مجمع دیوانگان
13.6K subscribers
753 photos
140 videos
36 files
1.05K links
وبلاگ «مجمع دیوانگان» از سال ۱۳۸۶ آغاز به کار کرد و نسخه تلگرامی آن با سه نویسنده مدیریت می‌شود. اینجا به مسایل روز، سیاست، جامعه و هنر می‌پردازیم.
.

ارتباط با ادمین کانال:
@DivaneSaraAdmin
.

اینستاگرام:
instagram.com/divanesara_
Download Telegram
یادداشت وارده:
سه قطره خون؛ به یاد احمد، مصطفی و آذر
#V 051
https://t.me/divanesara/969

نویسنده مهمان: سروش افخمی @Soroushafkhami- «دانشجويان براي گرفتن تفنگ سربازان حمله كردند و سربازان نيز اجباراً تيرهايي به هوا شليك نمودند و تصادفا سه نفر كشته شد»*

همین عبارت کوتاه را همیشه شنیده‌ایم؛ همیشه اشتباهی، تصادفا و غیر عمدی تیری شلیک شد، و ما هربار بی‌اشتباه، غیر تصادفی و عمدی مُردیم. نکند ما را برای مردن ساخته‌اند؟ خونمان رنگ تصویر استبداد‌زده سیاه و سفید این خانه شده. پرچم‌مان را هم خودمان رنگ زدیم؛ وطن، سبزِ چمن و سفیدِ ابر کم نداشت؛ خونی می‌خواست که ما دادیم.

پدران! ما دختران و پسرانتان بودیم. ابراهیمان! ما اسماعیل و اسحاق‌تان بودیم. رستمان! ما سهراب‌تان بودیم! پهلوی ما را که درید؟ گلوی ما را که برید؟

هنگام عزا و عروسی‌تان با گوشت ما سیر شدید و از پوست ما پوشیدید و خون ما را نوشیدید. سهم شما همه چیز شد و سهم ما مردن و سهم مادران‌مان عزا.

ما را قربانی نکردید. ما با پای خود به قربانگاه آمدیم؛ ما هر بار برای خون دادن می‌آمدیم؛ خون‌مان سنگ‌فرش و خاک را جان‌ می‌داد؛ قطره قطره خون ما در زمین می‌رفت، با چشمه‌ها می‌جوشید، به سبزه‌زار می‌رسید، لاله سرخ می‌دمید و دخترکی روستایی ما را می‌چید‌، می‌بویید و مست می‌شد و در دشتزار خندان می‌دوید.

ما کشته می‌شدیم‌ و نمی‌مردیم. شما می‌کشتید و می‌مردید! خون ما هدر نرفت، ولی گلوله شما تلف شد. از هر کدام‌مان ۴۰ لاله رویید و دست کودکانی که می‌چیدندمان بوی آزادی گرفت و آن‌ها به یاد آوردند... اکنون ما در آن‌ها می‌زی‌ایم، با آن‌ها می‌دویم و با آن‌ها می‌آییم. می‌کشید ما را؟ بکشید ولی ما نمی‌میریم.

یک روزِ نزدیک، این بار «شما» نمی‌توانید بکشید. آن روز از چشمان‌تان اشک می‌روید و از لوله‌ی تفنگ‌تان گل. آن روز ما پرنده می‌شویم و می‌خوانیم: «دست استبداد از دانشگاه کوتاه!»** و می‌دانیم این‌ بار «تیر هوایی» قلبمان را نمی‌شکافد‌.

آن روز با‌ هم می‌خوانیم به یاد آن سه ققنوس آتشین که از خاکسترشان هربار شکفتیم؛ به یاد سه قطره خون: احمد، مصطفی، و آذر.


*اظهارات فرمانده حکومت نظامی پس از وقایع ۱۶ آذر ۱۳۳۲
**شعار دانشجویی گمنام در ۱۶ آذر ۱۳۳۲ که با شلیک مستقیم گلوله جواب داده شد.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
آخرین لقمه چرب
#N 053
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

اینفوگرافی بالا از کانال «در آستانه» @Daraastane برداشته شده است.
آخرین لقمه چرب
https://t.me/divanesara/971
#N 053

امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -بعد از بحران گرانی بنزین، گروهی از تحلیل‌گران با تأسی به نظریه‌های جاافتاده اقتصادی، افزایش قیمت بنزین را اقدامی طبیعی و گامی در راستای انطباق سیاست‌های اقتصادی ایران با منطق بازار و اقتصاد جهانی جلوه دادند. انتشار انبوهی از آمارهای مختلف اعم از میزان مصرف، آلودگی هوا، و قیمت بنزین در سایر کشورهای دنیا هم مهمات توپخانه این هجوم تبلیغاتی بود. هیچ‌کدام البته پاسخ نمی‌دادند کجای این اقتصاد خصولتی، رانتی، ایزوله، پرفساد، ناکارآمد و عقب‌مانده تا به الان رانت و فساد و ناکارآمدی‌اش را فراموش کرده و به درمان‌های جزئی اقتصادی پاسخ داده است.

برای همه به جز مدافعان طرح واضح بود که وضعیت بحرانی نه محدود به گرانی قیمت بنزین است، و نه اعتراضاتی که به همراه داشت تنها به انگیزه افزایش قیمت انجام شد. در ویدئوهایی که از اعتراضات بیرون آمده، مردمی که از «نداشتن» گلایه می‌کردند نه به ریزه‌کاری‌های بازتوزیع یارانه بنزین توجه داشتند و نه این یارانه دردی از آنها دوا می‌کرد. تمام توجیهات علم اقتصاد هم نمی‌تواند ظن ایرانیان به «دست‌بردی» دوباره به جیب‌شان را برطرف کند. نه ازین جهت که آن‌ها نمی‌دانند دولت پول ندارد یا تحریم‌ها فشار می‌آورد. بلکه چون همه به چشم خود چندین بار دست‌بردهایی این چنینی و توجیهات پشت‌بندش را دیده‌ایم.

بگذارید یکی از این تجربه‌ها، یعنی خصوصی‌سازی را با هم مرور کنیم. امر خیری بود که طبق توجیه‌های آن زمان قرار بود با واگذاری صنابع دولتی از فساد و ناکارآمدی اقتصاد دولتی بکاهد و گامی دیگر باشد برای مدرن‌سازی اقتصاد ایران. تغییر تفسیر اصل ۴۴ قانون اساسی هم به دستور رهبری، خارج از دولت و مجلس، در مجمع تشیخص مصحلت نظام تصویب شد. نتیجه‌اش واگذاری ثروت بسیار عظیمی به نهادهایی همچون بنیاد مستضعفان، بنیاد شهید، تعاونی‌های نظامی، ستاد اجرایی فرمان امام و ... شد. بزرگی و گستردگی این ثروت را قبلا اینجا نشان داده‌ایم. ثروتی که زمانی متعلق به همه ما بود، امروز حساب و کتابش حتی در بودجه نمی‌آید.

گرانی بنزین طبق تبلیغات ماشین پروپاگاندا قرار بود تأثیری در افزایش قیمت سایر کالاها نداشته باشد. از آلودگی هوا بکاهد و ترافیک را کاهش دهد. مازاد درآمد دولت ازین طریق نیز قرار بود اضافه یارانه‌ای باشد که مستقیم به مردم پرداخت می‌شود. نتیجه طبق معمول برعکس بود. نه تنها قیمت سایر کالاها بالا رفت، بلکه تهران یکی از آلوده‌ترین دوره‌هایش را تجربه می‌کند. آمارها نشان می‌دهد که کاهش ترافیک هم مقطعی خواهد بود و دولت حالا برای واریز یارانه بنزین هر روز بهانه‌های جدیدی رو می‌کند.

به نظر ما ظن مردم کاملا درست است. دوباره دست در جیب ما کرده‌اند. اینجا با بررسی بودجه سال 97 نشان داده‌ایم که بخش بزرگی از بودجه کل کشور تحت کنترل رهبری و بدون نظر دولت و مجلس هزینه می‌شود. از این میان، نهادهای فرهنگی و مذهبیِ تحت کنترل رهبری بیش از دو سوم کل بودجه فرهنگی کشور را به خود اختصاص می‌دهند. اینجا فهرست کاملی از این نهادها مانند جامعه‌المصطفی، سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه‌ها، و مؤسسه نشر آثار امام و بودجه‌های‌شان را منتشر کرده‌ایم.

حالا شاخک‌های مردم حساس‌تر شده است و نشانه‌هایش را مخصوصا در شبکه‌های اجتماعی می‌توان دید. بررسی‌هایی از جنس عکس این یادداشت نشان می‌دهند که در این وانفسای تحریم و کسری بودجه، در سال پیش رو، سهم این نهادها نه تنها کاهش نیافته تا مرهمی باشد بر کسری بودجه‌ای که ما باید تاوانش را بدهیم، بلکه به طرز عجیب و غیرقابل باوری افزایش هم یافته است. مثلا بودجه ستاد احیاء امر به معروف بیش از دو برابر شده است. یا بودجه جامعه‌المصطفی 54درصد رشد داشته. لابد اگر این قبیل افزایش‌ها را مقابل دیدگان یک غیرایرانی بگذاریم فکر می‌کند بزرگترین درد مردم ایران کمبود تبلیغات مذهبی است!

گویی با قافله دزدان طرفیم. در هر شبیخون بخشی از اموال ما را مال خود می‌کنند. گل درشت‌هایش را مثل شرکت‌های نفتی، معدنی، بازرگانی، موسسات مالی، شرکت‌های دارویی، بیمه، حمل و نقل، کشت و صنعت و انبوهی از کارخانجات تولیدی را قبلا خودشان به خودشان واگذار کرده‌اند. سهم ما از افتصاد را با تحریم‌ها بر باد دادند و آنچه در اختیار دولت بود را به بهانه دور زدن تحریم‌ها به جیب خودشان سرازیر کردند.

دیگر ظاهرسازی را هم کنار گذاشته‌اند. افزایش بودجه نهادهای فرهنگی مذهبی که ذکرشان رفت، آخرین لقمه چرب این سفره است. آن را هم برداشتند. کسری بودجه این دزدی بزرگ را هم با گرانی بنزین برای خودمان صورت‌حساب کردند. انگار خود ما اسپانسر این کاروان دزدی شده‌ایم.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
در ضرورت شناخت و پرهیز از «کلبی‌مسلکیِ مدرن»
#A 232
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
در ضرورت شناخت و پرهیز از «کلبی‌مسلکیِ مدرن»
#A 232
https://t.me/divanesara/973

آرمان امیری @ArmanParian : «کلبی‌مسلکی» (Cynicism) را معمولا به عنوان یکی از قدیمی‌ترین فلسفه‌های یونان باستان می‌شناسیم. موسس آن «آنتیستنس» از شاگردان سقراط بود. او اصالت را به طبیعت می‌داد و تمامی قواعد زیست مدنی (پولتیکال) را نوعی انحراف قلمداد می‌کرد. سعادت بشر را در رهایی از قید و بندهای اجتماعی می‌دانست و در نتیجه تمامی فلسفه‌های روز، انواع و اقسام نهادهای اجتماعی و حتی آداب و سنن جامعه را نقد می‌کرد و زیر پا می‌گذاشت. گاهی هم کار کلبیون بالا می‌گرفت و چنان افراط می‌کردند که رفتارهایشان نفرت‌انگیز به نظر می‌رسید. مثلا عریان در سطح جامعه ظاهر می‌شدند یا در ملاء عام قضای حاجت می‌کردند. به همین دلیل آن‌ها را «کلبیون»، یعنی جماعتی که مثل سگ‌ها رفتار می‌کنند می‌خواندند. البته، نمی‌توان اندیشه آن‌ها را به سادگی تحقیر کرد چرا که اولا یک پشتوانه نظری بسیار منسجم داشتند. در ثانی، رویکردی منفعل و جامعه‌گریز نداشتند. بلکه بنابر فلسفه خود، به صورتی فعال و اجتماعی برای رهایی بشر تلاش می‌کردند.

قرن‌ها پس از کلبیون یونانی، یک شیوه رفتاری در سطح جوامع مدرن ظهور یافت که در ظاهر بسیار شبیه همان کلبی‌مسکلی باستانی بود. حتما شما هم با افرادی برخورد کرده‌اید که به صورت مداوم همه هنجارها، عرف و قراردادهای اجتماعی را تحقیر کرده و به زعم خود مورد انتقاد قرار می‌دهند. به هر نوع قانون و قاعده و فرهنگی بی‌اعتماد هستند. «سیاست» را به کل «بی‌پدر و مادر» می‌خوانند و خلاصه به تعبیر خودمانی، مدام ساز مخالف کوک کرده و «غر» می‌زنند.

این گروه کلبی‌مسلک‌های مدرن هستند اما برخلاف همتای باستانی خود، رفتارشان را وامدار هیچ فلسفه یا پشتوانه‌ای منسجم نظری نیستند. اینان هرگز در مقابل آنچه انکار می‌کنند نسخه‌ای برای عرضه ندارند. پس نه تنها هدفی اجتماعی را مد نظر ندارند و به دنبال راه‌کاری برای خیر جمعی نیستند، بلکه حتی در منفعت‌طلبی شخصی نیز علیل و منفعل هستند. یعنی حتی نمی‌توانند خود را از قید نیازها و تحمیل‌هایی که سیستم سیاسی و اجتماعی بر آنان تحمیل کرده رهایی بخشند. کلبی‌مسلک یونانی سیاست و هنجارهای اجتماعی را عارضه‌ای در زیست بشری می‌دانست، پس به صورت فعالانه‌ای با آن درگیر می‌شد؛ کلبی مسلک مدرن اما از هرگونه جدال و درگیری با سیاست یا اجتماع پرهیز می‌کند، هر نوع حرکت جمعی را تخطئه کرده و در حالی که ظاهر منتقد به خود می‌گیرد، عملا به «سازگاری‌طلبی» و «مماشات» (که با «رواداری فعال» متفاوت است) روی می‌آورد.

کلبی‌مسلک مدرن، به ویژه در زمانه گسترش شبکه‌های اجتماعی درخشش بیشتری می‌یابد. بخشی از منطق این فضا آن است که هرکس بیشتر غر زد و همه را تخطئه کرد «رادیکال‌تر» و ای بسا «اندیشمندتر» به نظر می‌رسد. طبیعی است که با چنین منطقی، یک کلبی‌مسلک مدرن فرصت دارد تا سرحد جایگاه «نخبه منتقد» ترفیع پیدا کند. برای مثال، «احمد زیدآبادی» برای من تجسم نابی از همین «کلبی‌مسکلی مدرن» است!

یک ناظر خردمند، با مشاهده مجموعه‌ای از مواضع انتقادی زیدآبادی، منطقا به این پرسش می‌رسد که اگر هم «صندوق‌محوری اصلاح‌طلبان» محافظه‌کارانه و ابتر است، (اینجا) هم براندازی سلطنت‌طلب‌ها و یا دخالت خارجی‌ها محکوم است، و هم رویکرد رادیکال و جامعه‌محور موسوی را باید ناشی از بی‌اطلاعی او از وضع کشور دانست، (اینجا) پس آن راه حل جدید و متفاوتی که جناب زیدآبادی بدان دست یافته‌اند چیست؟ اما چنین ناظری باید بداند که این پرسش از یک «کلبی‌مسلک مدرن» همواره بی‌پاسخ خواهند ماند، چرا که رویه کلبی‌مسلک مدرن از جنس «اندیشه انتقادی» نیست که با به چالش کشیدن راه‌حل‌های نامطلوب، در صدد اشاره به راه حل درست برآید.

تمام تقلاهای کلبی‌مسلک مدرن برای پوشاندن انسداد فکری و انفعال کامل اجتماعی و سیاسی خود است و در این مسیر تا بدان‌جا پیش می‌رود که حتی امضاکنندگان یک بیانیه را به باد انتقاد بگیرد، فقط به این گناه که جناح اقتدارگرا از آن‌ها طلب‌کار شده! (اینجا) شاید بپرسید کسی که توسط یک جریان اقتدارگرا محاکمه و زندانی شده، چطور اخلاقا به خودش این اجازه را می‌دهد تا دیگران را صرفا به گناه «طلب‌کار شدن» همان جناح اقتدارگرا تخطئه کند؟ اما واقعیت این است که سخن گفتن از «اخلاق اجتماعی» با کلبی‌مسلک مدرن یکسره بیهوده و باطل است، چون اساس این مرام، بر پایه فقدان یک تعهد اخلاق اجتماعی استوار است.

«کلبی‌مسکی مدرن»، بی‌شک یک عارضه و انحراف جدی و خطرناک در زیست مدنی شهروندان است. عارضه‌ای که گسترش آن، درست به اندازه گسترش پوپولیسم، مدنیت‌ستیز است. رویکردی که به نابودی فرهنگ پویای تعهدپذیری و مشارکت سازنده شهروندی می‌انجامد.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
«دغدغه ایران» یا «دغدغه هژمونی یک جریان ایدئولوژیک»؟

https://telegra.ph/A232-12-18
#A 232

آرمان امیری @ArmanParian : جناب دکتر «حمیدرضا جلایی‌پور» به تازگی دو یادداشت نوشته‌اند که من در کانال کلمه دیدم و در هر دو، تعریضی به بیانیه و مواضع مهندس موسوی داشتند. (یادداشت اول – یادداشت دوم) ایشان همچنین در یادداشت دوم که گویا در پاسخ به یک منتقد دیگر نوشته شده، گلایه کرده‌اند که آداب نقد رعایت نشده است. در این یادداشت من تلاش می‌کنم با حفظ آداب نقد، مواردی از هر دو نوشته ایشان را زیر ذره‌بین بگیرم، اما پیش از ورود به بحث یک نکته‌ای را یادآور می‌شوم.

البته که گشودن باب نقد و گفتگو به همان میزان که فرخنده و میمون است، شرایط و آدابی دارد. به شخصه پیش‌شرط بسیار مهم و حیاتی برای ورود به گفتگوی نقادانه را «وجدان و صداقت» قلمداد می‌کنم که در انتهای یادداشت بدان خواهم پرداخت. اینجا اما به شرط دیگری اشاره می‌کنم که جلایی‌پور بر آن تاکید کرده است. ایشان در این مورد با انتقاد از آنکه نتوانسته هویت منتقد خود را پیدا کند، (احتمالا نام نویسنده مستعار بوده) نوشته: «شفافیت هویت نویسنده از شرایط نقد و گفتگوی شفاف و منصفانه و راهگشا است‌».

در پاسخ به چنین ادعایی، در درجه نخست آن روایت معروف را یادآور می‌شوم که «انظر الی ما قال و لا تنظر الی من قال». یعنی حداقل یک روایتی وجود دارد که بر خلاف جلایی‌پور تاکید دارد که صاحب قلم چندان اهمیتی ندارد، مهم این است که آیا نقدش اعتبار دارد یا نه؟ به ویژه در شرایط فعلی و مواضع دو طرف این مساله اهمیت دو چندانی پیدا می‌کند. در واقع، اگر بنده به جای آقای جلایی‌پور بودم و می‌دیدم شرایط کشور و مواضع من به گونه‌ای است که منتقدان‌ام احساس امنیت نمی‌کنند و ناچار می‌شوند از نام مستعار استفاده کنند، شرمگین می‌شدم و اشک می‌ریختم بر وضعیتی که قطعا خودم هم در آن بی‌اثر نبوده‌ام؛ نه اینکه اتفاقا معترض شوم و به دنبال کشف رد پایی از نگارنده بگردم.

در ادامه این یادداشت، من نقدهای خودم را زیر چند سرفصل به شرح زیر ارائه خواهم کرد:

- مقایسه رهبران نظام پیشین و کنونی

- مقایسه اعتراضات ۹۸ با ۵۷

- مساله تمامیت ارضی

- تحریف آشکار بیانیه موسوی

- شاه‌کلید گره‌گشا از خلال کلام جلایی‌پور

برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت بر روی لینک زیر کلیک کرده یا از گزینه Instant View استفاده کنید.
https://telegra.ph/A232-12-18

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
یادداشت وارده: فراخوان نوشدارو
#V 054
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

عکس بالا مجسمه‌های ولتر و روسو را در ورودی کاخ فرنی فرانسه نشان می‌دهد.
یادداشت وارده: فراخوان نوشدارو
#V 054
https://t.me/divanesara/976

نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96 -«شما ای مغرور مردان عمل، این نکته را به خاطر بسپارید: شما هیچ نیستید جز ابزار نا خودآگاه مردان اندیشه که اغلب در فروتنانه ترین گوشه های انزوا، شما را به کار دلخواهتان منصوب کرده‌اند.» (هاینریش هاینه)

حق با لویی شانزدهم بود که بعد از انقلاب و آشنایی با آرای ولتر و روسو می گفت این دو با نوشته‌های‌شان فرانسه (البته فرانسه‌ی سلطنتی شاه بخت برگشته) را نابود کردند. به راستی که اولی با تسخیر عقول و دومی با تصرف قلوب، خواسته یا نا خواسته توفانی به پا کردند که نه تنها فرانسه که جهانی را تغییر داد.

اصحاب اندیشه به دو صورت تلقین آرای خود به مخاطب، و صورت بندی امیال و مطالبات مخاطب در قالب کلمات و مفاهیم، به یک معنا سازندگان جهان‌اند.

اندیشه‌ی مشروطیت، در کنار عوامل عینی، سازنده‌ی انقلاب مشروطه بود. مفاهیمِ زاده شده از همین گفتمان، دستمایه‌ی جبهه‌ی ملی در مبارزاتش بود. ایدئولوگ‌های مختلفی فضای ذهنی انقلاب 57 را ساختند. در یک کلام، جنبش‌های بزرگ تاریخی که البته متأثر از چند علت هستند، با اندیشه‌های اندیشه‌ورزان، زبان می‌یابند. متفکرین "هارون" جوامع اند.

در این متن، منظور از اندیشمندان البته جمیع روشنفکران، متخصصین علوم انسانی و اجتماعی و کسانی هستند که تولید فکر می‌کنند. کسانی که مفاهیم را به خدمت توضیح و تبیین امور در می‌آورند. آنان که می‌توانند با نفوذ آرا و کلامشان جامعه‌ای را به استحکام بنای مطالباتش، از حیث حقانیت، مطمئن سازند. آنان که می‌توانند خیزشی را واجد زبان سازند و به جنبش بدل کنند.

پیش از رویداد دوم خرداد 76 آن چه در فضای آکادمی و نشر و مطبوعات، طی سال‌ها ساخته و پرداخته شد، موقعیت ذهنی مناسبی را جهت تعیین آن فراهم آورد. مفاهیم شکل گرفته در آن دوران، چه نو و چه باز تعریف شده، ادبیات سیاسی غنی‌ای پدید آورد و به مرور توسط گروه‌های میانجی به اقشاری از جامعه تسری یافت. رشته‌ای نا مرئی از الفاظ، ذهن‌ها را به هم پیوند داد. بینا ذهنیتی غیر قابل کتمان شکل گرفت که می‌توان، آن را به تسامح گفتمان یا شاید پارادایم آن عصر نامید. جامعه به تبع مراجعش، از انقلاب به اصلاح، از یقین‌های پیشین به تردیدهای نوین، از ایدئولوژی‌های یوتوپیایی به عادی‌سازی و به سازی گذر کرد؛ اما به تدریج و در اثر سرخوردگی‌های ناشی از سرکوب و از طرفی عدم مقاومت و نا کار آمدی حاملان آن ایده‌ها به ورشکستگی و سرشکستگی رسید. این قصه‌ی پر غصه خود زیر و بم‌ها دارد که تفصیلش در این مقال نمی‌گنجد.

همان‌طور که پارادایم‌های علمی در معرض بحران‌ها قرار دارند و آن جا که هنجارهای‌شان تاب مقاومت در مقابل حملات ویران‌گر ندارند فرو می‌پاشند، آن فضای ذهنی نیز مغلوب شد. در نبود چارچوب ذهنیِ فراگیری که اجزایش خوب کار می‌کند و نهادها و نمایندگانی استخوان دار دارد، جامعه مانَد و انبوهی از مطالبات وصول نشده و رو به تزاید.

اعتراضات پیاپی نهایتا به خیزشی عظیم منجر شده است. اما خیزشی که چیزهایی کم دارد تا بدل به جنبشی عمومی شود. یکی از فقدان‌ها همان وجه اندیشه است. اندیشه‌ای فراگیر که بتواند هم چون یک چتر رنگارنگ عمل کند. اندیشه‌ای که با حفظ عناصر مطلوب گفتمان پیشین، طرحی نو نیز در اندازد. صورت‌بندی معقولی از مطالبات جامعه داشته باشد و زبان اعتراض جریان بی زبانی شود که «به هزار زبان در سخن است.»

اگر چه مساله‌ی سرکوب به عنوان عامل نخست، ضعف‌های تشکیلاتی و بسیاری از عوامل دیگر معضلاتی اساسی‌اند؛ اما فراخواندن خیل صاحبان اندیشه به این وادی، قطعا برای ظهور آن فرم و محتوای نهایی گامی مقدم و ضروری است. و اگر چه این دعوت پسا رویدادی است، اما ضرورت این تقدم بیش از آن که زمانی باشد، منطقی است، پس هنوز دیر نشده، باید تمام اهل فهم و خرد این سرزمین را مخاطب گرفت و گفت:

ما بدان مقصد عالی نتوانیم رسید
هم مگر پیش نهد لطف شما گامی چند

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
یادداشت وارده: خداحافظ سید
#V 055
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
یادداشت وارده: خداحافظ سید
#V 055
https://telegra.ph/V055-12-21

نویسنده مهمان: سروش افخمی @Soroushafkhami-پرتوی آفتاب روی زمین‌ افتاده بود. هفت نفری دور تا دور اتاق نشسته بودیم. اتاق بزرگی بود. دور تا دور صندلی چیده بودند و دیوارها با تابلو‌های خطاطی، نقاشی و تابلو فرش تزیین شده بود. یک نگاه‌مان به هم‌ و یک نگاه به دست‌نوشته‌هامان بود. آمده بودیم که بی‌تعارف شکایت کنیم،‌ حرف جدید بزنیم. سخن نو بشنویم و راهی باز کنیم.

سومین بارم بود که اینجا می‌آمدم. هربار با امید بسیار و شوق وصف‌ناپذیر این سربالایی را طی کرده بودم. دو بار قبلی تعدادمان بیشتر بود و حرف زدن خودمانی سخت‌تر. اما این بار باید چیزی فرق می‌کرد. این بار باید راهی ساخته می‌شد. این بار باید حرفی زده می‌شد.

در باز شد. خوش‌قامت بود. چهره‌ی تابنده‌ای داشت و ریشی به قاعده. به خودش رسیده بود و عطر زده بود. لباسش همان‌طور که می‌گفتند بود؛ شکلاتی. چهره‌اش همان دلگرمی‌ای که میگفتند داشت؛ خندان.

سید محمد آمد و کنار من‌نشست. سری به نشانه احوال‌پرسی به تک‌تک ما تکان‌ داد. درست می‌گفتند. چهره مهربانی داشت. شاید نیش حملات‌مان را می‌گرفت. اما فرصت تردید نبود. همگی صحبت کردیم. من خودم را آماده کرده بودم که تعارف نکنم. از خراب کردن روحانی، از ترس اصلاحات، از حصر بی‌بازگشت، از استبداد بی‌لجام، از فساد اطرافیانِ اصلاح‌طلب و از بی عملی خودش گفتم. سرِ آخر با جمله‌ای تمام کردم: «من اصلاح‌طلبی را دوست دارم، اما اصلاح‌طلبان را نه». خندید. گفت: «پس من هم اصلاح‌طلب نیستم». صحبت‌هایش را شروع کرد. ناامید شدیم. دوباره حرف‌های تکراری: بله! اصلاحات حرکتی‌ست که از امیرکبیر شروع شده، به مشروطه رسیده، با مصدق ادامه یافته و به انقلاب ختم‌ شده. بله! اصلاحات یعنی جنبش گام به گام. بله! ما راضی به خشونت نیستیم. ای بابا! سید فقط من یکی این حرف‌‌های نیم‌بند را بارها خصوصی و عمومی از شما شنیده‌ام. سید جان! شما حداقل ۲۰ سال وقت داشتی بفهمی چه میخواهی؟ چه هستی؟ چه را می‌خواهی اصلاح کنی؟ اصلا مشکل‌ات ساختار است یا فرد؟ آدم عوض بشود، تغییر همه‌گیر می‌شود؟ سید در مقابل حرکت آشکار بخش پنهان، نیروهای امنیتی-نظامی، توقیف مطبوعات، دستگیری تقریبا هرچه آدم‌آزاده در این کشور، فساد سیستمی هفت سر، ‌چه کار موثری انجام دادی؟ سید، وعده اصلاح سیاسی دادی، سید وعده کردی لوایحت تصویب نشود، استعفا می‌دهی. چه کردی؟ سید در مقابل رد صلاحیت گسترده مجلس ششمی‌ها و تحصن‌شان چه کردی؟ سید کی ایستادی؟

سید تو هم مسئولی. شاید با اغماض بگوییم، تقصیر نداشتی‌، که داشتی، ولی قصور کردی. سید اصول تو چیست؟ زمان ایستادن برای تو کی می‌رسد؟

برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت اینجا کلیک کنید یا از instant view استفاده کنید.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
Ye Rooze Khoob Miad
Hichkas
عنوان: یه روز خوب میاد
کلام: هیچکس
آهنگ: مهدیار
سال انتشار: ۱۳۸۸

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Dastasho Mosht Karde
Hichkas
عنوان: دستاشو مشت کرده
کلام: هیچکس
آهنگ: مهدیار
سال انتشار: ۱۳۹۸

برگرفته از کانال «هیچکس»
@HichkasOfficialBot
.
چطور از «یه روز خوب میاد» به «دستاشو مشت کرده» رسیدیم؟
#A 233
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
چطور از «یه روز خوب میاد» به «دستاشو مشت کرده» رسیدیم؟
#A 233
https://t.me/divanesara/982

آرمان امیری @ArmanParian : ده سال پیش، در بستر جنبش سبز، «هیچکس» شاهکاری به نام «یه روز خوب میاد» را منتشر کرد. تک‌آهنگی تکان دهنده، با لحن و تصویری متفاوت نسبت به بسیاری از همتایان خود. آن زمان هنرمندان دیگری بودند که در آثارشان غالبا از لحن حماسی، یا عزا و سوگواری استفاده می‌کردند، «هیچکس» اما پای خود را فراتر گذاشت، گویی از مرزهای زمانی عبور کرد و به تصویر جهانی متفاوت در آینده کشور خیره شد. آینده‌ای که در آن هیچ رد پایی از بغض و کینه و دودستگی، اعتراض و سرکوب و خلاصه شکاف‌های اجتماعی نبود. رویایی زیبا و آرام‌بخش که از التهاب‌ها می‌کاست و در سخت‌ترین روزها بارقه‌ای از امید بر جای می‌گذاشت.

ده سال بعد اما، لحن و رویکرد «هیچکس» به کلی دگرگون شد. «دستاشو مشت کرده» مانیفستی فشرده از خشم و اعتراض است که دیگر در آن اثری از تسکین و امیدواری به چشم نمی‌خورد. تو گویی که آن هنرمند امیدوار و صلح‌اندیش پیشین، به ناگاه به زبان فریاد توده‌هایی خشم‌آگین بدل شده است. تحولی که به باورم، تناظر کامل و گویایی با تحول اعتراضات طی یک دهه گذشته داشته است.

نگارنده، در یک آرشیو شخصی، دست‌کم ۴۳ تک‌آهنگ را گردآوری کرده که هنرمندان مختلف به صورت اختصاصی برای جنبش سبز به اجرا درآورده‌اند. هنرمندانی از طیف‌های بسیار گسترده، از استاد شجریان گرفته تا خواننده‌های لس‌آنجلسی و حتی چهره‌های جهانی مانند «جان بائز». طبیعتا این حجم گسترده از آثار هنری موفق شدند از وجوه متفاوتی به مساله اعتراضات ۸۸ بپردازند. اگر با گوشه چشمی به یک تعبیر فقهی بگوییم که همراهی با معترضان نیز یک «واجب کفایی» بود، در آن صورت درخواهیم یافت که حمایت گسترده هنرمندان فرصتی را در اختیار خواننده‌ای چون «هیچکس» قرار داد که بر روی وجه دیگری از مساله تمرکز کند و فارغ از مرزبندی‌های زمان، اثری خلق کند که یک پیام ملی به شمار می‌رفت. رویایی زیبا که تمامی طرفین حاضر در فضای اعتراضات ۸۸ می‌توانستند بدون هیچ تردیدی با آن احساس هم‌دلی کنند.

جنبش سبز اما، آخرین بزنگاهی بود که بخش قابل توجهی از نخبگان سیاسی و البته اجتماعی و هنری، با صدای مردم همراهی کردند. کمترین دستاورد این همراهی برای شهروندان آن است که احساس کنند صدای‌شان شنیده می‌شود و تنها نیستند. همین شنیده شدن بخش قابل‌توجهی از خشم را کاهش می‌دهد و طبیعتا بستری فراهم می‌سازد که اعتراضات از مسیرهای آرام‌تری پی‌گیری شوند. سال‌ها بعد اما دیگر خبری از آن اقبال فراگیر نخبگان و هنرمندان نبود. گسترده‌ترین اعتراضات ۴۰ سال گذشته کشور با شدیدترین سرکوب‌هایی که حتی در تصور نمی‌آمد همراه شد، شمار کشته‌شدگان به سرعت به ارقامی نجومی رسید، اما تمام این فجایع با یک سکوت بهت‌آور از سوی جامعه هنری همراه شد. دیگر از آن سیل هنرمندانی که می‌خواستند «صدای خس و خاشاک» باشند خبری نبود.

در میان نخبگان سیاسی و اجتماعی نیز بیشتر از همراهی و هم‌دلی، چوب ملامت است که به چشم می‌آید. یکی اعتراضات مردم را «شورش کور» می‌خواند. دیگری آن‌ها را «فرودست اقتصادی» می‌نامد. یکی تحلیل می‌کند که این‌ها «پیاده‌نظام ظهور فاشیسم» هستند و گروهی مدعی هستند اینان امنیت و کیان کشور را به خطر انداخته‌اند! گویی بسیجی به راه افتاده تا نخبگان صاحب تریبون به جای آنکه باری از دوش «جان‌به‌لب‌رسیدگان» بردارند، آن‌ها را از هویت انسانی تهی کنند و از آنان یک «دیگری» بسازند، یک «Nobody»، توده‌ای بی‌شکل از مجموعه «هیچ‌کس»‌ها که نمی‌توان یا نباید با آن همراهی کرد. یعنی دقیقا خودشان به عوامل تشدید همان شکاف و خشمی بدل می‌شوند که در ظاهر ژست انتقاد از آن را گرفته‌اند.

در چنین شرایطی، اگر هنرمندی همچون «هیچکس» ارتباط خودش با مردم را حفظ کرده باشد، دقیقا همان احساسی را تجربه خواهد کرد که این توده «هیچ کس»شده از شهروندان! اینجا دیگر بی‌طرفی یا نگاه فراجناحی معنی ندارد. برای شکستن این سکوت سرد و گورستانی باید با صراحت تمام جانب مردم را گرفت. جانب آن شهروندانی که دیگر فقط از آسیب‌های یک سیستم حکومتی غیردموکراتیک در رنج نیستند؛ بلکه احساس می‌کنند گرفتار ساختار فاسدی هستند که حتی الیت اجتماعی و فرهنگی‌اش را نیز غالبا مهره‌های دست‌چین‌شده و رانتی تشکیل می‌دهند. پس طبیعی است که در برابر این صحنه‌آرایی خطرناک، هر معترض بی‌صدا مانده‌ای دست‌هایش را گره کند و خطاب به تمامی دیگر «هیچ کس»های این ساختار رانتیر فریاد بزند: «ما همه با هم هستیم».

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
یادداشت وارده: ۵ دی و نقش جامعه مدرسینِ دانشگاهی

#V 056

نویسنده میهمان: علی آزاد (@aliawaazad)

پنجم دی برای من یادآور دو واقعه‌ تاریخی است:

یکم: پنجم دی‌ ماهی که در پیش است. روز چهلم پویا بختیاری، شایسته سالارِ جان‌باختگانِ آبانِ به خون نشسته.
دوم: پنجم دی ۱۳۵۷ است. در این روز استادانِ دانشگاه هم در تحصن بودند. عصر آن روز استاد کامران نجات‌الهی که یکی از متحصنین بود با اصابت گلوله‌ای جان می‌بازد. پخش خبر این واقعه‌ ناگوار آتش خشم مردم را شعله‌ورتر کرد.

آنچه که این روزها در ایران در جریان است مرا ۴۱ سال به عقب می‌برد و بیاد روز ۵ دی ۵۷ می‌افتم. مقایسه‌ بین شرایط امروز با دیِ سال ۵۷ زمینه‌ی بحث در این یادداشت است.

. . .

با وجودیکه تا آن هنگام چند ماهی از تظاهرات سراسری ۱۳ و ۱۷ شهریور می‌گذشت، اما تا رسیدن پنجم دی‌ماه ۱۳۵۷، هنوز هم دانشگاه و دانشگاهیان سنگر اصلی تداوم مبارزات ضددیکتاتوری بودند. آنروزها جوانی بیست‌و‌یکی دو ساله بودم و دانشجو. من هم چون بسیاری از جوانان دیگر در کف خیابان بودم. در روز ۵ دی ۱۳۵۷ استادان دانشگاه هم تحصن کرده بودند. عصر آن روز استاد کامران نجات‌الهی که یکی از متحصنین بود با اصابت گلوله‌ای جان می‌بازد. پخش خبر این واقعه ناگوار آتش خشم ما را شعله‌ورتر کرد. روزهای ۶، ۷ و ۸ دی خیابان‌های اطراف دانشگاه تهران شاهد تظاهرات بیشتر و مواجهه رودرو‌تر مردم با پلیس گارد و نیروهای ارتشی مستقر در خیابان‌ها شد...

. . .

نه خانواده بختیاری مردم را به خشونت دعوت می‌کند و نه منِ نگارنده چنین آرزویی دارم. اتفاقا هرگاه حرکتی سر و راهبر نداشته باشد آسان‌تر به خشونت کشیده می‌شود و اتفاقا هرگاه جمعیت گسترده‌تری از همه قشرهای اجتماعی و پیشاپیش آن فرهیختگان و نام‌آشنایان جامعه حضور داشته باشند احتمال بروز خشونت کاهش می‌یابد. ما این را در بیش از ۹۵درصد راهپیمایی‌ها، گردهمایی‌ها و تظاهرات خیابانی سال ۱۳۵۷ تجربه کرده‌ایم.

۵ دی ماه ۹۸ می‌تواند به روز همبستگی ملی، روز نه به خشونت - از هر نوع و از هر سوی -، روز آغازی نو بدل شود. مهمترین شرط برای موفقیتِ آن مشارکت آگاهانه ، شجاعانه و همدلانه همه اقشار و طبقات، بویژه نمایندگان و سرمایه‌های ملی است.

برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت اینجا کلیک کنید یا از instant view استفاده کنید.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
کلیپ پی‌وست، گزارشی است که شبکه تلویزیونی «فرانس۲۴» تهیه کرده و در آن بر پایه تحلیل و مکان‌یابی ۷۵۰ عکس و ویدیو، تلاش شده است به این پرسش پاسخ دهد که چه کسانی در اعتراضات آبان‌ماه دست به اسلحه بردند؟

کانال «وحیدآنلاین» یک زیرنویس فارسی برای این ویدیوی ۱۵دقیقه‌ای منتشر کرده است. ما هم این زیرنویس را روی فیلم تدوین کردیم تا استفاده از آن برای کاربران راحت‌تر شود.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
کشتن انسان‌ها یک گزینه نیست!
#A 234

کانال "مجمع دیوانگان"
@Divanesara
.
کشتن انسان‌ها یک گزینه نیست!
#A 234
https://t.me/divanesara/986

آرمان امیری @ArmanParian : آن مساله معروف را حتما شنیده‌اید: «اگر در شرایطی جان چندین انسان در خطر باشد و شما برای نجات آن‌ها مجبور به شکنجه یک نفر باشید چنین کاری خواهید کرد یا نه؟» نسخه‌های دیگری هم از مساله وجود دارد. مثلا آنکه «آیا حاضرید یک نفر را بکشید که ده یا صد نفر را نجات بدهید»؟ مساله بسیار قدیمی و چالش‌برانگیز است. آیا می‌توان پاسخ کوتاهی بدان داد؟

* * *

با انتشار گزارش «رویترز» و اعلام عدد ۱۵۰۰، جدال بر سر شمار قربانیان اعتراضات اخیر دوباره بالا گرفته است. عده‌ای تلاش دارند گزارش را اغراق‌شده جلوه دهند و گروه دیگر به آمار آن استناد می‌کنند. به نظر من اما شیوه مواجهه هر دو طرف، در ذات خود از یک منطق مشابه بهره می‌برد: «جان انسان‌ها کالایی است قابل معامله با نرخ مشخص که هزینه نهایی آن بسته به تعداد افراد کم یا زیاد می‌شود»!

اگر مدافعان حکومت منطقی غیر از این داشتند، نیازی نبود تلاش کنند که آمار کشته شدگان را تقلیل بدهند. اگر جای دفاعی باشد، احتمالا از این منظر است که کشتار توسط حکومت صورت نگرفته. یا اینکه اساسا حکومت‌ها حق دارند و مشروعیت دارند که معترضان را بکشند. هیچ کدام از این دو ربطی به تعداد قربانیان ندارد؛ اما کسی که سر تعداد چانه می‌زند، به صورت ضمنی تایید کرده که «یک مقداری حق داریم بکشیم، اما نه خیلی زیاد»!

گروه دیگر نیز به صورتی معکوس همین را می‌گویند. اگر صرف کشتن معترضان، حکومت را جنایت‌کار و نامشروع می‌کند، دیگر بین ۱۰۰ نفر و ۲۰۰ نفر تفاوتی وجود ندارد. مگر اینکه منتقدان هم قبول کرده باشند که حکومت‌ها تا یک سطحی از جنایت مجاز هستند، اما پس از آن نامشروع می‌شوند! آن وقت حتما باید پرسید: حد و اندازه این اعداد کجاست؟ چند نفر، یا چند کیلو انسان کافی است که بهای مشروعیت یک حکومت را مشخص کند؟

* * *

به پرسش نخستین بر می‌گردم. خلاصه‌ترین پاسخ من چنین است: جان انسان‌ها قیمتی ندارد که ضرب در تعداد بشود و در کفه ترازو قرار بگیرد. ارزش جان ۱۰ نفر را نمی‌توان ۱۰ برابر ارزش جان یک نفر قلمداد کرد. پس آنچه باید تعیین کننده پاسخ و انتخاب ما باشد، «روح انسانیت» است. گاه روح انسانیت اقتضا می‌کند که چندین نفر جان خود را برای نجات یک نفر به خطر بیندازند. مهم این نیست که نتیجه این تلاش به کجا می‌رسد؟ مهم این است که انتخاب این افراد، مرگ انسان نبوده، بلکه تلاش برای نجات انسان بوده است. این گروه به ما یادآوری می‌کنند که مرگ انسان هرگز نمی‌تواند یک پاسخ یا یکی از گزینه‌های روی میز باشد. آنکه آگاهانه تصمیم به مرگ یک انسان می‌گیرد، «روح انسانیت» را می‌کشد و این پایان راه است.

* * *

به جدال بر سر اعداد بر می‌گردم. به باور من، مساله آمار کشته شدگان تنها و تنها از یک بابت می‌تواند اهمیت پیدا کند و آن وجه «آشکارکننده» وضعیت است. یعنی این آمار می‌توانند یک تصویر کلی از شیوه رفتار حکومت در اختیار ما قرار دهند. اگر در جریان اعتراضاتی که شکل گرفت، شمار قربانیان در سطح چند نفر باقی می‌ماند، همچنان یک فاجعه رخ داده بود، اما می‌شد پذیرفت که هیچ قراری بر سرکوب و کشتار معترضان در دستور نبوده است. فقط یک سری حادثه یا تصادف ناخواسته و یا در بدترین حالت تخلفات شخصی ماموران اجرایی مسبب ماجرا بوده است.

اما وقتی شمار از چند نفر به چند ده و سپس چندصد افزایش یافت، آنگاه می‌فهمیم که دستور کار از ابتدا چیزی شبیه «آتش به اختیار» بوده است. یعنی با یک دستور اولیه برای «کشتار» و «قتل‌عام» مواجه بوده‌ایم. به محض اینکه این مساله مشخص شد، دیگر کوچکترین اهمیتی ندارد که نتیجه آن فرمان قتل‌عام، ۳۰۴ نفر قربانی بوده، (آمار تایید شده سازمان عفو بین‌الملل) یا ۳۵۰ نفر، یا ۵۰۰ نفر یا ۱۵۰۰ نفر. مهم همان نفس اراده به قتل‌عام است. همانکه بفهمیم مساله در سطح حادثه یا تصادف نبوده، بلکه با حکومتی مواجه هستیم که دستور کشتن انسان را به چشم یکی از «گزینه‌های روی میز» می‌بیند کفایت می‌کند. دیگر «روح انسانیت» کشته شده و هیچ مشروعیتی باقی نمانده است.

پی‌نوشت:
در پیوند با همین موضوع می‌توانید فایل صوتی سخنرانی‌ام در دانشگاه خواجه نصیر را با عنوان «در دفاع از انسان» بشنوید. (مدت: ۱۳ دقیقه)


کانال "مجمع دیوانگان"
@Divanesara
.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
پژوهشی در باب نتایج مبارزات خشونت‌پرهیز

«اریکا چِنووِث»، استاد دانشگاه دنور و نویسنده مقاله مهم Why Civil Resistance Works، در پنلی با عنوان «ریشه های خشونت»، به ما می‌گوید به چه دلایلی مبارزه مدنی و عاری از خشونت انتخاب بهتری محسوب می‌شود.

بخشی از نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که جنبش‌های خشونت‌پرهیز، تا دو برابر نسبت به همتایان خشن خود در رسیدن به هدف نهایی موفق‌تر بوده‌اند. این وضعیت در ده‌های اخیر در حال رشد بیشتری است. یعنی جنبش‌های خشونت‌پرهیز هرچه بیشتر موفق می‌شوند و نسخه‌های خشن مدام رو به زوال و شکست می‌روند.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
ایرانیان، پیشگام مبارزه بدون خشونت در جهان
#A 235

تصویر متعلق است به گروهی از مشروطه‌خواهان که برای تحقق مطالبات خود به سنت بست‌نشینی روی آورده بودند.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.