ት እቃ በልምድ ምትክ ሊገኝለት የማይችል የሆነ እንደሆነ ወይም የተባለውን ምትክ ለመግዛት ገዥው ላይ ከፍ ያለ ወጪና ችግር የሚያስከትል እንደሆነ በፍ/ብ/ሕ/ቁ 2329 እና 2330 ተደንግጓል፡፡ ገዥውም ውሉ በግዴታ እንዲፈጸምለት የማስገደድ ሀሳብ ያለው መሆኑን በመግለጽ ለሻጭ ቅድሚያ ማስጠንቀቂያ መስጠት አለበት፡፡ እነዚህ ሁኔታዎች ካልተሟሉ ገዥ የሽያጭ ውሉ በፍርድ ኃይል ይፈጸምልኝ ለማለት አይችልም፡፡
የማይንቀሳቀስ ንብረት የሸጠ ሰው ሁለት ግዴታዎች አሉበት፡፡ እነርሱም፥-
1ኛ) የማይንቀሳቀሰውን ንብረት ከሌሎች ሶስተኛ ወገኖች ቁጥጥር ነጻ በማድረግ ለገዥ ማስረከብ ( የፍ/ብ/ሕ/ቁ 2875 እና 2247)፣
2ኛ) የ3ኛ ወገኖች መብት ካለ ለገዥ ማስታወቅ፡፡ የፍ/ብ/ሕ/ቁ 2880 እና 2888 ናቸው፡፡ በመሆኑም የማይንቀሳቀስ ንብረት ገዝቶ የንብረቱ ባለሀብትነት ማስረጃ ተሰጥቶት ያለ ገዥ በማስረጃው ከተመለከተው ንብረት ውስጥ የተወሰነው በሌሎች ሰዎች እጅ ስር ከሆነ ገዥው እነዚህ ሰዎች ቦታውን እንዲለቅቁ ክስ ሲያቀርብባቸው ከውል የመነጨ መብት ይኖረዋል፡፡ ነገር ግን ሻጭ ቦታውን ከ3ኛ ወገን ነጻ አድርጎ የማስረከብ ግዴታ ስላለበት በክርክሩ ተሳታፊ ሊሆን ይገባል፡፡ ( ሰ/መ/ቁ 100395 ቅጽ 20)
ስለዚህ ከዚህ መረዳት እንደሚቻለው ተዋዋይ ወገኖች የሽያጭ ውልን በተመለከተ ያላቸውን አለመግባባት ለመዳኘት አቤቱታ ለፍርድ ቤት ለማቅረብ ይችላሉ፡፡ ይህ አቤቱታ በየትኛው የጊዜ ገደብ ውስጥ ለፍርድ ቤት ሊቀርብ እንደሚገባ ከዚህ በታች ባለው ርዕስ ስር እንመለከታለን፡፡
4. የሽያጭ ውል ይርጋ
በፍ/ብ/ሕ/ቁ 2892 በተጠቀሰው መሰረት የማይንቀሳቀስ ንብረት የገዛ ሰው ውሉ እንደ ቃሉ ዓይነት እንዲፈጸምለት ለማድረግ የተለየ ጥቅም እንዳለው ሆኖ ይገመታል፡፡ ስለዚህ ውሉ እንደ ቃሉ ዓይነት እንዲፈጸምለት ለማስገደድ ይችላል፡፡ ስለሆነም ሻጩ ውሉን እንደ ውሉ ቃል ከመፈጸም መዘግየቱን ከተረዳበት ጊዜ አንስቶ እስከ አንድ ዓመት ድረስ ውሉ እንዲፈጸምለት ካልጠየቀ በቀር ገዥው ውሉን በግዴታ እንዲፈጽም የማድረግ መብቱን ያጣል፡፡ በዚህ ድንጋጌ የእንግሊዘኛው ትርጓሜ the buyer shall lose the right to demand the specific performance of the contract where he fails to demand it within one year after he has ascertain the delay of the seller በማለት ይደነግጋል፡፡ በአማርኛው መዘግየቱን ከተረዳበት በሚለው ቃል እና በእንግሊዘኛው ascertained በሚለው መካከል ልዩነት ያለ ሲሆን የድንጋጌው መንፈስ ገዥው በአንድ አመት ውስጥ እንዲፈጸምለት ለፍርድ ቤት ክስ ማቅረብ ያለበት ሻጭ በሽያጭ ውሉ መሰረት ለመፈጸም ፈቃደኛ አለመሆኑን ካረጋገጠበት ጊዜ ጀምሮ እንደሆነ የእንግሊዘኛውን የቃል አጠቃቀም በማየት ለመረዳት ይቻላል፡፡
ይህን ጉዳይ በተመለከተ የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት በሰ/መ/ቁ 38935 በቅጽ 8 ላይ የሕግ ትርጓሜ ሰጥቷል፡፡ ትርጓሜውም በፍ/ብ/ሕ/ቁ 1731(1) እና 1732 መሰረት ተዋዋይ ወገኖች የውሉን ቃል መሰረት በማድረግ ውሉን የመፈጸም ፍላጎትና ቅን ልቦና ያላቸው መሆኑ የውል ሕግ ግምት የሚወስድበት ጉዳይ በመሆኑ ገዥ ሻጩ በሽያጭ ውሉ በገባው የውል ቃል መሰረት እንደሚፈጽም የተለያዩ የተስፋ ቃሎችን ሲሰጠው የቆየ መሆኑ የማስረዳት ግዴታ የለበትም፡፡ በተቃራኒው የፍ/ብ/ህ/ቁ 2892(3) ን ጠቅሶ የሚከራከር ሻጭ ከገዥ ጋር ባደረገው የሽያጭ ውል መሰረት ለመፈጸም ፍላጎት የሌለው መሆኑን ገዥ በማያሻማ ሁኔታ እንዲያውቅና እንዲረዳው ያደረገ መሆኑን የማስረዳት ግዴታ አለበት፡፡ በአጠቃላይ ሻጭ በገባው የሽያጭ ውል ቃል መሰረት ለመፈጸም ፍላጎት የሌለው መሆኑን በማያሻማ ሁኔታ ለገዥ ካሳወቀውና ገዥም ይህንኑ ከተረዳው እና ካረጋገጠ ከአንድ ዓመት በኋላ የውል ይፈጸምልኝ ክስ ገዥ ያቀረበ መሆኑን የማስረዳት ግዴታ የለበትም፡፡ በፍ/ብ/ሕ/ቁ 2892(3) ላይ ያለው ይርጋ ተፈጻሚነት የሚኖረው ገዥ ለሻጭ በውሉ መሰረት የመፈጸም ፍላጎት የሌለው መሆኑን በማያሻማ ሁኔታ ገዥ እንዲያውቀው ያደረገበትን ቀን መነሻ በማድረግ መሆን ይገባዋል፡፡ እንዲሁም የፍ/ብ/ህ/ቁ 2875፣2892(3) እና 2331 ተጣምረው ሲታዩ ውሉ የሚፈጸምበት ቀን በጥብቅ ወይም በቁርጥ የተወሰነ መሆኑ በተገለጸ ጊዜ ነው፡፡ በመሆኑም ሻጭ በውሉ መሰረት የመፈጸም ፍላጎት የሌለው መሆኑን ለገዥ በማያሻማ ሁኔታ ያሳወቀ መሆኑን ባላስረዳበት ሁኔታ ወይም የሽያጭ ውሉ የሚፈጸምበትን ጥብቅ የጊዜ ገደብ ባልገለጸበት ሁኔታ ተፈጻሚነት ያለው የይርጋ ጊዜ በፍ/ብ/ህ/ቁ 2892(3) የተገለጸው ሳይሆን በ1845 የተገለጸው ነው በማለት ትርጓሜ ሰጥቷል፡፡
5. የማይንቀሳቀስ ንብረት የገዛ ሰው ንብረቱን የሚለቅቅበት የሕግ አግባብ
በፍ/ብ/ሕ/ቁ ከ2882-2285 የተደነገጉት ድንጋጌዎች እንዲሁም በፍ/ብ/ሕ/ቁ 2284(2) ላይ ያሉት ድንጋጌዎች ተያይዘው በአንድነት ሲታዩ የተሸጠው የማይንቀሳቀስ ንብረት በሙሉ ወይም በከፊል የሻጩ ኃብት ሳይሆን የሌላ ሰው ኃብት ሆኖ ከተገኘ ገዥው እንደሚነቀል ወይም እንዲለቅቅ የሚደረግ ስለመሆኑ የሚጠቅሱ ናቸው፡፡ ገዥው በህጉ ያለው መፍትሔ ሻጩን መጠየቅ ነው፡፡ የሌላ ሰው ንብረት ንብረቴ ነው ብሎ መሸጥ ከህጉ ጋር የሚቃረን በመሆኑ ህገ ወጥ ነው፡፡ ህገ ወጥ ውል ደግሞ በፍ/ብ/ሕ/ቁ 1716 መሰረት ፈራሽ ነው፡፡ ገዥውም በዚህ ምክንያት ከንብረቱ ይነቀላል ወይም ለሕጋዊ ባለመብቱ እንዲለቅቅ ይደረጋል፡፡ ሻጩ በማጭበርበር ስመ-ንብረቱ በራሱ ስም አስመዝግቦ ቢሆን እንኳ ሻጩ ትክክለኛ ባለይዞታ እስካልሆነ ድረስ ገዥው ንብረቱን ከመልቀቅ አያድነውም፡፡
6. መደምደሚያ
የሽያጭ ውል ማለት በሻጭና በገዥ መሀከል አንድን ነገር አስመልክቶ አንደኛው ወገን የተወሰነ ገንዘብ (price) ለመክፈል ሌላኛው ወገን ደግሞ ዕቃውን ከነ ባለሀብትነቱ ለማስረከብ የሚገቡት ውል ነው፡፡ ሻጭ የማይንቀሳቀስ ንብረት ከሶስተኛ ወገን ይዞታና ቁጥጥር ነጻ በማድረግ የማስረከብ ግዴታ አለበት፡፡ ይህ ግዴታ ገዥ ለሻጭ ከሚሰጠው የመነቀል ዋስትና ግዴታ የተለየ ነው፡፡ ሻጭ ንብረቱ ላይ የሰፈሩትንና በንብረቱ መዝገብ የተመዘገበ መብት የሌላቸውን ሰዎች የማይንቀሳቀስ ንብረት እንዲለቅቁ በማድረግ ለሻጭ የማስረከብ ግዴታ የማይንቀሳቀስ ንብረት ውል በመፈጸም ሂደት ገዥ ለሻጭ ሊያከነውነው የሚገባ የመጀመሪያ ግዴታ ነው፡፡ ሻጩ ውሉን እንደ ውሉ ቃል ከመፈጸም መዘግየቱ ከተረዳበት ጊዜ አንስቶ እስከ አንድ ዓመት ድረስ ውሉ እንዲፈጸምለት ካልጠየቀ በቀር ገዥው ውሉን በግዴታ እንዲፈጸምለት የማድረግ መብቱን ያጣል፡፡ የማይንቀሳቀስ ንብረት በሙሉ ወይም በከፊል የሻጩ ኃብት ሳይሆን የሌላ ሰው ኃብት ሆኖ ከተገኘ ገዥው እንዲነቀል ወይም እንዲለቅቅ የሚደረግ ይሆናል። ገዥው በህጉ ያለው መፍትሔ ሻጩን መጠየቅ ነው፡፡

ጤና ይስጥልኝ!
በኢትዮጵያ የብሔራዊ ፖሊሲ የውጭ ግንኙነት መርሆዎችን የውቃሉ?
1987 የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግስት
አንቀፅ 86
1. የኢትዮጵያን ሕዝቦች ጥቅም የሚያስጠብቅና የሀገሪቱን ሉዓላዊነት የሚያስከብር የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ማራመድ፡፡
2. የመንግስታችን ሉዓላዊነትና እኩልነት ማክበር በሌሎች ሃገሮች ውስጥ ጣልቃ አለመግባት፡፡
3. የሀገሪቱ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ በጋራ ጥቅምና በእኩልነት ላይ የተመሠረቱ መሆኑን እንዲሁም በአለም አቀፍ ደረጃ የሚደረጉ ስምምነቶች የኢትዮጵያን ጥቅም የሚያስከብሩ መሆናቸውን ማረጋገጥ ፡፡
4. የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት የሚያስከብሩና የሕዝቦችዋን ጥቅም የማይፃረሩ ዓለም አቀፍ ሕጎችና ስምምነቶችን ማክበር፡፡
5. ከጎረቤት ሀገሮችና ከሌሎችም የአፍሪካ ሀገሮች ጋር በየጊዜው እያደገ የሚሄድ ኢኮኖሚያዊ ኅብረትና የሕዝቦች ወንድማማችነትን ማጎልበት ፡፡
6. በሀገሮች መካከል የሚነሱ ግጭቶች ሠላማዊ በሆነ መንገድ እንዲፈቱ ጥረት ማድረግ ፡፡

ቸር ይግጠመን !
አሊ ሣፊ (አቃቤ ሕግ)
ሚያዝያ 2014 ዓ.ም

ሰላም!
መቼም ሁሉም ሰው ሻጭም ገዥም ነው ሲባል ሳይሰሙ አልቀሩም። አባባሉ እውነት አለው። ለምን ቢሉ! እዚህ መንደር ሻጭ ሆኖ የምናውቀው ሰው በሌላ ጊዜና ቦታ ገዥ ወይም ሸማች ሆኖ ይገኛልና ነው። አስረጅ አምጡ ከተባለም የሰፈርዎን ባለሱቅ ዋቢ አድርገን እናቀርባለን። እርሱ በእርስዎ ሰፈር አለ የተባለ ነጋዴ ይሁን እንጂ መርካቶ ወይም አትክልት ተራ ላለ ነጋዴ አለ የተባለ ሸማች ወይም ገዥ መሆኑን ልብ ይሏል!
እናም ከስር የሰፈሩትን የሸማቾች መብቶች ራስዎን እንደሸማችም እንደነጋዴም እያዩ እንዲያነቧቸው እንጋብዝዎታለን።
ማንኛውም ሸማች፦
1. ስለሚገዛው ዕቃ ወይም አገልግሎት ጥራትና አይነት በቂና ትክክለኛ መረጃ ወይም መግለጫ የማግኘት መብት አለው፤
2. ዕቃዎችንና አገልግሎቶችን አማርጦ የመግዛት መብት አለው፤
3. የዕቃዎችን ወይም አገልግሎቶችን ጥራት ወይም አማራጮችን በማየቱ ወይም የዋጋ ድርድር በማድረጉ ምክንያት እንዲገዛ ያለመገደድ መብት አለው፤
4. በማንኛውም ነጋዴ በትህትናና በአክብሮት የመስተናገድ እንዲሁም በነጋዴው ከሚደርስበት የስድብ፣ የዛቻ፣ የማስፈራራት እና የስም ማጥፋት ተግባር የመጠበቅ መብት አለው፤
5. በገዛው የንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት ላይ ያገኛቸውን ጉድለቶችና ጉድለቶቹ ሊያስከትሉ ስለሚችሉት ጉዳት ለሚመለከተው የመንግስት አካል የማሳወቅ መብት አለው፤
6. ጉድለት ያለበት የንግድ ዕቃ የተሸጠለት ወይም ጉድለት ያለበት አገልግሎት የተሰጠው ከሆነ ግዥው በተፈፀመ በ15 ቀናት ውስጥ የንግድ ዕቃው እንዲለወጥለት ወይም አገልግሎቱ በድጋሜ ያለክፍያ እንዲሰጠው ወይም የከፈለው ብር እንዲመለስለት ሻጩን የመጠየቅ መብት አለው፤
7. የንግድ ዕቃዎችን ወይም አገልግሎቶችን በመግዛቱ ወይም በመጠቀሙ ምክንያት ለደረሰበት ጉዳት የንግድ ዕቃዎቹን ወይም አገልግሎቶቹን በማቅረብ የተሳተፉ ነጋዴዎች በተናጠል ወይም በአንድነት ካሳ እንዲከፍሉት የመጠየቅ መብት አለው።

ከንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 813/2006 የተወሰደ
ፋሲካ አጌና (አቃቤ-ህግ)
ግንቦት 1 ቀን 2014 ኣ.ም

ሰላም ለእርስዎ ይሁን!
አንድ ሰው የወንጀል ድርጊት ፈጽሞ ከተገኘና በፍርድ ቤት ቅጣት ከተጣለበት በኋላ ቅጣቱን ሳይጨርስ ሊፈታ ነው ወይም ተፈታ ሲባል ሰምተው ያውቃሉ? ለምንና እንዴት ይህ ሊሆን እንደሚችልስ ራስዎን ጠይቀው ያውቃሉ? እንግዲያውስ መሰረቷን በተሻሻለው የኢፌደሪ የወንጀል ህግ ላይ ያደረገችውው ይህችን አጭር መልእክት በማንበብ ስለአመክሮ ያለዎትን ግንዛቤ በጥቂቱም ቢሆን ያሳድጉ!
አመክሮ፡- አንድ ተቀጪ በእስር ወቅት ባሳየው መልካም ጠባይ የተነሳ የተጣለበትን ቅጣት ሙሉ በሙሉ ሳይፈጽም አስቀድሞ ከእስር በመልቀቅ ጠባዩን ለማሻሻልና ወደ መደበኛው ማህበራዊ ኑሮ ለመመለስ ሲባል የሚሰጥ የፈተና ወይም የሙከራ ጊዜ ነው።
ማንኛውም ተቀጪ በአመክሮ ለመፈታት እጩ ሆኖ ሊቀርብ የሚችለው በቅድሚያ የሚከተሉትን ዝቅተኛ መስፈርቶች አሟልቶ ሲገኝ ነው፡-
ሀ) ከተወሰነበት የእስራት ጊዜ ከሶስት እጅ ሁለቱን እጅ ሲፈጽም፤
ለ) ፍርዱ የእድሜ ልክ እስራት ሲሆን ሀያ አመት ሲፈጽም፤
ሐ) አስፈላጊ የሆነውን ነጻነት የሚያሳጣ ቅጣት ወይም የጥንቃቄ እርምጃ በመፈጸም ላይ ሳለ በስራውና በጠባዩ የተረጋገጠ መሻሻል ካሳየ፤
መ) በፈጸመው የወንጀል ድርጊት ምክንያት ለደረሰው ጉዳት በፍርድ ቤት በተወሰነው መሰረት ወይም ከተበዳዩ ጋር በተደረገው ስምምነት መሰረት በተቻለ መጠን ሊከፍል የሚጠበቅበትን ካሳ ለመክፈሉ ማረጋገጫ ካቀረበ፤ እና
ሰ) አመሉና ጠባዩ በመልካም አኗኗር ለመኖር የሚያስችለውና በአመክሮ መፈታቱ መልካም ውጤት ሊያስገኝ ይችላል ተብሎ የሚታመንበት ሆኖ ከተገኘ።

ለየት ያለ ሁኔታ ከሌለ በስተቀር የአመክሮ ጊዜ የሚቆየው በመሰረቱ ተቀጪው ሳይፈጽመው የቀረው ቅጣት ወይም የጥንቃቄ እርምጃ እስኪፈጸም ድረስ ነው። ሆኖም አመክሮ የሚቆይበት ጊዜ በማናቸውም ሁኔታ ከሁለት አመት ሊያንስ እና ከአምስት አመት ሊበልጥ እንዲሁም ለእድሜ ልክ ጽኑ እስራት ተቀጪዎች ከአምስት አመት ሊያንስ እና ከሰባት አመት ሊበልጥ አይችልም።

ማሳሰቢያ! በኢትዮጵያ የወንጀል ህግ መሰረት ልማደኛና ደጋጋሚ ወንጀለኞች በፍጹም በአመክሮ ሊፈቱ አይችሉም!

ግንቦት 10 ቀን 2014 ኣ.ም
ፋሲካ አጌና (አቃቤ-ህግ)

ጤና ይስጥልኝ!
በ1987ዓ.ም የወጣው የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት
የመከላከያ መርሆች ምንን መሠረት ያደረገ ነው?
አንቀፅ 87
የመከላከያ መርሆዎች
1. የሀገሪቱ የመከላከያ ሠራዊት የብሔሮች የብሔረሰቦት እና የሕዝቦችን ሚዛናዊ ተዋዕዖ ያካተተ ይሆናል፡፡
2. የመከላከያ ሚኒስትር ሆኖ የሚመራው ሲቪል ይሆናል፡፡
3. የመከላለያ ሠራዊት የሀገሪቱን ሉዓላዊነት ከመጠበቅ በተጨማሪ በዚህ ሕገ መንግሥት መሰረት በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የሚሰጡትን ተግባሮች ያከናውናል፡፡
4. የመከላከያ ሠራዊቱ በማናቸውም ጊዜ ለሕገ መንግሥቱ ተገዢ ይሆናል፡፡
5. የመከላከያ ሠራዊቱ ተግባሩን ከፖለቲካ ድርጅቶች ወገናዊነት ነፃ በሆነ አኳኋን ያከናውናል፡፡

አሊ ሣፊ (አቃቤ ሕግ)
ግንቦት 12/2014 ዓ.ም

በቦሌ ክ/ከተማ ፍትህ ጽ/ቤት የሕግ ስርጸትና ምክር መስጠት ዳይሬክቶሬት በኢትዮጵያ የውርስ ሕግ መሰረታዊ ሐሳቦች ዙሪያ ግንቦት 12 ቀን 2014 ኣ.ም ከክ/ከተማው ለተወጣጡ ነዋሪዎች ከተሰጠ ስልጠና ላይ የተወሰዱ ምስሎች

ኢትዮጲያ የአካባቢ ደህንነት መብት ከሚጠብቁት አገሮች ውስጥ አንዷ ነች፡፡
ይህንን መብት ለመጠበቅ የአላማዎች ምንጭ የት እንደሆነ ያውቃሉ?
በ1987 ዓ.ም የወጣው ሕገ-መንግሥት
አንቀጽ 92
1. መንግሥት ሁሉም ኢትዮጲያዊ ንጹህና ጤናማ አካባቢ እንዲኖረው የመጣር ኃላፊነት አለበት፡፡
2. ማንኛውም የኢኮኖሚ ልማት እርምጃ የአካባቢውን ደህንነት የማያናጋ መሆን አለበት፡፡
3. የሕዝብን የአካባቢ ደህንነት የሚመለከት ፖሊሲና ፕሮግራም በሚነደፍበትና ሥራ ላይ በሚውልበት ጊዜ የሚመለከተው ሕዝብ ሁሉ ሀሳቡን እንዲገልጽ መደረግ አለበት፡፡
4. መንግሥትና ዜጎች አካባቢያቸውን የመንከባከብ ግዴታ አለባቸው፡፡
አሊ ሣፊ (አቃቤ ሕግ)
ግንቦት 17/2014 ዓ.ም

የንግድ፣ ኮንስትራክሽን፣ ባንክና ኢንሹራንስ ችሎቶች በአዲስ አደረጃጀት በአዲስ ምድብ ችሎት ተደራጀ
*
የፌዴራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ድሬደዋን ጨምር በ11 ምድብ ችሎቶች የወንጀል፣ ፍትሕ ብሔር እና ሥራ ክርክር ጉዳዮች ላይ የዳኝነት አገልግሎት እየሰጠ ይገኛል፡፡
ፍርድ ቤቱ የንግድና ኢንቨስተመንት ጉዳዮች ካላቸው ልዩ ባህሪ፣ ለኢንቨትመነት የሚመች የዳኝነት አገልግሎት ለመስጠት እንዲያስችል አዲስ የንግድና ኢንቨስትመንት ምድብ ችሎት ለማቋቋም ዘርፈ ብዙ የቅድመ ዝግጅት ስራዎችን ሲያከናውን ቆይቷል፡፡

ፍርድ ቤቱ በሶስት ምድብ ችሎቶች ማለትም ልደታ፣አራዳ እና ቂርቆስ ምድብ ቸሎቶች በንግድ፣ ባንክና ኢንሹራንስ እና ኮንስትራክሽን ጉዳዮችን ሲያስተናግድ የነበረውን ከሰኔ 1/2014 ዓ.ም ጀምሮ ፒያሳ በተለምዶ ብሪቲሽ ካውንስል በሚባለው ሕንጻ ላይ በቂ የዳኞች ቢሮ፣ የችሎት አዳራሽ፣ የአንድ መስኮት አገልግሎት፣ የአስማሚ ማዕከል ፣ የአስተዳደር ክፍሎች በመያዝ 12ኛው የፌዴራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የንግድ እና ኢንቨስትመንት ምድብ ችሎት በሚል ስያሜ አገልግሎት መስጠት የሚጀምር በመሆኑ ተገልጋዮች ይህንኑ በማወቅ እንድትስተናገዱ በአክብሮት እናሳውቃለን፡፡

ምንጭ:- የፌዴራል ፍርድ ቤቶች ህዝብ ግንኙነት ዳይሬክተር
Received at 7:21 PM
Viewed 53 times

ሰላም!
እነሆ ዛሬ ደግሞ ስለግብር ከፋይ ደረጃዎች ጥቂት ልንልዎት ተከስተናል!
የፌደራል የገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር979/2008 ግብር ከፋዮችን የደረጃ "ሀ"፣ የደረጃ "ለ" እና የደረጃ "ሐ" ግብር ከፋዮች በሚል በሶስት ዋና ዋና ክፍሎች ይከፍላቸዋል። የትኞቹ ግብር ከፋዮች በየትኞቹ ምድቦች እንደሚካተቱ ቀጥሎ እንመለከታለን፥-
ሀ) የደረጃ "ሀ" ግብር ከፋይ፥- ድርጅት፣ ወይም ጠቅላላ ዓመታዊ ገቢው ብር አንድ ሚሊዮን ወይም ከዚህ በላይ የሆነ ማንኛውም ሌላ ሰው፤
ለ) የደረጃ "ለ" ግብር ከፋይ፥- ድርጅትን ሳይጨምር ዓመታዊ ጠቅላላ ገቢው ከብር አንድ ሚሊዮን የሚያንስ ነገር ግን ከብር አምስት መቶ ሺህ እና ከዚያ በላይ የሆነ፤
ሐ) የደረጃ "ሐ" ግብር ከፋይ፥- ድርጅትን ሳይጨምር ዓመታዊ ጠቅላላ ገቢው ከብር አምስት መቶ ሺህ የሚያንስ ሰው ነው።
ልብ ይበሉ!
* መንግስት ታክስ ከፋዩ የሚያሳውቀውን ግብር ወይም የሚያገኘውን ሌላ መረጃ መሠረት በማድረግ ለግብር ዓመቱ የግብር ከፋዩ ደረጃ የተለወጠ መሆን አለመሆኑን ሊወስን ይችላል።
* መንግስት ግብር ከፋዮችን የደረጃ "ሀ"፣ የደረጃ "ለ" ወይም የደረጃ "ሐ" ግብር ከፋይ ብሎ ለመመደብ የሚያስችለውን ዓመታዊ ጠቅላላ የገቢ መጠን በኢኮኖሚ ጥናት ላይ በመመስረት ቢያንስ በአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ማሻሻል አለበት።

ግንቦት 22 2014 ኣ.ም
ፋሲካ አጌና (የህግ ስርጸትና ምክር መስጠት ዳይሬክቶሬት አስተባባሪ)

ሰላም!
ዛሬ ትንሽ ስለጡረታ!
ኢትዮጵያ አዳዲስ የጡረታ አዋጆች ማውጣቷን ሰምተዋል? ይኸውልዎ!
• የመንግስት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር 714/2003 እና ማሻሻያው አዋጅ ቁጥር 907/2007 በመንግስት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር 1267/2014፤
• የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር 715/2003 እና ማሻሻያው አዋጅ ቁጥር 908/2007 ደግሞ በግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር 1268/2014
ተሽረዋል፤ ተተክተዋል።
እነዚህ ህጎች ለወደፊት በሰፊው የምንመለስባቸው መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ ለዛሬ በመንግስት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር 1267/2014 ስለአገልግሎት ዘመን የተደነገገውን በጨረፍታ እናጋራዎ!
የአገልግሎት ዘመን አቆጣጠር
1/ የመንግሥት ሠራተኛ የአገልግሎት ዘመን መቆጠር የሚጀምረው በመንግሥት ሰራተኝነት ከተቀጠረበት ወይም ከተመደበበት ቀን አንስቶ ሲሆን በተለያዩ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና የግል ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ አቅድ ሽፋን ባለው ድርጅት የፈፀመው የአገልግሎት ዘመን በሙሉ ተዳምሮ ይታሰብለታል፤
2/ የሚከተሉት አገልግሎቶች ታሳቢ ይደረጉለታል፥-
ሀ) ከጡረታ መውጫ ዕድሜ በኋላ አገልግሎቱ በሕግ መሠረት ተራዝሞለት በሥራ ላይ እንዲቆይ የተደረገበት ጊዜ፤
ለ) የጡረታ መውጫ ዕድሜው በመድረሱ የጡረታ አበል ከተወሰነለት በኋላ በመንግሥት ውሳኔ ወደ ሥራ ተመልሶ አገልግሎት የሰጠበት ጊዜ፤
ሐ) የደመወዝ ክፍያ ሳይቋረጥ በማናቸውም ምክንያት አገልግሎቱ ተቋርጦ የቆየበት ጊዜ፤
መ) በየወሩ ደመወዝ እየተከፈለው ሙሉ ጊዜውን በማናቸውም የመንግሥት አካል ወይም በሠራተኛ ማህበር በተመራጭነት አገልግሎት የሰጠበት ጊዜ፤
ሠ) በመንግሥት መሥሪያ ቤት በጊዜያዊነት አገልግሎት የሰጠበት ጊዜ፤
ረ) በመንግሥት ትዕዛዝ መንግሥት ከ50 በመቶ በታች የካፒታል ድርሻ በያዘበት ድርጅት በማገልገል ያሳለፈው ጊዜ፤
ሰ) በመንግሥት ውሳኔ በዓለም አቀፍ ድርጅት በማገልገል ያሳለፈው ጊዜ፤
ሸ) ከጡረታ መውጫ ዕድሜ በኋላ በምክር፟ቤት አባልነት አገልግሎት የሰጠበት ጊዜ፤
ቀ)የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ዳረጎት ተከፍሎት ከተሰናበተ በሗላ የወሰደውን ዳረጎት መልሶ እንደገና በመንግሥት ሠራተኛነት የተቀጠረ ወይም የተመደበ ሰራተኛ የቀድሞ አገልግሎት ይታሰብለታል፤
በ) ከሐምሌ 1 ቀን 2007 ዓ.ም በፊት የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ተደርጎለት የወሰደውን የጡረታ መዋጮ ከባንክ የማስቀመጫ ወለድ ጋር መልሶ እንደገና በመንግሥት ሠራተኛነት የተቀጠረ ወይም የተመደበ ሰራተኛ የቀድሞ አገልግሎቱ ይታሰብለታል፤
3/ ከፊደል ተራ (ሐ) እስከ (ሸ) የተመለከተው ጊዜ በአገልግሎት ዘመንነት ሊታሰብ የሚችለው ሠራተኛው ወይም ተመራጩ መክፈል ያለበትን የጡረታ መዋጮ የአሠሪውን ድርሻ ጨምሮ ራሱ የከፈለ ወይም እንዲከፈልለት ያደረገ እንደሆነ ነው፤
4/ የሚከተሉት አገልግሎቶች ታሳቢ አይደረጉለትም፡-
ሀ) አገልግሎቱ በሕጉ መሠረት ካልተራዘመ በስተቀር የጡረታ መውጫ ዕድሜው ከደረሰበት ከሚቀጥለው ወር አንስቶ የሚሰጠው አገልግሎት፤
ለ) ኢትዮጵያ ተዋዋይ ወገን የሆነችበት ማናቸውም የዓለም አቀፍ ስምምነት እንደተጠበቀ ሆኖ በሕጋዊ ፈቃድ የኢትዮጵያ ዜጋ የሆነ የመንግስት ሠራተኛ የኢትዮጵያን ዜግነት ከማግኘቱ በፊት በመንግሥት መሥሪያ ቤት ወይም በጡረታ አቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት የሰጠው አገልግሎት፤

ሰኔ 02 ቀን 2014 ኣ.ም
ፋሲካ አጌና (የህግ ስርጸትና ምክር መስጠት ዳይሬክቶሬት አስተባባሪ)