اسطوره‌ها نمی‌میرند
#A018
آرمان امیری @ArmanParian - ما که برای فوتبال نمی‌رفتیم. یعنی نرفته بودیم که ببینیم کی می‌برد و کی می‌بازد. ما رفته بودیم به عشق ناصرخان. رفته بودیم که اولش با ریتمی آرام‌تر بخوانیم: «ناصر حجازی دوست داریم ماآآ دوست داریم ما». بعد ناگهان صدا را بالا ببریم و به صورت انفجاری دست بزنیم و پا بکوبیم که «حجازی کاپلو، هو هو هو هو». حالا جلوی چشم‌مان، توی ورزشگاه آزادی استقلال چهار تا گل خورد که خورد. فدای سرت. ناصرخان که هنوز نمرده. نمرده. مرده؟
دیشب بالاخره مستند «من ناصر حجازی هستم» را دیدم. در مورد جنبه‌های سینمایی اثر دوست ندارم زیاد صحبت کنم. قطعا همیشه انتقاد هست و همیشه می‌شود توقع کار بهتر داشت. اما اگر از آن دست فوتبالی‌هایی باشید که حجازی برای‌تان یک اسطوره و حتی فراتر از آن باشد، آن وقت دیگر فرقی نمی‌کند که ایرادات هنری فیلم چیست. ما که برای فیلم دیدن نرفته بودیم. فوتبال‌ش که فوتبال بود عین خیال‌مان نبود وقتی که ناصر خان بود. حالا اینکه سالن سینماست. ما رفته بودیم که ناصرخان را ببینیم که هنوز برایمان نمرده. نمرده. مرده؟
اولین باری که خودم با چشم خودم در ورزشگاه آزادی ناصرخان را دیدم فصل ۷۶-۷۷ بود. بدون شکست قهرمان شدیم. بدون حتی یک شکست. بعدش که قهرمان شدیم به قول معروف شل کردیم و خلاصه فصل با ۲ باخت به آخر رسید. حالا خیلی‌ها یادشان نمی‌آید که پیش از آن قهرمانی، ۸ سال تمام پرسپولیسی‌ها یکه‌تازی می کردند و برای استقلال دوم شدن هم حسرت و افتخار بود. سال بعدش فینال آسیا بازی کردیم. مدیران تیمی که تا یک سال قبل نایب‌قهرمانی لیگ براشان افتخار بود، نایب‌قهرمانی آسیا را دون شان خود دانستند و ناصرخان به پایان فصل نرسیده اخراج شد. از آن به بعد تا سال‌ها دیگر استادیوم نرفتم. می‌رفتم که چه چیز را ببینم؟ ناصر خان که نبود. رفته بود. اما در قلب ما که نمرده بود. نمرده. مرده؟
به عنوان یک هوادار دوآتشه و قدیمی استقلال، با کلکسیون کاملی از مجله‌ها، عکس‌ها، مصاحبه‌ها، همشه فکر می‌کردم که تمام زندگی‌نامه‌اش جلوی چشمم است. اما دیشب که در فرصتی یک ساعته دوباره همه چیز برایم مرور شد، یک نکته، بیش از هرچیزی برایم پررنگ شد. نکته‌ای که انگار مثل نخ تسبیح تمامی حلقه‌های زندگی حجازی را به هم پیوند می‌داد: «بی‌مهری از دیگران، اراده فولادین از حجازی برای بازگشت». بعد از فیلم دوستی که همراهم بود و زیاد از فوتبال سررشته‌ای نداشت پرسید: چرا همه نزدیکان‌اش اینقدر در حق‌اش بد کردند؟ هم‌بازی‌هاش، دست‌یارهاش، بازیکنان‌ش و مدیران باشگاه؟ تنها جوابی که به ذهن‌ام رسید خود فیلم بود. اینکه کسی برای آن‌ها فیلم نمی‌سازد. همه آن‌ها، حتی آن‌هایی که بازیکنان بزرگی هم بودند و افتخارات ملی و باشگاهی زیادی هم دارند، حتی آن‌ها که بعدها در سمت مربی‌گری برای استقلال افتخارات زیادی کسب کردند، همه‌شان هرچه داشتند یک چیز را نداشتند: آن‌ها ناصر حجازی نبودند. آن‌ها کسی نبودند که حتی وقتی می‌باخت همه یک صدا تشویق‌اش می‌کردند. آن‌ها هیچ وقت کسی نبوده‌اند و نخواهند بود که حتی هواداران رقیب هم به احترام‌اش می‌ایستند. آن‌ها «حسود» بودند. پس حقیر شدند و می‌میرند. اما فقط او بود که ناصر حجازی بود و نمی‌میرد. ولو آنکه بگویند مرده. مرده. مرده؟
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A018
آرمان امیری @ArmanParian - ما که برای فوتبال نمی‌رفتیم. یعنی نرفته بودیم که ببینیم کی می‌برد و کی می‌بازد. ما رفته بودیم به عشق ناصرخان. رفته بودیم که اولش با ریتمی آرام‌تر بخوانیم: «ناصر حجازی دوست داریم ماآآ دوست داریم ما». بعد ناگهان صدا را بالا ببریم و به صورت انفجاری دست بزنیم و پا بکوبیم که «حجازی کاپلو، هو هو هو هو». حالا جلوی چشم‌مان، توی ورزشگاه آزادی استقلال چهار تا گل خورد که خورد. فدای سرت. ناصرخان که هنوز نمرده. نمرده. مرده؟
دیشب بالاخره مستند «من ناصر حجازی هستم» را دیدم. در مورد جنبه‌های سینمایی اثر دوست ندارم زیاد صحبت کنم. قطعا همیشه انتقاد هست و همیشه می‌شود توقع کار بهتر داشت. اما اگر از آن دست فوتبالی‌هایی باشید که حجازی برای‌تان یک اسطوره و حتی فراتر از آن باشد، آن وقت دیگر فرقی نمی‌کند که ایرادات هنری فیلم چیست. ما که برای فیلم دیدن نرفته بودیم. فوتبال‌ش که فوتبال بود عین خیال‌مان نبود وقتی که ناصر خان بود. حالا اینکه سالن سینماست. ما رفته بودیم که ناصرخان را ببینیم که هنوز برایمان نمرده. نمرده. مرده؟
اولین باری که خودم با چشم خودم در ورزشگاه آزادی ناصرخان را دیدم فصل ۷۶-۷۷ بود. بدون شکست قهرمان شدیم. بدون حتی یک شکست. بعدش که قهرمان شدیم به قول معروف شل کردیم و خلاصه فصل با ۲ باخت به آخر رسید. حالا خیلی‌ها یادشان نمی‌آید که پیش از آن قهرمانی، ۸ سال تمام پرسپولیسی‌ها یکه‌تازی می کردند و برای استقلال دوم شدن هم حسرت و افتخار بود. سال بعدش فینال آسیا بازی کردیم. مدیران تیمی که تا یک سال قبل نایب‌قهرمانی لیگ براشان افتخار بود، نایب‌قهرمانی آسیا را دون شان خود دانستند و ناصرخان به پایان فصل نرسیده اخراج شد. از آن به بعد تا سال‌ها دیگر استادیوم نرفتم. می‌رفتم که چه چیز را ببینم؟ ناصر خان که نبود. رفته بود. اما در قلب ما که نمرده بود. نمرده. مرده؟
به عنوان یک هوادار دوآتشه و قدیمی استقلال، با کلکسیون کاملی از مجله‌ها، عکس‌ها، مصاحبه‌ها، همشه فکر می‌کردم که تمام زندگی‌نامه‌اش جلوی چشمم است. اما دیشب که در فرصتی یک ساعته دوباره همه چیز برایم مرور شد، یک نکته، بیش از هرچیزی برایم پررنگ شد. نکته‌ای که انگار مثل نخ تسبیح تمامی حلقه‌های زندگی حجازی را به هم پیوند می‌داد: «بی‌مهری از دیگران، اراده فولادین از حجازی برای بازگشت». بعد از فیلم دوستی که همراهم بود و زیاد از فوتبال سررشته‌ای نداشت پرسید: چرا همه نزدیکان‌اش اینقدر در حق‌اش بد کردند؟ هم‌بازی‌هاش، دست‌یارهاش، بازیکنان‌ش و مدیران باشگاه؟ تنها جوابی که به ذهن‌ام رسید خود فیلم بود. اینکه کسی برای آن‌ها فیلم نمی‌سازد. همه آن‌ها، حتی آن‌هایی که بازیکنان بزرگی هم بودند و افتخارات ملی و باشگاهی زیادی هم دارند، حتی آن‌ها که بعدها در سمت مربی‌گری برای استقلال افتخارات زیادی کسب کردند، همه‌شان هرچه داشتند یک چیز را نداشتند: آن‌ها ناصر حجازی نبودند. آن‌ها کسی نبودند که حتی وقتی می‌باخت همه یک صدا تشویق‌اش می‌کردند. آن‌ها هیچ وقت کسی نبوده‌اند و نخواهند بود که حتی هواداران رقیب هم به احترام‌اش می‌ایستند. آن‌ها «حسود» بودند. پس حقیر شدند و می‌میرند. اما فقط او بود که ناصر حجازی بود و نمی‌میرد. ولو آنکه بگویند مرده. مرده. مرده؟
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
۴- خردگرایی، واقع‌بینی
#A019
(از مجموعه «ملاک‌هایی برای #اصلاحـطلبی»)
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A019
(از مجموعه «ملاک‌هایی برای #اصلاحـطلبی»)
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
۴- خردگرایی، واقع‌بینی
#A019
(از مجموعه «ملاک‌هایی برای #اصلاحـطلبی»)
آرمان امیری @ArmanParian – سنت اندیشه در حوزه سیاست و جامعه ایرانی، سنت «نصیحت‌نامه نویسی» است. اندیشمندان سنتی ایران‌زمین، یا خطاب به ارباب قدرت «نصایح‌الملوک» می‌نوشته‌اند یا ملت را پند و اندرز می‌داده‌اند. شیوه نخست، برای ذات قدرت اصالت مستقلی قایل نبود. گمان‌اش بر آن بود که اگر در دستگاه سیاسی فسادی رخنه می‌کند، محصول فساد اخلاقی شخص حاکم است. این اندیشه در درجه نخست بهترین حکومت را «حکومت صالحان» قلمداد می‌کرد و در گام بعدی، در برخورد با ارباب قدرت تلاش می‌کرد که او را به «نیکی»، «عدالت» و «دادگری» دعوت کند.
در جنبه اجتماعی نیز دستگاه فکری ایرانیان، سابقه قابل اعتنایی در پرداخت «اندیشه‌های اجتماعی» نداشت. مصلحان ایرانی، جامعه را صرفا محصول انباشت شمار زیادی فرد مستقل قلمداد می‌کردند. بدین ترتیب، اخلاقیاتی که برای اصلاح اجتماعی توصیه می‌کردند، در نهایت چیزی جز همان اخلاقیات فردی و شخصی نبود. این دستگاه، قادر به تشخیص جایگاه اجتماعی فرد در سطح جامعه و در نتیجه حقوق و وظایف شهروندی نبود.
در غرب اما، دست‌کم از عصر روشنگری به بعد، ایده «حکومت صالحان» به مرور ارزش و اعتبار خود را از دست داد. قدرت و دولت، ساختارهای مستقلی به حساب آمدند که به خودی خود الزاماتی را به دنبال می‌آوردند. بدین ترتیب، پرسش «چه کسی باید حکومت کند» به «چگونه باید حکومت کرد» تغییر یافت. اندیشه‌های «نیکولا ماکیاولی» یکی از درخشان‌ترین نقاط عطف تاریخی در مفهوم سیاست‌ورزی و قدرت به حساب می‌آید. در این نگاه مدرن، صلاحیت فردی شخص حاکم و اخلاقیات شخصی او ملاک قضاوت در مورد حکومت نیست. ای بسا حاکمان صالحی که در جبر دستگاه عریض و طویل سیاست نتیجه‌ای جز ویرانی به دنبال نیاورند و در مقابل، چه سیاست‌مدارانی که صرفا در جست و جوی مصالح و مطامع شخصی، دستاوردهای ارزشمندی برای جامعه خود به دنبال داشتند. گذار از شیوه «نصیحت‌گرایی» در سیاست به عصر «خردگرایی» و «واقع‌بینی» حرکتی رو به جلو و از نشانه‌های اصلاح‌گری در عرصه سیاسی است.
مفسده‌ای رخ می‌نماید. ظلمی از جانب دستگاه حکومتی، یا کمبود و نارسایی در برآورده‌سازی نیاز و مطالبه‌ای اجتماعی. گروهی دست به نصیحت ارباب قدرت می‌زنند. نامه می‌نویسند. بر منبر وعظ قرار می‌گیرند. مصاحبه و گفت‌وگو می‌کنند و در تمام موارد سیاست‌مداران و دستگاه حکومت را به راه صلاح رهنمون می‌شوند. نسبت به پیامدهای ظلم، بی‌عدالتی یا فساد هشدار می‌دهند. نوحه‌سرایی می‌کنند. مثال‌های تاریخی ارایه می‌دهند. پای مدل‌های اسطوره‌ای یا اسطوره‌های مذهبی را به میان می‌کشند تا بلکه ارباب قدرت از کرده نا ثواب خود پشیمان شده و به راه راست باز گردد. اینان، همان نصیحت‌گران دیروزی‌اند.
گروه دیگر، بر ظلم می‌شورند. فریاد «هیهات من الذله» سر می‌دهند. مرگ را بهتر از این زندگانی می‌خوانند و بی‌توجه به محاسبات دم دستی در مورد توازن قوا، بر «ستم‌گر» می‌شورند. اینان همچنان در بند اخلاقیات شخصی هستند. درصدد حفظ تنزه شخصی به سر می‌برند. کرامت فردی خود را ملاک رفتار اجتماعی می‌دانند. نگران هستند که دست‌شان آلوده به برگ رای تایید حکام جائر شود. همه چیز با ملاک‌های صوفیانه اخلاق شخصی سنجیده می‌شود. خبری از بلوغ اجتماعی و خلقیات جمعی نیست.
شخص اصلاح‌طلب اما، به قوانین مدرن سیاست‌ورزی گردن می‌نهد. به ابعاد پیچیده اخلاقیات جمعی واقف است. تنزه‌طلبی شخصی را به حوزه اجتماعی گسترش می‌دهد. سیاست را عرصه «نتیجه‌گرایی» می‌داند. واقع‌گرا است. پس سعی در اصلاح شخصی ارباب قدرت ندارد. بلکه تلاش می‌کند معادلات اجتماعی و سیاسی را به گونه‌ای تغییر دهد که موازنه قدرت به سمت مطلوب‌اش تغییر جهت بدهد. شخص اصلاح‌طلب نیز قطعا آرمانی دارد، اما آرمان‌گرایی خود را در تضاد با واقع‌بینی نمی‌بیند. مسیر کلی خود را رسیدن به آرمان نهایی قلمداد می‌کند، اما در هر قدم، از ابزارهای به واقع موجود استفاه می‌کند. او تغییر تمامی شرایط، از جمله رقبایش را مقدمه سیاست‌ورزی نمی‌داند. نامطلوبات حاضر برای فرد اصلاح‌طلب فقط «صورت مساله» هستند. او باید در همین شرایط نامطلوب به دنبال راه حل گذار به مسیر مطلوب بگردد.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A019
(از مجموعه «ملاک‌هایی برای #اصلاحـطلبی»)
آرمان امیری @ArmanParian – سنت اندیشه در حوزه سیاست و جامعه ایرانی، سنت «نصیحت‌نامه نویسی» است. اندیشمندان سنتی ایران‌زمین، یا خطاب به ارباب قدرت «نصایح‌الملوک» می‌نوشته‌اند یا ملت را پند و اندرز می‌داده‌اند. شیوه نخست، برای ذات قدرت اصالت مستقلی قایل نبود. گمان‌اش بر آن بود که اگر در دستگاه سیاسی فسادی رخنه می‌کند، محصول فساد اخلاقی شخص حاکم است. این اندیشه در درجه نخست بهترین حکومت را «حکومت صالحان» قلمداد می‌کرد و در گام بعدی، در برخورد با ارباب قدرت تلاش می‌کرد که او را به «نیکی»، «عدالت» و «دادگری» دعوت کند.
در جنبه اجتماعی نیز دستگاه فکری ایرانیان، سابقه قابل اعتنایی در پرداخت «اندیشه‌های اجتماعی» نداشت. مصلحان ایرانی، جامعه را صرفا محصول انباشت شمار زیادی فرد مستقل قلمداد می‌کردند. بدین ترتیب، اخلاقیاتی که برای اصلاح اجتماعی توصیه می‌کردند، در نهایت چیزی جز همان اخلاقیات فردی و شخصی نبود. این دستگاه، قادر به تشخیص جایگاه اجتماعی فرد در سطح جامعه و در نتیجه حقوق و وظایف شهروندی نبود.
در غرب اما، دست‌کم از عصر روشنگری به بعد، ایده «حکومت صالحان» به مرور ارزش و اعتبار خود را از دست داد. قدرت و دولت، ساختارهای مستقلی به حساب آمدند که به خودی خود الزاماتی را به دنبال می‌آوردند. بدین ترتیب، پرسش «چه کسی باید حکومت کند» به «چگونه باید حکومت کرد» تغییر یافت. اندیشه‌های «نیکولا ماکیاولی» یکی از درخشان‌ترین نقاط عطف تاریخی در مفهوم سیاست‌ورزی و قدرت به حساب می‌آید. در این نگاه مدرن، صلاحیت فردی شخص حاکم و اخلاقیات شخصی او ملاک قضاوت در مورد حکومت نیست. ای بسا حاکمان صالحی که در جبر دستگاه عریض و طویل سیاست نتیجه‌ای جز ویرانی به دنبال نیاورند و در مقابل، چه سیاست‌مدارانی که صرفا در جست و جوی مصالح و مطامع شخصی، دستاوردهای ارزشمندی برای جامعه خود به دنبال داشتند. گذار از شیوه «نصیحت‌گرایی» در سیاست به عصر «خردگرایی» و «واقع‌بینی» حرکتی رو به جلو و از نشانه‌های اصلاح‌گری در عرصه سیاسی است.
مفسده‌ای رخ می‌نماید. ظلمی از جانب دستگاه حکومتی، یا کمبود و نارسایی در برآورده‌سازی نیاز و مطالبه‌ای اجتماعی. گروهی دست به نصیحت ارباب قدرت می‌زنند. نامه می‌نویسند. بر منبر وعظ قرار می‌گیرند. مصاحبه و گفت‌وگو می‌کنند و در تمام موارد سیاست‌مداران و دستگاه حکومت را به راه صلاح رهنمون می‌شوند. نسبت به پیامدهای ظلم، بی‌عدالتی یا فساد هشدار می‌دهند. نوحه‌سرایی می‌کنند. مثال‌های تاریخی ارایه می‌دهند. پای مدل‌های اسطوره‌ای یا اسطوره‌های مذهبی را به میان می‌کشند تا بلکه ارباب قدرت از کرده نا ثواب خود پشیمان شده و به راه راست باز گردد. اینان، همان نصیحت‌گران دیروزی‌اند.
گروه دیگر، بر ظلم می‌شورند. فریاد «هیهات من الذله» سر می‌دهند. مرگ را بهتر از این زندگانی می‌خوانند و بی‌توجه به محاسبات دم دستی در مورد توازن قوا، بر «ستم‌گر» می‌شورند. اینان همچنان در بند اخلاقیات شخصی هستند. درصدد حفظ تنزه شخصی به سر می‌برند. کرامت فردی خود را ملاک رفتار اجتماعی می‌دانند. نگران هستند که دست‌شان آلوده به برگ رای تایید حکام جائر شود. همه چیز با ملاک‌های صوفیانه اخلاق شخصی سنجیده می‌شود. خبری از بلوغ اجتماعی و خلقیات جمعی نیست.
شخص اصلاح‌طلب اما، به قوانین مدرن سیاست‌ورزی گردن می‌نهد. به ابعاد پیچیده اخلاقیات جمعی واقف است. تنزه‌طلبی شخصی را به حوزه اجتماعی گسترش می‌دهد. سیاست را عرصه «نتیجه‌گرایی» می‌داند. واقع‌گرا است. پس سعی در اصلاح شخصی ارباب قدرت ندارد. بلکه تلاش می‌کند معادلات اجتماعی و سیاسی را به گونه‌ای تغییر دهد که موازنه قدرت به سمت مطلوب‌اش تغییر جهت بدهد. شخص اصلاح‌طلب نیز قطعا آرمانی دارد، اما آرمان‌گرایی خود را در تضاد با واقع‌بینی نمی‌بیند. مسیر کلی خود را رسیدن به آرمان نهایی قلمداد می‌کند، اما در هر قدم، از ابزارهای به واقع موجود استفاه می‌کند. او تغییر تمامی شرایط، از جمله رقبایش را مقدمه سیاست‌ورزی نمی‌داند. نامطلوبات حاضر برای فرد اصلاح‌طلب فقط «صورت مساله» هستند. او باید در همین شرایط نامطلوب به دنبال راه حل گذار به مسیر مطلوب بگردد.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
ساز و کار «هنجار / نگاه» و مزاحمت‌های خیابانی
#A020
آرمان امیری @ArmanParian – «... فلورانس اوبنا در گزارشی که در ژانویه ۲۰۰۲ در روزنامه «لیبراسیون» چاپ شد، آنچه از زنان برقع‌پوش افغان مورد توجه مردان و زنان افغان قرار می‌گیرد را شرح داده است. زنان گفته‌اند که هنگام مشاهده زنی پیچیده شده در برقع، به دست‌های او خیره می‌شوند. با نگاه کردن به دست‌های اوست که می‌توانند بدانند او چگونه زنی است؟ جوان است یا پیر؟ از خود مراقبت می‌کند یا... در مقابل، مردان اعتراف می‌کنند که با مشاهده زنی در حال عبور نگاه‌شان به سمت پاشنه‌های پای‌اش متوجه می‌شود. بدین ترتیب زنان از طریق نوع جوراب‌هایی که می‌پوشند با یکدیگر رقابت می‌کنند زیرا می‌دانند که این جوراب‌هاست که در معرض دید قرار دارد و معرف شخصیت آن‌ها است...». (گسست‌های اندوه‌بار / میشل بن‌سایق / حمید نوحی / انتشارات صمدیه / ص۱۰۴)
اینجا بحث در مورد حجاب، به عنوان یک نوع پوشش شخصی نیست. اشاره به تصوری است که گمان می‌کند گسترش فرهنگ حجاب می‌تواند یکی از راه‌های جلوگیری از مزاحمت‌های خیابانی و یا حتی تجاوزات جنسی باشد. به تازگی حتی حرکت‌هایی در اروپا نیز آغاز شده که با انجام برخی مطالعات میدانی نتیجه می‌گیرند که در غرب نیز زنانی که پوشیده‌تر تردد می‌کنند کمتر در معرض نگاه‌های مردان و البته مزاحمت‌های کلامی آنان قرار دارند. تا بدین‌جای مساله نتایج تحقیقات درست و حتی می‌توان گفت که قابل پیش‌بینی است. اشتباه از زمانی رخ می‌دهد که کسی بخواهد از مشاهده این مطالعات نتیجه بگیرد که «فراگیر شدن حجاب به کاهش مزاحمت‌های خیابانی خواهد انجامید».
مساله در نسبیت خلاصه می‌شود. اگر فرض کنیم در هر جامعه میانگینی وجود دارد که می‌توان آن را «عرف پوشش جامعه» تصور کرد، طبیعی است که خروج از این عرف سبب جلب توجه بیشتر خواهد شد. خوش‌بختانه در جهانی زندگی می‌کنیم که نمونه‌های تحقیقاتی ما حد فاصل «زنان برقع‌پوش» تا «جامعه لختی‌ها» را تشکیل می‌دهد. پس به سادگی می‌توانیم مشاهده کنیم که حتی فراگیر کردن فرهنگ برقع‌پوشی نیز نه تنها نتوانسته است خللی در کار مزاحم‌های خیابانی ایجاد کند، بلکه حتی از بازار رقابتی آرایش و جلب توجه زنانه نیز نکاسته است. تنها تفاوت آن است که زن افغان مورد توجه مردان خیابانی، با برقع و احتمالا «جوراب صورتی» در خیابان ظاهر شده و مثلا زن اروپایی صرفا با بیکینی تردد می‌کرده است.
«... ساز و کار هنجار/نگاه در تمامی هنجارهای اجتماعی کاربرد دارد. در واقع در غرب نیز چنین است. دامن کوتاه بانوان دقیقا نتیجه همین معادله است: آنچه به دیده آید، دیده نشده را تداعی می‌کند! به راستی همین معادله است که این همه در اردوی لختی‌ها به عنوان ناب‌گرایی بر آن تاکید می‌شود. لخت بودن در میان آن‌ها صبغه شهوانی ندارد، درست برعکس، به روشنی می‌گوید: اینجا مطلقا چیزی دیدنی وجود ندارد، راهت را بگیر و برو...»! (همان / ص۱۰۵)
بدین ترتیب می‌توان گفت که در تلاش برای یکسان‌سازی جامعه، گسترش یک نوع پوشش خاص با تصور و برچسب «حجاب برتر» هیچ تفاوت ماهوی با ترویج عریانی کامل ندارد، نتیجه هر دو مورد صرفا به تغییر عرف پوشش و جایگزینی یک عرف جدید می‌انجامد که باز هم شهروندان در مقایسه با آن در مراتب متفاوتی قرار می‌گیرند. درست مثل اینکه مرکز مختصات یک نمودار را تغییر داده و تمامی متغیرها را نیز به همان نسبت جابجا کنیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A020
آرمان امیری @ArmanParian – «... فلورانس اوبنا در گزارشی که در ژانویه ۲۰۰۲ در روزنامه «لیبراسیون» چاپ شد، آنچه از زنان برقع‌پوش افغان مورد توجه مردان و زنان افغان قرار می‌گیرد را شرح داده است. زنان گفته‌اند که هنگام مشاهده زنی پیچیده شده در برقع، به دست‌های او خیره می‌شوند. با نگاه کردن به دست‌های اوست که می‌توانند بدانند او چگونه زنی است؟ جوان است یا پیر؟ از خود مراقبت می‌کند یا... در مقابل، مردان اعتراف می‌کنند که با مشاهده زنی در حال عبور نگاه‌شان به سمت پاشنه‌های پای‌اش متوجه می‌شود. بدین ترتیب زنان از طریق نوع جوراب‌هایی که می‌پوشند با یکدیگر رقابت می‌کنند زیرا می‌دانند که این جوراب‌هاست که در معرض دید قرار دارد و معرف شخصیت آن‌ها است...». (گسست‌های اندوه‌بار / میشل بن‌سایق / حمید نوحی / انتشارات صمدیه / ص۱۰۴)
اینجا بحث در مورد حجاب، به عنوان یک نوع پوشش شخصی نیست. اشاره به تصوری است که گمان می‌کند گسترش فرهنگ حجاب می‌تواند یکی از راه‌های جلوگیری از مزاحمت‌های خیابانی و یا حتی تجاوزات جنسی باشد. به تازگی حتی حرکت‌هایی در اروپا نیز آغاز شده که با انجام برخی مطالعات میدانی نتیجه می‌گیرند که در غرب نیز زنانی که پوشیده‌تر تردد می‌کنند کمتر در معرض نگاه‌های مردان و البته مزاحمت‌های کلامی آنان قرار دارند. تا بدین‌جای مساله نتایج تحقیقات درست و حتی می‌توان گفت که قابل پیش‌بینی است. اشتباه از زمانی رخ می‌دهد که کسی بخواهد از مشاهده این مطالعات نتیجه بگیرد که «فراگیر شدن حجاب به کاهش مزاحمت‌های خیابانی خواهد انجامید».
مساله در نسبیت خلاصه می‌شود. اگر فرض کنیم در هر جامعه میانگینی وجود دارد که می‌توان آن را «عرف پوشش جامعه» تصور کرد، طبیعی است که خروج از این عرف سبب جلب توجه بیشتر خواهد شد. خوش‌بختانه در جهانی زندگی می‌کنیم که نمونه‌های تحقیقاتی ما حد فاصل «زنان برقع‌پوش» تا «جامعه لختی‌ها» را تشکیل می‌دهد. پس به سادگی می‌توانیم مشاهده کنیم که حتی فراگیر کردن فرهنگ برقع‌پوشی نیز نه تنها نتوانسته است خللی در کار مزاحم‌های خیابانی ایجاد کند، بلکه حتی از بازار رقابتی آرایش و جلب توجه زنانه نیز نکاسته است. تنها تفاوت آن است که زن افغان مورد توجه مردان خیابانی، با برقع و احتمالا «جوراب صورتی» در خیابان ظاهر شده و مثلا زن اروپایی صرفا با بیکینی تردد می‌کرده است.
«... ساز و کار هنجار/نگاه در تمامی هنجارهای اجتماعی کاربرد دارد. در واقع در غرب نیز چنین است. دامن کوتاه بانوان دقیقا نتیجه همین معادله است: آنچه به دیده آید، دیده نشده را تداعی می‌کند! به راستی همین معادله است که این همه در اردوی لختی‌ها به عنوان ناب‌گرایی بر آن تاکید می‌شود. لخت بودن در میان آن‌ها صبغه شهوانی ندارد، درست برعکس، به روشنی می‌گوید: اینجا مطلقا چیزی دیدنی وجود ندارد، راهت را بگیر و برو...»! (همان / ص۱۰۵)
بدین ترتیب می‌توان گفت که در تلاش برای یکسان‌سازی جامعه، گسترش یک نوع پوشش خاص با تصور و برچسب «حجاب برتر» هیچ تفاوت ماهوی با ترویج عریانی کامل ندارد، نتیجه هر دو مورد صرفا به تغییر عرف پوشش و جایگزینی یک عرف جدید می‌انجامد که باز هم شهروندان در مقایسه با آن در مراتب متفاوتی قرار می‌گیرند. درست مثل اینکه مرکز مختصات یک نمودار را تغییر داده و تمامی متغیرها را نیز به همان نسبت جابجا کنیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
ترجمه: کوبا و ایران، دوقلوهای مالیخولیایی
#N004
منبع: نیویورک تایمز http://goo.gl/299r1Z
مترجم: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - اولین چیزی که مرا در سفر به کوبا متعجب کرد شباهت زیاد آن به ایران بود. با وجود ایدئولوژی‌های مختلف کمونیستی و اسلامی، انقلاب‌های سالخورده، مالیخولیایِ بدخویِ مشابهی منتشر می‌کنند. لفاظی هنوز چیره است، اما از تحجر عمومی کاسته شده. دیوار نوشته‌های انقلابی رنگ باخته‌اند. در هاوانای قدیم، تنها قسمتی از یک نقاشیِ خیابانیِ مشهور از چه گوارا از گزند سال‌ها در امان مانده. در تهران هم، بیلبوردهای انقلابیون عمامه به سر چنان از نور خورشید و گذشت سال‌ها خسته‌اند که مانند روح بی‌جان به نظر می‌آیند.
در هر دو کشور، فرهنگ منحطی از الکل، مواد مخدر و فحشا وقیحانه اخلاق انقلابی را به سرزنش می‌گیرد. بعد از فروپاشی شوروی در دهه نود، حکومت کوبا مجبور به تحمل انواع مختلفی از توریسم سکس شد. در ایرانِ دهه نود نیز فاحشه‌هایی در پوشش چادر به خیابان‌ها بازگشتند. بنابر گزارش سازمان ملل، بیش از ۱.۳ میلیون ایرانی، آلوده به انواع مواد مخدر هستند. مشروبات الکلی به عنوان جرمی علیه خداوند، غیر قانونی است اما روحانیون حاکم از احداث ۱۵۰ مرکز ترک اعتیاد به الکل خبر می‌دهند.
باوجود دهه‌ها حضور در مسند قدرت، هر دو رژیم کاملا احساس ناامنی و سوء‌ظن می‌کنند. مأمور اطلاعاتی فراوان است. زمان نیز از لحاظ سیاسی از ایشان در حال پیشی است. اولین نسل رهبران‌شان نسلی کهن‌سال است. در کوبا، فیدل کاسترو امسال نود ساله خواهد شد. برادرش، رائول که در سال ۲۰۰۸ جانشین وی شد، هشتاد و چهار سال دارد. در ایران، آیت‌الله خامنه‌ای، هفتاد و شش ساله است و مردم در ماه فوریه برای انتخاب مجلس خبرگان که رهبر بعدی را انتخاب خواهد کرد به پای صندوق می‌روند.
شکست‌های اقتصادی در هر دو پایتخت انگشت‌نما شده است. تعداد زیادی از بناهای باستانی محتاج تعمیر هستند. هیچ یک از دو کشور نمی‌توانند یارانه‌های اساسی زندگی ( غذا، سوخت، خدمات رفاهی، آموزش و خدمات درمانی) را برای مستضعفینی که به نام ایشان انقلاب کردند، فراهم کنند. هر دوی این رژیم‌ها بخش‌های خصوصی را تشویق می‌کنند بدون آنکه تأیید کنند حکومت ایده‌آل‌شان نمی‌تواند به وعده‌هایش عمل کند.
مسلما هر دو انقلاب به بزرگترین موفقیت خود، در آموزش توده‌ها دست یافته‌اند. نرخ باسوادی در هر دو کشور از مرز هشتاد و پنج درصد گذشته است و به مرز نود درصد می‌رسد. بیشتر از هر کشوری در خاورمیانه و یا حوزه کارائیب. اکثریت جمعیت دانشجویی هر دو کشور را زنان تشکیل می‌دهند، با این حال هر دو جنس، به نسبت توانایی‌ها و دانش خود دستمزد کمی دریافت می‌کنند. تا جاییکه جمعیت قابل توجهی می‌خواهند کشور را ترک کنند. هاوانا و تهران، هردو از درمان فرار مغزها عاجز هستند.
شباهت مهم این دو کشور می‌تواند تنش همسان آن‌ها با ایالات متحده باشد. انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹و ایران در ۱۹۷۹ به یک میزان واکنش به «حمکرانی ناعادلانه و فاسد مستبدان» و «نفوذ آمریکایی» بود. این حکومت‌ها اندکی به خاطر زورآزمایی با ایالات متحده پابرجا مانده‌اند.
در ماه دسامبر از «موزه خلیج خوک‌ها» بازدید کردم. دیوار موزه پوشیده شده بود از تصاویر شهدای کشته شده در هجوم مورد حمایت CIA در سال ۱۹۶۱ و دادگاه‌های مزدوران بعد از جنگ. در ماه می، از سفارت آمریکا در ایران بازدید کردم. سفارت در حال حاضر موزه‌ای مختص رابطه پرآشوب ایران و آمریکا است. از کودتایی به رهبری CIA آغاز می‌شود که منجر به سقوط دولت دموکراتیک محمد مصدق شد. «لانه جاسوسی» (نامی که در ایران روی سفارت گذاشته شده)، اتاق‌هایی دارد مملو از دستگاه‌های قدیمی جاسوسی و عکس‌هایی از گروگان‌های آمریکاییِ اشغالِ سفارت در سال ۱۹۷۹.
شباهت بقای هر دو رژیم، ملی‌گرایی بازتاب داده شده در این چنین درگیری‌هایی است. در ازای تمام پریشانی‌های تحمیل شده، هر دو جامعه مفتخر به استقلال سیاسی خود هستند. کوبایی‌ها هیچ‌گاه علیه دار و دسته کاسترو حتی در سال‌های سخت دهه نود نشوریدند. میلون‌ها ایرانی در اعتراض به اتهامِ تقلب انتخاباتی در سال ۲۰۰۹ به خیابان آمدند اما اکثریت ایشان در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۳ شرکت کردند.
تهران و هاوانا، هر دو امسال به معامله با دشمن خود پرداخته‌اند. بخشی از این تغییر سیاسی محصول پاسخ به عصری پیشرفته است. تلاشی است برای اطمینان از سال‌های بیشتر در چرخه زندگی سیاسی. ترکیبی است از عمل‌گرایی، واقع‌گرایی و ضرورت. هیچ‌کدام از دو انقلاب در پرتگاه سقوط قرار ندارند، اما هر دو آگاهند از اینکه بزرگترین جمعیت کوبایی‌ها و ایرانی‌های خارج از کشور، در ایالات متحده زندگی می‌کنند.
کانال «مجمع دیوانگان»: @Divanesara
#N004
منبع: نیویورک تایمز http://goo.gl/299r1Z
مترجم: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - اولین چیزی که مرا در سفر به کوبا متعجب کرد شباهت زیاد آن به ایران بود. با وجود ایدئولوژی‌های مختلف کمونیستی و اسلامی، انقلاب‌های سالخورده، مالیخولیایِ بدخویِ مشابهی منتشر می‌کنند. لفاظی هنوز چیره است، اما از تحجر عمومی کاسته شده. دیوار نوشته‌های انقلابی رنگ باخته‌اند. در هاوانای قدیم، تنها قسمتی از یک نقاشیِ خیابانیِ مشهور از چه گوارا از گزند سال‌ها در امان مانده. در تهران هم، بیلبوردهای انقلابیون عمامه به سر چنان از نور خورشید و گذشت سال‌ها خسته‌اند که مانند روح بی‌جان به نظر می‌آیند.
در هر دو کشور، فرهنگ منحطی از الکل، مواد مخدر و فحشا وقیحانه اخلاق انقلابی را به سرزنش می‌گیرد. بعد از فروپاشی شوروی در دهه نود، حکومت کوبا مجبور به تحمل انواع مختلفی از توریسم سکس شد. در ایرانِ دهه نود نیز فاحشه‌هایی در پوشش چادر به خیابان‌ها بازگشتند. بنابر گزارش سازمان ملل، بیش از ۱.۳ میلیون ایرانی، آلوده به انواع مواد مخدر هستند. مشروبات الکلی به عنوان جرمی علیه خداوند، غیر قانونی است اما روحانیون حاکم از احداث ۱۵۰ مرکز ترک اعتیاد به الکل خبر می‌دهند.
باوجود دهه‌ها حضور در مسند قدرت، هر دو رژیم کاملا احساس ناامنی و سوء‌ظن می‌کنند. مأمور اطلاعاتی فراوان است. زمان نیز از لحاظ سیاسی از ایشان در حال پیشی است. اولین نسل رهبران‌شان نسلی کهن‌سال است. در کوبا، فیدل کاسترو امسال نود ساله خواهد شد. برادرش، رائول که در سال ۲۰۰۸ جانشین وی شد، هشتاد و چهار سال دارد. در ایران، آیت‌الله خامنه‌ای، هفتاد و شش ساله است و مردم در ماه فوریه برای انتخاب مجلس خبرگان که رهبر بعدی را انتخاب خواهد کرد به پای صندوق می‌روند.
شکست‌های اقتصادی در هر دو پایتخت انگشت‌نما شده است. تعداد زیادی از بناهای باستانی محتاج تعمیر هستند. هیچ یک از دو کشور نمی‌توانند یارانه‌های اساسی زندگی ( غذا، سوخت، خدمات رفاهی، آموزش و خدمات درمانی) را برای مستضعفینی که به نام ایشان انقلاب کردند، فراهم کنند. هر دوی این رژیم‌ها بخش‌های خصوصی را تشویق می‌کنند بدون آنکه تأیید کنند حکومت ایده‌آل‌شان نمی‌تواند به وعده‌هایش عمل کند.
مسلما هر دو انقلاب به بزرگترین موفقیت خود، در آموزش توده‌ها دست یافته‌اند. نرخ باسوادی در هر دو کشور از مرز هشتاد و پنج درصد گذشته است و به مرز نود درصد می‌رسد. بیشتر از هر کشوری در خاورمیانه و یا حوزه کارائیب. اکثریت جمعیت دانشجویی هر دو کشور را زنان تشکیل می‌دهند، با این حال هر دو جنس، به نسبت توانایی‌ها و دانش خود دستمزد کمی دریافت می‌کنند. تا جاییکه جمعیت قابل توجهی می‌خواهند کشور را ترک کنند. هاوانا و تهران، هردو از درمان فرار مغزها عاجز هستند.
شباهت مهم این دو کشور می‌تواند تنش همسان آن‌ها با ایالات متحده باشد. انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹و ایران در ۱۹۷۹ به یک میزان واکنش به «حمکرانی ناعادلانه و فاسد مستبدان» و «نفوذ آمریکایی» بود. این حکومت‌ها اندکی به خاطر زورآزمایی با ایالات متحده پابرجا مانده‌اند.
در ماه دسامبر از «موزه خلیج خوک‌ها» بازدید کردم. دیوار موزه پوشیده شده بود از تصاویر شهدای کشته شده در هجوم مورد حمایت CIA در سال ۱۹۶۱ و دادگاه‌های مزدوران بعد از جنگ. در ماه می، از سفارت آمریکا در ایران بازدید کردم. سفارت در حال حاضر موزه‌ای مختص رابطه پرآشوب ایران و آمریکا است. از کودتایی به رهبری CIA آغاز می‌شود که منجر به سقوط دولت دموکراتیک محمد مصدق شد. «لانه جاسوسی» (نامی که در ایران روی سفارت گذاشته شده)، اتاق‌هایی دارد مملو از دستگاه‌های قدیمی جاسوسی و عکس‌هایی از گروگان‌های آمریکاییِ اشغالِ سفارت در سال ۱۹۷۹.
شباهت بقای هر دو رژیم، ملی‌گرایی بازتاب داده شده در این چنین درگیری‌هایی است. در ازای تمام پریشانی‌های تحمیل شده، هر دو جامعه مفتخر به استقلال سیاسی خود هستند. کوبایی‌ها هیچ‌گاه علیه دار و دسته کاسترو حتی در سال‌های سخت دهه نود نشوریدند. میلون‌ها ایرانی در اعتراض به اتهامِ تقلب انتخاباتی در سال ۲۰۰۹ به خیابان آمدند اما اکثریت ایشان در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۳ شرکت کردند.
تهران و هاوانا، هر دو امسال به معامله با دشمن خود پرداخته‌اند. بخشی از این تغییر سیاسی محصول پاسخ به عصری پیشرفته است. تلاشی است برای اطمینان از سال‌های بیشتر در چرخه زندگی سیاسی. ترکیبی است از عمل‌گرایی، واقع‌گرایی و ضرورت. هیچ‌کدام از دو انقلاب در پرتگاه سقوط قرار ندارند، اما هر دو آگاهند از اینکه بزرگترین جمعیت کوبایی‌ها و ایرانی‌های خارج از کشور، در ایالات متحده زندگی می‌کنند.
کانال «مجمع دیوانگان»: @Divanesara
رابینهود کوتوله
#M003
«خواکین گوزمن» احتمالا بزرگترین قاچاقچی مواد مخدر در تمام جهان است. چند روز پیش، برای سومین بار گرفتار پلیس‌ها شد. دو بار قبلی را از زندان فرار کرده بود که فقط برای یک بارش از حفر تونلی به طول ۲ کیلومتر استفاده شده بود. مکزیکی‌ها او را «ال‌چاپو» یعنی کوتوله می‌خوانند. جالب آنکه با وجود انبوهی از اتهامات، «ال‌پاچو» در میان بسیاری از مکزیکی‌ها به شدت محبوب است. به فقرا کمک می‌کند. حتی در ساخت ورزشگاه و بیمارستان در محله‌های فقیرتر مکزیک هم همکاری دارد. برای بسیاری از مردم منطقه که امیدشان را از سیاست‌مداران بریده‌اند، شاید ال‌چاپو یک جور رابینهود کوتوله باشد.
چند ماه پیش از بازداشت ال‌پاچو، «شان پن»، بازیگر و کارگردان شناخته شده آمریکایی موفق به ملاقاتی مخفیانه و مصاحبه با او شد که خواندن‌اش خالی از لطف نیست. گزیده‌ای از این مصاحبه را در زیر می‌خوانید. برای متن کامل‌تر می‌توانید به وبلاگ «مجمع دیوانگان» مراجعه کنید: goo.gl/m74QVi
(ترجمه: محمد افخمی @Mohamad_Afkhami)
- کودکی‌ات چگونه گذشت؟
- چیزی که از شش سالگی‌ام تا امروز به یاد دارم این است که پدر و مادرم بسیار متین و بسیار فقیر بودند. به یاد دارم که مادرم برای حمایت از خانواده نان می‌پخت و من نان‌ها را می‌فروختم.
- و چطور درگیر تجارت مواد مخدر شدی؟
- خب، از وقتی پانزده سالم بود و بعد از آن، من در حاشیه شهر «بادیراگاتو» بودم. در آن منطقه حتی امروز هم فرصت شغلی وجود ندارد. تنها راه به دست آوردن پولی که بشود با آن غذا خرید و و زنده ماند این بود که خشخاش و ماریجوانا بکارید. در همان سن و سال من شروع کردم به کاشتن این‌ها و فروختن‌شان. چیزی که می‌توانم به شما بگویم همین است.
- راست می‌گویند که مواد مخدر انسانیت را نابود می‌کند و به انسان‌ها لطمه می‌زند؟
- بله خب این حقیقت است که مواد مخدر آدم‌ها را نابود می‌کند. متاسفانه همانطور که گفتم جایی که من در آن بزرگ شدم برای زنده ماندن راه دیگری وجود نداشت و هنوز هم راه دیگری وجود ندارد.
- فکر نمی‌کنی که در قبال میزان بالای اعتیاد در جهان مسوولی؟
- نه این اشتباه است. چون روزی که من وجود نداشته باشم هم مصرف مواد به هیچ وجه کم نمی‌شود. قاچاق مواد کم شود؟ اشتباه است.
- چشم‌انداز تجارت‌تان چطور است؟ از بین می‌رود یا بزرگتر می‌شود؟
- نه؛ از بین نمی‌رود، چون هرچه زمان می‌گذرد ما مردم بیشتری می‌شویم و این هیچ وقت تمام نمی‌شود.
- به نظرت فعالیت‌هایت روی مکزیک چه تاثیری دارد؟ فکر می‌کنی تاثیر بزرگی دارد؟
- نه به هیچ وجه. به هیچ وجه.
- چرا؟
- چون قاچاق مواد فقط به یک نفر متکی نیست. به خیلی آدم‌ها متکی است.
- به نظرت در این بین چه کسی مقصر است؟ کسانی که مواد را می‌فروشند یا کسانی که مصرف می‌کنند؟
- اگر مصرفی نبود، فروشی هم نبود. این که مصرف روز به روز بیشتر می‌شود واقعیت دارد، پس فروش هم بزرگ و بزرگتر می‌شود.
- به ما می‌گویند که آووکادو برای شما خوب است. لیمو برای شما خوب است. ولی هیچ وقت نمی‌بینم کسی برای مواد مخدر تبلیغ کند. آیا تو کاری برای تهییج مردم نسبت به مصرف مواد انجام داده‌ای؟
- اصلا و ابدا. این کلی توجه جلب می‌کند. مردم، یک جورهایی خودشان می‌خواهند بدانند مواد چه حسی به آدم می‌دهد یا چه طعمی دارد و بعد اعتیاد بیشتر می‌شود.
- هیچ رویایی داری؟ اصلا رویا می‌بینی؟
- هرچه طبیعی باشد. ولی رویا دیدن روزانه؟ نه.
- ولی اکثر مردم رویایی دارند. امیدی برای زندگی‌ات داری؟
- من می‌خواهم روزهایی که خدا به من داده است را با خانواده‌ام زندگی کنم.
- و اگر می‌توانستی دنیا را عوض کنی، این کار را می‌کردی؟
- من همینطور که دنیا هست خوشحالم.
- رابطه‌ات با مادرت چطور است؟
- رابطه‌ام؟ عالی! خیلی خوب. احترام، وابستگی و عشق.
- آینده پسرها و دخترهایت را چطور می‌بینی؟
- خیلی خوب! خوب با هم کنار می‌آیند و خانواده محکمی هستند.
- هیچ وقت مخدر مصرف کرده‌ای؟
- نخیر قربان. خیلی سال پیش امتحانشان کردم. ولی اعتیاد؟ نه.
- چند سال پیش؟
- من در حداقل ۲۰ سال اخیر هیچ مخدری مصرف نکرده‌ام.
- و اگر از تو بخواهم که خودت را از بیرون تعریف کنی. فرض کنیم که خودت نیستی و کسی هستی که خودت را بهتر از هرکسی در جهان می‌شناسی، خودت را چطور تعریف می‌کنی؟
- خب من اگر می‌شناختمش از نظر من کسی است که به هیچ وجه به دنبال دردسر نیست. به هیچ وجه.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#M003
«خواکین گوزمن» احتمالا بزرگترین قاچاقچی مواد مخدر در تمام جهان است. چند روز پیش، برای سومین بار گرفتار پلیس‌ها شد. دو بار قبلی را از زندان فرار کرده بود که فقط برای یک بارش از حفر تونلی به طول ۲ کیلومتر استفاده شده بود. مکزیکی‌ها او را «ال‌چاپو» یعنی کوتوله می‌خوانند. جالب آنکه با وجود انبوهی از اتهامات، «ال‌پاچو» در میان بسیاری از مکزیکی‌ها به شدت محبوب است. به فقرا کمک می‌کند. حتی در ساخت ورزشگاه و بیمارستان در محله‌های فقیرتر مکزیک هم همکاری دارد. برای بسیاری از مردم منطقه که امیدشان را از سیاست‌مداران بریده‌اند، شاید ال‌چاپو یک جور رابینهود کوتوله باشد.
چند ماه پیش از بازداشت ال‌پاچو، «شان پن»، بازیگر و کارگردان شناخته شده آمریکایی موفق به ملاقاتی مخفیانه و مصاحبه با او شد که خواندن‌اش خالی از لطف نیست. گزیده‌ای از این مصاحبه را در زیر می‌خوانید. برای متن کامل‌تر می‌توانید به وبلاگ «مجمع دیوانگان» مراجعه کنید: goo.gl/m74QVi
(ترجمه: محمد افخمی @Mohamad_Afkhami)
- کودکی‌ات چگونه گذشت؟
- چیزی که از شش سالگی‌ام تا امروز به یاد دارم این است که پدر و مادرم بسیار متین و بسیار فقیر بودند. به یاد دارم که مادرم برای حمایت از خانواده نان می‌پخت و من نان‌ها را می‌فروختم.
- و چطور درگیر تجارت مواد مخدر شدی؟
- خب، از وقتی پانزده سالم بود و بعد از آن، من در حاشیه شهر «بادیراگاتو» بودم. در آن منطقه حتی امروز هم فرصت شغلی وجود ندارد. تنها راه به دست آوردن پولی که بشود با آن غذا خرید و و زنده ماند این بود که خشخاش و ماریجوانا بکارید. در همان سن و سال من شروع کردم به کاشتن این‌ها و فروختن‌شان. چیزی که می‌توانم به شما بگویم همین است.
- راست می‌گویند که مواد مخدر انسانیت را نابود می‌کند و به انسان‌ها لطمه می‌زند؟
- بله خب این حقیقت است که مواد مخدر آدم‌ها را نابود می‌کند. متاسفانه همانطور که گفتم جایی که من در آن بزرگ شدم برای زنده ماندن راه دیگری وجود نداشت و هنوز هم راه دیگری وجود ندارد.
- فکر نمی‌کنی که در قبال میزان بالای اعتیاد در جهان مسوولی؟
- نه این اشتباه است. چون روزی که من وجود نداشته باشم هم مصرف مواد به هیچ وجه کم نمی‌شود. قاچاق مواد کم شود؟ اشتباه است.
- چشم‌انداز تجارت‌تان چطور است؟ از بین می‌رود یا بزرگتر می‌شود؟
- نه؛ از بین نمی‌رود، چون هرچه زمان می‌گذرد ما مردم بیشتری می‌شویم و این هیچ وقت تمام نمی‌شود.
- به نظرت فعالیت‌هایت روی مکزیک چه تاثیری دارد؟ فکر می‌کنی تاثیر بزرگی دارد؟
- نه به هیچ وجه. به هیچ وجه.
- چرا؟
- چون قاچاق مواد فقط به یک نفر متکی نیست. به خیلی آدم‌ها متکی است.
- به نظرت در این بین چه کسی مقصر است؟ کسانی که مواد را می‌فروشند یا کسانی که مصرف می‌کنند؟
- اگر مصرفی نبود، فروشی هم نبود. این که مصرف روز به روز بیشتر می‌شود واقعیت دارد، پس فروش هم بزرگ و بزرگتر می‌شود.
- به ما می‌گویند که آووکادو برای شما خوب است. لیمو برای شما خوب است. ولی هیچ وقت نمی‌بینم کسی برای مواد مخدر تبلیغ کند. آیا تو کاری برای تهییج مردم نسبت به مصرف مواد انجام داده‌ای؟
- اصلا و ابدا. این کلی توجه جلب می‌کند. مردم، یک جورهایی خودشان می‌خواهند بدانند مواد چه حسی به آدم می‌دهد یا چه طعمی دارد و بعد اعتیاد بیشتر می‌شود.
- هیچ رویایی داری؟ اصلا رویا می‌بینی؟
- هرچه طبیعی باشد. ولی رویا دیدن روزانه؟ نه.
- ولی اکثر مردم رویایی دارند. امیدی برای زندگی‌ات داری؟
- من می‌خواهم روزهایی که خدا به من داده است را با خانواده‌ام زندگی کنم.
- و اگر می‌توانستی دنیا را عوض کنی، این کار را می‌کردی؟
- من همینطور که دنیا هست خوشحالم.
- رابطه‌ات با مادرت چطور است؟
- رابطه‌ام؟ عالی! خیلی خوب. احترام، وابستگی و عشق.
- آینده پسرها و دخترهایت را چطور می‌بینی؟
- خیلی خوب! خوب با هم کنار می‌آیند و خانواده محکمی هستند.
- هیچ وقت مخدر مصرف کرده‌ای؟
- نخیر قربان. خیلی سال پیش امتحانشان کردم. ولی اعتیاد؟ نه.
- چند سال پیش؟
- من در حداقل ۲۰ سال اخیر هیچ مخدری مصرف نکرده‌ام.
- و اگر از تو بخواهم که خودت را از بیرون تعریف کنی. فرض کنیم که خودت نیستی و کسی هستی که خودت را بهتر از هرکسی در جهان می‌شناسی، خودت را چطور تعریف می‌کنی؟
- خب من اگر می‌شناختمش از نظر من کسی است که به هیچ وجه به دنبال دردسر نیست. به هیچ وجه.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
در ستایش غرور، در مذمت حقارتی زیر نقاب افتادگی
#A021
آرمان امیری @ArmanParian – برخی کلمات، به صورتی ابتدا به ساکن در عرف زبانی ما دارای بار منفی یا مثبتی هستند. «غرور» قطعا یکی از همین کلمات است که معمولا با بار منفی به کار می‌رود. «فلانی مغرور است» احتمالا عبارتی در نکوهش اخلاقیات «فلانی» به حساب می‌آید. من اما نگاه متفاوتی به این صفت انسانی دارم.
«پست‌تر از خاک بودن»، یک فحش نیست، اگر در ادبیات صوفیانه و سنت درویشی به کار رود. اگر بود شاعر نمی‌سرود: «... از خاک بیشتر نه، که از خاک کم‌تریم». در اخلاق خانقاهی، برای فرد درویش «خاکساری» مورد ستایش است و ای بسا اغراق در آن به افزایش درجه اعتبار بینجامد. باز هم من نگاه متفاوتی به این صفت انسانی دارم.
انسانی که به صورت مداوم خود را «کم»، «کمترین»، یا با ادبیاتی خاص «الاحقر» خطاب کند، به مرور این پستی و حقارت در وجودش رسوخ می‌کند. عجیب نیست که در لمپن‌ترین اقشار جامعه، در آن لایه‌هایی که به صورت معمول «اراذل و اوباش» شناخته می‌شوند اتفاقا این ادبیات «چاکرم، مخلصم، کوچیکم، خاک پاتم و ...» بیش از هر جای دیگری به چشم می‌خورد. لمپن‌ها در برخورد با یکدیگر مدام از این ادبیات به ظاهر فروتنانه استفاده می‌کنند و این در حالی است که هر کدام ادعای لاتی و بزن بهادری‌شان از دیگری بیشتر است. محصول این دوگانه رفتاری و گفتاری، سرانجام خودش به یک رذالت اخلاقی جدید دامن می‌زند: «دو رویی»!
لمپن‌های «خاک پا» عادت می‌کنند که جهان را به همین صورت ببینند: «در ظاهر ادعای فروتنی می‌کنیم و در باطن می‌دانیم که ما برتر هستیم. جلوی رو تواضع به خرج می‌دهیم و پشت سر شاخ می‌شکنیم». این رذالت اما ابدا منحصر به رفتار و گفتار لمپن‌های چاقو به دست نیست. لمپن‌های قلم به دست به مراتب نمونه‌های پیشرفته‌تری هستند و رذالت پیچیده‌تری نیز از خود بروز می‌دهند.
جنایات و بی‌رحمی‌هایی که تاریخ این کشور از «صوفیان» و اهل خانقاه سراغ دارد ابدا با نسخه‌های دیگر گروه‌های قابل قیاس نیست. «الاحقر»ها و «کمتر از خاک»ها هربار که روی دیگر خود را بروز داده‌اند چنان جنایتی به نمایش گذاشته‌اند که چنگیزها در برابرشان سپر بیندازند. «شاه اسماعیل صفوی»، تنها یک نمونه شهرت یافته از این دست موارد خشونت است که از کشته پشته ساخته.
«این بنده کمترین» و «الاحقر»، علی رغم ظاهر متواضعانه‌شان، اغراق‌شده‌ترین اشکال خودنمایی هستند. تمایلی بیمارگونه و افراطی به پررنگ کردن «خود» در هر مجلس و هر بحثی. گوینده از چنان ضعف شخصیتی رنج می‌برد که هر بار ناچار است به اصرار نظر مخاطب را نه به کلام یا نظرش، بلکه به خودِ خودش جلب کند. انگار که فریاد می‌زند: «حالا که داریم حرف می‌زنیم، لحظه‌ای هم سرت را از مباحث بیرون بکش و یک نگاهی هم به خود من بینداز. ببین چه آدم قابل توجهی هستم»! اگر به واقع جناب «کمترین» گوهری چون تواضع در انبان معرفت خود داشته باشد، چه نیازی به این همه تاکید و تظاهر؟ اما فروتنی فردی جناب «الاحقر» به مصداق آن مشک نیست که خود ببوید، پس به ناچار عطار باید مدام آن را در بوق و کرنا کند.
انسانی که کرامت انسانی و ذاتی خودش را در گفتار روزمره رعایت نکند، یا اساسا عزت نفسی ندارد، یا آنقدر آن را لکه‌دار کرده که جز نسخه‌ای دروغین و ریاکارانه چیزی از آن باقی نمانده است. چنین انسانی نمی‌تواند برای دیگران نیز عزت نفسی قایل شود. در نقطه مقابل‌اش روحیه‌ای قرار دارد که به خودش احترام می‌گذارد. برای خودش ارزش قایل است. عزت نفس و کرامت انسانی خودش را قابل احترام و حتی افتخار می‌داند. در یک کلام، شخصیت و البته «غرور» دارد. این «غرور» با «تکبر» یک دنیا فاصله دارد. «تکبر» صفت بارز همان جناب «الاحقر» است. الاحقر که نقاب بیندازد، به خوبی نشان می‌دهد که چگونه «تکبر» روی دیگر «حقارت» است، در حالی که «غرور» صرفا بر «کرامت» بنا می‌شود.
فرد مغرور حاضر به تملق هیچ کسی نیست. (نه فقط ارباب قدرت، بلکه هر شخص عادی در یک برخورد عادی و روزمره) اما خودداری از تملق‌ش به معنای بی‌احترامی به شان دیگران نیست. «غرور» به شما می‌گوید: نفش شما عزیزتر از آن است که دست به تملق دیگری بزند و شان دیگری نیز محترم‌تر از آن است که به تمجید و تملق آلوده شود.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A021
آرمان امیری @ArmanParian – برخی کلمات، به صورتی ابتدا به ساکن در عرف زبانی ما دارای بار منفی یا مثبتی هستند. «غرور» قطعا یکی از همین کلمات است که معمولا با بار منفی به کار می‌رود. «فلانی مغرور است» احتمالا عبارتی در نکوهش اخلاقیات «فلانی» به حساب می‌آید. من اما نگاه متفاوتی به این صفت انسانی دارم.
«پست‌تر از خاک بودن»، یک فحش نیست، اگر در ادبیات صوفیانه و سنت درویشی به کار رود. اگر بود شاعر نمی‌سرود: «... از خاک بیشتر نه، که از خاک کم‌تریم». در اخلاق خانقاهی، برای فرد درویش «خاکساری» مورد ستایش است و ای بسا اغراق در آن به افزایش درجه اعتبار بینجامد. باز هم من نگاه متفاوتی به این صفت انسانی دارم.
انسانی که به صورت مداوم خود را «کم»، «کمترین»، یا با ادبیاتی خاص «الاحقر» خطاب کند، به مرور این پستی و حقارت در وجودش رسوخ می‌کند. عجیب نیست که در لمپن‌ترین اقشار جامعه، در آن لایه‌هایی که به صورت معمول «اراذل و اوباش» شناخته می‌شوند اتفاقا این ادبیات «چاکرم، مخلصم، کوچیکم، خاک پاتم و ...» بیش از هر جای دیگری به چشم می‌خورد. لمپن‌ها در برخورد با یکدیگر مدام از این ادبیات به ظاهر فروتنانه استفاده می‌کنند و این در حالی است که هر کدام ادعای لاتی و بزن بهادری‌شان از دیگری بیشتر است. محصول این دوگانه رفتاری و گفتاری، سرانجام خودش به یک رذالت اخلاقی جدید دامن می‌زند: «دو رویی»!
لمپن‌های «خاک پا» عادت می‌کنند که جهان را به همین صورت ببینند: «در ظاهر ادعای فروتنی می‌کنیم و در باطن می‌دانیم که ما برتر هستیم. جلوی رو تواضع به خرج می‌دهیم و پشت سر شاخ می‌شکنیم». این رذالت اما ابدا منحصر به رفتار و گفتار لمپن‌های چاقو به دست نیست. لمپن‌های قلم به دست به مراتب نمونه‌های پیشرفته‌تری هستند و رذالت پیچیده‌تری نیز از خود بروز می‌دهند.
جنایات و بی‌رحمی‌هایی که تاریخ این کشور از «صوفیان» و اهل خانقاه سراغ دارد ابدا با نسخه‌های دیگر گروه‌های قابل قیاس نیست. «الاحقر»ها و «کمتر از خاک»ها هربار که روی دیگر خود را بروز داده‌اند چنان جنایتی به نمایش گذاشته‌اند که چنگیزها در برابرشان سپر بیندازند. «شاه اسماعیل صفوی»، تنها یک نمونه شهرت یافته از این دست موارد خشونت است که از کشته پشته ساخته.
«این بنده کمترین» و «الاحقر»، علی رغم ظاهر متواضعانه‌شان، اغراق‌شده‌ترین اشکال خودنمایی هستند. تمایلی بیمارگونه و افراطی به پررنگ کردن «خود» در هر مجلس و هر بحثی. گوینده از چنان ضعف شخصیتی رنج می‌برد که هر بار ناچار است به اصرار نظر مخاطب را نه به کلام یا نظرش، بلکه به خودِ خودش جلب کند. انگار که فریاد می‌زند: «حالا که داریم حرف می‌زنیم، لحظه‌ای هم سرت را از مباحث بیرون بکش و یک نگاهی هم به خود من بینداز. ببین چه آدم قابل توجهی هستم»! اگر به واقع جناب «کمترین» گوهری چون تواضع در انبان معرفت خود داشته باشد، چه نیازی به این همه تاکید و تظاهر؟ اما فروتنی فردی جناب «الاحقر» به مصداق آن مشک نیست که خود ببوید، پس به ناچار عطار باید مدام آن را در بوق و کرنا کند.
انسانی که کرامت انسانی و ذاتی خودش را در گفتار روزمره رعایت نکند، یا اساسا عزت نفسی ندارد، یا آنقدر آن را لکه‌دار کرده که جز نسخه‌ای دروغین و ریاکارانه چیزی از آن باقی نمانده است. چنین انسانی نمی‌تواند برای دیگران نیز عزت نفسی قایل شود. در نقطه مقابل‌اش روحیه‌ای قرار دارد که به خودش احترام می‌گذارد. برای خودش ارزش قایل است. عزت نفس و کرامت انسانی خودش را قابل احترام و حتی افتخار می‌داند. در یک کلام، شخصیت و البته «غرور» دارد. این «غرور» با «تکبر» یک دنیا فاصله دارد. «تکبر» صفت بارز همان جناب «الاحقر» است. الاحقر که نقاب بیندازد، به خوبی نشان می‌دهد که چگونه «تکبر» روی دیگر «حقارت» است، در حالی که «غرور» صرفا بر «کرامت» بنا می‌شود.
فرد مغرور حاضر به تملق هیچ کسی نیست. (نه فقط ارباب قدرت، بلکه هر شخص عادی در یک برخورد عادی و روزمره) اما خودداری از تملق‌ش به معنای بی‌احترامی به شان دیگران نیست. «غرور» به شما می‌گوید: نفش شما عزیزتر از آن است که دست به تملق دیگری بزند و شان دیگری نیز محترم‌تر از آن است که به تمجید و تملق آلوده شود.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
شش دلیل برای جایگزینی دشمنی آمریکا با عربستان
#A022
آرمان امیری @ArmanParian – در حکومت‌های ایدئولوژیک نیاز به «دشمن» از ضروریات بقا به حساب می‌آید. این ضرورت ممکن است از شکلی به شکل دیگر تغییر کند، اما تصور ایدئولوژی بدون دشمن غیرممکن است. گذار از دوران اضطرار، یعنی تغییر موضوع سیاست به ملزومات و ضروریات زندگی روزمره. یعنی تدبیر معاش و این دقیقا پاشنه آشیل ایدئولوژی است. حکومتی که به زندگی روزمره مشغول شود وارد عرصه‌هایی خواهد شد که رقابت، عقلانیت، تدبیر و مصلحت معیارهای سنجش آن به حساب می‌آیند. اینجا دیگر جایی برای شعارزدگی و ماجراجویی نیست. تنها زیر سایه شوم ترس مداوم از دشمن است که هر کمبود و نارسایی را می‌توان بی‌اهمیت جلوه داد.
طی سه دهه نخست انقلاب این دشمن برای ما آمریکا بوده است. حال اما، پس از نرمش قهرمانانه و به دنبال رای رفراندوم‌گونه‌ای که ایرانیان در سال ۹۲ به مذاکره و توافق با «شیطان بزرگ» دادند، به نظر می‌رسد رفته رفته شاهد ظهور یک دشمن جدید هستیم. دشمنی آمریکا دیگر کارایی گذشته را ندارد. حالا عربستان است که از راه رسیده و امکانی را فراهم ساخته تا با هزینه‌هایی به مراتب کمتر، دیوار دشمن تراشی رنگ و جلایی تازه بیابد. گزینه جدید، به چندین و چند دلیل نسبت به دشمن پیشین مزیت دارد:
۱- توجیهات منطقی
دولت آمریکا، دست‌کم در دوره اوباما، بسیار کم اشتباه ظاهر شده است. سال‌ها است که برای تقبیح رفتار آمریکایی‌ها ناچاریم به نمونه‌های دوری چون جنگ ویتنام یا کودتای ۲۸ مرداد ارجاع دهیم. جنگ عراق احتمالا آخرین اشتباه بزرگ آمریکایی‌ها بوده که آن هم برای فقط سود بود. حاکمان از راه رسیده عربستان اما آنقدر در تصمیمات منطقه‌ای اشتباه می‌کنند و چنان کارنامه سیاهی در دموکراسی و حقوق بشر دارند که توجیه دشمنی با آن‌ها بسیار ساده است.
۲- پشتوانه تئوریک
نزدیک به سه دهه طول کشید تا هژمونی گفتمان چپ، (در معنای غرب‌ستیزی‌اش) در جامعه نخبگان و روشنفکران ما کمرنگ شد. آمریکا ستیزی همچون تجسد امپریالیسم‌ستیزی در جامعه نخبگان ما از «پشتوانه تئوریک» کافی برخوردار بود. حالا اما اکثریت جامعه نخبگان ما از عادی‌سازی روابط با جهان غرب و البته آمریکا استقبال می‌کنند. در نقطه مقابل، هرقدر در ضرورت جهانی‌سازی و پیوند با جهان غرب بنیان‌های تئوریک تولید، انباشت و ته‌نشین شده، گفتمان تنش‌زدایی در منطقه نورس، نحیف و فاقد ابعاد تئوریک و کانون‌های گفتمانی است. می‌توان حدس زد که شمار قابل توجهی از نخبگان خاموش از تنش‌های ایجاد شده در منطقه راضی نیستند، اما در برابر دستاورد عادی‌سازی روابط با غرب سکوت را ترجیح داده‌اند. گروه دیگر شهامت ایستادگی در برابر سیل اقبال عمومی از نظامی‌گری در منطقه را ندارند. آن عده هم که قصد اعتراض دارند نمی‌توانند حول یک گفتمان منسجم متحد شوند. سال‌ها جدال با ابدقدرت‌های جهان سبب شده تا حتی نخبگان و روشنفکران ما نیز از تدبیر کافی برای چگونگی مواجهه با خرده بازیگران منطقه‌ای بی‌بهره باشند.
۳- توان رقابت نظامی
اگر ارضای روانی و کودکانه با داستان‌های نفوذ سردار آریایی به دالان‌های پنتاگون را نادیده بگیریم، عقلا و نیمه عقلای قوم می‌دانند که وضعیت توازن قوای ما با دشمن قبلی به چه صورت است. در برابر دشمن جدید اما به احتمال فراوان توان پایداری نظامی داریم و حتی می‌توانیم به پیروزی هم خوش‌بین باشیم. این امید به قدرت نظامی، روحیه پیاده‌نظام ایدئولوژیک را بالا نگه می‌دارد.
۴- بستر تنفر
ایجاد نفرت از آمریکایی‌ها، اگر هم مقدور باشد نیازمند هزینه‌های گزاف تبلیغاتی است. در مورد اعراب، ریشه‌های تاریخی، فرهنگی و حتی گرایش‌های نژادپرستانه فراوانی وجود دارد که یک بستر مناسب برای نفرت پراکنی را آماده ساخته است. در این مورد، گروه‌های بسیاری بدون نواختن حکومت هم آماده به رقص هستند!
۵- منافع اقتصادی
کسی فراموش نمی‌کند که «نرمش قهرمانانه» محصول «تحریم‌های وحشیانه» بود. امروز دیگر اکثر قریب به اتفاق ایرانیان می‌دانند که با قدرت اول اقتصاد جهان نباید شوخی کرد. اما عربستان به صورت مستقیم یک شریک تجاری به حساب نمی‌آید. دست‌کم نه آنقدر که نتوانیم قیدش را بزنیم.
۶- نفوذ فرهنگی
دست‌آخر اینکه وقتی فرزندان ایرانی از خردسالی با تماشای کارتون ابرقهرمانان آمریکایی بزرگ می‌شوند، اهل هنر برای اعلام نتیجه اسکار گوش به زنگ می‌ایستند و تحصیل‌کردگان مملکت رویای دریافت بورسیه تحصیلی از آمریکا را دارند، کسی که از دشمنی با فرهنگ آمریکایی سخن بگوید بیشتر خودش را مضحکه و بدنام کرده است. در مقابل، تنها نفوذ فرهنگی اعراب در کشور ما دین اسلام بود که آن هم به مدد نسخه شیعی به یک شکاف بدل شد. سال‌هاست که دیگر ما دو کشور مسلمان با کعبه و کتابی واحد نیستیم. ما دولتی شیعی هستیم و آن‌ها «وهابی» که هر دو، دیگری را مستحق مرگ می‌دانیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A022
آرمان امیری @ArmanParian – در حکومت‌های ایدئولوژیک نیاز به «دشمن» از ضروریات بقا به حساب می‌آید. این ضرورت ممکن است از شکلی به شکل دیگر تغییر کند، اما تصور ایدئولوژی بدون دشمن غیرممکن است. گذار از دوران اضطرار، یعنی تغییر موضوع سیاست به ملزومات و ضروریات زندگی روزمره. یعنی تدبیر معاش و این دقیقا پاشنه آشیل ایدئولوژی است. حکومتی که به زندگی روزمره مشغول شود وارد عرصه‌هایی خواهد شد که رقابت، عقلانیت، تدبیر و مصلحت معیارهای سنجش آن به حساب می‌آیند. اینجا دیگر جایی برای شعارزدگی و ماجراجویی نیست. تنها زیر سایه شوم ترس مداوم از دشمن است که هر کمبود و نارسایی را می‌توان بی‌اهمیت جلوه داد.
طی سه دهه نخست انقلاب این دشمن برای ما آمریکا بوده است. حال اما، پس از نرمش قهرمانانه و به دنبال رای رفراندوم‌گونه‌ای که ایرانیان در سال ۹۲ به مذاکره و توافق با «شیطان بزرگ» دادند، به نظر می‌رسد رفته رفته شاهد ظهور یک دشمن جدید هستیم. دشمنی آمریکا دیگر کارایی گذشته را ندارد. حالا عربستان است که از راه رسیده و امکانی را فراهم ساخته تا با هزینه‌هایی به مراتب کمتر، دیوار دشمن تراشی رنگ و جلایی تازه بیابد. گزینه جدید، به چندین و چند دلیل نسبت به دشمن پیشین مزیت دارد:
۱- توجیهات منطقی
دولت آمریکا، دست‌کم در دوره اوباما، بسیار کم اشتباه ظاهر شده است. سال‌ها است که برای تقبیح رفتار آمریکایی‌ها ناچاریم به نمونه‌های دوری چون جنگ ویتنام یا کودتای ۲۸ مرداد ارجاع دهیم. جنگ عراق احتمالا آخرین اشتباه بزرگ آمریکایی‌ها بوده که آن هم برای فقط سود بود. حاکمان از راه رسیده عربستان اما آنقدر در تصمیمات منطقه‌ای اشتباه می‌کنند و چنان کارنامه سیاهی در دموکراسی و حقوق بشر دارند که توجیه دشمنی با آن‌ها بسیار ساده است.
۲- پشتوانه تئوریک
نزدیک به سه دهه طول کشید تا هژمونی گفتمان چپ، (در معنای غرب‌ستیزی‌اش) در جامعه نخبگان و روشنفکران ما کمرنگ شد. آمریکا ستیزی همچون تجسد امپریالیسم‌ستیزی در جامعه نخبگان ما از «پشتوانه تئوریک» کافی برخوردار بود. حالا اما اکثریت جامعه نخبگان ما از عادی‌سازی روابط با جهان غرب و البته آمریکا استقبال می‌کنند. در نقطه مقابل، هرقدر در ضرورت جهانی‌سازی و پیوند با جهان غرب بنیان‌های تئوریک تولید، انباشت و ته‌نشین شده، گفتمان تنش‌زدایی در منطقه نورس، نحیف و فاقد ابعاد تئوریک و کانون‌های گفتمانی است. می‌توان حدس زد که شمار قابل توجهی از نخبگان خاموش از تنش‌های ایجاد شده در منطقه راضی نیستند، اما در برابر دستاورد عادی‌سازی روابط با غرب سکوت را ترجیح داده‌اند. گروه دیگر شهامت ایستادگی در برابر سیل اقبال عمومی از نظامی‌گری در منطقه را ندارند. آن عده هم که قصد اعتراض دارند نمی‌توانند حول یک گفتمان منسجم متحد شوند. سال‌ها جدال با ابدقدرت‌های جهان سبب شده تا حتی نخبگان و روشنفکران ما نیز از تدبیر کافی برای چگونگی مواجهه با خرده بازیگران منطقه‌ای بی‌بهره باشند.
۳- توان رقابت نظامی
اگر ارضای روانی و کودکانه با داستان‌های نفوذ سردار آریایی به دالان‌های پنتاگون را نادیده بگیریم، عقلا و نیمه عقلای قوم می‌دانند که وضعیت توازن قوای ما با دشمن قبلی به چه صورت است. در برابر دشمن جدید اما به احتمال فراوان توان پایداری نظامی داریم و حتی می‌توانیم به پیروزی هم خوش‌بین باشیم. این امید به قدرت نظامی، روحیه پیاده‌نظام ایدئولوژیک را بالا نگه می‌دارد.
۴- بستر تنفر
ایجاد نفرت از آمریکایی‌ها، اگر هم مقدور باشد نیازمند هزینه‌های گزاف تبلیغاتی است. در مورد اعراب، ریشه‌های تاریخی، فرهنگی و حتی گرایش‌های نژادپرستانه فراوانی وجود دارد که یک بستر مناسب برای نفرت پراکنی را آماده ساخته است. در این مورد، گروه‌های بسیاری بدون نواختن حکومت هم آماده به رقص هستند!
۵- منافع اقتصادی
کسی فراموش نمی‌کند که «نرمش قهرمانانه» محصول «تحریم‌های وحشیانه» بود. امروز دیگر اکثر قریب به اتفاق ایرانیان می‌دانند که با قدرت اول اقتصاد جهان نباید شوخی کرد. اما عربستان به صورت مستقیم یک شریک تجاری به حساب نمی‌آید. دست‌کم نه آنقدر که نتوانیم قیدش را بزنیم.
۶- نفوذ فرهنگی
دست‌آخر اینکه وقتی فرزندان ایرانی از خردسالی با تماشای کارتون ابرقهرمانان آمریکایی بزرگ می‌شوند، اهل هنر برای اعلام نتیجه اسکار گوش به زنگ می‌ایستند و تحصیل‌کردگان مملکت رویای دریافت بورسیه تحصیلی از آمریکا را دارند، کسی که از دشمنی با فرهنگ آمریکایی سخن بگوید بیشتر خودش را مضحکه و بدنام کرده است. در مقابل، تنها نفوذ فرهنگی اعراب در کشور ما دین اسلام بود که آن هم به مدد نسخه شیعی به یک شکاف بدل شد. سال‌هاست که دیگر ما دو کشور مسلمان با کعبه و کتابی واحد نیستیم. ما دولتی شیعی هستیم و آن‌ها «وهابی» که هر دو، دیگری را مستحق مرگ می‌دانیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
۵- مصونیت عرصه سیاست از حضور نظامیان
#A023
(از مجموعه «ملاک‌هایی برای #اصلاحـطلبی»)
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A023
(از مجموعه «ملاک‌هایی برای #اصلاحـطلبی»)
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
۵- مصونیت عرصه سیاست از حضور نظامیان
#A023
(از مجموعه «ملاک‌هایی برای #اصلاحـطلبی»)
آرمان امیری @ArmanParian – می‌گویند در جمهوری روم قانونی وجود داشته که هیچ سردار پیروزی نباید پس از انجام ماموریت، با سپاه خود به روم باز گردد. «جولیوس سزار» این قانون را زیرپا گذاشت. جمهوری از میان رفت و جای خودش را به امپراطوری داد. سال‌ها پیش از آن، در جمهوری‌های آتن، اساسا هیچ ارتش منسجم و مستقلی وجود نداشت. شهروندان آزاد (همانانی که حق رای داشتند) در صورت ضرورت حق داشتند که سلاح به دست گرفته و به جنگ بروند. در برابر از مزایای جنگ (غنیمت و برده) بهره‌مند شوند. همان‌زمان، در امپراطوری پارسیان نخستین نطفه‌های ارتش منسجم و دایمی بسته شده بود. پادشاهان، بر خلاف حاکمان یونان، همواره به ارتش خود متکی باقی ماندند. بدین ترتیب، در ۲۵۰۰ سال تاریخ استبدادی ایران‌زمین، سرنوشت تغییر حکومت‌ها صرفا به شکست ارتش‌ها وابسته شد.
* * *
«نخستین» و احتمالا ساده‌ترین توجیه برای ضرورت فاصله‌گرفتن نظامیان از عرصه سیاست، ضرورت توزیع قوا در جهان سیاست است. ضرورتی که آشکارا در تضاد با انسجام ارتش قرار دارد. سیاست، عرصه توازن قوا است. اگر این توازن به صورتی یک جانبه بر هم بخورد، قطعا نیروی برتر تمام عرصه را قبضه خواهد کرد. بهترین حالت، توزیع متوازن قوای سیاسی میان نیروهایی است که هیچ یک قادر به حذف دیگری نباشند. از این جهت، ضرورت این توزیع ما را بدان‌سو رهنمون می‌کند که اساسا جنس ابزارهای اقتدار سیاسی باید از جنس «توزیع‌پذیر» باشد. قدرت نظامی فاقد این ویژگی است.
«دومین دلیل»، در تغییر جنس مشروعیت حکومت است. نخستین ساختارهای سیاسی در تاریخ بشر صرفا بر پایه «زور» بنا شدند. «زور» در عصر جدید به تنهایی توجیه و دوامی ندارد. پس یکی از کارکردهای اصلاحات، بازسازی ساختار سیاسی بر پایه مولفه‌های مدرن مشروعیت است. یعنی ایجاد دست‌مایه‌هایی از «اقتدار» که بر پایه «زور» بنا نشده باشند. به بیان دیگر، جهت‌گیری اصلاحات سیاسی، باید در راستای جایگزین کردن «اقتدار» به جای «قدرت» باشد. تفاوت‌های «اقتدار» و «قدرت» را می‌توان به صورت خلاصه اینگونه برشمرد:
۱- اقتدار همیشه مشروع و قانونی است اما قدرت ممکن است مشروع یا نامشروع باشد.
۲- اقتدار مبتنی بر رضایت است، اما قدرت اغلب مبتنی بر زور است.
۳- اقتدار بنابر سرشت خود دموکراتیک‌تر از قدرت است.
در واقع، «اقتدار نشان می‌دهد که انسان برای قبولاندن هدف‌های خود چه توانایی‌هایی دارد، در حالی که قدرت توانایی انسان برای تغییر رفتار دیگران است».* ماکس وبر اعتقاد داشت «قدرت فقط وقتی موثر است که مشروع باشد». قدرت مشروع همان «اقتدار» است.
* * *
آن زمان که مجلس ملی تصمیم گرفت «سردار سپه» را با حفظ سمت به نخست وزیری منصوب کند، دکتر محمد مصدق در نطقی مخالف، استدلال کرد که علی‌رغم دستاوردهای قابل تقدیر ایشان در سمت وزارت جنگ، واگذاری نخست‌وزیری به یک نظامی تمامی دستاوردهای مشروطیت ما را بر باد می‌دهد. طبیعتا مصدق در آن موضع خود تنها بود و شد آنچه که می‌دانیم. از آن پس، چه در دوران استبداد رضاشاهی، چه در کودتای محمدرضاشاه و چه پس از انقلاب، زمانی که سپاه وارد عرصه شد و به خودش اجازه داد بارها و بارها رییس دولت را تهدید کرده و به او فشار وارد کند، ما به اندازه کافی تجربه تاریخی برای مشاهده نتایج دخالت نظامیان در سیاست را داریم. با این حال، تجربیات جهانی هم از پینوشه در شیلی گرفته تا ارتش‌های مصر، ترکیه و پاکستان، همه و همه شواهدی هستند مبنی بر فرجام بد ورود نظامیان به عرصه سیاست. بدین ترتیب، در هرکجای جهان، یکی از اصلی‌ترین ملاک‌های سیاست‌مداران اصلاح‌طلب باید تلاش برای مصونیت عرصه سیاست از دخالت نظامیان باشد.
پی‌نوشت:
ارجاعات متن برگرفته از کتاب «بنیادهای علم سیاست» نوشته «عبدالرحمن عالم» است که «نشر نی» منتشر کرده.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A023
(از مجموعه «ملاک‌هایی برای #اصلاحـطلبی»)
آرمان امیری @ArmanParian – می‌گویند در جمهوری روم قانونی وجود داشته که هیچ سردار پیروزی نباید پس از انجام ماموریت، با سپاه خود به روم باز گردد. «جولیوس سزار» این قانون را زیرپا گذاشت. جمهوری از میان رفت و جای خودش را به امپراطوری داد. سال‌ها پیش از آن، در جمهوری‌های آتن، اساسا هیچ ارتش منسجم و مستقلی وجود نداشت. شهروندان آزاد (همانانی که حق رای داشتند) در صورت ضرورت حق داشتند که سلاح به دست گرفته و به جنگ بروند. در برابر از مزایای جنگ (غنیمت و برده) بهره‌مند شوند. همان‌زمان، در امپراطوری پارسیان نخستین نطفه‌های ارتش منسجم و دایمی بسته شده بود. پادشاهان، بر خلاف حاکمان یونان، همواره به ارتش خود متکی باقی ماندند. بدین ترتیب، در ۲۵۰۰ سال تاریخ استبدادی ایران‌زمین، سرنوشت تغییر حکومت‌ها صرفا به شکست ارتش‌ها وابسته شد.
* * *
«نخستین» و احتمالا ساده‌ترین توجیه برای ضرورت فاصله‌گرفتن نظامیان از عرصه سیاست، ضرورت توزیع قوا در جهان سیاست است. ضرورتی که آشکارا در تضاد با انسجام ارتش قرار دارد. سیاست، عرصه توازن قوا است. اگر این توازن به صورتی یک جانبه بر هم بخورد، قطعا نیروی برتر تمام عرصه را قبضه خواهد کرد. بهترین حالت، توزیع متوازن قوای سیاسی میان نیروهایی است که هیچ یک قادر به حذف دیگری نباشند. از این جهت، ضرورت این توزیع ما را بدان‌سو رهنمون می‌کند که اساسا جنس ابزارهای اقتدار سیاسی باید از جنس «توزیع‌پذیر» باشد. قدرت نظامی فاقد این ویژگی است.
«دومین دلیل»، در تغییر جنس مشروعیت حکومت است. نخستین ساختارهای سیاسی در تاریخ بشر صرفا بر پایه «زور» بنا شدند. «زور» در عصر جدید به تنهایی توجیه و دوامی ندارد. پس یکی از کارکردهای اصلاحات، بازسازی ساختار سیاسی بر پایه مولفه‌های مدرن مشروعیت است. یعنی ایجاد دست‌مایه‌هایی از «اقتدار» که بر پایه «زور» بنا نشده باشند. به بیان دیگر، جهت‌گیری اصلاحات سیاسی، باید در راستای جایگزین کردن «اقتدار» به جای «قدرت» باشد. تفاوت‌های «اقتدار» و «قدرت» را می‌توان به صورت خلاصه اینگونه برشمرد:
۱- اقتدار همیشه مشروع و قانونی است اما قدرت ممکن است مشروع یا نامشروع باشد.
۲- اقتدار مبتنی بر رضایت است، اما قدرت اغلب مبتنی بر زور است.
۳- اقتدار بنابر سرشت خود دموکراتیک‌تر از قدرت است.
در واقع، «اقتدار نشان می‌دهد که انسان برای قبولاندن هدف‌های خود چه توانایی‌هایی دارد، در حالی که قدرت توانایی انسان برای تغییر رفتار دیگران است».* ماکس وبر اعتقاد داشت «قدرت فقط وقتی موثر است که مشروع باشد». قدرت مشروع همان «اقتدار» است.
* * *
آن زمان که مجلس ملی تصمیم گرفت «سردار سپه» را با حفظ سمت به نخست وزیری منصوب کند، دکتر محمد مصدق در نطقی مخالف، استدلال کرد که علی‌رغم دستاوردهای قابل تقدیر ایشان در سمت وزارت جنگ، واگذاری نخست‌وزیری به یک نظامی تمامی دستاوردهای مشروطیت ما را بر باد می‌دهد. طبیعتا مصدق در آن موضع خود تنها بود و شد آنچه که می‌دانیم. از آن پس، چه در دوران استبداد رضاشاهی، چه در کودتای محمدرضاشاه و چه پس از انقلاب، زمانی که سپاه وارد عرصه شد و به خودش اجازه داد بارها و بارها رییس دولت را تهدید کرده و به او فشار وارد کند، ما به اندازه کافی تجربه تاریخی برای مشاهده نتایج دخالت نظامیان در سیاست را داریم. با این حال، تجربیات جهانی هم از پینوشه در شیلی گرفته تا ارتش‌های مصر، ترکیه و پاکستان، همه و همه شواهدی هستند مبنی بر فرجام بد ورود نظامیان به عرصه سیاست. بدین ترتیب، در هرکجای جهان، یکی از اصلی‌ترین ملاک‌های سیاست‌مداران اصلاح‌طلب باید تلاش برای مصونیت عرصه سیاست از دخالت نظامیان باشد.
پی‌نوشت:
ارجاعات متن برگرفته از کتاب «بنیادهای علم سیاست» نوشته «عبدالرحمن عالم» است که «نشر نی» منتشر کرده.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
خب شما همان ...ات را بکن و برو!
#A024
آرمان امیری @ArmanParian – «عباس امیر انتظام» در جایی از خاطرات روزانه‌اش می‌آورد:
هفته اول اسفند ۱۳۵۷
من از روز ۲۲ بهمن ۵۷ در سمت معاون نخست‌وزیر مشغول کار شده بودم. هفته‌ای سه روز در نخست‌وزیری می‌خوابیدم. صبح یکی از این روزها منشی من اطلاع داد که شخصی به نام آیت‌الله شبیر خاقانی از خرمشهر می‌خواهد با من صحبت کند. ابتدا شخص دیگری که بعدا فهمیدم پسر ایشان بود در تلفن گفت که آقا می‌گویند در مدت زمامداری دولت موقت (دومین هفته دولت) مشکلات همچنان باقی است، وضع اتوبوس‌رانی، مشکل مسکن، مساله فرهنگ و ... تغییر پیدا نکرده است. اگر تا چند روز دیگر تغییری حاصل نشد ما خوزستان را جدا می‌کنیم».
(آن سوی اتهام، خاطرات عباس امیرانتظام، جلد نخست، نشر نی، ص۲۵)
* * *
یک جوک قدیمی بود که حتما شنیده‌اید. می‌گفتند یک بنده خدایی هر روز می‌رفت دم در یک داروخانه و می‌گفت «شما میخ دارید؟» هر بار که می‌گفتند نداریم می‌گفت «ای ... کردم به داروخانه‌ای که میخ ندارد». بعد از یک مدت گفتند چند میخ بیاوریم که این دست از سر ما بردارد. بار بعدی که فهمید میخ دارند گفت «ای ... کردم به داروخانه‌ای که میخ دارد».
حالا حکایت برخی از دوستان در برابر مساله رفع تحریم‌های کشور هم دست‌کمی از این دو ماجرا ندارد. هنوز به صبح رفع برجام نرسیده‌ایم یادشان افتاده که مردم هنوز فقیر هستند و این خبرهای الکی دل کسی را سیر نمی‌کند. از سوی دیگر می‌شود تصور کرد که همین دوستان، یک عمر داشته‌اند ... می‌کردند به مملکتی که حتی توان خرید هواپیما هم ندارد و با بیشترین سوانح هوایی در کل جهان، جان شهروندان خودش را به خطر می‌اندازد. حالا هم که بالاخره این مشکل قدیمی و اتفاقا بسیار کلیدی حل شده، باز دوستان اصرار دارند یک ... بکنند به مملکتی که مردم‌اش فقیرند اما هواپیمای تازه می‌خرد!
(تصویر بالا متعلق است به کاریکاتور روزنامه شهروند که صبح روز اعلام برجام منتشر شد. اگر تصویر را ندارید از لینک زیر آن را ببینید: http://goo.gl/602rfM)
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A024
آرمان امیری @ArmanParian – «عباس امیر انتظام» در جایی از خاطرات روزانه‌اش می‌آورد:
هفته اول اسفند ۱۳۵۷
من از روز ۲۲ بهمن ۵۷ در سمت معاون نخست‌وزیر مشغول کار شده بودم. هفته‌ای سه روز در نخست‌وزیری می‌خوابیدم. صبح یکی از این روزها منشی من اطلاع داد که شخصی به نام آیت‌الله شبیر خاقانی از خرمشهر می‌خواهد با من صحبت کند. ابتدا شخص دیگری که بعدا فهمیدم پسر ایشان بود در تلفن گفت که آقا می‌گویند در مدت زمامداری دولت موقت (دومین هفته دولت) مشکلات همچنان باقی است، وضع اتوبوس‌رانی، مشکل مسکن، مساله فرهنگ و ... تغییر پیدا نکرده است. اگر تا چند روز دیگر تغییری حاصل نشد ما خوزستان را جدا می‌کنیم».
(آن سوی اتهام، خاطرات عباس امیرانتظام، جلد نخست، نشر نی، ص۲۵)
* * *
یک جوک قدیمی بود که حتما شنیده‌اید. می‌گفتند یک بنده خدایی هر روز می‌رفت دم در یک داروخانه و می‌گفت «شما میخ دارید؟» هر بار که می‌گفتند نداریم می‌گفت «ای ... کردم به داروخانه‌ای که میخ ندارد». بعد از یک مدت گفتند چند میخ بیاوریم که این دست از سر ما بردارد. بار بعدی که فهمید میخ دارند گفت «ای ... کردم به داروخانه‌ای که میخ دارد».
حالا حکایت برخی از دوستان در برابر مساله رفع تحریم‌های کشور هم دست‌کمی از این دو ماجرا ندارد. هنوز به صبح رفع برجام نرسیده‌ایم یادشان افتاده که مردم هنوز فقیر هستند و این خبرهای الکی دل کسی را سیر نمی‌کند. از سوی دیگر می‌شود تصور کرد که همین دوستان، یک عمر داشته‌اند ... می‌کردند به مملکتی که حتی توان خرید هواپیما هم ندارد و با بیشترین سوانح هوایی در کل جهان، جان شهروندان خودش را به خطر می‌اندازد. حالا هم که بالاخره این مشکل قدیمی و اتفاقا بسیار کلیدی حل شده، باز دوستان اصرار دارند یک ... بکنند به مملکتی که مردم‌اش فقیرند اما هواپیمای تازه می‌خرد!
(تصویر بالا متعلق است به کاریکاتور روزنامه شهروند که صبح روز اعلام برجام منتشر شد. اگر تصویر را ندارید از لینک زیر آن را ببینید: http://goo.gl/602rfM)
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
روزنامه شهروند
کارتون شهر
| نازنین جمشید‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی | کارتونیست |
nana.jamshidi@gmail.com
nana.jamshidi@gmail.com
زندانی گذشته
#A025
آرمان امیری @ArmanParian – جناب ظریف، در گفت و گوی دیشب خود با صدا و سیما، ناخودآگاه از تعبیر جالبی استفاده کردند که بسیار به دل من نشست. هرچند گویا خود جناب وزیر از به کار بردن آن پشیمان شد و سعی کرد جمله ناتمام را به گونه دیگری تغییر دهد، اما حقیقت نهفته در آن به قدری عمیق و آشنا بود که از ذهن من زدوده نخواهد شد: «زندانی گذشته».
منظور جناب ظریف از این که «ما دیگر زندانی گذشته نیستیم» این بود که بخش عمده‌ای از دشواری‌‌های پیش روی دولت و مذاکره کنندگان محصول اشتباهات دولت پیشین بود که تحریم‌های شدید و قطع‌نامه‌های شورای امنیت را به دنبال آورده بود. با این حال، من گمان می‌کنم، نه تنها تمامی دولت‌های ما و نه تنها تمامی احزاب و گروه‌های سیاسی ما، بلکه تک تک شهروندان این سرزمین، سال‌های سال است که «زندانی گذشته» هستند.
* * *
سال‌ها پیش و در دوران دانشجویی، دوستان بسیار عزیزی داشتم که در حوزه سیاست از دل‌بستگان «حزب توده ایران» بودند. هر گاه بحث‌مان از دایره دوستی خارج می‌شد و به سیاست و ماجرای کودتای ۲۸ مرداد می‌رسید، ناخودآگاه به سمت جایگاه دو دشمن سوق داده می‌شدیم. بنده در انتقاد از برخی اقدامات حزب در تخریب مصدق و دوستان از آن طرف در انتقاد از برخی اقدامات مصدق و طرفداران‌ش در حمله به تجمعات توده‌ای‌ها. بحث گاه بالا می‌گرفت و دوستانی بسیار نزدیک و صمیمی در رده دشمن متخاصم در می‌آمدند. برای چه؟ بر سر چه؟ اتفاقاتی که ده‌ها سال پیش از تولد هر یک از ما رخ داده بود؟ اعمالی که نه ما و نه حتی پدران‌مان هیچ نقشی در آن نداشتیم و نتیجه مباحث ما نیز هیچ تغییری در پیامدهایش هم ایجاد نمی‌کرد؟
* * *
در بازخوانی وقایع ایران باستان، گروهی چنان مسحور پیشینه باستانی کشور می‌شوند و چنان در افسوس شکست‌هایی همچون قادسیه و نهاوند فرو می‌روند که ناخودآگاه عرب‌ستیزی پیشه می‌کنند. از هرآنچه رنگ و بوی عربی داشته باشد کینه و نفرت به دل می‌گیرند. گروه دیگری به صورت متقابل هرگونه تعلق خاطر به پیشینه باستانی کشور را در چهارچوب اسلام‌ستیزی تفسیر می‌کنند و باز هم یک جدال دیگر. باز هم اسارت در گذشته‌ای هزاران ساله که تمام شده و رفته است اما گویا نمی‌خواهیم دست از سرش بر داریم، یا سایه شوم آن نمی‌خواهد که از سر ما کم شود.
* * *
زندانی گذشته بودن، صرفا یک پدیده ایرانی نیست. برای مثال بخش عمده‌ای از جامعه آلمانی نیز همچنان شرمسار اقدامات هیتلر و جامعه نیم قرن پیش آلمان است. با این حال بعید است که هیچ ملت و دولتی به اندازه ایرانیان این چنین آشکار و مصمم از اسارت خود در گذشته پاسداری کنند. خساراتی که هندی‌ها از استعمار انگلستان متقبل شدند و انبوه کشته شدگان‌شان در جریان جنبش استقلال با هیچ کشور دیگری قابل قیاس نیست. اما امروز کمتر نشانی از کین‌توزی و انتقام‌جویی در میان هندی‌ها مشاهده می‌شود. شعارشان شاید «ببخش و فراموش کن» باشد. شاید هم «فراموش نکن، اما ببخش». ولی ما رویه دیگری داریم. حتی ارشدترین مقامات حکومتی ما ذره‌بین به دست می‌گیرند تا رد پای «خباثت» انگلستان را در تاریخ کشور پیدا کنند تا از آن دست‌مایه‌ای برای تئوریزه کردن عداوتی دنباله‌دار بسازند. ما چنان پای در گذشته داریم که آتش کین‌توزی و انتقام‌جویی‌مان فروکش نمی‌کند. پس هیچ گونه «ببخش»ی در کار نخواهد بود.
سال‌هاست در برخورد با هر سیاست‌مداری که از راه می‌رسد، گروهی چماق تاریخ به دست می‌گیرند. می‌خواهند تک تک مواضع و نظرات او را در دوران انقلاب، در دهه شصت، در جریان فلان واقعه تاریخی و بهمان اتفاق ناخوش‌آیند بررسی کنند. ظاهر امر شاید ادعای «تجربه تاریخی» و پندآموزی از گذشته باشد. اما عملا درافتادن به دام «انتقام‌جویی» است. گرایشی لجوجانه برای زنده نگه داشتن هر اتفاقی که دیگر گذشته است. تا جایی که به نظر می‌رسد برخی از ما چنان بر این انتقام‌جویی تاریخی خود مصر هستیم که حتی حاضر هستیم امروز خود و فردای فرزندان‌مان را قربانی این کینه‌های تاریخی کنیم. چرا که ما هنوز «زندانی گذشته» هستیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A025
آرمان امیری @ArmanParian – جناب ظریف، در گفت و گوی دیشب خود با صدا و سیما، ناخودآگاه از تعبیر جالبی استفاده کردند که بسیار به دل من نشست. هرچند گویا خود جناب وزیر از به کار بردن آن پشیمان شد و سعی کرد جمله ناتمام را به گونه دیگری تغییر دهد، اما حقیقت نهفته در آن به قدری عمیق و آشنا بود که از ذهن من زدوده نخواهد شد: «زندانی گذشته».
منظور جناب ظریف از این که «ما دیگر زندانی گذشته نیستیم» این بود که بخش عمده‌ای از دشواری‌‌های پیش روی دولت و مذاکره کنندگان محصول اشتباهات دولت پیشین بود که تحریم‌های شدید و قطع‌نامه‌های شورای امنیت را به دنبال آورده بود. با این حال، من گمان می‌کنم، نه تنها تمامی دولت‌های ما و نه تنها تمامی احزاب و گروه‌های سیاسی ما، بلکه تک تک شهروندان این سرزمین، سال‌های سال است که «زندانی گذشته» هستند.
* * *
سال‌ها پیش و در دوران دانشجویی، دوستان بسیار عزیزی داشتم که در حوزه سیاست از دل‌بستگان «حزب توده ایران» بودند. هر گاه بحث‌مان از دایره دوستی خارج می‌شد و به سیاست و ماجرای کودتای ۲۸ مرداد می‌رسید، ناخودآگاه به سمت جایگاه دو دشمن سوق داده می‌شدیم. بنده در انتقاد از برخی اقدامات حزب در تخریب مصدق و دوستان از آن طرف در انتقاد از برخی اقدامات مصدق و طرفداران‌ش در حمله به تجمعات توده‌ای‌ها. بحث گاه بالا می‌گرفت و دوستانی بسیار نزدیک و صمیمی در رده دشمن متخاصم در می‌آمدند. برای چه؟ بر سر چه؟ اتفاقاتی که ده‌ها سال پیش از تولد هر یک از ما رخ داده بود؟ اعمالی که نه ما و نه حتی پدران‌مان هیچ نقشی در آن نداشتیم و نتیجه مباحث ما نیز هیچ تغییری در پیامدهایش هم ایجاد نمی‌کرد؟
* * *
در بازخوانی وقایع ایران باستان، گروهی چنان مسحور پیشینه باستانی کشور می‌شوند و چنان در افسوس شکست‌هایی همچون قادسیه و نهاوند فرو می‌روند که ناخودآگاه عرب‌ستیزی پیشه می‌کنند. از هرآنچه رنگ و بوی عربی داشته باشد کینه و نفرت به دل می‌گیرند. گروه دیگری به صورت متقابل هرگونه تعلق خاطر به پیشینه باستانی کشور را در چهارچوب اسلام‌ستیزی تفسیر می‌کنند و باز هم یک جدال دیگر. باز هم اسارت در گذشته‌ای هزاران ساله که تمام شده و رفته است اما گویا نمی‌خواهیم دست از سرش بر داریم، یا سایه شوم آن نمی‌خواهد که از سر ما کم شود.
* * *
زندانی گذشته بودن، صرفا یک پدیده ایرانی نیست. برای مثال بخش عمده‌ای از جامعه آلمانی نیز همچنان شرمسار اقدامات هیتلر و جامعه نیم قرن پیش آلمان است. با این حال بعید است که هیچ ملت و دولتی به اندازه ایرانیان این چنین آشکار و مصمم از اسارت خود در گذشته پاسداری کنند. خساراتی که هندی‌ها از استعمار انگلستان متقبل شدند و انبوه کشته شدگان‌شان در جریان جنبش استقلال با هیچ کشور دیگری قابل قیاس نیست. اما امروز کمتر نشانی از کین‌توزی و انتقام‌جویی در میان هندی‌ها مشاهده می‌شود. شعارشان شاید «ببخش و فراموش کن» باشد. شاید هم «فراموش نکن، اما ببخش». ولی ما رویه دیگری داریم. حتی ارشدترین مقامات حکومتی ما ذره‌بین به دست می‌گیرند تا رد پای «خباثت» انگلستان را در تاریخ کشور پیدا کنند تا از آن دست‌مایه‌ای برای تئوریزه کردن عداوتی دنباله‌دار بسازند. ما چنان پای در گذشته داریم که آتش کین‌توزی و انتقام‌جویی‌مان فروکش نمی‌کند. پس هیچ گونه «ببخش»ی در کار نخواهد بود.
سال‌هاست در برخورد با هر سیاست‌مداری که از راه می‌رسد، گروهی چماق تاریخ به دست می‌گیرند. می‌خواهند تک تک مواضع و نظرات او را در دوران انقلاب، در دهه شصت، در جریان فلان واقعه تاریخی و بهمان اتفاق ناخوش‌آیند بررسی کنند. ظاهر امر شاید ادعای «تجربه تاریخی» و پندآموزی از گذشته باشد. اما عملا درافتادن به دام «انتقام‌جویی» است. گرایشی لجوجانه برای زنده نگه داشتن هر اتفاقی که دیگر گذشته است. تا جایی که به نظر می‌رسد برخی از ما چنان بر این انتقام‌جویی تاریخی خود مصر هستیم که حتی حاضر هستیم امروز خود و فردای فرزندان‌مان را قربانی این کینه‌های تاریخی کنیم. چرا که ما هنوز «زندانی گذشته» هستیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara