ሰላም ሰላም!!!
በንግድ አለም ውስጥ በግል ከሚካሄዱ ንግዶች በተጨማሪ ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ ሰዎች መስርተው የሚያካሂዷቸው የንግድ አይነቶችን አዲሱ የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር 1243/2013እውቅና መስጠቱን እናገኛለን፡፡
እታዲያ መመስረት እንዳለ ማፍረስም የሚኖር በመሆኑ በአዋጁ አንቀጽ 181 የንግድ ማህበራት እንዴት መፍረስ እንዳለባቸው የተደነገገውን እነሆ!!!
የንግድ ማኅበር በሚከተሉት ምክንያቶች ይፈርሳል፡-
1. የተቋቋመበትን ዓላማ ሲፈጽም ወይም ለመፈጸም ሳይችል ሲቀር፣
2. የማኅበሩ አባላት እንዲቀጥል ካልተስማሙ በስተቀር የማኅበሩ የቆይታ ጊዜ ሲጠናቀቅ፣
3. ማኅበርተኞች የንግድ ማህበሩ እንዲፈርስ ሲስማሙ፣
4. በማኅበሩ አባላት መካከል ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳ በማኅበሩ አባላት ጥያቄ ፍርድ ቤት በበቂ ምክንያት ማኅበሩ እንዲፈርስ ሲወስን፤ ወይም
5. የማኅበሩ መክሰር በፍርድ ቤት ሲወሰን፡፡
6. ለዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ 4 አላማ በቂ ምክንያት ማለት በማህበሩ አበላት መካከል ብርቱ አለመግባባት ኖሩ አለመግባባቱ የማህበሩ አላማ ከግብ እንዳይደረስ የሚያስተጓጉል ሲሆን ነው፣
7. በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ 6 ላይ የተደነገገው ቢኖርም የተወሰኑትን የማህበሩ አባላት ድርሻቸውን ይዘው ከማህበሩ እንዲወጡ በማድረግ በቀሪ አባላት ማህበሩ አላማውን ለማሳከት በሚችልበት ሁኔታ ማስቀጠል የሚቻል በሆነ ጊዜ አለመግባባቱ ማህበሩን ለማፍረስ እንደ በቂ ምክንያት ተደርጎ አይወሰድም፡፡
አብሮ ለመስራት እውቀቱንና ጥበቡን ከፍቅር ጋር ያድለን!
ሲሳይ ሰማኝ
ጥር 2014 ዓ.ም

የአፍሪካ ሕብረት ሰንደቅ ዓላማ አሰቃቀል
በየአፍሪካ ሕብረት ሰንደቅ ዓላማ መዝሙር እና የአፍሪካ ቀን አዋጅ 1209/2012 አንቀጽ 4 መሠረት የሕብረቱን ሰንደቅ ዓላማ መውለብለብ የሚያግድ ከአቅም በላይ የሆነ ምክንያት ካላጋጠመ በስተቀር የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፣ የፌዴሬሽን ምክር ቤት፣የሚኒስትሮች ምክር ቤት፣የክልል ቢሮዎች፣የሚኒስቴር መስሪያ ቤቶች፣የሌሎች አስፈጻሚ አካት ጽህፈት ቤቶች፣ፍርድ ቤቶች፣በከፍተኛ የትምህርት ተቋማትን ጨምሮ በትምህርት ቤቶች፣የሃገር መከላከያ ተቋማት፣አውሮፕላን ማረፊያዎች፣የፖሊስና የጠረፍ ጥበቃ ተቋሞች፣የኢትዮጵያ ሚሲዮኖች የአምባሰደሮች መኖሪያ ቤት ሕንፃዎች እንዲሁም ከዓለም አቀፍ የባህር ላይ ሰንደቅ ዓላማ አጠቃቀም ደንቦች ጋ በተጣጣመ አኳኋን የኢትዮጵያ ንግድ መርከቦች እ ጀልባዎች በየቀኑ የሕብረቱን ሰንደቅ ዓላማ ይሰቅላሉ፡፡ እንዲሁም ከላይ ያልተመለከቱት የመንግስት መስሪ ቤቶች የአፍሪካ ቀንን ጨምሮ በህዝብ በዓላት ቀን የሕብረቱን ሰንደቅ ዓላማ ይሰቅላሉ፡፡
በዚህው አንቀጽ ላይ ከተደነገጉት ድንጋጌዎች ሌላው የሕብረቱ ሰንደቅ ዓላማ በሚከተሉት የተለዩ ስፍራዎች የሚሰቀል ይሆና፡-
1. በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቅጥር ግቢ አደባባይ
2. በፌዴሬሽን ምክር ቤት ቅጥር ግቢ አደባባይ
3. በኢትዮጵያ ፕሬዚዳንትና ጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤትና በመኖሪ ቤቶቻቸው ሕንፃዎች
4. በሚኒስቴሩ ለሚኒስቴሩ ተጠሪ በሆኑ ተቋማት ሕንፃዎች
5. የሕብረቱ ጉባኤዎች እ ስብሰባዎች በሚስተናገዱባቸው ከተማዎች አደባባዮች እ ዋና ዋና መንገዶች
ኦምኒኤል ከበደ ጥር 25/2014 ዓ.ም

በብሔራዊ ሃዘን ጊዜ ስለሚኖር የህብረቱ ሰንደቅ ዓላማ አሰቃቀል ሥነ-ሥርዓት
በአዋጅ ቁጥር 1209/2012 አንቀጽ 6 መሠረት የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝ ተወካዮች ምክር ቤት ብሐየራዊ የሃዘን ቀን ሲያውጅ የሕብረቱ ሰንደቅ ዓላማ አይሰቀልም፡፡ ይህ እንዳለ ሆኖ ህብረቱ ሰንደቅ ዓላማው ዝቅ ብሎ እንዲውለበለብ ሲወስን ሰንደቅ ዓላማው ዝቅ ብሎ እንዲውለበለብ ደረጋል፡፡

ኦምኒኤል ከበደ ጥር 25/2014 ዓ.ም

በየጦር መሳሪያ አስተዳደርና ቁጥጥር አዋጅ ቁጥር 1177/2012 አንቀጽ 20 መሠረት በፍቃድ የተያዘ የጦር መሳሪያ ለሌላ ሰው ሊተላለፍ ስለሚችልበት ሁኔታ እንደተደነገገው
1. የጦር መሳሪያ ፍቃድ የተሰጠው ሰው የጦር መሳሪያ ለሌላ ሰው በማናቸውም መልኩ አሳልፎ መስጠት የለበትም፡፡
2. የጦር መሳሪያ ፍቃድ የተሰጠው ሰው የጦር መሳሪያውን አገልግሎት ያልፈለገ እንደሆነ ለተቆጣጣሪ ተቋም ማስረከብ አበት፡፡
3. ባለፍቃዱ የሞተ እንደሆነ በፍርድ ቤት የመውረስ መብት ያረጋገጠ መስፈርቱን የሚያሟላ ወራሽ የጦር መሳሪያው እንዲተላለፍለት ለመጠየቅ ይችላል፡፡ይህ ድንጋጌ እስኪፈፀም ድረስ የጦር መሳሪያው በእጁ የገባ ሰው በ30 የሥራ ቀናት ውስጥ ለተቆጣጣሪው ተቋም ማስረከብ አለበት፡፡

ኦምኒኤል ከበደ (የካቲት 1ቀን 2014 ዓ.ም)

ሰላም ለሁላችን!
በ1954 ወጥቶ እስከዛሬም ድረስ በስራ ላይ በሚገኘው የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ስነስርዓት ፖሊስ ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ ተጠርጣሪን መያዝ የሚችልባቸው ምክንያቶች በሕግ ቁጥር 51 እንዲህ የተዘረዘሩት ናቸው፡፡
1. ያለ ፍርድ ቤት ትእዛዝ የፖሊስ ሠራዊት ባልደረባ መያዝ የሚችለው
(ሀ) ከአንድ ዓመት በማያንስ እስራት የሚያስቀጣ ወንጀል ለመሥራት ዝግጁ የሆነውን ወይም ሠርቷል ተብሎ በሚገባ የተጠረጠረውን ሰው
(ለ) የሕዝብን ጸጥታ በማበላሸት ላይ የሚገኘውን ሰው
(ሐ) የፖሊስ ሠራዊት ባልደረባ ሥራውን በሚፈጽምበት ጊዜ ተቃዋሚነትን በማሳየት የሚከላከለውን ወይም በሕግ ከታሰረበት የሚያመልጠውን ወይም ለማምለጥ የሚሞክረውን ሰው፤
(መ) ከፖሊስ ተጠባባቂነት የሚያመልጥ ወይም አምልጦ የሄደ ለመሆኑ በሚገባ የሚጠረጠረውን ሰው፤
(ሠ) ከወታደርነት ወይም ከፖሊስ ሠራዊት ከድቶ የሄደ ለመሆኑ በሚገባ የሚጠረጠረውን ሰው፤
(ረ) ሕግ የማይፈቅድለትን የቤት መሠርሠሪያ ወይም ቤትን ሰብሮ መግቢያ መሣሪያ የተገኘበት ሰው፤
(ሰ) ሕግ የማይፈቅድለትን የተሰረቀ ዕቃ የያዘ ለመሆኑ በሚገባ የሚያስጠረጥር ሆኖ ወይም ወንጀል በመፈጸም ረገድ ያገኘው ዕቃ በይዞታው የተገኘበት ሰው፤
(ሸ) በወንጀል ሕግ አንቀጽ 477 እንደተመለከትነው አደገኛ ሥራ ፈት መሆኑ በሚገባ የሚጠረጠረውን ሰው ነው።
2. የመንግሥት ባለሥልጣን ሠራተኞች ያለ ፍርድ ቤት ትእዛዝ ሰውን ለመያዝ በሌላ በልዩ ሕግ የሚሰጣቸው ሥልጣን የተጠበቀ ነው።
ለሰላምና ለሕግ የበላይነት የድርሻችንን መወጣትን አንርሳ!!!
ቸር ይግጠመን
ሲሳይ ሰማኝ የካቲት (7/6/14 ዓ.ም)

9. የሽያጭ ዉል ይርጋ

በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2298 መሰረት ገዢዉ እንደዉሉ ትክክል አለመሆኑን (ጉድለት ያለበት መሆኑን) ካወቀ ዉሉ እንዲፈርስ ለመጠየቅ 1 ዓመት ይርጋ፣ ቁጥር. 2391 ሻጭ የሸጠዉን መልሶ ለመግዛት 2 ዓመት ይርጋ እና ቁጥር 2692 የማይንቀሳቀስ ንብረት የሸጠ ሰዉ እንደዉሉ ይፈጽምልኝ ብሎ ለመጠየቅ የሚችለዉ 1 ዓመት ጊዜ ዉስጥ ነዉ፡፡

10. የመያዣ ዉል

በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 3058 የማይንቀሳቀስ ንብረት መያዣን በፍርድ ቤት ለመጠየቅ ከተጻፈበት ቀን አንስቶ 10 ዓመትይርጋ እና ቁጥር 3086 በማይንቀሳቀስ ንብረት መያዣ ላይ የተደረገዉን ንብረት የመሸጥ ፣ የመለወጥ ስምምነት መግለጫ ለገንዘብ ጠያቂዉ ለማሳወቅ 1 ዓመት ይርጋ ተፈፃሚ ናቸዉ፡፡

ፌናን ተጊበሉ
የካቲት 04/2014 ዓ.ም

11. የፍትሐብሔር ሥነ ሥርዓት ህግ ይርጋ

ይግባኝ
የይግባኝ አቤቱታ ለይግባኝ ሰሚዉ ፍርድ ቤት መቅረብ የሚገባዉ ይግባኝ በሚባልበት ጉዳይ ላይ በተፈረደ በ60 ቀን ዉስጥ ነዉ፡፡
የአፈፃፀም ይርጋ
በፍትሐብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ቁጥር 384 ስር እንደተመለከተዉ የፍርድ ባለመብት ፍርዱን ለማስፈጸም ምንም ዓይነት ህጋዊ እንቅስቃሴ ሳያደርግ ከቆየ በ10 ዓመት የጊዜ ገደብ ይታገዳል፡፡

ፌናን ተጊበሉ
የካቲት 10/2014 ዓ.ም

ይርጋ ሊቋረጥ የሚችልባቸዉ ሁኔታዎች

1. ባለዕዳዉ ዕዳዉን ሲያምን ይልቁንም ወለድ ወይም ከዕዳዉ ላይ በከፊል ሰጥቶ ሲገኝ ወይም መያዣ የሰጠ እንደሆነ፣
2. ባለገንዘቡ መብቱ እንዲታወቅለት በፍርድ ቤት ክስ አቅርቦ ለባለዕዳዉ አስታዉቆ የተገኘ እንደሆነ ነዉ፡፡

የይርጋዉ መቋረጥ ዉጤት ደግሞ፡

🛑 ይርጋዉ ከተቋረጠበት ጀምሮ እንደገና አዲስ የይርጋ ዘመን መቆጠር ይጀምራል፡፡(የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 1852 ይመለከቷል)፡፡

🛑 እዳዉ በአንድ ማስረጃ ወይም በአንድ ፍርድ የተረጋገጠ እንደሆነ አዲሱ የይርጋ አቆጣጠር ዘመን ሁልጊዜ 10 ዓመት ነዉ፡፡

ፌናን ተጊበሉ
የካቲት 14/2014 ዓ.ም

በይርጋ የማይታገዱ ጉዳዮች

ጥቂት በሆኑ ጉዳዮች ላይ ክስ የማቅረቢያ ወይም መብት የመጠየቂያ ጊዜ ገደብ እንደሌለውና ክስ ለማቅረብ ምክንያት የሆነው ድርጊት ከተፈፀመበት ጊዜ ጀምሮ ያለምንም ጊዜ ገደብ በማንኛውም ጊዜ ክስ ለማቅረብ ወይም መብት ለመጠየቅ የሚቻልባቸው ጉዳዮች እንዳሉ በተለያዩ ሕጎች ውስጥ ተመልክቷል፡፡ እነርሱም፡- የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት በቅጽ 10 የሰበር መዝገብ ቁጥር 43600 ላይ በሰጠው አስገዳጅ ውሳኔ መሰረት የማይንቀሳቀስ ንብረትን አስመልክቶ ባለመብት የሆነው ሰው መብት ሳይኖረው በእጁ ካደረገው ሰው ወይም ከያዘው ሰው ላይ ሀብቱ ይገባኛል ሲል የሚያቀርበው የመፋለም ክስ በይርጋ ቀሪ ሊሆን አይችልም፡፡

በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 1678፣ 1716 እና 1718 እንዲሁም የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በቅፅ 14 የሰበር መዝገብ ቁጥር 79394 እናቅፅ 12 የሰበር መዝገብ ቁጥር 43226 መሠረት የውል መሠረታዊ ዓላማ በሕግ ያልተፈቀደና የተከለከለ ሆኖ ሲገኝ ፍርድ ቤቶች ሕገ ወጥ የሆነው ውል በቀረበላቸው ማንኛውም ጊዜ ሕጋዊ ውጤትና ተፈፃሚነት የለውም በማለት ለመወሰን የሚችሉና ሕገ ወጥ የሆነውን ውል ውድቅ ለማድረግ በሕጉ የተደነገገው የይርጋ ጊዜ ገደብ መቃወሚያ ሊሆን አይችልም፡፡

ፌናን ተጊበሉ
የካቲት 14/2014 ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ!!!
ባንያዝ የተያዘ፣ ባንከሰስ የተከሰሰ ሰው እናውቃለን፤ እታዲያ በኢፌድሪ ሕገመንግስትና በወንጀል ሕጉ ስለነዚሁ ሰዎች እውቅና የተሰጣቸው መብቶች በጥቂቱ በአንቀጽ 18 / 19 እንዲህ በአጭሩ እንይ!፡
ሲያዙ ሰብዓዊ ክብራቸው እንዲጠበቅ፤
ለምን እንደተያዙ በሚገባቸው ቋንቋ እንዲነገራቸው፤
ካልፈለጉ ያለመናገር መብት እንዳላቸው፣ የሰጡት ቃል ለፍርድ ቤት በነሱ ላይ ማስረጃ ሆኖ እንደሚቀርብ ሊነገራቸው እንደሚገባ፤
ጠበቃቸውን ሳያገኙ ቃል ያለመስጠት መብት እንዳላቸው፤
ተገደው ስለማንም ምስክርነት ያለመስጠት መብት እንዳላቸውከመደንገጉም በተጨማሪ፤
በ48 ሰዓት ውስጥ ፍርድ ቤት የመቅረብ፣ በነሱ ላይ የተመሰረተውን ክስ የማየት፣ ምስክሮችን የመጠየቅ
የመከላከያምስክሮችን የማቅረብ፣ክሳቸው በግልጽ ችሎት የመታየት መብት አላቸው፡፡
ከተፈረደባቸውም ሆነ በክስ ላይ እያሉ ከጉልበት ብዝበዛ፣ ከኢሰብዓዊ አያያዝ የመጠበቅ፣ ክብርን ከሚያዋርድ ተግባርና አያያዝ ነጻ የመሆን፣ በፍርድ ቤት ከታዘዘባቸው ተግባር ውጭ ስራ ያለመስራት መብት አላቸው፡፡
ለፍትሕ የራሳችንን ድርሻ እንወጣ!!!
ቸር ይግጠመን!
ሲሳይ ሰማኝ
የካቲት 15/06/2014 ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ
የአንድ የመንግሥት ሠራተኛ ሥራው የሚቋረጥበትን ሁኔታ ‘’የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የመንግስት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር 56/2010’’ ተደንግጎ የምናገኝና ስለዚሁ የሚከተለዉን እንበል ::


መልካም ምንባብ፡-
ከአዋጁ አንቀጽ 83 እና በተከታታዮቹ እንደምንመለከተው የመንግሥት ሠራተኛው ሥራዉን የአንድ ወር የቅድሚያ ማስጠንቀቂያ በመስጠት፣ በሕመም ምክንያት፣ በችሎታ ማነስ ፣ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት፣ በሠራተኛ ቅነሳ ፣በዲስፕሊን ምክንያት፣ በዕድሜ (በጡረታ) እና በሞት ምክንያት ሥራው ሊቋረጥ እንደሚችልና የአገልግሎት የምሥክር ወረቀት እና በቅነሳ ሥራው የተቋረጠ እንደሁኔታው ክፍያ እንደሚያገኝ ግንዛቤ እንያዝበት ፡፡
ፈጠሪ ኢትዮጵያንና ሕዝቧን ይባርክ !!!
ደረጀ ማርቆስ
የካቲት 2014 ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ
ጤናማ አካባቢ መፍጠርንም ሆነ ሁኔታዎች የማመቻቸት መንግሥት ግዴታ ያለበት እንደመሆኑና ይህንኑም ለመወጣት ማስፈጸሚያ ድንጋጌ መኖር ያለበት በመሆኑ “የምግብ እና የመድኃኒት አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 1112/2011‘’ ወጥቶ በሥራ ላይ የዋለ ሲሆን ለዛሬው ከዚሁ አዋጅ ላይ ለግንዛቤ ያህል እናስፍር ፡፡
መልካም ምንባብ፡-
በአዋጁ አንቀጽ 48 እና ተከታታይ አናቅጽቱ እንደምንረዳዉ ማንኛውም ሰው ለሕዝብ ክፍት በሆነ ማንኛውም ቦታ ከበር መልስ ባለ ማንኛውም የሥራ ቦታ በሁሉም የሕዝብ መጓጓዣ እና በጋራ መኖሪያ ቤት በማንኛውም የጋራ መገልገያ ቦታ ላይ ማጨስ ወይም ትምባሆን መጠቀም የተከለከለ መሆኑን መረዳት ያስፈልጋል ::
ፈጠሪ ኢትዮጵያንና ሕዝቧን ይባርክ !!!
ደረጀ ማርቆስ
የካቲት 2014 ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ

የሰው ልጅ በሕይወት ዘመኑ ከራሱም ሆነ ከሌላ በመጣ በጤናው ላይ እክል ሊያጋጥመው የሚችልና ለሕክምናው የሚያስፈልገውን ወጪ መንግሥት ለዜጎች የሕክምና አገልግሎት በእኩልነት እንዲያገኙ ለማስቻል ከሚመድበው በጀት ጋር የሚቀናጅና የእርስ በእርስ መደጋገፍን ለማጎልበት በሚያስችል ሁኔታ ከሕብረተ-ሰቡ በሚወጣ መዋጮ የጤና አገልግሎት ሽፋን እንዲገኝ የሚደረግበትን ሁኔታ የሚያመላክት በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ‘’የማኀበረሰብ አቀፍ ጤና መድህን ደንብ ቁጥር 86/2009” ላይ ከሰፈረው መጠነኛ ጽሑፍ እናስፍር፡፡
መልካም ምንባብ፡-
ማንኛውም የማኀበረሰብ አቀፍ ጤና መድህን አባል የመመዝገቢያ ክፍያና መደበኛ መዋጮ በወቅቱ መክፈሉ ከተረጋገጠ፤በልዩነት የጤና አገልግሎት የማይሰጥባቸው (ምሣሌ ሰው ሰራሽ የአካል ማስተካከል (ለውበት ሲባል)) መኖራቸው እንዳለ ሆኖ፤ የተመላላሽ፣ የተኝቶ፣ የቀዶ ጥገና (surgery)፣ በሕክምና ባለሙያዎች የታዘዙ የምርመራ አገልግሎቶችና በፅንሰ-ስም መድኃኒቶችን (Generic drugs) ከተቋሙ ጋር ዉል ከተፈራረሙ የጤና ተቋማት የማግኘት መብትን የሚያስገኝ መሆኑን ልብ ይሏል ፡፡
ፈጠሪ ኢትዮጵያንና ሕዝቧን ይባርክ
ደረጀ ማርቆስ
የካቲት 2014 ዓ.ም

ሰላም ጤና ይስጥልኝ በዚህ ጽሁፍ ስለ ሕሊና ግምት ይዘን ቀርበናል መልካም ንባብ……
የሕሊና ግምት አይነቶች (types of presumptions)
1. ነጻ የሕሊና ግምት (permissive presumption)
2. የሚስተባበል የሕሊና ግምት (rebuttable presumption)
3. የማይስተባበል የሕሊና ግምት (irrebuttable/ conclusive presumption)
1.ነጻ የሕሊና ግምት (permissive presumption)
-የዚህ ዓይነቱ ነጻ የሆነ ወይም አስገዳጅ ያልሆነ የሕሊና ግምት ፍ/ቤቱ የአንድን አከራካሪ ፍሬ ነገር መኖርና አለመኖር በራሱ ነጻ አስተሳሰብ ግምት እንዲወስድ ሥልጣን የሚሰጥ ነዉ፡፡
-የዚህ አይነቱ የሕሊና ግምት ፍርድ ቤቱ አንድ መነሻ የሚሆን መሠረታዊ ፍሬ ነገር በቅድሚያ ከተረጋገጠ አከራካሪ የሆነዉን ተከታዩን ፍሬ ነገር እንደተረጋገጠ ሊቆጥረዉ ይችላል፡፡
-ፍ/ቤቱ ከፈለገ ደግሞ ማስረጃ እንዲቀርብ ለማዘዝ ይችላል
ለምሳሌ፡- የፍ/ብ/ሕ/ቁ 22
አንድ ሰዉ በሐኪም ምርመራ ለመመርመር እንቢ ያለ እንደሆነ ዳኞች ተመርመሮ ሊገኝበት ይችላል ተብሎ የተገመተዉ ነገር እንዳለበት ያሕል ሊቆጥሩት ይችላሉ፡፡
ሕድአት ጌታቸዉ
የካቲት/2014 ዓ.ም

2.የሚስተባበል የሕሊና ግምት (rebuttable presumption)
-መነሻ የሚሆነዉ መሠረታዊ ፍሬ ነገር በማስረጃ መረጋገጥ ያለበት ሲሆን፤ አንድ ጊዜ ፍሬ ነገሩ ከተረጋገጠ ደግሞ በሌላ ተቃራኒ ማስረጃ እስካልተስተባበለ ድረስ ፍ/ቤቱ አከራካሪ የሆነዉ ፍሬ ነገርም እንደተረጋገጠ አድርጎ የሚገምትበትና የሚቀበልበት ነዉ፡፡
-ይህም ማስረጃ የማቅረብ ሸክምን ወደሌላኛዉ ወገን የሚያስተላልፍ ይሆናል
ለምሳሌ፡- የፍ/ብ/ሕ/ቁ 1147(1)
ስለሌላ ሰዉ ሆኖ ባለይዞታ መሆንን የጀመረ ሰዉ ተቃራኒ የሆነ ማስረጃ ከሌለ በቀር ምንጊዜም በጠባቂነት እንደያዘ ሆኖ ይገመታል
-በዚህ መሠረት መሠረታዊ ፍሬ ነገር የሆነዉ ይዞታዉ በሌላ ሰዉ ስም መሆኑ በማስረጃ ከተረጋገጠ በቦታዉ ላይ ያለዉ ሰዉ ባለይዞታ ሳይሆን ጠባቂ ለመሆኑ መረጋገጡን ፍ/ቤት ግምት ይወስዳል፡፡
-ይህ የሚሆነዉ ግን ተቃራኒ ማስረጃ እስካልቀረበ ድረስ ብቻ ነዉ፡፡ በቦታዉ ላይ ያለዉ ሰዉ ጠባቂ አይደለሁም ሲል ለዚህ ተቃራኒ የሚሆን ማስረጃ ማቅረብ ይጠበቅበታል፡፡
ሕድአት ጌታቸዉ
የካቲት/2014 ዓ.ም

3.የማይስተባበል የሕሊና ግምት (irrebuttable/ conclusive presumption)
-የሚባለዉ ምንም ዓይነት የማስተባበያ ተቃራኒ ማስረጃ ቢቀርብ እንኳ፤ መነሻ የሆነዉ መሠረታዊ ፍሬ ነገር በማስረጃ ከተረጋገጠ ፍ/ቤት አከራካሪ ሆኖ የተገኘዉ ፍሬ ነገር መኖርና አለመኖሩን እንደሚስረዳ አምኖ መቀበል እንዳለበት በሕግ የታዘዘዉ የሚጸና ሲሆን ነዉ፡፡
ለምሳሌ፡- የፍ/ብ/ሕ/ቁ 3(1)
አንድ ልጅ ከተወለደበት ጊዜ አንስቶ 300 ቀን (10 ወር) በፊት እንደተጸነሰ ይቆጠራል ሲል
(2) ይህንንም ግምት መቃወሚያ የሚሆን ማንኛዉንም ማስረጃ ማቅረብ አንደማይቻል ይደነግጋል
-እንግዲህ ልጁ የተጸነሰበትን ቀን ፍ/ቤቱ የሕሊና ግምት እንዲወስድበት የሚጠይቅ ወገን በማስረጃ ማረጋገጥ ያለበት መሠረታዊ ፍሬ ነገር ልጁ በሕይወት መወለዱን ብቻ ነዉ፡፡ ስለዚህ ልጁ የተወለደዉ ከተወለደ ከ300 ቀን ባነሰ ጊዜ ዉስጥ ነዉ የተጸነሰዉ ብሎ ተቃራኒ ማስረጃ ማቅረብ አይቻልም፡፡
ሕድአት ጌታቸዉ
የካቲት/2014 ዓ.ም