چهل سالگی

برای اینکه بدانی چرا مصدق این همه مهم بود، گریزی از این نداری که در تاریخ به عقب برگردی و سلسلۀ خاطرات تحقیر شدن ما را به یاد بیاوری. از جنگ‌های ایران و روس که کل ولایت قفقاز را از دست دادیم تا دخالت نظامی انگلیس که پیمان پاریس را به ما تحمیل تحمیل کرد و هرات را از سرزمین مادری جدا ساخت، از به توپ بستن مجلس تا اولتیماتوم منجر به اخراج مورگان شوستر، ما مدام و پیوسته برای چند قرن توسط آنان تحقیر شدیم. این آخر هم در شهریور بیست دم شاه مملکت را مثل موش گرفتند و پرتش کردند بیرون. ما ملت ذلیلی شده بودیم اسباب مضحکۀ آنان... تا که مصدق ظهور کرد. او خواسته یا ناخواسته پرچم‌دار احیای غرور بربادرفتۀ یک ملت شد. برای نخستین بار بعد از قرن‌ها، پیرمرد مجالی به ما داد تا رویایی داشته باشیم و زیربیرق ملی شدن نفت، به یک ملت تبدیل شویم. ما حالا یک ملت بودیم که برابر آنها ایستاده بودیم، خیر برابر شر، اهورا برابر اهریمن. اصلا کاری ندارم که این دوگانه از اصل و اساس درست هست یا نیست- که به گمانم نیست- به جایش می‌خواهم ببینی که احساس آن آدمها نسبت به جنبش ملی شدن نفت چطور بود و مصدق چگونه غرور لگدمال شدۀ آنها را احیا کرد. فکر کن همۀ آرزوهایمان را گذاشتیم در سبد او، حس کن چطور آرمانش رویای ما شد. فقط در این حالت است که می‌توانی درک کنی، کودتای بیست‌و‌هشت مرداد تا چه حد نفس ما را گرفت و یک ملت را سوگوار کرد. ما با مصدق رویایی داشتیم و بعد ظرف یک‌روز، همه چیز بر باد رفت. آنها دوباره ما را شکستند، باز هم تحقیر شدیم و باختیم. در ذهن ناهوشیار ما مصدق شد سیاوش و آنها از آمریکا و انگلیس بگیر تا شاه و دربار، شدند افراسیاب. خون سیاوش بود که از نو ریخته می‌شد، این ما بودیم که از نو یتیم می‌شدیم. اینها را لازم داری بدانی تا بفهمی چرا بیست‌و‌هشت مرداد این همه مهم است و بیست‌وهشت مرداد را باید درک کنی تا بدانی انقلاب پنجاه‌‌وهفت چگونه از این ملتقای خشم و یاس ما سیراب شد و بالید، که چطور آقای خمینی در روان ناهوشیار انسان ایرانی نقشی از کیخسرو به خود گرفت که به کین‌خواهی سیاوش آمده است. بی درک کودتا، انقلاب را نمی‌فهمی، بی فهمیدن انقلاب، سرنخ بسیاری از کشمکش‌های امروز را از دست می‌دهی و در هزارتوی تاریکش گم می‌شوی... از همۀ این حرفها گذشته، تلخ روزی بود بیست‌وهشتم مرداد، روز گریۀ ما بود، روز خندۀ دشمن.
امیرحسین کامیار
@Chelsalegi

9.49K views09:56