عاقبت خر مرد رندها!
#A068
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

عاقبت خر مرد رندها!
#A068

آرمان امیری @ArmanParian - «مسعود رجوی» در یکی از جلسات ایدئولوژیک خود برای ساکنان «قرارگاه اشرف» تعبیر نسبتا آشنایی از «سیاست» به کار برد. من کلیپ این سخنرانی را مدت‌ها پیش دیدم اما فعلا گم کرده‌ام و نمی‌توانم منتشرش کنم. به هر حال، توصیف مسعود رجوی از سیاست به قدری عجیب و در عین حال آشنا بود که هیچ گاه از ذهنم پاک نخواهد شد. توصیفی که شاید به تنهایی بتواند دلایل انحراف این سازمان را تا آنجا که می‌دانیم تبیین کند. رجوی می‌گفت: «سیاست عرصه خر مرد رندی است».

* * *

مغول‌ها در دوره‌ای به ما حمله کردند که صوفی‌گری و خانقاه‌نشینی بیشترین گسترش را در کشور پیدا کرده بود. هرگوشه‌ای را که نگاه می‌کردید یکی برای خودش «عارفی» بود و دعوی «اناالحق» داشت و مریدان به گردش جامه می‌دریدند. نفوذ این پیران طریقت در میان مریدان چنان عمیق بود که اگر طلب جان می‌کردند از آن‌ها دریغ نمی‌شد. اما در همین دوره، مغول‌ها پس از شکست دادن مقاومت ضعیف نظامیان حکومتی، عملا دیگر با هیچ مقاومت قابل ذکری برای نفوذ در یک سرزمین پهناور مواجه نشدند. پس شاید بتوان پرسید: آن همه پیران طریقت چرا از یاران خود نخواستند تا در دفاع از مردم حداقل یک سنگی جلوی پای مغول‌ها بیندازند؟

صوفیان خانقاه‌نشین به گوش مریدان می‌خواندند که «سیاست را به اهل سیاست واگذارید. ما اهل تقوی و اخلاقیم»! نتیجه آنکه اتفاقا همان مغول‌های بربر، خیلی زود هم‌پیمانان بالقوه خود در داخل ایران را شناختند. پس هرکجا را که غارت کردند و هرکسی را که به قتل رساندند، حرمت خانقاه و صوفیه را نگه داشتند تا پیران طریقت همچنان در کنار دریای خون به زهد و تقوای خود بپردازند و البته مردم را هم از سیاست (در اینجا مقاومت در برابر جنایت) باز دارند.

* * *

سنت اخلاقی ایرانیان، بر خلاف اخلاقی که فلاسفه یونانی آن را پایه گذاشتند هیچ گاه یک اخلاق اجتماعی نبود. یونانیان از ابتدا با «پولیتیک» در ارتباط بودند. برای «دولت‌شهرها»یشان می‌اندیشیدند و نسخه می‌پیچیدند. تنها کسانی را «انسان» می‌شمردند که عضوی آزاد، فعال و متعهد در قابل این جامعه باشد. پس در سنت یونانی که زیربنای سنت غربی بود، اساسا اخلاق در پیوند با سیاست و ای بسا در تعریف و ساخت و شکل‌دهی به سیاست معنا می‌یابد.

ایرانیان اما پیرو سنت «رند عالم سوز را با مصلحت بینی چه کار» بودند. از سنت پیش از اسلام چندان اطلاعی نداریم و متون قابل تحقیق کافی در دست‌رس نیست. اما سنت اندیشه پس از اسلام که مهم‌ترین محمل انتقال آن ادبیات بوده، تاکید ویژه‌ای بر انزواطلبی و «تقوی فردی» دارد. «تذکره‌الاولیای» عطار را اگر ملاک قرار دهیم، در مملکت ما کسانی «اولیا» به حساب می‌آمدند که یک لا قبا در بیابان‌ها راه می‌افتادند «که تا یک دم برآساید ز دنیا و زر و زورش». این نخبگان ابدا مصلحانی اجتماعی، یا فعالانی در عرصه جامعه نبودند. آنان سیاست را پلید و مایه آلوده شدن به دنیا می‌دانستند.

* * *

روایت «سیاست پدر و مادر ندارد» آنقدر به گوش همه ما آشنا است که نیازی به نبش قبر تاریخی نداریم تا دریابیم در عرف معمول ایرانیان «سیاست‌بازی» چطور معنایی منفی در دل خود دارد. نظریه رایجی در میان ما وجود دارد که سیاست را در موازات اخلاق قلمداد می‌کنیم که هر شخص باید یکی از این دو مسیر را انتخاب کند. این نظریه غالب، گاه در اثبات اندیشه‌های خود سری هم به مکاتب غربی می‌زند تا ولو شده با تحریف و تقلیل، از «ماکیاولیسم» به این استنباط برسد که «کسب قدرت تنها از مسیر غیراخلاقی ممکن است». یا روی دیگر آن، «سیاست پدر و مادر ندارد» و البته «سیاست عرصه خر مرد رندی است».

من اما، نه به ابتکار شخصی خود، بلکه پشت‌گرم به سنت ۲۵۰۰ ساله فلسفه اخلاق اجتماعی، ابدا باور ندارم که سیاست و اخلاق دو عرصه موازی و دو زمینه متفاوت هستند. هر کجا کسی به من توصیه کند، بین قضاوت اخلاقی و سیاسی تمایزی قایل شو، یا اگر کسی از من بپرسد «این حرفی که زدی، قضاوت اخلاقی تو بود یا قضاوت سیاسی تو»، من فقط به وحشت می‌افتم! چون احساس می‌کنم با نسخه جدیدی از همان فرمول «سیاست عرصه خر مرد رندی» است مواجه هستیم که عاقبتش را خوب می‌دانیم.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

فعالیت تبلیغی، له یا علیه نظام


نرگس محمدی، روزنامه‌نگار و عضو کانون مدافعان حقوق بشر، تیرماه ۱۳۹۰ محاکمه و به ۱۱ سال زندان محکوم شد. از مجموع این ۱۱ سال محکومیت، ۵ سال متعلق به «عضویت در کانون مدافعان حقوق بشر» بود. ۵ سال دیگر به اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» مربوط می‌شد و در نهایت یک سال به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران». این محکومیت ۱۱ ساله در دادگاه تجدید نظر به ۶ سال کاهش یافت که از سال ۹۱ اجرای آن آغاز شد. در سومین سالی که خانم محمدی مشغول مجازات به دلیل «تبلیغ علیه نظام» و به خطر انداختن «امنیت کشور» بود، اتفاق دیگری رخ داد.

دی ماه سال گذشته و به دنبال اعدام «شیخ‌نمر»، روحانی شیعه در عربستان، گروه‌های معترض در تهران به سفارت و در مشهد به کنسول‌گری عربستان سعودی حمله کردند. ساختمان‌ها را سنگ‌باران کردند، از دیوارها بالا رفتند، پرچم عربستان را پایین کشیدند و حتی با پرتاب مواد آتش‌زا (کوکتل مولوتف؟!) ساختمان‌ها را به آتش کشیدند.

به دنبال این اقدام، «شورای امنیت سازمان ملل» با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد: «اعضای شورای امنیت با شدیدترین لحن حملات به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری آن کشور در مشهد در جمهوری اسلامی ایران را که باعث تعرض به محوطه‌های دیپلماتیک و کنسولی شد و خسارات جدی وارد آورد محکوم می‌کنند». شورای همکاری کشور های خلیج (فارس) و اتحادیه عرب دیگر نهادهایی بودند که در کنار بسیاری از کشورهای مستقل این حملات را محکوم کردند. در نهایت، علاوه بر خود عربستان، کشورهای دیگری نیز چون امارات، قطر، بحرین، کویت، سودان و سومالی نیز یا روابط خود را با ایران قطع کردند، یا سطح دیپلماتیک خود را از سفیر به کاردار کاهش دادند.

کار به همینجا ختم نشد و دامنه عوارض این حملات به زمین سبز فوتبال نیز کشیده شد. سعودی‌ها توانستند با نفوذ در کنفدراسیون فوتبال آسیا، سه باشگاه ایرانی حاضر در «لیگ قهرمانان آسیا» را از امتیاز میزبانی در برابر عربستان محروم کنند. شاید شما گمان کنید چنین تبعاتی مصداق آسیب رسیدن به منافع و امنیت ملی ما باشد. یا شاید گمان کنید صدور چندین بیانیه محکومیت در کنار انتشار گسترده تصاویر چهره‌های خشمگینی که به سفارت یک کشور دیگر سنگ و آتش پرتاب می‌کنند، یک تبلیغ منفی برای کشور و نظام ما به حساب آید. اما نظر مقامات قضایی کاملا چیز دیگری است.

اولین جلسه اولین جلسه دادگاه متعرضین به سفارت عربستان روز گذشته برگزار شد و ۱۴ نفر از متهمان مورد محاکمه قرار گرفتند. دادستان تهران اتهام این گروه را «تخریب اموال سفارت عربستان» و البته «اخلال در نظم عمومی از طریق جنجال و تجمع غیرقانونی» اعلام کرد. برای درک بهتر از سطح اتهاماتی که به متهمین وارد شده می‌توان به بخشی از مشروح دادگاه به روایت خبرگزاری ایسنا اشاره کرد:

قاضی از متهم پرسید که شعار دادید؟
متهم پاسخ داد: اواخر مردم شعار می‌دادند و من هم در کنار جمع بودم قصدمان این نبود که سروصدا کنیم.
...
قاضی اتهام وی را مجددا تفهیم کرد و از او خواست آخرین دفاع خود را ارایه کند که متهم گفت:‌ در اتهام من آمده که قصدم ایجاد سرو صدا بوده در حالی که من اصلا نیتم این نبوده که اخلال در جامعه کنم. سوابق من موجود است.

* * *

خانم نرگس محمدی، همچنان به اتهام تبلیغ علیه نظام در زندان به سر می‌برد. طی دو هفته گذشته، ایشان در اعتراض به محرومیت خود از برقراری تماس با دو فرزند خردسال‌شان دست به اعتصاب غذا زدند. راست‌اش به شخصه هنوز متوجه نشده‌ام که این مادر ۴۴ ساله چطور توانسته است به منافع و امنیت ملی ما را به مخاطره بیندازد. اما گاه به این فکر می‌کنم که تصویر مادری که در زندان، برای برقراری یک تماس تلفنی با فرزندان خردسالش دست به اعتصاب غذا زده، چه نوع تبلیغی برای نظام ما به حساب می‌آید و چه کسی مسوول آن است.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

فعالیت تبلیغی، له یا علیه نظام
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

واقع‌بینی یا نظامی‌گری؟
#N012
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

واقع‌بینی یا نظامی‌گری؟
#N012

امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -موافقین حضور نظامی بعد از ظهور داعش به بهانه‌ای جدید مجهز شدند: داعش امنیت ایران را تهدید می‌کند و وظیفه نیروهای نظامی‌ست که امنیت ملی و تمامیت ارضی ایران را ولو در خارج از مرزها تأمین کند. انتقادات و پیشنهادهایی هم که با هدف خارج‌شدن از جنگ داخلی سوریه بیان می‌شوند با چماق واقع‌بینی مواجه می‌شوند. واقعیت به تئوری «حفاظت از امنیت ملی در ماورای مرزها»، یعنی اختراع جنگ‌طلبان قرن بیست و یکم، محدود شده است. اما آیا واقعیت ما را ناگزیر از حضور نظامی به نفع یکی از گروه‌های درگیر می‌کند؟ با اینکه می‌دانیم گروهی که به یاری‌اش شتابیده‌ایم دست کمی در جنایت نسبت به رقیبش ندارد!

یک افتضاح اطلاعاتی بوش را به جنگ عراق کشاند. سرویس‌های اطلاعاتی کشورهای اروپایی از جمله آلمان و فرانسه می‌دانستند که تمامی مدارک و دلایلی که بوش به کنگره ارائه می‌دهد تا اجازه حمله به عراق را از کنگره بگیرد، از منابعی نامعتبر بدست آمده‌اند. مشاورین بوش او را قانع کرده بودند که دلایل آنها کافی‌ست و از دلایل‌شان با تعبیر «اسلم‌دانک» دفاع می‌کردند. اشتباه بوش با تصمیم نادرست کنگره کامل شد و امروز نتایج ناگوار آن دامن نیمی از دنیا را گرفته است.

نکته مهم در مثال بالا، اشتباه بوش نیست. بلکه اشتباه بزرگتر کنگره است. صحت و سقم ادعاهای بوش هیچگاه مورد سنجش دقیق کنگره قرار نگرفت. اشتباهی که ما هم آن را تکرار کرده‌ایم و برای فرار از پرسش و انتقاد، به این غفلت «برچسب واقعیت» زده‌ایم. در این میان با اعتماد به نظامیان روی واقعیات نیز چشم می‌پوشیم و با سربازانی که در نبردی نامعلوم در خارج از کشور جان خود را از دست می‌دهند مانند تلفات وضعیت جنگی برخورد می‌کنیم. هیچ‌کدام از سران نظامی کشور از فعالیت‌های‌شان در سوریه به مجلس و مردم ایران گزارش نمی‌دهند. اخباری که به دست ما می‌رسد و حضور نظامی ایران را در مناطق مختلف گزارش می‌کند تنها با مهندسی معکوس از محل کشته‌شدن نیروهای خودی بدست می‌آید. نیروهایی که در سکوت خبری و طی روندی مشکوک به خارج از مرزها اعزام می‌شوند و وقتی خون‌شان ریخته شد عنوان «مدافع حرم» هدیه می‌گیرند.

در جبهه مقابل، توصیه به عدم دخالت نظامی در کشوری دیگر با برچسب «صلح‌طلبی آرمان‌گرایانه» تخریب می‌شود. کسی به این پرسش کلیدی پاسخ نمی‌دهد: آیا آمادگی برای دفاع در مرزها در مقابل خطرات «احتمالی» ناشی از جنگ داخلی سوریه ناممکن است؟ بهینه نیست؟ عواقبش خطرناک‌تر است؟ پاسخ به این پرسش‌ها بخشی از واقعیت است و با طفره رفتن از پاسخ به آن‌ها، نمی‌توان با دستبرد به مفهوم واقع‌بینی هزینه‌های هنگفت مالی/جانی کنونی و آتی را توجیه کرد. عدم شفافیت و پاسخ‌گویی نیروهای نظامی هیچ نبردی را مشروع نمی‌کند.

به باور من تا زمانی که تحقق گزینه قابل تصور یعنی دفاع از تمامیت ارضی در مرزهای کشور با ارایه شواهد و مدارک رد نشده، نظامی‌گری برچسب دقیق‌تری برای توصیف این تصمیم است. واقع‌بینی در تصمیم‌گیری نیازمند محاسبه هزینه و فایده برای تمامی گزینه‌های موجود است. در شرایطی که هزینه و فایده‌های یکی از گزینه‌های موجود اصلا مورد بررسی قرار نگرفته است، نظامی‌گری هزینه‌هایش را ارزان‌تر پرداخت می‌کند. جان جوان ۱۵ ساله هزینه‌ایست که در «دفاع مقدس» هم به زحمت مشروعیت می‌یابد و امروز ما در نگاه خودمان به جنگ تحمیلی هم از تصمیماتی که منجر به چنین هزینه‌هایی شده‌اند انتقاد می‌کنیم.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

یک ایراد اساسی طرح هدایت تحصیلی اجباری
#M010

کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara

یک ایراد اساسی طرح هدایت تحصیلی اجباری
#M010

محمد افخمی- @Mohamad_Afkhami

مسابقه دویی را در نظر بگیرید که در آن همه شرکت‌کننده‌ها از روی خطی یکسان مسابقه را شروع نمی‌کنند. برنده مسابقه کیست؟ به احتمال بسیار زیاد کسی که به نقطه پایان نزدیک‌تر باشد. ساختارهای اجتماعی توان بالقوه زیادی برای شبیه شدن به این مسابقه دارند. شانس موفقیت شغلی کسی که در خانواده‌ای متمول به دنیا می‌آید به شدت بیشتر از کسی است که در خانواده‌ای فقیر زاده شده. موفقیت یک نسل‌یک خانواده، می‌تواند تا حد زیادی ضامن موفقیت نسل‌های بعد هم بشود. بدین ترتیب، منابع و امکانات در جامعه به سرعت در انحصار عده محدودی انباشته می‌شود و پیشرفت در زندگی عملا برای باقی اعضای جامعه ناممکن می‌شود.

در این بین ساده‌ترین فلسفه وجود دولت در جامعه، بازتوزیع ثروت و منابع است. دولت به وجود می‌آید تا حداقل تلاش کند همه شرکت‌کننده‌ها مسابقه را از یک نقطه شروع کنند. بگذارید از مثال خارج شویم. قانون اساسی ایران، صراحتا دولت را موظف می‌کند تا «وسایل آموزش عالی رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد.» کمابیش واضح است که در نظام آموزشی امروز ایران، شانس موفقیت کسانی که به واسطه امتیازها و ثروت خانواده امکان دسترسی به معلم خصوصی و هر نوع امکانات غیردولتی را دارند، بسیار بیشتر از دیگران است. در یک بازه چند ساله، نظام آموزشی ایران از تمرکز بر یک کنکور سخت با هدف توزیع دانشجویان در دانشگاه‌ها بر حسب میزان موفقیتشان در این آزمون، به مسیری دیگر تغییر جهت داد. در مسیر جدید، لازمه موفقیت مقدار متوسطی از تلاش بود و بقیه راه به کمک پول طی می‌شد. با گذشت زمان کوتاهی، افراد بسیار معدودی باقی مانده بودند که تلاششان جبران عدم دسترسی‌شان به منابع خصوصی را می‌کرد. اما این مساله که نقش پول در آموزش به حدی پررنگ شده که حتی اگر فرض کنیم همه شرکت‌کننده‌ها از نقطه‌ای یکسان مسابقه را شروع می‌کنند، عملا عده‌ای در حال دویدن هستند و عده‌ای دیگر با ماشین و موتور در مسابقه شرکت کرده‌اند، تنها تا چندی پیش مساله اصلی بود. مصوبه جدید دولت با نام «طرح هدایت تحصیلی» عملا مشکل را به یک مرحله بنیادی‌تر برده است.

بر اساس قانون آموزشی جدید، دانش‌آموزان مقطع متوسطه دیگر نه به انتخاب خود که کمابیش به صورت اجباری در رشته‌های مختلف ادامه تحصیل می‌دهند. هدف این طرح، ایجاد تناسب بین امکانات و دانش آموزان رشته‌های مختلف و توزیع یکسان دانش‌آموزان در رشته‌های مختلف عنوان شده تا مثلا اکثر دانش‌آموزان با پیشینه تحصیلی بهتر، در رشته‌هایی مانند ریاضی و تجربی متمرکز نشوند.

این طرح دیگر نه جابه‌جا کردن نقطه شروع مسابقه، که تلاشی عامدانه برای حذف برخی از شرکت‌کنندگان است. در گزارش روزنامه شرق، به دانش‌آموزی اشاره شده که با معدل نزدیک ۱۹ مجبور به ادامه تحصیل در کار و دانش شده است. می‌توان گفت به هر حال مشکلاتی که قانون سعی کرده آن‌ها را حل کند هم مهم است و وضع هر قانونی در نهایت به ضرر عده‌ای تمام خواهد شد. هر دو نکته مهم است، اما مساله ابتدایی‌تر این است: دولت به پشتوانه کدام بررسی کارشناسی قانع شده که سرنوشت عده بسیاری را رقم بزند؟ با وجود تمام ایراداتی که به نظام آموزش دولتی دهه شصت و نظام آموزشی دهه هفتاد و هشتاد وارد است آیا معایب آن‌ها هزینه سنجی شده؟ مزایای آن‌ها در نظر گرفته شده؟ آیا آموزش و پرورش به جز همین دو موردی که اعلام کرده، بررسی‌ای درباره معایب این طرح انجام داده؟ اگر انجام داده، چرا این بررسی‌ها درباره مساله‌ای به این حساسی، در اختیار افکار عمومی قرار نگرفته است؟

آموزش مهم‌ترین و در بسیاری موارد یگانه ابزار دولت برای فراهم کردن شرایطی است که افراد بتوانند زندگی‌ای بهتر از نسل قبلی برای خود رقم بزنند. حال به نظر می‌رسد قانون جدید، با مهندسی معکوس تلاش کرده سرنوشت افراد را با شرایط تطبیق بدهد. در صورت ماندگاری این قانون، دولت یکی از وظایف مهمش در برابر ملت را معلق می‌کند. از این گذشته، این که با چه توجیهی می‌توان با بهانه افزایش بازده نظام آموزشی، حق افراد جامعه در تعیین سرنوشتشان را تا این حد محدود کرد، مساله‌ای است که به شدت زیر سوال است. نه تنها چون بعید است دولت صلاحیت این سطح از دخالت را داشته باشد، که چون آنچه قربانی می‌شود امید، اهداف و آرزوهای یک نسل یک کشور است.

کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara

آونگ می‌کنیم
#A069
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

آونگ می‌کنیم

#A069

آرمان امیری @ArmanParian - پشت چراغ قرمز، راننده با کودک شیشه شور درگیر است. فریاد می‌زند. درک می‌کنم که کودک زیادی پاپی شده، راننده هم نهایتا کسی نیست که مراعات کند. دخالت نمی‌کنم. می‌ایستم. پرخاش راننده بیشتر شده. کودک ترسیده است. راننده پیاده شده و خودش شیشه ماشین را پاک می‌کند. روی صندلی جلوی ماشین کودکی از خنده ریسه رفته است. روی صندلی عقب زنی نشسته که می خندد و کنارش کودک دیگری است که نمی‌بینم چه می‌کند. صحنه قهقه پسربچه روی صندلی جلو در حالی که مرد بر سر یک کودک دیگر فریاد می‌زند برایم باور نکردنی است. راننده همچنان پرخاش می‌کند. بر می‌گردد و روی صندلی می‌نشیند اما در را نمی‌بنند. جوان است. حداقل جوانتر از خودم. همچنان پرخاش می‌کند. کودک شیشه شور ترسیده. ٨-٩ سال بیشتر ندارد. دستانش را توی شکم‌اش جمع کرده. انگشتانش را به هم قفل کرده و می‌کشد. زیر لب چیزهایی می‌گوید. راننده باز هم از کوره در می‌رود. پیاده می‌شود. این بار می‌زند؛ توی صورت‌اش؛ توی سرش.

فریاد می‌زنم. همان‌قدر عصبانی هستم که وقتی کودکی جلوی چشمتان کتک بخورد؛ وقتی کسی که زورش می‌رسد توی سر ضعیف‌تر از خودش می‌زند. همان یک فریادم کافی است که راننده میخکوب شود. صدایم زیر پل حافظ می‌پیچد و مهیب‌تر به نظر می رسد؛ اما بیشتر از هر چیز حقارت مرد است که میخکوب‌اش می‌کند. به همان اندازه‌ای حقیر است که آدم‌های ضعیف‌کش. همانان که در برابر ضعیف‌تر بی‌رحم هستند و در برابر قوی‌تر متملق.

مقابلش قرار می گیرم. بین مرد و کودک. می‌گویم چرا می‌زنی؟ می‌گوید فحش داد. می‌گویم بچه است احمق. چرت و پرت می‌گوید. نمی‌خواهم کتک‌اش بزنم. به تلافی بچه دوست دارم بزنم. اینقدر بزنم که بفهمد کتک خوردن و زور شنیدن چه طعمی دارد. اما نمی‌زنم. می‌گویم بشین و برو. پرت و پلا می‌گوید اما آماده رفتن است که صدای ماشین پشتی بلند می‌شود. خانمی است که از ماشین پیاده شده و با تمام وجود فریاد می‌زند. جوان است و ظاهری کاملا مدرن دارد. نه با آرایش زننده‌ای که یاد تن فروش‌ها بیفتم. تیپ کامل یک طبقه متوسط از نوع شاغل و تحصیل کرده. یک لحظه توی ذهنم می‌گذرد که رییس یک NGO دفاع از حقوق کودکان باشد. یا یک تشکل حامی تحصیل کودکان کار. اما همین‌طور که پرخاش می‌کند می‌فهمم مخاطب‌اش من هستم! می‌گوید شما حق ندارید از این ولگردها دفاع کنید. می‌گوید این‌ها دزدی می‌کنند. باورم نمی شود. حالا رو در روی هم قرار داریم. عصبانی‌تر از قبل شده‌ام. می گویم بچه است؟ می فهمی؟ می‌گوید این‌ها عامل پخش مواد مخدر هستند. می گویم انسان هستند. بیشتر جری شده و با تمام وجود داد و بیداد و توهین می‌کند. آن وسط فقط انگل‌ها را می شنوم که به کودکان می‌گوید. یکی دو راننده دیگر آمده‌اند جلوی من قرار گرفته‌اند. باورم نمی‌شود که هیچ کدامشان با کتک خوردن بچه مشکلی نداشته‌اند. فقط باید من را آرام کنند. این وسط راننده اولی هم دور برداشته. داد می‌زند که تو «گه می‌خوری از این‌ها دفاع می‌کنی». دیگر تمام شد.

وقتی توی صورت‌اش می‌زنی، وقتی گلویش را می‌گیری و مثل آونگ از دیوار آویزان می‌کنی، آن‌وقت التماسی توی چشمانش می‌بینی که حتما او هم دیده. ولی برایش اهمیت نداشته. او هم حتما همان چشمان خشمگینی را می‌بیند که خودش داشته. حالا از همان چشمان طلب عفو دارد؛ بخششی که خودش دریغ کرده.

تازه اینکه مرد ماجرا بود. کتک زدن بد است و به هیچ شکل‌اش توجیهی ندارد. اما اگر کتک زدن زنان کراهت دو چندانی دارد، حمایت از کتک خوردن کودکان چه حکمی دارد؟ به جرم اینکه خیابانی و «ولگرد» هستند. طبیعتا من زنی را کتک نزدم و نخواهم زد. حتی از کتک زدن مرد هم شرمگین‌ام. اما دلم می‌خواست کسی هم گلوی آن زنک را می‌گرفت و او را هم مثل آونگ از دیوار آویزان می‌کرد و می‌گفت «از نظر من هم انسانی با اندیشه‌های متعفن تو یک انگل جامعه است که جای دفاع ندارد».

بعدش ببینیم در این مملکت انگل بازار که هرکسی به خودش جرات می دهد توی سر ضعیف تر بزند یا از اعمال خشونت علیه آنکه گمان می کند «انگل» است دفاع کند کار به کجا می‌رسد؟ من هم امروز یک نفر را که فکر می‌کردم انگل است آونگ دیوار کردم. تا فردا نوبت چه کسی برسد که من را انگل بداند و آونگ کند!

پی نوشت:
نگارنده در لحظه نگارش متن به هیچ وجه تحت تاثیر هیچ شعری از هیچ شاعری نبوده است. مگر آنکه «خشم» را هم در کنار «عشق»، الهام بخش تمام شاعران تاریخ قلمداد کنیم. با این حال، به محض پایان متن و با نوشتن آخرین واژگان ناخودآگاه در ذهنم جرقه زد که:
یک بار هم حمیدی شاعر را
در چند سال پیش
بر دار شعر خویشتن
آونگ کرده‌ام

نمی دانم چه ربطی دارد؟ شاید نشان از عمق و ابعاد «آونگ سازی» در فرهنگ ایرانی دارد که شاعر و چاقوکش نمی شناسد!

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

کورس حماقت
#A070
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

کورس حماقت
#A070

آرمان امیری @ArmanParian - بعد از شاهزاده سعودی، حالا نوبت به محمود عباس رسیده است که احمقانه‌ترین تصمیم ممکن در برابر ایران را اتخاذ کند. دیدار با سرکرده گروهی که احتمالا منفورترین، کثیف‌ترین و در عین حال، بی‌آینده‌ترین گروه منتقد حکومت است. کدام عقل سلیمی چنین نسخه‌ای را در برابر ایران توصیه کرده که یکی یکی دارد دامان سران عرب را می‌گیرد؟ من نمی‌دانم.

فقط یک چیز در این میان قطعی به نظر می‌رسد. سرنوشت خاورمیانه را تدابیر سیاسی و دیپلماتیک مشخص نمی‌کند. حالا ما با کورس حماقت و بی‌تدبیری مواجه هستیم. تمام طرف‌های درگیر (اگر ایران را راس یک طرف و عربستان را در کانون مقابل فرض کنیم) در اتخاذ سیاست‌های نادرست با هم رقابت گذاشته‌اند و فقط باید دید اشتباهات کدام یک مهلک‌تر است و زودتر به نابودی‌اش ختم می‌شود. یکی از جنایت‌کارترین دیکتاتور منطقه دفاع می‌کند. دیگری به سراغ گروه‌های بنیادگرا و تروریستی می‌رود. هر دو از آشوب و هرج و مرج در داخل کشور دیگری استقبال می‌کنند و هیچ یک باور ندارند که ناامنی هر گوشه‌ای از منطقه، امنیت کل کشورها را به خطر می‌اندازد. هیچ کدام نمی‌خواهند سر سوزنی از تاریخ درس بگیرند و به یاد بیاورند که همین رقابت‌های حماقت‌آمیز در نفرت پراکنی اروپا را درگیر دو جنگ خانمان‌برانداز کرد تا در نهایت، تمام طرف‌های جنگ، بر تلی از زمین سوخته به این نتیجه برسند که «با هم بودن بهتر از تلاش برای نابودی یکدیگر است».

حاکمان ارشد در ایران و عربستان اما، سال‌هاست که برای برتری بر یکدیگر تلاش کرده‌اند و هر کدام آقایی در منطقه را تنها در گروه حذف یا تضعیف دیگری جست‌وجو کرده‌اند. این روی‌کرد ستیزه‌جو حالا به حساس‌ترین مراحل تاریخی خود رسیده، تا جایی که اگر ادعا کنیم بیش از هر زمان دیگری به یک جنگ تمام عیار منطقه‌ای نزدیک شده‌ایم بی‌راه نگفته‌ایم.

در این میان، گروه‌هایی که خود بیشترین سهم را در به آشوب کشیدن منطقه و نزدیکی خطر جنگ داشته‌اند، با ادعا «دفاع از امنیت» هنوز هم تلاش دارند تا عنان تمام سیاست‌گذاری‌ها را به دست بگیرند. نظامیان و جنگ‌طلب‌ها، جنگ به راه می‌اندازند تا از چماق ناامنی، استبداد حضور خود را توجیه کنند. آن‌ها به صورت مداوم انگشت اتهام را به سمت اشتباهات حریف نشانه می‌روند، اما هیچ وقت پاسخ‌گو نخواهند بود که در «کورس حماقت»، خودشان چه مزیتی به دشمن دارند؟ اگر دشمن جنگ‌طلب و جنایت‌کار است، کدام اقدام صلح‌طلبانه یا کدام تلاش برای پرهیز از خشونت است که شما را دارای مزیتی اخلاقی بر دشمن می‌سازد؟ اگر با دشمنی سر تا پا مرتجع و متحجر مواجه هستیم، کدام حرکت و سیاست ما عقلانی و مدرن بوده که ما را از گزند همین برچسب‌ها مصون می‌دارد؟

تجربه جدیدی نیست که به چشم می‌بینیم جنگ‌طلب‌های هر دو طرف، خودشان جنگ را به راه می‌اندازند و در عین حال خود را تنها سپر مدافع در برابر جنگ و ناامنی معرفی می‌کنند. تاریخ به ما می‌گوید که فرجام این دور باطل، فقط نابودی است. نابودی همه، نابودی منطقه. نابودی ما.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

تراژدی تکراری
#N013
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

تراژدی تکراری
#N013
منبع: نیویورکر/ http://goo.gl/sr5Tj5

مترجم: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -اتفاقاتی نظیر حمله تروریستی در نیس فرانسه دیگر شگفت‌آور نیستند. کشتار جمعی از مردم معمولی عادی شده است. این اتفاق برای توریست‌های اروپایی تابستان گذشته در سواحل تونس رخ داد. مسیحیان پاکستانی در ماه مارس در شهربازیِ لاهور آن را تجربه کردند. دو هفته پیش در بغداد، شیعیان عراقی که پایان رمضان را جشن می‌گرفتند قربانی آن بودند. حتی محاسبه شیطانی‌ و دقیقی که برای بیشینه‌کردن قربانیان انجام می‌شود هم دیگر تعجب‌آور نیست. مهاجم نیس، مهاجمان پاریس در نوامبر گذشته و مهاجمان سن‌برنادینو و ارلاندو مکان‌های شلوغی انتخاب کرده بودند که فرار از آن به سادگی ممکن نبود.

استفاده از ابزاری معمولی و تبدیل آن به وسیله کشتار جمعی پدیده جدیدی نیست. تروریست‌ها در دهه گذشته در فرانسه، کانادا و آمریکا بارها از خودرو و کامیون به این منظور استفاده کرده‌اند. چندین سال پیش، وابستگان القاعده در یمن جزوه‌ای منتشر کردند که در آن با ذکر جزئیات اعضای‌شان را به استفاده از چنین روش‌هایی تشویق کرده بوند. شاید چیزی که امروز شاهد آن هستیم، تنها بهبود تکنیکی عملیات ۱۱ سپتامبر باشد. برای رقم زدن چنین فاجعه‌ای، اراده‌ای برای چرخاندن فرمان به سمت بچه‌ها کافی‌ست. ممکن است راننده با خود اسلحه به همراه داشته باشد، اما برای کشتن ۸۴نفر به آن نیازی ندارد.

سال گذشته، زمانی که برای گزارش در مورد کشتار مجله «شارلی هبدو» در پاریس بودم زنی غیر شاغل که در محله‌ای فقیر زندگی می‌کرد به من گفت: هر بار در فرانسه حادثه‌ای رخ می‌دهد، دعا می‌کند: «خدایا لطف کن. کاش مهاجم عرب نباشد. سیاه نباشد. مسلمان نباشد.» او می‌دانست که به عنوان یک فرانسوی-آفریقایی مسلمان، بعد از هر حمله او باید قسمتی از بار خشم و سرزنش عمومی را به دوش بکشد. با این حال این دعای او، تقریبا هیچ‌گاه مورد اجابت قرار نمی‌گیرد.

تونس کشوری است با جمعیت ۱۱میلیونی که در سال‌های اخیر تقریبا هفت هزار پیکارجوی خارجی تولید کرده است. بیشتر از سایر کشورهای دنیا. تقریبا تمام این پیکارجویان به سوریه، عراق و لیبی می‌روند. مهاجم نیس راه دیگری برای اقامه جهاد پیدا کرده بود. هیچ سر نخی وی را متصل به گروه‌های جهادی جهانی یا محلی نمی‌کند. گزارش‌های اولیه نشان می‌دهد که وی در زندان‌های فرانسه تحت تأثیر گرایش‌های رادیکال نبوده و نامش در لیست دیده‌بانی سازمان اطلاعات فرانسه ظاهر نشده است. با سابقه‌ای از جرایم خرد و خشونت خانگی چه چیزی را می‌توان پیش‌بینی کرد؟ هیچ‌کس همه جا ایمن نیست ولی امروزه این یعنی همه می‌توانند تروریست باشند!

این یکی از موفقیت‌های داعش است. القاعده از وابستگانش می‌خواست که حسن نیت‌شان را با عضویت در آن ثابت کنند و حتی آنان را مجبور می‌کرد پرسش‌نامه‌ای طولانی را پاسخ دهند. داعش اما جهاد را دموکراتیزه و بین‌المللی کرده است و بیعت با خلیفه را به ویدئویی در یوتیوب تقلیل داده که آن هم الزامی ندارد. این نسخه از جهاد مناسب دنیایی با ساختارهای فروپاشیده، نهادهایی بی‌اعتبار و شبکه‌های اجتماعی جهانی است. قاتل نیس حامل چه بخشی از ایدئولوژی اسلامی بود؟ احتمالا اعتقادات وی منسجم‌تر از قاتل ارلاندو نبوده است. نطفه ایده‌های جنایتکارانه در همه جای دنیا وجود دارد و حالا این ایده‌ها در مناطقی پراکنده مجریانی جدید می‌یابند. هر حمله بذر این ایده‌ها را در خیال عده‌ای جدید می‌کارد. اندرو هاسی، یکی از مقامات بریتانیایی، جهادیسم را «ایدئولوژی معلقی می‌داند که کافی‌ست شما به آن متصل شوید.»

مهاجم نیس نیز به شیوه خودش به جهادیسم پیوسته بود. شاید در عرض چند ساعت، شاید هم در عرض چند روز. ما فاصله زیادی با ایدئولوژی‌های منسجم «سید قطب» یا «اسامه بن لادن» داریم. این جهاد نوعی واکنش آنی است، نوعی عذر است. شکل آن اهمیتی ندارد چرا که به دنبال نتیجه مشخصی نیست. نتیجه‌اش، یک مشت جسد و دنیایی از غم و حسرت است.

بنظر می‌رسد لیبرال دموکراسی‌ها آموخته‌اند چگونه از طرح‌های عظیمی همچون ۱۱ سپتامبر جلوگیری کنند اما نمی‌دانند چطور امنیت شهروندان‌شان را در کلوب‌های شبانه، کنسرت‌ها، سوپرمارکت‌ها و یا سواحل تأمین کنند. رهبران‌شان نیز نمی‌دانند که چگونه می‌توان به همان شهروندان قوت قلب داد. بنابرین مردمی که امنیت را حق خود می‌دانند به رهبرانی خواهند گروید که راه‌حل‌هایی ساده‌تر و رادیکال‌تر پیشنهاد می‌کنند. کسانی مانند «مارین لوپن» یا «دونالد ترامپ» که اتفاقا شکست چشمگیرتری خواهند خورد و به همین علت هم ضربه مهلکی به پیکر آزادی‌های مدنی خواهند زد.

اتفاق اخیر در نیس شهود تازه‌ای به همراه ندارد. چیزی برای یادگیری در آن یافت نمی‌شود. این حقیقتی‌ست که با آن زندگی می‌کنیم. هراسناکی‌اش بسیار زیاد است چرا که در دنیای ما عادی شده است.

کانال «مجمع دیوانگان» @DivaneSara

یادداشت وارده: آن مَرررررد....
#V007
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

آن مَرررررد....
#V007

نویسنده مهمان: سعید-ز @SZafarany -حواسم به نگینِ درخشانِ انگشترم پرت است. آدم‌های اطراف روی مدار خودشان دور می‌زنند. من به یک نقطه خیره می‌شوم و خستگی و کلافگی را از خاطرم دور می‌کنم. ذهنم فرمان ایست می‌دهد به همه چیز و یک آن، خاطره‌ای سرد و بی روح در پرده‌ی مات چشم‌هایم می‌دود. معلم انگار دلسوزانه کلمات را می‌کشد تا همه بنویسند.

- آن مَرررررد...
دوباره تصاویر در هم می‌روند. کنار دستم یک صندلی خالی می‌شود. همان‌طور که می‌نشینم چشمم به تیتر امروز روزنامه‌ای است که یک نفر آن‌جا رها کرده. «ایران بدعهدی آمریکا در برجام را تلافی می‌کند.» صدای معلم توی گوشم می‌پیچد.

- آن مَرررد، اَنااااااار....
یک نفر با ناامیدی در صورتم چراغ می‌اندازد و جار می‌زند «فقط ده هزار تومن» که انگار فقط قصد دارد من را زیر نور تیز چراغش از خجالت آب کند. صدا می‌آید: «ایستگاهِ بعد، امام خمینی.»

- دااااارَد.
بادِ داغ صورتم را می‌سوزاند. با خیل جمعیت حرکت می‌کنم به سمت همان‌جایی که همه می‌روند. نگاهم به تابلوهای راهنما است. چند لحظه بعد به خط زرد. دقایقی می‌گذرد تا دوباره نور آفتاب را روی پوستم حس کنم. یک نفر از من آدرس می‌پرسد، نمی‌دانم. شاید خودم هم اشتباه آمده‌ام. اما اگر من اشتباه کرده باشم هم تقصیر جمعیت است. آن‌ها مرا با خود تا این‌جا کشانده‌اند. معلم تکرار می‌کند:

- آن مَرررررد...
ساندویچ سرد را تا نیمه سق می‌زنم و به خودم می‌گویم از کوفت هم بدمزه‌تر است. همین حوالی صدای چند مشهد و شیراز و اصفهان با هم یک دورِ کاملِ سیصد و شصت درجه می‌زنند و به تبریز و گناوه و کرمان می‌رسند. باقی ساندویچ کوفتی را توی حلقوم پاکتِ خودش فرو می‌کنم و توی سطل می‌اندازم. معلم ادامه می‌دهد:

- اَاااااســــب....
بطری خالیِ آب را توی مشتم فشار می‌دهم. وقت زیادی تا حرکت باقی نمانده. خودم را به زحمت از جا بلند می‌کنم تا حداقل منظره عوض شود و بلکه صدای کسی را دیگر نشنوم و به چیزی فکر نکنم. مغزم دوباره فرمان می‌دهد که خیره به جایی نگاه کنم. یک نفر توی سطل آشغال دنبال چیزی می‌گردد.

- آن مَررررد...
آن مرد به چیزی فکر نمی‌کند. جلوی چشم من و بقیه، همان ساندویچ سردی که مزه‌ی کوفت هم نمی‌دهد را از ته سطل بیرون می‌کشد، همان‌جا توی دهان می‌گذارد و یک خنجر تیز هم به قلب من فرو می‌کند. صدای معلم دیگر نمی‌رسد. من املا را تمام می‌کنم.

- آن مرد آمد. آن مرد نان ندارد.

(شما هم اگر مایل به انتشار مطالب خود در کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، یادداشت خود را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید. )

تداوم این خلف وعده قابل پذیرش نیست
#A071
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

تداوم این خلف وعده قابل قبول نیست
#A071

آرمان امیری @ArmanParian - در هیاهوی سالن حجاب، هیچ چیز حضار را امیدوار و متحد نمی‌کرد. سخنرانی‌ها کسالت‌بار، تکراری، بی‌خلاقیت و حتی بدون وعده و شعاری تحریک کننده بودند. حضار گاه و بی‌گاه شعارهایی در دفاع از زندانیان سیاسی و یا رفع حصر می‌دادند اما تا جمعیت بخواهد به هیجان بیاید، گروه‌های انتظامات ستاد انتخاباتی اصلاح‌طلبان مثل گروه فشار حمله می‌کردند و خواستار سکوت می‌شدند.

سخنان جناب عارف که به پایان رسید، کم‌کم ورق برگشت. هرچند سرلیست ائتلاف اصلاح‌طلبان حاضر نشد برای حفظ ظاهر هم که شده به فریادهای حضار توجه کرده و کوچکترین اشاره‌ای به مطالبه رفع حصر داشته باشد، اما طلسم کار توسط «علی مطهری» شکسته شد. اصول‌گراترین نماینده حاضر در فهرست انتخاباتی اصلاح‌طلبان حاضران در سالن را نادیده نگرفت. خیلی ساده و مستقیم گفت «اگر می‌خواهید همین مطالبه‌ها محقق شود، باید در انتخابات حضوری حداکثری داشته باشید». (نقل به مضمون)

با استقبال شدید حضار از سخنان مطهری، سد شکسته شد. وقتی به هر یک از نامزدهای یک دقیقه وقت داده شد تا پشت میکروفون قرار بگیرند، کورس رقابت بر سر شعار رفع حصر داغ و داغ‌تر شد. سالن به وجد آمد. هیجانش جوشید و شاید تمام شهر را در بر گرفت.

* * *

پایان دومین ماه از تشکیل رسمی دهمین مجلس شورای اسلامی مصادف بود با دوهزارمین روز از حصر غیرقانونی و بی‌محاکمه رهبران جنبش سبز. در طول این مدت، تمام بار روانی پیروزی خیره کننده اصلاح‌طلبان در انتخابات را عملکرد ناامیدکننده رهبران ائتلاف امید در مجلس به باد داد. اصرار غیرمنطقی عارف برای کسب کرسی ریاست، نه تنها به شکست در آن رقابت انجامید، بلکه خیلی زود تبعات خود را در از دست دادن ریاست کمیسیون‌های مجلس نیز بروز داد. بدین ترتیب، تمام دستاوردهای رای دهندگان، با ندانم‌کاری نمایندگان به شکست بدل شد و فهرستی که پیروز قاطع انتخابات بود به یک اقلیت منفعل و غیرتاثیرگذار در مجلس بدل شد.

شاید بسیاری در تفسیر دلایل ناکامی نمایندگان لیست امید در مجلس با نگارنده موافق نباشند. موضوع این نوشته نیز تحلیل این دلایل نیست. شاید بتوان پذیرفت که اساسا امکانی بیش از این وجود نداشته است. این توجیهات می‌توانستند قابل قبول باشند اگر و فقط اگر معدود نمایندگان اصلاح‌طلب، بر سر پیمان صریحی که با رای دهندگان بسته بودند می‌ایستادند.

نگارنده، به شرحی که در ابتدای متن رفت، از نزدیک شاهد مستقیم و بی‌واسطه وعده‌هایی بود که نمایندگان حاضر در فهرست تهران فریاد می‌زدند. باز هم می‌توان تصور کرد که کل مجلس هم در برابر اراده برتری که از راس هرم نظام به تمامی دستگاه‌های قضایی و امنیتی تحمیل شده کاری از پیش نخواهد برد، تا چه رسد به فراکسیون اصلاح‌طلبان. این توجیه نیز می‌توانست پذیرفته شود، اگر و تنها اگر، در تمامی طول مدت تشکیل مجلس جدید، یا حداقل، به مناسبت فرارسیدن دوهزارمین روز از حصر غیرقانونی، فقط یک نماینده اصلاح‌طلب، در یک اظهار نظر خود، اشاره‌ای کوچک به این قانون شکنی آشکار می‌کرد. درست به مانند علی مطهری، که چهار سال تمام یک تنه به این تصمیم غیرقانونی اعتراض کرد. اما با این سکوت سنگین و گورستانی حاکم بر اردوگاه اصلاح‌طلبان مجلس، پذیرفتن هرگونه توجیهی بسیار دشوار به نظر می‌رسد.

این هفته، محمدرضا عارف در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا اعلام کرد «اعضای فراکسیون امید در انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۶ از کاندیدای اصلاح‌طلبان حمایت خواهند کرد». بگذارید اصلا به این فکر نکنیم حمایت فراکسیونی که حتی توانایی تصاحب ریاست یک کمیسیون مجلس را هم نداشته به چه درد یک نامزد ریاست جمهوری می‌خورد! پرسش من فقط این است: آقای عارف چه آبرویی برای خود و فراکسیون تحت امرشان قایل هستند، اگر سر سوزنی به وعده‌های‌شان وفادار نمانند؟ آیا ایشان تصور کرده‌اند آرای بدنه حامی اصلاحات، املاک غیرقابل واگذاری خودشان است که به صورت مادام‌العمر و فارغ از عملکردشان از آن بهره خواهند برد؟

به باور نگارنده، شاید ناکامی در تحقق برخی برنامه‌های احزاب و گروه‌های سیاسی برای رای دهندگانشان قابل درک و پذیرش باشد، اما بی‌شک آنچه هرگز بخشیده نخواهد شد، خلف وعده، بی‌اخلاقی و دروغ، بی‌تعهدی و خودسری، ناکاردانی و شیفتگی در کسب کرسی‌های ریاست است. بدین ترتیب باید گفت، عملکرد فراکسیون اصلاح‌طلبان مجلس طی دو ماه گذشته به قدری غیرقابل توجیه بوده است که اگر این روند تغییر نکند، یا باید کل جریان اصلاحات از این گروه نمایندگان تبری جسته و به دلیل حمایت از آنان از مردم عذرخواهی کند، یا اینکه شهروندان خواستار تغییر، باید خط قرمزی دور این جریان «خود اصلاح‌طلب خوانده» بکشند و برای تغییر مسالمت‌آمیز به فکر طرحی نو باشند.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

اگر قرار بر مردم‌فریبی بود!
#A072
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

اگر قرار بر مردم‌فریبی بود!

#A072

آرمان امیری @ArmanParian - یکی از خاطرات نسل انقلاب که خیلی زود به شوخی و مایه تمسخر بدل شد حکایت «پول نفت» بود. همان که قرار بود شب به شب بیاورند در خانه ملت، اما از صدقه سر فساد خاندان پهلوی زنگ هیچ خانه‌ای به صدا در نمی‌آمد. حالا نزدیک به ۴۰ سالی گذشته و به ظاهر همه به آن خوش‌باوری‌ها می‌خندند، اما اگر ادعا کنیم که تغییر بنیادینی در شعارهای عوام‌فریبانه ایجاد شده، قطعا به خطا رفته‌ایم.

شاید هنوز جوهر امضای توافق‌نامه هسته‌ای هم خشک نشده بود که مطالبه نتایج آن شروع شد. یعنی روزی نبود که عده‌ای نپرسند: «پس کو نتایج برجام؟ ما که چیزی ندیدیم». این حرف‌ها ابدا در سطح کوچه و بازار محدود نبود. رسانه‌ها و نشریات گسترده منتقد دولت با شور و حرارت فراوان به این پرسش دامن می‌زدند و رسانه ملی هم چیزی کم نمی‌گذاشت، تا آنکه کار به ارشدترین مسوولان حکومتی رسید. شاه‌بیت تمامی این انتقادات و مطالبات یک چیز بود: «برجام هیچ نتیجه ملموسی در زندگی مردم به جای نگذاشته است».

در همین حال و همین هفته پیش، نشریه معروف و معتبر «بلومبرگ» گزارشی در مورد وضعیت اقتصادی ایران منتشر کرد و تغییرات چهار شاخص تاثیرگذار را در سالگرد توافق هسته‌ای مورد بررسی قرار داد. (goo.gl/MNIytF) بر اساس این گزارش، تولید نفت ایران، پس از چهار سال تناوب میان ارقام ۲.۶ الی ۲.۸ میلیون بشکه در روز، با یک جهش ناگهانی به مرز ۳.۵ میلیون بشکه در روز رسید. عددی که از سال ۲۰۱۱ به این سو بی‌سابقه بوده است.

شاخص تورم که تا سال ۲۰۱۳ رشد صعودی داشت و از مرز ۳۰درصد هم گذشته بود، طی سه سال گذشته یک روند کاملا نزولی را تجربه کرد تا به مرز ۱۰ درصد در سال جاری میلادی رسید. در مقابل، حجم سرمایه گذاری خارجی که در سال ۲۰۱۳ تقریبا به صفر رسیده بود، در سالگرد برجام به رکورد ۴.۵ میلیارد دلار، فقط در فصل اول سال رسید که طی ده سال گذشته بی‌سابقه بوده است. در نهایت، «شاخص بورس تهران» نیز با یک جهش ناگهانی پس از برجام، نزدیک ۴۰درصد رشد داشت و از حدود ۶۰هزار واحد، به بیش از ۸۲هزار واحد رسید.

این آمارها را می‌توان در زمینه‌های دیگری نیز بررسی کرد و البته فراموش نکرد که تنها یک سال از تصویب برجام گذشته است. با این حال، در یک مساله هیچ تردیدی نیست: نه تنها یک سال پس از برجام، که احتمالا ده سال دیگر هم قرار نیست کسی زنگ در خانه‌ها را بزند و پول نفتی کف دست مردم بگذارد. همین حقیقت ساده، فرصت بسیار خوبی است برای موج‌سوارهای مخالف دولت که همگام با عامیانه‌ترین تفاسیر کوچه/خیابانی تکرار کنند «برجام هیچ تاثیری در زندگی مردم نداشت».

اما اجازه بدهید مساله را از دریچه دیگری ببینیم. بگذارید فرض کنیم که دولت هم تصمیم می‌گرفت در بازی عوام‌فریبی با منتقدان خودش وارد رقابت شود. می‌دانیم که فقط در یک فقره از نتایج برجام، ۱.۷میلیارد دلار از حساب‌های بلوکه شده کشور آزاد و به ایران تحویل داده شد. دولت فعلی این پول و دیگر پول‌های آزاد شده را صرف سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌هایی همچون پتروشیمی و حمل و نقل کرد. اما اگر قرار بر مردم‌فریبی بود، دولت می‌توانست فقط همان یک قلم ۱.۷میلیارد دلار را بین مردم تقسیم کند!

با یک حساب سرانگشتی، به ۵۰ میلیون ایرانی، هر نفر بیش از ۱۰۰ هزار تومان پول می‌رسید. فقط تصورش را بکنید که رییس دولت، در آخرین سال از دوره چهارساله خود که منتهی به انتخابات مجدد می‌شود، به ناگهان به حساب ۵۰ میلیون ایرانی چنین پولی واریز می‌کرد. (یعنی نیم میلیون تومان برای یک خانواده ۵ نفری) و بعدش در یک مصاحبه تلویزیونی لبخندش را تا بناگوش باز می‌کرد و می‌گفت: «این هم شیرینی برجام برای مردمی که از ما حمایت کردند»! آن وقت قیافه منتقدین دولت دیدنی می‌شد. شاید صدای یک عده‌شان در می‌آمد که دولت دارد رای می‌خرد. (و حتما به روی خودشان هم نمی‌آوردند که در آستانه انتخابات سال ۸۸ چه رفتارهای مشابهی بروز پیدا کرد) اما آن گروه که عاقل‌تر بودند حتما می‌فهمیدند که انتقاد کردن از واریز ۱۰۰ هزار تومان پول به جیب هر نفر عین جنون و خودکشی سیاسی است! پس بعید نبود که امروز از صدر تا ذیل نظام برای این رفتار عوام‌فریبانه که سرمایه ملی را هدر داده و ای بسا تیشه‌ای دیگر به ریشه اقتصاد می‌زد هورا می‌کشیدند.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara