12/02/2014 ዓ.ም)

ክፍል 3 ስለኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር (Limited Liability Partnership)፣
ስለ ማህበሩ ባህሪያት እና አመሠራረት
ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር ማለት ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ሰዎች የሙያና ለሙያው ደጋፊ የሆነ አገልግሎት (professional and complementary service) ለመስጠት የሚያቋቁሙት የማህበርተኞች ኃላፊነት በመዋጮዋቸው የተወሰነ የንግድ ማህበር ነው፡፡ ይህን ማህበር ሊያቋቁሙ የሚችሉት ሥልጣን ባለው መስሪያ ቤት የሙያ ፈቃድ ወይም ለሙያ ደጋፊ የሆነ አገልግሎት ለመስጠት የሚችሉ ለምሳሌ እንደ ህግ ባለሙያ፣ ጤና ባለሙያ ፣ የሂሣብ ባለሙያ አይነት የተፈጥሮ ሰዎች አሊያም ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበራት ናቸው፡፡
ይህ ማህበር ከአባላቱ የተለየ የህግ ሰውነት ያለው ፤ እንደ መክሰስ መከሰስእና በራሱ ስም ውል መዋዋል የመሳሰሉ ህጋዊ ድርጊቶች በራሱ ስም መፈፀም የሚችል ሲሆን የሽሪኮቹ መሞት ፣ መክሰር፣ ከማህበሩ መውጣት ወይም በሽርኮቹ ላይ የሚደረግ ማንኛውም ለውጥ በማህበሩ ሕልውና፣ መብት ወይም ግዴታ ላይ ተፅዕኖ አይኖረውም፡፡ ማህበሩ ስም ለማውጣት የተቀመጡት ማለትም ለሞራል ተቃራኒ አለመሆን ፣ የሌሎች ነጋዴዎችን መብት አለመጋፋት ወዘተ… የመሳሰሉ የህግ መስፈርቶች እንደተጠበቁ ሆነው የመረጠውን ሥም (Assumed Name) መጠቀም የሚችል ሲሆን ከስሙ በስተመጨረሻ ግን "ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር" የሚል ሐረግ መጨመር አለበት፡፡
በአዲሱ የንግድ ሕግ ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበርን ጨምሮ ከባለ አንድ አባል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ውጪ ያሉት ማህበራት በሙሉ የሚቋቋሙት በመመስረቻ ፅሁፍ ብቻ ነው፡፡ ከዚህ በፊት በቀድሞ ሕግ የነበረው መተዳደሪያ ደንብ በአዲሱ ሕግ ቀሪ ተደርጓል፡፡ የዚህን ዓይነት ማህበር መመስረት የሚችሉት የሙያ ፈቃድ ያላቸው የተፈጥሮ ሰዎች ወይም ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበራት ናቸው፡፡
ሥለ ማህበሩ ሥራ አመራር እና ኃላፊነት ወሰን
ማህበሩ ምንም እንኳን ከተፈጥሮ ሰው በተጨማሪ ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበርን በአባልነት መያዝ የሚችል ቢሆንም ዋና ሥራ አስኪያጅ ሆኖ መሾም የሚችለው የተፈጥሮ ሰው የሆነ እና ማህበሩ አገልግሎት በሚሰጥበት ሞያ ፈቃድ ያለው ሸሪክ ብቻ ነው፡፡ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ የማህበሩን ዓላማ ለማሳካት በማህበሩ ስም ማንኛውንም ሕጋዊ ተግባር ለማከናወን የሚችል ሲሆን ይህን ሥልጣን የሚገድቡ ስምምነቶች ሶስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ የሚሆኑት በንግድ መዝገብ የተመዘገቡ ወይም ሦስተኛ ወገኖች የሥራ ኃላፊነቱን የሚያውቁ መሆናቸው የተረጋገጠ እንደሆነ ነው፡፡
የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ሥልጣንና ተግባር የሚደነግገው የማህበሩ መመስረቻ ፅሁፍ ሲሆን ይህም መመስረቻ ፅሁፍ ተቃራኒ ስምምነተ ከሌለ በአባላት ሁለት ሶስተኛ (2/3) ድምፅ በሚሰጥ ውሳኔ ሊሻሻል ይችላል፡፡ ሌላ ማንኛውም ውሳኔ በአብዛኛዎቹ አባላት የድምፅ ድጋፍ ማለትም (50+1) ሊፀድቅ ይችላል፡፡ የማህበሩ ዜግነት ወይም የሥራ መስክ ለመለወጥ የሚሰጥ ውሳኔ የሚፀናው በ3/4ኛ (ሶስት አራተኛ) ድጋፍ ድምፅ ነው፡፡

የማህበሩ እና የአባላት ኃላፊነት ሌላኛው ትኩረት ሊሰጠው የሚገባ ነጥብ ነው ፡፡ በመሠረቱ ህጋዊ ሰውነት እና የማህበሩ ኃላፊነት ውስንነት የማይነጣጠኑ ሀሳቦች ናቸው (corporate existence and limited liability are inseparable):: ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበርን የሚለው ስም በቁሙ ስንመለከተው ኃላፊነቱ የተወሰነው የሚመስለው የማህበሩ ነው ነገር ግን ዝርዝሩን ስንመለከት ኃላፊነቱ የተወሰነው የሽሪኮች ነው ምክንያቱም የሽሪኮች ኃላፊነት በመዋጮዋቸው የተወሰነ ነው፡፡ በእርግጥ የማህበሩ ኃላፊነትም ቢሆን በግልፅ አልተጠቀሰም እንጂ የኃላፊነቱ መጠን በማህበሩ ሀብት (Asset) ልክ ነው፡፡
ሥራ አስኪያጅ ወይም ሸሪክ ከመዋጮ ባለፈ ኃላፊ ሊሆን የሚችልበት አግባብ አለ፡፡ እንዲህ አይነት ሁኔታዎች የኩባንያውን ጭምብል መግለጥ ወይም (Pericing the corporate Veil) ይባላል፡፡ ሥራ አስኪያጁ ከሥልጣኑ በላይ ለሚሠራው ሥራ ሁሉ ኃላፊነቱ የማህበሩ ሳይሆን የሥራ አስኪያጁ ብቻ ነው፡፡ ሸሪኩ ወይም ሠራተኛው የማህበሩን ሥራ በሚያከናውንበት ወቅት ሆን ብሎ ወይም የማታለል ተግባር በመፈፀም ወይም በቸልተኝነት ለሚፈፅመው ጥፋት ወይም ለሚያደርሰው ጉዳት ጥፋቱን ካደረሰው ሸሪክ ወይም ሠራተኛ ጋር ማህበሩ በአንድነትና በተናጠል ተጠያቂ ይሆናል፡፡ ማህበሩ ጉዳት የደረሰበት አካል ጉዳት አድራሹ ሥልጣን ያልተሠጠው መሆኑን ያስረዳ እንደሆነ ከኃላፊነት ነፃ ይወጣል፡፡ ማህበሩ ይህን መሠል ዕዳዎች ለመሸፈን የመድን ሽፋን እንዲኖረው በህግ ይገደዳል፡፡
ኦምኒኤል (12/02/2014 ዓ.ም)

ክፍል 4፡- አባል ከማህበሩ ስለሚወጣበት መንገድ እና ስለማህበሩ መፍረስ
አንድ አባል ከማህበሩ ሊወጣ የሚችለው የሶስት ወር ቅድመ ማስጠንቀቂያ በመስጠት (ተቃራኒ ስምምነት ከሌለ) ፣ ሲሞት ወይም ህጋዊ ሰውነት ሲያጣ ፣ ድርሻው በገንዘብ ጠያቂዎች ሲወሰድ ፣ የሞያ ፈቃዱ ሲሰረዝ ወይም ለረጅም ጊዜ ሲታገድ፣ በሕመም ወይም አካል ጉድለት ወይም ሌሎች ምክንያቶች ግዴታውን ለመወጣት የማያስችለው ሲሆን ወይም ፍርድ ቤት በበቂ ምክንያት ከማህበሩ እንዲወጣ ሲወስን ነው፡፡ አንድ ሸሪክ ከማህበሩ ከመውጣቱ በፊት ለሶስተኛ ወገኖች የነበረበት ዕዳ ኃላፊነት ከማህበሩ በመውጣቱ ቀሪ አይሆንም ፡፡
አንድ ሽሪክ ድርሻውን በሌሎች ማህበርተኞች ተቀባይነት ላገኘ ሌላ ማህበርተኛ ወይም ሶስተኛ ወገን ሳያስተላልፍ የወጣ እንደሆነ ህጋዊ መብት ያለው ወራሽ ወይም ባለመብት ድርሻው ተሰልቶ እንዲሰጠው ከመጠየቅ ውጪ አባል ለመሆን የሚያቀርበው ጥያቄ ተቀባይነት የለውም
በንግድ ሕግ ቁጥር 181 ንግድ ማህበራት ከሚፈርሱበት ሁኔታ በተጨማሪ የማህበሩ አባላት ቁጥር ወደ አንድ ዝቅ ያለ እንደሆነ እና በስድስት ወራት አሊያም ዘጠኝ ወራት ውስጥ ወደ ሁለት ከፍ ካላለ ማህበሩ ሊፈርስ ይገባል።
ኦምኒኤል (12/02/2014 ዓ.ም)

መልካም ምንባብ!

ጤና ይስጥልኝ ፡-
አንድን ልጅ የእገሌ ልጅ ነው ለማለት በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አዋጅ ቁጥር 213/1992 የተመለከተውን እንዲህ እናቅርብ፡፡

መልካም ምንባብ፡-
ልጅነትን ለማረጋገጥ የልደት የምሥክር ወረቀት በማቅረብ የሚፈጸም ሲሆን ይህም የምሥክር ወረቀት የሌለ እንደሆነም በማህበረሰቡ ዘንድ የእርሱ ወይም የእርሷ ልጅ ነው እየተባለ የሚገመት መሆኑን በማሳየት የሚረጋገጥ ሲሆን ሆኖም ይህንን የሕግ ግምትንም ልጅ እንዳልሆነ በማስረዳት ማፍረስ የሚችል መሆኑን የተደነገገ መሆኑን ልብ ይሏል፡፡
ጥቅምት 18/2014
ደረጀ ማርቆስ

ጤና ይስጥልኝ ፡-

ማንኛውም ሰው ሕጋውያን ድርጊት (ለምሣሌ፡- ለመዋዋል፣በስሙ ለመክሰስ ወይም ለመከሰስ፣--)ለመፈጸም በሕግ ችሎታ ሊኖረው የሚገባና ይህም ማለት ማንኛውም ሰው ችሎታ እንዳለው በሕግ ግምት የሚያዝበት ቢሆንም በዚሁ ልክም ሕጉ ከዕድሜ፣ ከአዕምሮ ሁኔታ ወይም በሰውዬው ላይ በሚደርስ (በሚጣል) የፍርድ ቅጣት መሰረት የችሎታ ማጣት ሊኖር እንደሚችል ከፍ/ብ/ሕጉ ላይ ከተረዳን በዚሁ አካል መጠን ያልደረስን(ዕድሜው አሥራ ስምንት ዓመት ያልሞላው) በንብረት ረገድ የሚደረግለትን ጥበቃ እንደሚከተለው እናቅርብ፡፡

መልካም ምንባብ፡-
አካለ-መጠን ያልደረሰው ልጅ እናት ወይም አባት ካልሆነ በስተቀር ሌላ ሞግዚት የልጁን ንብረት ለመሸጥ ከፈለገ ከፍርድ ቤት መመሪያ መጠየቅ እንደሚኖርበት ከተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ ቁጥር 277 መረዳት ይቻላል፡፡
ጥቅምት 18/2014
ደረጀ ማርቆስ

ቅሬታ አቀራረብና አፈታት
ጤና ይስጥልኝ!
ከዚህ በፊት በአዋጅ 56/2010 በከባድ የዲስፕሊን ጥፋትነት ሊያስቀጡ ስለሚችሉ ጥፋቶች በዚሁ መገናኛ ዘዴ አስነብቢያችሁ እንደነበረው ዛሬ ደግሞ በሰራተኛ ስለሚቀርቡ ቅሬታዎችና አፈታታቸውእንዲህ አቅርቢያለሁና በፈቀዳችሁት ልክ አንብቡልኝ!!
74. ቅሬታ
ቅሬታ ማለት የመንግስት ሰራተኛ ከቅርብ ሃላፊው ወይም ከሚመለከተው የሥራ ሃላፊ ጋር በሚደረገው ውይይት ሊፈታ ያልቻለና በመደበኛ የማጣራት ሂደት ምላሽ ሊያገኝ የሚገባው አቤቱታ ነው.
75. የቅሬታ አቀራረብና አፈታት አላማ
የመንግስት ሰራተኞች ቅሬታ አቀራረብና አፈታት የሚከተሉት አላማዎች ይኖሩታል
- ለቅሬታዎች አፋጣኝ መፍትሄ የመስጠት
- ለቅሬታዎች መንስኤ ሊሆኑ የሚችሉ ስህተቶችንና ድክመቶችን የማረም እና
- ሁሉንም የመንግስት ሰራተኞች በእኩልነት ለማስተናገድ የሚያስችል እና ፍትሃዊ የሆነ አሰራር በማስፈን የሰመረ የስራ ግንኙነት የማዳበር.
76. የቅሬታ አጣሪ ኮሚቴ ማቋቋም
ማንኛውም የመንግስት መስሪያ ቤት የመንግስት ሰራተኞች የሚያቀርቡትን ቅሬታ እየተቀበለ በማጣራት የውሳኔ ሀሳብ ለመስሪያ ቤቱ የበላይ ሃላፊ የሚያቀርብ የቅሬታ አጣሪ ኮሚቴ ማቋቋም አለበት.
77. የቅሬታ አጣሪ ኮሚቴው ተግባር
የቅሬታ አጣሪ ኮሚቴ ከሚከተሉት ጋር በተያያዘ የመንግስት ሰራተኛው የሚያቀርባቸውን ቅሬታዎች እያጣራ የውሳኔ ሃሳብ የማቅረብ ሃላፊነት አለበት
- ከህጎችና ከመመሪያዎች አተረጓጎም ወይም አፈጻጸም
- ከመብቶችና ጥቅሞች አጠባበቅ
- ከስራ አካባቢ ጤንነትና ደህንነት ሁኔታዎች
- ከስራ ምደባና ደረጃ አሰጣጥ
- ከስራ አፈጻጸም ምዘና
- በስራ ሃላፊ ከሚፈጸሙ፣ ተገቢ ያልሆኑ ተጽእኖዎች
- በዚህ አዋጅ አንቀጽ 69 ንኡስ አንቀጽ (1)(ሀ) እና (ለ) በቀላል የዲስፕሊን ቅጣት በቅርብ አለቃ ስለሚወሰኑ ቅጣቶች መደጋገም ) በተመለከቱት መሰረት ከሚወሰዱ የዲሲፕሊን እርምጃዎች
- የሥራ ሁኔታዎችን ከሚመለከቱት ሌሎች ጉዳዮች

ከቅሬታ የራቀ የስራ ቦታ ይግጠመወት፡፡
ሲሳይ ሰማኝ