ሰላም! ከላይ በአባይ ዙሪያ የተለያዩ ስምምነቶች ምን እንደሚሉ በብሮሸር መልክ ያካፈልኳችሁን መረጃ ፕሪንት አድርጌ በፎቶ መልክ ከታች አስቀምጬላችኋለው።
ሰናይ 23/11/2012 ዓ.ም!

ሰላም ውድ ተከታታዮቻችን እንዴት ሰነበታችሁ ከዛሬ ቀን ጀምሮ ለተከታታይ ቀናት የማቀርበው የኢሚግሬሽን ህግ በኢትዮጵያ ላይ በሚል የተዘጋጀ ጽሑፍን ይሆናል፡፡ መልካም ንባብ

ሰው በነጻነት ይኖር ዘንድ የተፈጠረ ማህበራዊ እንስሳ ነው፡፡ ከነጻነቶቹ መገለጫዎች አንዱ ደግሞ የመንቀሳቀስ ነጻነት ነው፡፡ እንቅስቃሴዎት ከማንኛውም ሰው ጣልቃ ገብነት የተጠበቀ ነው፡፡ መንግስት የሰዎችን ድንበር ዘለል እንቅስቃሴ በህግና ስርዓት እንዲመራ በማድረግ ህገ-ወጥ የሰዎችን ዝውውርና ሰዎችን በህገ-ወጥ መንገድ ድንበር ማሻገርን መከላከል እና በዚሁ ህገ-ወጥ ጉዞ ምክንያት ሊደርስባቸው ይችል የነበረን አደጋ ማስቀረት አለበት፡፡ በዚህም ምክንያት የሰዎችን ጉዞ ጤናማነት ለማረረጋገጥ ወይም የነኚህን ሰዎች ደህንነት ለማረጋገጥ ሲባል ተጓዥዎች ሊያሟሉት የሚገባ ቅደመ ሁኔታዎች አሉ፡፡ ቅደመ ሁኔታዎቹ ወደ ሀገር ውስጥ መግባት ለሚፈልጉ የውጭ ዜጎችም በተመሳሳይ አስፈላጊ ነው፡፡ የነዚህ ሰዎች መግባት ከብሄራዊ ደህንነትም ጋር ተያይዞ ጥንቃቄ ሊደረግበት የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡ እኚህን ቅድመ ሁኔታዎችና የኢትዮጵያን ኢሚግሬሽን ህግ ይዘት ዋና ዋና ጉዳዮች በዚህ ጽሁፍ ለመመልከት ወደናል፡፡

የአለምአቀፉ የፍልሰት ድርጅት (አይ ኦ ኤም) የትርጉም ሰነድ ኢሚግሬሽን የሚለውን ሀረግ ``A process by which non-nationals move into a country for the purpose of settlement`` በሚል ትርጉም ይሰጠዋል፡፡ ወደ አማርኛ ስናመጣዉ ዜጋ ያልሆኑ ሰዎች ኑሮዋቸውን ለመመስረት ወደ ሌላ ሀገር የሚጓዙበት ሂደት ነው፡፡ ከዚህ ትርጉም የምንገነዘበው ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ሀገሩን ለቆ ወደ ሌላ ሀገር እንዲሁም የሌላ ሀገር ዜጎች ወደ ኢትዮጵያ ወይም ወደ ሌሎች ማናቸውም ሀገራት የሚያደርጓቸው ጉዞዎች ኢሚግሬሽን ሊባል እንደሚችል ነው፡፡ በመሆኑም የሁለት ሀገርን ድንበር አቋርጦ የሚሄድ ማንኛውም ሰውም ስደተኛ (Immigrant) እንለዋለን፡፡

የኢሚግሬሽን ህግ አላማን ስንመለከት የሰዎችን ከሀገር መውጣትና መግባት ለመቆጣጠር ብሎም ስርዓትን በማስጠበቅ ከብሄራዊ ደህንነት ጋር ተያይዞ ሊመጡ የሚችሉ ችግሮችን መቅረፍ የሚያስችል የኢሚግሬሽን ህግ ሊኖር የተገባ ነው፡፡ በዋናነት ህገ-ወጥ የሰዎችን ዝውውርን ከመከላከል አንጻርም ሰዎች ከሀገር የሚወጡበትና የሚገቡበት ሁኔታ በህግ ስርዓት ሊሸፈን የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡ ሀገራት የኢሚግሬሽን ህግ ሳይኖራቸው የሀገራቸውን ዳር ድንበር ለማስከበር ወይም ከዘፈቀደ የሰዎች እንቅስቃሴ መከልከል አይችሉም፡፡ ይህ ደግሞ ማንኛውም የውጭ ዜጋ በፈቀደው ጊዜ እና ሁኔታ ወደ ሀገር እንዲገባ በተመሳሳይ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወደ ሌላ ሀገር ለመግባት እንዲችል ያስችለዋል፡፡

መልካም ቆይታ
ፌናን

ዉድ ተከታዮቻችን በዛሬው እለት የኢሚግሬሽን ሕግ በኢትዮጵያ ክፍል ሁለት ይዘን ቀርበናል መልካም ንባብ፡፡

ስለ ሰዎች ከሀገር መውጣት እና መግባት በተመለከተ

በአገራችን በስራ ላይ ያሉ ህጎችን ስንመለከት የኢሚግሬሽን አዋጅ ቁጥር 354/1995 እና ይህንኑ አዋጅ ለማፍታታት የወጣው የኢሚግሬሽን ደንብ ቁጥር 114/1997 ናቸው፡፡ ከዚህ በዘለለ የውጭ ሀገር ስራ ስምሪት አዋጅ ቁጥር 923/2009 የውጭ ሀገር ስራ ስምሪትን ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ ሲሆን የሰዎች አወጣጥን በተመለከተ ግን ከላይ በተጠቀሰው የኢሚግሬሽን አዋጅ መሰረት ይሆናል፡፡ በነዚህ ተፈጻሚነት ባላቸው ህጎች (የኢሚግሬሽን ህጎች) ላይ የተመለከቱትን ዋና ዋና ፍሬ ጉዳዮች እንመልከት፤

ወደ ኢትዮጵያ ስለ መግባት

የኢሚግሬሽን አዋጅ ቁጥር 354/1995 አንቀጽ 3 ሰዎች ወደ ኢትዮጵያ ለመግባት ሊያሟሉ የሚገቧቸውን ቅድመ ሁኔታዎች በዝርዝር ያስቀምጣል፡፡ ከነኚህ ቅድመሁኔታዎች የመጀመርያው የጉዞ ሰነድ ነው፡፡ የጉዞ ሰነድ ሰዎች ከአንድ ሀገር ወደ ሌላ ሀገር ጉዞ ለማድረግ ወይም ለመጓጓዝ ፈቃድ ያላቸው መሆኑን የሚገልጽ ከኢሚግሬሽን መምርያ ለተጓዥ የሚሰጥ ሰነድ ነው፡፡ በመሆኑም በሌላ በህግ በተቀመጠ ልዩ ሁኔታ የማይጠየቁ ሰዎች ካልሆኑ በስተቀር ይህንን ሰነድ ሳይዙ መግባት አይቻልም፡፡

ቪዛ ስለመከልከል/ ስለመሰረዝ

ማንኛውም ሰው ወደ ኢትዮጵያ ለመግባት ሲል የሚያቀርበው የቪዛ ጥያቄ ሁሉ ቪዛውን በመስጠት ላይጠናቀቅ ይችላል፡፡ የኢሚግሬሽን ህጉ ቪዛ የሚከለከልበትን እንዲሁም ከተሰጠም በኋላ የሚሰረዝበትን ምክንያቶች በዝርዝር አስቀምጧል፡፡ በዚህም መሰረት የመጀመርያው ራስን ከመቻል ጋር የሚያያዝ ጉዳይ ነው፡፡ በሌላ በኩል የቪዛ ይሰጠኝ ጠያቂው ከአደገኛ ወንጀል አድራጊነት መጠበቅ ወይም ከዚሁ ችግር የጸዳ መሆን አለበት፡፡ በሶስተኛ ደረጃ ቪዛን የሚያስከለክል ወይም የሚያሰርዝ ምክንያት የአመልካቹ በአደገኛ ዕጽ ሱስ ተገዢ መሆን ነው፡፡

ከኢትዮጵያ ስለመውጣትና ዕግድ

ወደ ኢትዮጵያ ለመግባት መሟላት ስላለባቸው ጉዳዮች የኢሚግሬሽን ህጉ ያስቀመጣቸው ጉዳዮች ሁሉ ከኢትዮጵያ ወደ ሌላ ሀገር ለሚወጣ ሰውም ተፈጻሚነት አላቸው፡፡ ይሁንና ሰዎች ከኢትዮጵያ እንዳይወጡ ሊታገዱ የሚችሉት ፍርድ ቤቶች በህገ መንግስቱ በተሰጣቸው የዳኝነት ስልጣን መሰረት ህግን መሰረት አድርገው የዕገዳ ውሳኔ ሲሰጡ ብቻ ነው፡፡

በሁለት ተከታታይ ክፍል ያቀረብኩላችሁ ይህን ይመስላል በቀጣይ በሌላ ጽሑፍ እስከምንገናኝ መልካም ቆይታን ተመኘው፡፡

ፌናን

የኢ.ፌ.ዴ.ሪ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 523፡-
ችግር ወይም ረሀብ እንዲደርስ ማድረግ

1. ማንም ሰው አስቦ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ መንገድ በተለይም በመደበቅ፣ ያለአግባብ በማከማቸት፣ በማጥፋት ወይም ለሰው ወይም ለቤት እንስሳት ሕይወት ወይም ጤና አስፈላጊ የሆኑትን የእህልን፣ የምግብን፣ የቀለብን፣ የመድሃኒትን፣ ወይም አስፈላጊ የሆኑትን ሌሎች ነገሮች ማመላለስን ወይም ማከፋፈልን በመከልከል በአገር ውስጥ ከባድ መከራ፣ እጦት፣ ረሀብ፣ ተላላፊ በሽታ፣ የእንስሳት በሽታ ወይም ችግር እንዲደርስ ያደረገ እንደሆነ፤
ከአሥራ አምስት ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እሥራት ይቀጣል፡፡

ጤና ይስጥልኝ፡-

ኢትዮጵያ ሀገራችን የረጅም ዓመታት ሕግ የማውጣት ልምድ ያላት ቢሆንም ይህንን ልምድና የሕግ አወጣጥ ሥርዓትን ባልተከተለ ሁኔታ እየወጡ የሚገኙ ድንጋጌዎችን በመመልከቴ በዚህ ጉዳይ ላይ ወዳጅ ወገኖቼ የየበኩላችንን እንድትሉ እንድንል ለማለት ሲሆን፤ በዚህ ረገድ በቀዳሚነት የሚነሳውና አሁን ባለውና እየተሰራበት በሚገኘው በአዋጅ ቁጥር 3/1987 ላይ ከተጠቀሰው የነጋሪት ጋዜጣ ማቋቋሚያ አዋጅ ተደንግጎ ከወጣበትና በዚሁ መሠረትነት ላለፉት ሃያ አምስት ዓመታት ወደ ስድስት ጊዜ እየተሻሻለ የሚገኘውን የአስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተግባር ለመወሰን የሚወጣውን ድንጋጌንና በየአዋጁ የሚቋቋሙ ተቋማትን (መስሪያ ቤቶች) እና እነዚህኑ መስሪያ ቤቶችን በምን ስያሜ (ባለስልጣን፣ ኮሚሽን፣ ጽ/ቤት፣……) መጥራት እንዳለብንም ይሁን ይህው ስያሜያቸው ግብራቸውን (ሥራቸውን) ስለመግለፁ እና ስለዚህ ጉዳይም ልንከተል የሚገባውን በመርህ ደረጃም እንኳን አመላካች በሌለበት እንዲሁ የሚሰጥበት የሚያስመስል ሁኔታን በመፍጠሩ በዚህም ጉዳይ ላይ የየበኩላችንን ብንል በማለት ነው፡፡

ማንኛውም መንግሥት እንደሚያደርገው ሁሉ ኢትዮጵያም የራሷን መሥሪያ ቤቶችን (ተቋማት) ማቋቋሟ ግድ ቢላትም እዚህ ጋር ግን የሚቋቋመው መ/ቤት በምን ደረጃና ስያሜ ይሁን የሚለውን ለሥራው ከሚበጀውና ከሚፈልገው ውጤት አኳያ መታየት ያለበትና መ/ቤቱን በሚኒስቴር ወይም ከዚህ በታች ባለ ደረጃ ስያሜ ይሰጠው የሚለውን ሀገሪቱ ከያዘችው የረጅም ጊዜ ዕቅዶች፣ ከብሔራዊ ፖሊሲ፣ መርህ እና ዓላማ እና እንዲሁም ካለው ጉዳይ ሁሉ ትኩረት ተሰጥቶት ሊተገበር ይገባል የሚባል ጉዳይን በመለየት ስያሜ እና ማዕረጋቸውንም ከዚህ አንጻር ቢሰጥ እንደዚሁም ለየመ/ቤቱ የሚሰጠው ስያሜም ይሁን መ/ቤቱን በበላይነት የሚመራውን ግለሰብን የምንጠራበት ስያሜ ኢትዮጵያዊ ቢሆን ማለት “ዳይሬክተር” ይሻላል ወይስ “ሥራ አስኪያጅ”? ወይም “ኃላፊ”? አሁንማ ይህው አጠራር ከውጪ ዜጎች ጋር (ምናልባት ከዚሁ አንጻር መጥቶ ከሆነ) የማያገናኘው የየበታች የሥራ ኃላፊ ሁላ “ዳይሬክቶሬት” ይባልልኛላ፤ አረ በሕግ አማላክ!!! ለኢትዮጵያዊ ተቋም ኢትዮጵያዊ ስም (ስያሜ) መስጠቱ ቢታሰብበት፡፡

ሌላው ከዚህ በላይ በምሳሌነት ስለተጠቀሰው የአስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተግባር ለመወሰን የወጣውን አዋጅ ስንመለከት ይህ አዋጅ በ1987 ዓ.ም ከወጡት ውስን አዋጆች አንዱና በቁጥር 4/1987 የተመዘገበው ሲሆን ይህ አዋጅ በውስጡ 15 (አስራ አምስት) የሚኒስቴር መ/ቤቶች መቋቋማቸውን በመግለጽ የተደነገገና በ1994 ዓ.ም በወጣው አዋጅ ቁጥር 256/1994 አዋጅ ላይ የሚኒስቴር መ/ቤቶቹን የአቅም ግንባታ ማስተባበሪያ ጽሕፈት ቤትን ጨምሮ 18 በማድረግ ቢሻሻልም ለአስራ አንድ ዓመታት ተሰርቶበት አዋጅ ቁጥር 4/1987 እና ማሻሻያው አዋጅ ቁጥር 256/1994 በአዋጅ ቁጥር 471/1998 ዓ.ም ተሽሯል፤ በዚህ በአዋጅ ቁጥር 471/1998 ላይም የሚኒስቴር መ/ቤቶችን ቀደም ባለው አዋጅ ላይ በጽ/ቤት ስያሜ የተጠራውን የአቅም ግንባታ ማስተባበሪያ ጽ/ቤትን በሚኒስቴር መ/ቤትነት በመሰየም የሚኒስቴር መ/ቤቶቹን ቁጥር 20 (ሃያ) በማድረግ እና በተለምዶ ከነበረው በሚኒስትርነት በም/ሚኒስትርነት ሲመራ የነበረውን ተቋም ሚኒስትር ዴኤታ እንደሚኖር ከመደንገጉ ውጪ ይኸው ሚኒስትር ዴኤታ ለምን እንዳስፈለገ፣ ከቀድሞ በተለየ ምንንና እንዴት እንዲያከናውን ተፈልጎ እንደሆነ ባልተገለጸበት ወይም በሁኔታ እንዲገመት በሚያስችል መንገድ ሳይገለጽ በኃላፊነት ማዕረግ ውስጥ የተካተተበት እንደዚሁም ከዚሁ አዋጅ ጋር አባሪ በተደረገ ሰንጠረዥ ሌሎች የአስፈጻሚ አካላትና ኃላፊዎቻቸው ላይ የስያሜ ማሻሻያ የተደረገበትን በማካተት ለሦስት ዓመታት እስከ 2003 ዓ.ም ድረስ ሥራ ላይ ውሏል፡፡

ይቀጥላል
ደረጀ ማርቆስ

የቀጠለ፡-

ከዚህ በኃላ የወጣው አዋጅ ቁጥር 691/2003 ሲሆን በዚህ አዋጅ ላይ የሚኒስቴር መ/ቤቶቹ ቁጥር ከቀድሞው ሕግ ጋር በተመሳሳይ መልኩ ሃያ (20) ቢሆንም ከዚህ በላይ አንዴ በጽ/ቤት አንዴ በሚኒስቴር መ/ቤትነት ሲጠራ የነበረው የአቅም ግንባታ ሚኒስቴር መ/ቤት ከሃያዎቹ ውስጥ ያልተካተተና የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር መ/ቤት በአዲስ መልክ መዋቀሩን ሌሎቹ የተቀሩትም አንዳንድ መጠሪያ ስማቸውን ከሌላው ጋር በማዳበል ወይም ከስማቸው ላይ በማውጣት (በመቀነስ) የተቋቋሙ መሆናቸውን በመግለጽ ለአምስት ዓመታት ሲሰራባቸው ቆይተው በ2008 ዓ.ም ተሽረዋል፡፡

አዋጅ ቁጥር 916/2008 የሚኒስቴር መ/ቤትን ቁጥር ሃያ አምስት (25) በማድረግ ሲቋቋም ከምን አንጻር ታይቶ እንደሆነ በማይታወቅበት የፌደራል ጉዳዮች ሚኒስቴር መ/ቤትን የፌደራል እና የአርብቶ አደር ልማት ጉዳዮች ሚኒስቴር እንደተካው ቢገለጽም ይህው የፌደራል ጉዳዮች ሚኒስቴር በስሩ ከሚያስተዳድራቸው ተቋማት የከተማ አስተዳደር እንዳሉ የተገለጸውንና የእነዚሁ ተቋማትን በበላይነት ስለከተማ ልማት የተቋቋመው እንደሚመለከተው በተዘወዋዋሪ ከመግለጽ ባለፈ የፌ/ጉ/ሚ/ር ፌደራል የምትለዋን ቃል በመተው ሀልዎቱን ያጣ ሲሆን ሌሎቹ ሚ/ቴር መ/ቤቶችም ለምሳሌ የግብርና ሚ/ቴር መ/ቤትን ዓሳ፣ እርሻ፣ የተፈጥሮ ሀብት፣….. በማለት ቃላቶቹን በመውሰድ ሚ/ቴር መ/ቤቶቹን ያበዛ መሆኑንና የሌሎቹንም ተቋማት በዚሁ ሁኔታ የተቀመጡና ይህው አዋጅም ከሁለት ዓመታት በኃላ ስለዓሳ፣… የጠቃቀሳቸውን በመሻር የሚ/ቴር መ/ቤቱን መጠሪያ የግብርና እና እንስሳት ሀብት ሚኒስቴር ተብሎ ተጠቃሎ የተጠራ መሆኑን በመግለጽ በአዋጅ ቁጥር 1084/2010 በማሻሻያ ታውጆለት እስከ 2011 ዓ.ም ድረስ ሲሰራበት ቆይቷል፡፡

ይህ ጽሁፍ በተዘጋጀበት ጊዜ በሥራ ላይ ያለው አዋጅ ቁጥር 1097/2011 ሲሆን በዚህ አዋጅ ላይ በኢትዮጵያ ታሪክ ፈጽሞ ባልተለመደና ምናልባትም በሀገራችን ከነበረው ነባራዊ ሁኔታ የሐይማኖት ተቋማትም ሆነ የሀገር ሽማግሌዎች ነገሮችን የማመላለስና የማለዘብ ሁኔታ ላይ በመቀዛቀዛቸው የእነርሱን ሚና ለመጫወት በሚመስል መልኩ የሰላም ሚኒስቴር መ/ቤትን ጨምሮ አሥራ ዘጠኝ (19) የተቋቋሙና የተለያዩ በአንድ ሊገቡ የሚችሉ መ/ቤቶችንም በተቻለ መጠን በአንድ ላይ በማድረግ ለምሳሌ የግብርና ሚኒስቴር መ/ቤትን መውሰድ የምንችልና ለመደፊቱም ይህው እየታየና እየተጠና እንደዚሁም ከአስፈጻሚው መ/ቤት በላይ ራሱ ምክር ቤቱ (ፓርላማው) ስለየተቋማቱ በራሱ መንገድ የሚያጠናበትና የሚመለከትበት ክፍሎችን በማቋቋም እንዲታወጁ የሚመጡለትን ድንጋጌዎች ከብዙ አቅጣጫ በማየት ተግባራዊ ቢደረግ በማለት ጽሁፉን እቋጫለሁ፡፡    

ቸር ሰንብቱ!!
ደረጀ ማርቆስ

በቤት ውስጥ የኮቪድ-19 በሽታ ህክምና አገልግሎት ለማግኘት የሚያስችሉ መስፈርቶች የሚከተሉት ናቸው፦

1. በቤት ሆኖ የኮቪድ-19 ህክምና ለማግኘት ፍቃደኛ የሆነ፣

2. ቀላል ወይም ምንም አይነት የኮቪድ-19 ምልክት የሌለበት፣

3. በቤት ውስጥ የቆይታ ጊዜ አጋዥ ወይም ረዳት ያለው እንዲሁም እራሱን መርዳት የሚችል፣

4. የምግብ እና ሌሎች መሰረታዊ ፍላጎቶችን ማግኘት ወይም ማሟላት የሚችል፣

5. በተመሳሳይ ቤት ውስጥ የሚኖር ሌላ ሰው የግል ንፅህና መጠበቂያዎችን እንዲሁም የአፍና የአፍንጫ ማሸፈኛ ጭንብሎችን ማግኘት የሚችል እንደሆነ፣

6. ኮቪድ-19 የተገኘበት ሰው ከሌሎች ተጓዳኝ በሽታዎች ማለትም የልብና የደም ቧንቧ በሽታ ፣ የስኳር በሽታ፣ አስም፣ ኤች አይቪ፣ ቲቢ፣ ካንሰርና የመሳሰሉት በሽታዎች ካሉባቸው ሰዎች ጋር አብሮ የማይኖር ከሆነ፣

7. የኮቪድ-19 የተገኘበት ሰው ከቤት ላለመውጣት ወይም ማናቸውም ጠያቂ ወደቤት እንዳይመጣ ለማድረግ ማረጋገጫ የሚሰጥ ከሆነ፣

8. እራሱን ከሌሎች የቤተሰብ አባላት ለይቶ ማቆየት የሚያስችል ክፍል ወይም ከቤተሰብ አባላት በ2 ሜትር ርቀት ላይ መቆየት የሚያስችል ክፍል ያለው እንደሆነ፣

9. በጤና ቡድን በቋሚነት ለመደገፍ ፈቃደኛ የሆነ እንደሆነ ነው፡፡

መልካም ቀን
ፌናን