"دگرگونش"(به غلط تکامل) همانند "گرانش"(به غلط جاذبه) یک تئوری علمی(به معنی تشریح یک نظریهی قابل اثبات) است.
⚛ @dr_nayeri ✍
⚛ @dr_nayeri ✍
💥 مهبانگ 08
✅در برنامه ی هشتم “مِهبانگ” در قسمت اول برنامه گزیده ی رویدادها و اخبار روز در هفته گذشته را خواهید شنید.
🔅در بخش دوم و میهمان هفته بنا به درخواست شما شنودگان عزیز در ادامه برنامه چهارم “مِهبانگ” و تئوری دگرگونش داروین در خدمت دکتر امیر کرمانی ریاضی زیست شناس از دانشگاه شیکاگو خواهیم بود و با حضور ایشان مباحث زیستی در موضوعات زیر را دنبال خواهیم کرد:
➖ بررسی پدیده های تصادفی و نیز نقش خطاهای تصادفی در تحول گونه ها. – تفاوت میان گزینش طبیعی و مصنوعی در طبیعت و تاثیر انسان در بوجود آمدن گونه های جانوری.
➖ عاملِ کد وراثت (DNA) و نیروهای دگرگونی (تکاملی) در بوجود آمدن تنوع در موجودات از جمله انسان. و در قسمت سوم “مهبانگ” به پرسش های شما شنوندگان خواهیم پرداخت و مسائلی از جمله بررسی احتمال و چگونگی نیاک مشترک میان گوریل و انسان مطرح خواهند شد.
گزیدهها:
دکتر امیر کرمانی
🔹 منظور از پدیدههای تصادفی چیست و چرا در زیست شناسی اهمیت پیدا میکند؟
➖ همان طور که از نامشان مشخص هست وقوع احتمالشان را به طور مشخص نمیتوانیم بگوییم که به چه صورتی خواهد بود.
➖ برای بررسی پدیده تصادفی بودن در زیست شناسی باید ببینیم که گونهها چگونه تحول پیدا میکنند و ساختار ژنتیکی آنها چگونه است.
🔅 ژنها عملأ زنجیره ای از الفبا هستند.
👈 اتفاقی که میافتد این است که زنجیره خودش را کپی میکند و از نسلی به نسلی دیگر منتقل میشود.
➖ ولی کپی شدن زنجیره DNA همیشه کپی برابر اصل نیست.
➖ خطاهایی که در کپی کردن رخ میدهد تصادفی است.
➖ یکی از منشأهای تحول در زیست شناسی همین خطاهایی است که در کپی کردن زنجیره DNA رخ میدهد.
🔸 تطبیق یافتن موجودات با محیط به منظور بقا نمونه ای از انتخاب طبیعی natural collection است.
🔘 به عنوان مثال در کپک، تقسیم سلولی به جای اینکه هر یک ساعت باشد هر نیم ساعت انجام بگیرد.
➖ با نصف شدن زمان تعداد کپکها بیشتر میشود.
➖ یا بعد از انقلاب صنعتی در انگلیس تعداد شبپرههایی که بالشان سیاه شده بود زنده مانده بودند و شبپرههایی که بالشان سفید بودند به دلیل اینکه دیده میشدند توسط جانوران دیگر خورده میشدند.
🔅 در مقابل انتخاب طبیعی انتخاب مصنوعی artificial collection را داریم.
☑️ بعضی از گونهها گونههای طبیعی نیستند؛ یعنی، توسط انسان به وجود آمده اند. به دلیل اینکه انتخاب انسان مؤثر بوده تا گونه ای را نگه دارد.
🔹 مثال بارزش سگ است. ریشه سگ از گرگ است. برخی گرگها که کمتر وحشی بودند با روش انتخاب مصنوعی انسانها دچار دگرگونش شده اند.
🔅تنوع diversity در هر جامعه ای وجود دارد مانند سگ. با اینکه سگها از نژاد گرگها هستند ولی باز در میان سگها هم انواع مختلفی وجود دارند.
✅ هر چه تنوع ژنتیکی در جامعه ای بیشتر باشد سرعت دگرگونش سریعتر خواهد بود.
➖ به طور کلی تمام حیوانات اهلی به دلیل تنوع در جامعه شان بوده و انسان به طور مصنوعی آن را انتخاب کرده است.
➖ یعنی، انسان عامل خیلی مهمی در انتخاب این گونهها بوده است.
🔹 در کشاورزی و دامداری همیشه دگرگونش به کار میرود. مثلأ در گاوداری نسلهایی پرورش مییابند که شیر بهتر یا گوشت بیشتری را بدهند.
✅ داروین میگوید انتخاب مصنوعی به دست انسان ولی انتخاب طبیعی به دست طبیعت انجام شده است.
➖ همانطور که با انتخاب مصنوعی دامداری و کشاورزی توسعه مییابد طبیعتأ به وجود آمدن یا منشأ گونهها هم به توسط طبیعت انجام گرفته و میگیرد.
🔸 انتخاب طبیعی بخشی از نظریه دگرگونش است. اساسأ در تکامل سؤال این است که منشأ تفاوتها در یک جمعیت چیست؟
👆 آیا گزینش طبیعی یک فرایند تصادفی بوده یا براساس هدف مشخصی صورت گرفته است؟
➖ انتخاب طبیعی بخشی از روند نیروهای دگرگونش است.
➖ عوامل ژنتیکی هستند که اطلاعات را از یک نسل به نسل دیگر منتقل میکنند و هر تغییری در این کد ژنتیکی در طول زمان به دگرگونش ترجمه میشود.
➖ تغییر در ساختار هر ارگانیسمی منجر به تکامل میشود.
🔅 به منشأ این تغییرات نیروهای دگرگونشی میگوییم؛
➖ یکی از این نیروها همانطور که گفته شد انتخاب طبیعی است.
➖ اما موتاسیون بخشی است که این تغییرات را به وجود میآورد.
➖ موتاسیون فرایند کاملأ تصادفی است.
✅ هر چه زمان طولانی باشد پیچیدهترین موجودات مانند انسان به وجود میآید.
🔹 دگرگونش همیشه ادامه دارد و هیچوقت هم قطع نشده است.
👈 در مورد انسان هم به عنوان موجود زنده دگرگونش مستثنی نیست؛ البته، اگر انسان به دست خودش موجب انقراض خودش نشود.
✅ اگر خودمان خودمان را هلاک نکنیم و انسان در آینده بتواند که در سیارات دیگر زندگی کند به مروز زمان گونه هایی دیگر و متفاوتتر از این انسانها را تشکیل میدهد.
⚛ @dr_nayeri✍
✅در برنامه ی هشتم “مِهبانگ” در قسمت اول برنامه گزیده ی رویدادها و اخبار روز در هفته گذشته را خواهید شنید.
🔅در بخش دوم و میهمان هفته بنا به درخواست شما شنودگان عزیز در ادامه برنامه چهارم “مِهبانگ” و تئوری دگرگونش داروین در خدمت دکتر امیر کرمانی ریاضی زیست شناس از دانشگاه شیکاگو خواهیم بود و با حضور ایشان مباحث زیستی در موضوعات زیر را دنبال خواهیم کرد:
➖ بررسی پدیده های تصادفی و نیز نقش خطاهای تصادفی در تحول گونه ها. – تفاوت میان گزینش طبیعی و مصنوعی در طبیعت و تاثیر انسان در بوجود آمدن گونه های جانوری.
➖ عاملِ کد وراثت (DNA) و نیروهای دگرگونی (تکاملی) در بوجود آمدن تنوع در موجودات از جمله انسان. و در قسمت سوم “مهبانگ” به پرسش های شما شنوندگان خواهیم پرداخت و مسائلی از جمله بررسی احتمال و چگونگی نیاک مشترک میان گوریل و انسان مطرح خواهند شد.
گزیدهها:
دکتر امیر کرمانی
🔹 منظور از پدیدههای تصادفی چیست و چرا در زیست شناسی اهمیت پیدا میکند؟
➖ همان طور که از نامشان مشخص هست وقوع احتمالشان را به طور مشخص نمیتوانیم بگوییم که به چه صورتی خواهد بود.
➖ برای بررسی پدیده تصادفی بودن در زیست شناسی باید ببینیم که گونهها چگونه تحول پیدا میکنند و ساختار ژنتیکی آنها چگونه است.
🔅 ژنها عملأ زنجیره ای از الفبا هستند.
👈 اتفاقی که میافتد این است که زنجیره خودش را کپی میکند و از نسلی به نسلی دیگر منتقل میشود.
➖ ولی کپی شدن زنجیره DNA همیشه کپی برابر اصل نیست.
➖ خطاهایی که در کپی کردن رخ میدهد تصادفی است.
➖ یکی از منشأهای تحول در زیست شناسی همین خطاهایی است که در کپی کردن زنجیره DNA رخ میدهد.
🔸 تطبیق یافتن موجودات با محیط به منظور بقا نمونه ای از انتخاب طبیعی natural collection است.
🔘 به عنوان مثال در کپک، تقسیم سلولی به جای اینکه هر یک ساعت باشد هر نیم ساعت انجام بگیرد.
➖ با نصف شدن زمان تعداد کپکها بیشتر میشود.
➖ یا بعد از انقلاب صنعتی در انگلیس تعداد شبپرههایی که بالشان سیاه شده بود زنده مانده بودند و شبپرههایی که بالشان سفید بودند به دلیل اینکه دیده میشدند توسط جانوران دیگر خورده میشدند.
🔅 در مقابل انتخاب طبیعی انتخاب مصنوعی artificial collection را داریم.
☑️ بعضی از گونهها گونههای طبیعی نیستند؛ یعنی، توسط انسان به وجود آمده اند. به دلیل اینکه انتخاب انسان مؤثر بوده تا گونه ای را نگه دارد.
🔹 مثال بارزش سگ است. ریشه سگ از گرگ است. برخی گرگها که کمتر وحشی بودند با روش انتخاب مصنوعی انسانها دچار دگرگونش شده اند.
🔅تنوع diversity در هر جامعه ای وجود دارد مانند سگ. با اینکه سگها از نژاد گرگها هستند ولی باز در میان سگها هم انواع مختلفی وجود دارند.
✅ هر چه تنوع ژنتیکی در جامعه ای بیشتر باشد سرعت دگرگونش سریعتر خواهد بود.
➖ به طور کلی تمام حیوانات اهلی به دلیل تنوع در جامعه شان بوده و انسان به طور مصنوعی آن را انتخاب کرده است.
➖ یعنی، انسان عامل خیلی مهمی در انتخاب این گونهها بوده است.
🔹 در کشاورزی و دامداری همیشه دگرگونش به کار میرود. مثلأ در گاوداری نسلهایی پرورش مییابند که شیر بهتر یا گوشت بیشتری را بدهند.
✅ داروین میگوید انتخاب مصنوعی به دست انسان ولی انتخاب طبیعی به دست طبیعت انجام شده است.
➖ همانطور که با انتخاب مصنوعی دامداری و کشاورزی توسعه مییابد طبیعتأ به وجود آمدن یا منشأ گونهها هم به توسط طبیعت انجام گرفته و میگیرد.
🔸 انتخاب طبیعی بخشی از نظریه دگرگونش است. اساسأ در تکامل سؤال این است که منشأ تفاوتها در یک جمعیت چیست؟
👆 آیا گزینش طبیعی یک فرایند تصادفی بوده یا براساس هدف مشخصی صورت گرفته است؟
➖ انتخاب طبیعی بخشی از روند نیروهای دگرگونش است.
➖ عوامل ژنتیکی هستند که اطلاعات را از یک نسل به نسل دیگر منتقل میکنند و هر تغییری در این کد ژنتیکی در طول زمان به دگرگونش ترجمه میشود.
➖ تغییر در ساختار هر ارگانیسمی منجر به تکامل میشود.
🔅 به منشأ این تغییرات نیروهای دگرگونشی میگوییم؛
➖ یکی از این نیروها همانطور که گفته شد انتخاب طبیعی است.
➖ اما موتاسیون بخشی است که این تغییرات را به وجود میآورد.
➖ موتاسیون فرایند کاملأ تصادفی است.
✅ هر چه زمان طولانی باشد پیچیدهترین موجودات مانند انسان به وجود میآید.
🔹 دگرگونش همیشه ادامه دارد و هیچوقت هم قطع نشده است.
👈 در مورد انسان هم به عنوان موجود زنده دگرگونش مستثنی نیست؛ البته، اگر انسان به دست خودش موجب انقراض خودش نشود.
✅ اگر خودمان خودمان را هلاک نکنیم و انسان در آینده بتواند که در سیارات دیگر زندگی کند به مروز زمان گونه هایی دیگر و متفاوتتر از این انسانها را تشکیل میدهد.
⚛ @dr_nayeri✍
✅ ما با گوریلها نیاک مشترکی داشتیم همانطور که سگ و گرگ نیاک مشترکی داشته اند.
➖ اینها به این معنی نیست که گرگهایی که اکنون هستند تکامل پیدا نکرده اند.
➖ گرگها و سگها از آن موقع هر یک دگرگونش خودشان را داشته اند.
➖ این مسئله در مورد گوریلها و انسانها هم صدق میکند.
➖ گوریلها و انسانها با وجود نیاک مشترک هر یک دگرگونش خودشان را داشته اند.
👈 چرا میل دگرگونش به سمت پیچیدگی است؟
➖ طبق قانون دوم ترمو دینامیک که میزان بینظمی entropy جهان را میسنجد این است که میل طبیعی سیستمها حرکت به سمت بینظمی بیشتر است.
➖ بینظمی بیشتر یک نوع complexity پیچیدگی به وجود میآورد. برای اینکه سیستمها به طور طبیعی میل دارند به سمت انرژیهای پایینتر و کمتر بروند و این پیچیدگیها در انرژیهای کمتر اتفاق میافتد.
🔅 ما متکاملتر از سایر موجودات نشده ایم چون تکامل (دگرگونش) به طور موازی برای همه موجودات اتفاق افتاده است ولی طبیعتأ پیچیدگی انسان از همه بیشتر است.
➖ در روده انسان انواع و اقسام باکتریها هستند که حیات ما بدون آنها غیر ممکن است ولی آنها تکامل خودشان را داشته اند.
➖ ما انسانها پیچیدهتر شده ایم چون تطبیق پذیریمان با محیط بیشتر است؛ 🔅 به عنوان مثال، انتخابمان در لباس و مسکن در شرایط آب و هوایی مختلف.
➖ به طور کلی میتوان گفت: درست است که انسان جایگاه خاصی در طبیعت دارد ولی متکاملتر از سایر موجودات نیست بلکه پیچیدهتر از آنهاست.
🔹 در طبیعت علاوه بر انتخاب طبیعی recombination یا باز ترکیب هم داریم.
➖ ما ترکیبی از اطلاعات ژنتیکی پدر و مادرمان را به فرزندانمان میرسانیم و این همان فرایند باز ترکیب recombination است؛
👆 یعنی، کودک اطلاعات پدربزرگ و مادربزرگ خودش را به طور مخلوط شده دریافت میکند.
✅ در انتخاب طبیعی هر چه در جمعیت گونه گونگی بیشتر باشد سرعت دگرگونش بیشتر خواهد شد.
➖ ما میخواهیم که انواع و اقسام گونهها را داشته باشیم تا اگر یکی از بین رفت دیگری بماند.
➖ به دلیل باز ترکیب در یک مقطع و در یک نسل میتوان ترکیبهای مختلفی از اطلاعات ژنتیکی را به وجود آورد ولی در یک تک سلولی باید منتظر خطاها و موتاسیونها باشیم تا ترکیبهای مختلف را به وجود بیاورد. Recombination مانند بر زدن ورق پاسور میماند و در این حالت ترکیبهای مختلفی به وجود میآید.
🔹 هر چه ترکیبهای مختلف بیشتر باشد انتخاب طبیعی بهتر عمل میکند.
✅تفاوتی که ما به عنوان موجودات جنسیتی با موجودات غیر جنسیتی داریم در این است که فرایند باز ترکیب در ما اتفاق میافتد.
👈 یکی از تئوریها این است که پدیده recombination است که اساس جنسیت sexuality را به وجود میآورد.
🔸 حیات تک سلولیها به 4 میلیارد سال پیش برمیگردد.
✅ بر اثر برخورد شهاب سنگی بیشتر موجودات از بین رفته اند ولی موجودات کوچکی مانند موش که زیر زمین پنهان شده بودند توانستند به حیات ادامه دهند.
⚛ @dr_nayeri✍
➖ اینها به این معنی نیست که گرگهایی که اکنون هستند تکامل پیدا نکرده اند.
➖ گرگها و سگها از آن موقع هر یک دگرگونش خودشان را داشته اند.
➖ این مسئله در مورد گوریلها و انسانها هم صدق میکند.
➖ گوریلها و انسانها با وجود نیاک مشترک هر یک دگرگونش خودشان را داشته اند.
👈 چرا میل دگرگونش به سمت پیچیدگی است؟
➖ طبق قانون دوم ترمو دینامیک که میزان بینظمی entropy جهان را میسنجد این است که میل طبیعی سیستمها حرکت به سمت بینظمی بیشتر است.
➖ بینظمی بیشتر یک نوع complexity پیچیدگی به وجود میآورد. برای اینکه سیستمها به طور طبیعی میل دارند به سمت انرژیهای پایینتر و کمتر بروند و این پیچیدگیها در انرژیهای کمتر اتفاق میافتد.
🔅 ما متکاملتر از سایر موجودات نشده ایم چون تکامل (دگرگونش) به طور موازی برای همه موجودات اتفاق افتاده است ولی طبیعتأ پیچیدگی انسان از همه بیشتر است.
➖ در روده انسان انواع و اقسام باکتریها هستند که حیات ما بدون آنها غیر ممکن است ولی آنها تکامل خودشان را داشته اند.
➖ ما انسانها پیچیدهتر شده ایم چون تطبیق پذیریمان با محیط بیشتر است؛ 🔅 به عنوان مثال، انتخابمان در لباس و مسکن در شرایط آب و هوایی مختلف.
➖ به طور کلی میتوان گفت: درست است که انسان جایگاه خاصی در طبیعت دارد ولی متکاملتر از سایر موجودات نیست بلکه پیچیدهتر از آنهاست.
🔹 در طبیعت علاوه بر انتخاب طبیعی recombination یا باز ترکیب هم داریم.
➖ ما ترکیبی از اطلاعات ژنتیکی پدر و مادرمان را به فرزندانمان میرسانیم و این همان فرایند باز ترکیب recombination است؛
👆 یعنی، کودک اطلاعات پدربزرگ و مادربزرگ خودش را به طور مخلوط شده دریافت میکند.
✅ در انتخاب طبیعی هر چه در جمعیت گونه گونگی بیشتر باشد سرعت دگرگونش بیشتر خواهد شد.
➖ ما میخواهیم که انواع و اقسام گونهها را داشته باشیم تا اگر یکی از بین رفت دیگری بماند.
➖ به دلیل باز ترکیب در یک مقطع و در یک نسل میتوان ترکیبهای مختلفی از اطلاعات ژنتیکی را به وجود آورد ولی در یک تک سلولی باید منتظر خطاها و موتاسیونها باشیم تا ترکیبهای مختلف را به وجود بیاورد. Recombination مانند بر زدن ورق پاسور میماند و در این حالت ترکیبهای مختلفی به وجود میآید.
🔹 هر چه ترکیبهای مختلف بیشتر باشد انتخاب طبیعی بهتر عمل میکند.
✅تفاوتی که ما به عنوان موجودات جنسیتی با موجودات غیر جنسیتی داریم در این است که فرایند باز ترکیب در ما اتفاق میافتد.
👈 یکی از تئوریها این است که پدیده recombination است که اساس جنسیت sexuality را به وجود میآورد.
🔸 حیات تک سلولیها به 4 میلیارد سال پیش برمیگردد.
✅ بر اثر برخورد شهاب سنگی بیشتر موجودات از بین رفته اند ولی موجودات کوچکی مانند موش که زیر زمین پنهان شده بودند توانستند به حیات ادامه دهند.
⚛ @dr_nayeri✍
💥 مهبانگ 09
✅ در برنامه ی نهم “مِهبانگ” در قسمت آغازین گزیدهی رویدادهای علمی را خواهید شنید؛
➖ و در بخش دوم نیز همانطور که جناب نیری بزرگوار فرمودند میهمان بسیار عزیز و گرانقدر، فیزیکدان برجستهی ایرانی جناب کامران وفا همراه این هفتهی “مِهبانگ”خواهند بود.
🔅 جناب کامران وفا از اساتید فیزیک نظری دانشگاه هاروارد و نیز از پیشگامان نظریهی ریسمانها هستند.
➖ اساس نظریه ریسمانها بر پایهی وجود ابعادی بیشتر از سه بُعد مکان و یک بعد زمان که برای ما شناخته شدهاند شکل گرفته است.
👈 خلاصهای از فعالیتهای چشمگیر ایشان در حیطهی این نظریه، عبارتند از:
➖ توضیح و توجیح سیاهچالهها
➖ نظریهی کیهان شناخت بر اساس گاز ریسمانی
➖ نظریه F
🔘 در این برنامه توضیح کامل این نظریه (ریسمانها) و موضوعات مرتبط را از ایشان خواهیم شنید و در میانهی برنامه با همراهی دکتر نیری عزیز پاسخگوی سئوالات شما عزیزان دراین زمینه خواهند بود.
➖ و همچنین در قسمت بعد جناب نیری با توجه به توافق هستهای ایران ، توضیحاتی در مورد نحوه غنیسازی و تولید اورانیوم خواهند داد.
🔹 آخرین اطلاعات درباره تغییرات اقلیمی و گرم شدن جهانی global warming نشان میدهند که برخلاف پیشبینی اولیه که قرار بود دما تا پایان این قرن به طور متوسط 4 درجه سانتیگراد افزایش پیدا کند این مقدار به 8 درجه سانتیگراد افزایش پیدا کردهاست. این افزایش دما به طور میانگین است و در بعضی از نقاط هواهای سردتر و در برخی جاها هواهای گرمتری را خواهیم داشت. اثراتش را هم اینک بسته به جایی که زندگی میکنیم میبینیم.
👆 مسائل مورد بحث و مناقشه در این زمینه این است که آیا تغییرات اقلیمی به علت چرخۀ زمانی است که زمین باید هرازگاهی گرم و سرد می شده یا اینکه فعالیتهای خورشید بیش از پیش شده و ما این گرما را داریم و یا به دلیل دستکاریهای بشر است؟
🔸 درواقع، به نظر میآید که بعد از انقلاب صنعتی به علت پیشرفتهایی که در تکنولوژی و تجاوزی که به طبیعت کردهایم کارهایی را داریم انجام میدهیم که با آلایندهها و گازهای مختلفی که به گازهای گلخانهای معروف هستند به این تغییرات کمک میکنیم. به عبارت دیگر، با مصرف بیرویه کمک به گرم شدن زمین میکنیم.
⚛ در 40-30 سال اخیر فیزیکدانها سعی کردهاند که تئوری عمومی نسبیت انیشتین را با تئوری کوانتومی وفق بدهند و در این راه خیلی به سختی برخورد کردهاند. تا اینکه نظریه ریسمان مطرح شد که از اواخر دهۀ 60 آغاز شد ولی در اواسط دهۀ 70 میلادی تازه متوجه شدند که این تئوری در واقع جوابگوی آن ناسازگاری بین تئوری انیشتین و تئوری کوانتومی میتواند باشد.
👆 از آن موقع به بعد همین طور رشد کرد تا رسید به کاندید اصلی وفق دادن این دو نظریه اصلی و پایه فیزیک است.
🔅 مطالبی در این تئوری وجود دارد که برایمان آشنا نیست و عادی به نظرمان نمیآید.
👈 به عنوان مثال، تعداد ابعاد جهانی را بیشتر از 3 بعد در نظر می گیرد.
🔸 علاوه برآن، به جز ذره اشیا دیگری هم هستند که رل اصلی را بازی میکنند از جمله ریسمانها.
✅ ریسمانها میتوانند حالتهای مختلفی داشتهباشند و بسته به نوسانات و ارتعاشات میتوانند ذرات مختلف را از خودشان نمایش دهند. در واقع، تمام ذرات را میتوانند به یک نوع ذره و به صورت ریسمانها وحدت کنند. یعنی، در نظریه ریسمانها میشود به آن چهار نیروی بنیادین طبیعت وحدت داد.
➖ ریسمان یعنی چه؟
➖ آیا واقعأ در کیهان یک سری ریسمان وجود دارد؟
🔅 هر ذره خودش یک ریسمان میشود.
➖ الکترون یک ریسمان است.
➖ کوارکهایی که در یک فوتون هستند ریسمان هستند.
✅ یعنی ما تراکمی از انرژی در بخشی از فضا داریم.
👈 زمانی فکر میکردیم الکترونها یک نقطه هستند ولی اگر با لوازم خاص به آنها نگاه کنیم می بینیم دایره هایی با شعاعهای کوچک هستند و به علت کوچکیشان است که نقطه می گوییم ولی همین نقطه ها ریسمان هستند.
☑️ هنوز نمیشود گفت که طول دقیق این ریسمان چقدر است ولی میتوان حدس زد که در حدود 10 به توان 30- سانت باشد.
➖ یعنی، طول خیلی خیلی کوچکی دارد و در مقایسه با شعاع اتم که 10 به توان 8 سانت است این ریسمان بسیار کوچک تر است
🔘 چه آزمایشهایی بر روی این ریسمانها انجام شده و لازم است که انجام بشود؟
➖ چون در ریسمانها درباره اجسامی صحبت می شود که طول بسیار کوچکی دارند طبیعتأ مشاهده کردنشان و نوع آزمایشهایی که میشود بر روی آنها انجام داد بسیار سخت است.
➖ انرژیهایی که لازم است به کار ببریم تا ذرات به این ریزی را مشاهده کنیم بسیار بالاتر از انرژیهایی است که در آزمایشگاه توانستهایم به آنها دست پیدا کنیم.
⚛ @dr_nayeri✍
✅ در برنامه ی نهم “مِهبانگ” در قسمت آغازین گزیدهی رویدادهای علمی را خواهید شنید؛
➖ و در بخش دوم نیز همانطور که جناب نیری بزرگوار فرمودند میهمان بسیار عزیز و گرانقدر، فیزیکدان برجستهی ایرانی جناب کامران وفا همراه این هفتهی “مِهبانگ”خواهند بود.
🔅 جناب کامران وفا از اساتید فیزیک نظری دانشگاه هاروارد و نیز از پیشگامان نظریهی ریسمانها هستند.
➖ اساس نظریه ریسمانها بر پایهی وجود ابعادی بیشتر از سه بُعد مکان و یک بعد زمان که برای ما شناخته شدهاند شکل گرفته است.
👈 خلاصهای از فعالیتهای چشمگیر ایشان در حیطهی این نظریه، عبارتند از:
➖ توضیح و توجیح سیاهچالهها
➖ نظریهی کیهان شناخت بر اساس گاز ریسمانی
➖ نظریه F
🔘 در این برنامه توضیح کامل این نظریه (ریسمانها) و موضوعات مرتبط را از ایشان خواهیم شنید و در میانهی برنامه با همراهی دکتر نیری عزیز پاسخگوی سئوالات شما عزیزان دراین زمینه خواهند بود.
➖ و همچنین در قسمت بعد جناب نیری با توجه به توافق هستهای ایران ، توضیحاتی در مورد نحوه غنیسازی و تولید اورانیوم خواهند داد.
🔹 آخرین اطلاعات درباره تغییرات اقلیمی و گرم شدن جهانی global warming نشان میدهند که برخلاف پیشبینی اولیه که قرار بود دما تا پایان این قرن به طور متوسط 4 درجه سانتیگراد افزایش پیدا کند این مقدار به 8 درجه سانتیگراد افزایش پیدا کردهاست. این افزایش دما به طور میانگین است و در بعضی از نقاط هواهای سردتر و در برخی جاها هواهای گرمتری را خواهیم داشت. اثراتش را هم اینک بسته به جایی که زندگی میکنیم میبینیم.
👆 مسائل مورد بحث و مناقشه در این زمینه این است که آیا تغییرات اقلیمی به علت چرخۀ زمانی است که زمین باید هرازگاهی گرم و سرد می شده یا اینکه فعالیتهای خورشید بیش از پیش شده و ما این گرما را داریم و یا به دلیل دستکاریهای بشر است؟
🔸 درواقع، به نظر میآید که بعد از انقلاب صنعتی به علت پیشرفتهایی که در تکنولوژی و تجاوزی که به طبیعت کردهایم کارهایی را داریم انجام میدهیم که با آلایندهها و گازهای مختلفی که به گازهای گلخانهای معروف هستند به این تغییرات کمک میکنیم. به عبارت دیگر، با مصرف بیرویه کمک به گرم شدن زمین میکنیم.
⚛ در 40-30 سال اخیر فیزیکدانها سعی کردهاند که تئوری عمومی نسبیت انیشتین را با تئوری کوانتومی وفق بدهند و در این راه خیلی به سختی برخورد کردهاند. تا اینکه نظریه ریسمان مطرح شد که از اواخر دهۀ 60 آغاز شد ولی در اواسط دهۀ 70 میلادی تازه متوجه شدند که این تئوری در واقع جوابگوی آن ناسازگاری بین تئوری انیشتین و تئوری کوانتومی میتواند باشد.
👆 از آن موقع به بعد همین طور رشد کرد تا رسید به کاندید اصلی وفق دادن این دو نظریه اصلی و پایه فیزیک است.
🔅 مطالبی در این تئوری وجود دارد که برایمان آشنا نیست و عادی به نظرمان نمیآید.
👈 به عنوان مثال، تعداد ابعاد جهانی را بیشتر از 3 بعد در نظر می گیرد.
🔸 علاوه برآن، به جز ذره اشیا دیگری هم هستند که رل اصلی را بازی میکنند از جمله ریسمانها.
✅ ریسمانها میتوانند حالتهای مختلفی داشتهباشند و بسته به نوسانات و ارتعاشات میتوانند ذرات مختلف را از خودشان نمایش دهند. در واقع، تمام ذرات را میتوانند به یک نوع ذره و به صورت ریسمانها وحدت کنند. یعنی، در نظریه ریسمانها میشود به آن چهار نیروی بنیادین طبیعت وحدت داد.
➖ ریسمان یعنی چه؟
➖ آیا واقعأ در کیهان یک سری ریسمان وجود دارد؟
🔅 هر ذره خودش یک ریسمان میشود.
➖ الکترون یک ریسمان است.
➖ کوارکهایی که در یک فوتون هستند ریسمان هستند.
✅ یعنی ما تراکمی از انرژی در بخشی از فضا داریم.
👈 زمانی فکر میکردیم الکترونها یک نقطه هستند ولی اگر با لوازم خاص به آنها نگاه کنیم می بینیم دایره هایی با شعاعهای کوچک هستند و به علت کوچکیشان است که نقطه می گوییم ولی همین نقطه ها ریسمان هستند.
☑️ هنوز نمیشود گفت که طول دقیق این ریسمان چقدر است ولی میتوان حدس زد که در حدود 10 به توان 30- سانت باشد.
➖ یعنی، طول خیلی خیلی کوچکی دارد و در مقایسه با شعاع اتم که 10 به توان 8 سانت است این ریسمان بسیار کوچک تر است
🔘 چه آزمایشهایی بر روی این ریسمانها انجام شده و لازم است که انجام بشود؟
➖ چون در ریسمانها درباره اجسامی صحبت می شود که طول بسیار کوچکی دارند طبیعتأ مشاهده کردنشان و نوع آزمایشهایی که میشود بر روی آنها انجام داد بسیار سخت است.
➖ انرژیهایی که لازم است به کار ببریم تا ذرات به این ریزی را مشاهده کنیم بسیار بالاتر از انرژیهایی است که در آزمایشگاه توانستهایم به آنها دست پیدا کنیم.
⚛ @dr_nayeri✍
✅ با توجه به انرژیهایی که به آنها دسترسی داریم (انرژیهایی که در آزمایشگاه سرن انجام میشود ضریب 10 به توان 10 است) مشاهده مستقیم ریسمانها در حال حاضر تقریبأ غیر ممکن به نظر میرسد.
⚛ نظریهای به نام اَبَر تقارن وجود دارد و بر طبق آن اگر بشود آن را در انرژیهای پایین مشاهده کرد (از جمله در آزمایشگاه سرن) میتواند یک نشانهای غیر مستقیم از نظریه ریسمانها باشد یا حتی بشود برخی خواص ریسمانها را از این طریق اثبات کرد.
🔅 آیا Graviton particle ذره گراویتون در تأیید یا رد ریسمانها میتواند اثری داشتهباشد؟
➖ کشف ذره گراویتون graviton particle درواقع صحه گذاشتن بر وجود دو پایه فیزیک (کوانتومی و انیشتین) و مستلزم آنها است.
➖ ولی کشف گراویتون به تنهایی نمیتواند دلیل بر وجود ریسمانها باشد.
🔹 یکی از چیزهایی که در فیزیک مشاهده شدهاست شکسته شدن تقارنهاست؛ آن هم شکسته شدن در ابعادی که ما در بینشان هستیم.
➖ هرچند با نگاه کردن به دور و اطرافمان به صورت عادی، به شکسته شدن تقارن هسته جهان پی نمیبریم.
➖ در سه بعد دور و اطرافمان طول و عرض و ارتفاع را میتوانیم مشاهده کنیم ولی ابعاد دیگری هم هستند که نمیتوانیم آنها را ببینیم و از نقطه نظر نظریه ریسمانها شکسته شدن تقارن موجب شده تا دیدن ابعاد دیگر سخت گردد.
👈 یعنی، آنها کوچک ماندهاند و ابعاد دیگر بزرگ شدهاند.
✅ از جمله کشف هیگز هم از نشانههای شکسته شدن تقارن بوده.
➖ در نتیجه شکسته شدن تقارن در فیزیک ایده عجیبی نیست.
🔹🔸 چیزی که در مورد نظریه ریسمان عجیب است این است که تقارن شکسته را به ابعاد ربط میدهد.
➖ ربط دادن به ابعاد، خود دریچههای جدیدی را در فیزیک میگشاید که خواص هندسی و خواص مختلفی که در این ابعاد مشاهده نشده میتوانند وجود داشتهباشند، اثری که در ابعاد بزرگتر میتوانند داشتهباشند و اینکه چه هستند یک نوع ارتباط خیلی زیبایی را بین هندسه و فیزیک به وجود میآورند.
➖ البته این ابعاد دیگر، باید که ابعاد کوچکتری باشند و الا آنها را میبایست تا حالا در مشاهداتمان دیده بودیمشان
⚛ بین ماده و ضد ماده به صورت طبیعی باید تقارنی وجود داشته باشد ولی این تقارن شکسته شده است.
➖ به علت شکست شدن این ضد ماده است که ما از ماده تشکیل شده ایم نه از ضد ماده.
➖ اگر این تقارن به صورت دقیق برقرار بود این ماده و ضد ماده همدیگر را خنثی میکردند و ذرهای باقی نمیماند.
👈 پس وجود ما خودش نشانه شکسته شدن تقارن است.
✅ شکسته شدن تقارن در تمام قسمتهای فیزیک وجود دارد. به عنوان مثال:
1⃣1➖ وجود مغناطیس شکسته شدن تقارن است. قرار گرفتن spin الکترونها در یک جهت که مغناطیس را به وجود بیاورد دلیل بر شکسته شدن تقارن است.
2⃣➖ ابر رسانایی
3⃣➖ کشف ذره هیگز است.
4⃣➖ سختی که جامدات دارند نشان دهنده شکسته شدن تقارنهایی است که کریستالها به وجود آوردهاند.
5⃣➖ وجود ابعاد دیگر هم نشان دهنده شکسته شدن تقارنها بین ابعاد بزرگترو ابعاد کوچکتری که میتواند وجود داشته باشد
🔅 پیش بینی می شود که برای هر ذرهای یک نوع ذره مشابه آن ذره وجود دارد و تمام خواص همان ذره را دارد.
👈 مثلأ برای الکترون ذرهای وجود دارد درست مشابه الکترون با همان بار و جرم الکتریکی.
➖ منتهی spin (چرخش) آن با spin الکترون یک اختلاف کوچکی دارد.
👆 به این ابر تقارن می گویند.
👈 ابر تقارن ارتعاشات کوانتومی را به صورت فاحشی کم میکند.
➖ یعنی فیزیک کوانتومی تقریبأ از خیلی جهات میشود مشابه فیزیک کلاسیک.
🔘 این ابرتقارن خواص زیادی دارد ولی هنوز در طبیعت کشف نشده است و در حد پیش بینی است و نمیدانیم آیا وجود دارد یا نه ولی اگر وجود هم داشته باشد باید به یک صورتی شکسته شده باشد
✅ ماده هیگز چیست؟
➖ از بدو پیدایش عالم این ذره یا میدان هیگز وجود داشته و همه ما در این میدان هستیم و بسته به برهم کنشی که با این میدان ایجاد میکنیم جرم ما را مشخص میکند.
➖ بنابراین میدان هیگز به نحوی میتواند سرمنشا جرم را به ما نشان دهد که چرا ذرات بنیادین مختلف طبیعت بعضیهایشان مانند نور که فوتون است اصلأ هیچ جرمی ندارند و برخی هم مانند الکترون یا نوترینها چرا اینقدر دارای جرم کم هستند و برخی از آنها مانند کوارکها بسیار پر جرم هستند.
✅ بنابراین تعریف جدید جرم این است که هر چقدر با میدان هیگز بیشتر برهم کنش انجام بگیرد ذره پر جرم تر خواهد بود.
🔅 اگر هیچ نوع برهم کنشی انجام نگیرد مانند ذرات نور و فوتونها بدون جرم خواهند بود.
⚛ @dr_nayeri✍
⚛ نظریهای به نام اَبَر تقارن وجود دارد و بر طبق آن اگر بشود آن را در انرژیهای پایین مشاهده کرد (از جمله در آزمایشگاه سرن) میتواند یک نشانهای غیر مستقیم از نظریه ریسمانها باشد یا حتی بشود برخی خواص ریسمانها را از این طریق اثبات کرد.
🔅 آیا Graviton particle ذره گراویتون در تأیید یا رد ریسمانها میتواند اثری داشتهباشد؟
➖ کشف ذره گراویتون graviton particle درواقع صحه گذاشتن بر وجود دو پایه فیزیک (کوانتومی و انیشتین) و مستلزم آنها است.
➖ ولی کشف گراویتون به تنهایی نمیتواند دلیل بر وجود ریسمانها باشد.
🔹 یکی از چیزهایی که در فیزیک مشاهده شدهاست شکسته شدن تقارنهاست؛ آن هم شکسته شدن در ابعادی که ما در بینشان هستیم.
➖ هرچند با نگاه کردن به دور و اطرافمان به صورت عادی، به شکسته شدن تقارن هسته جهان پی نمیبریم.
➖ در سه بعد دور و اطرافمان طول و عرض و ارتفاع را میتوانیم مشاهده کنیم ولی ابعاد دیگری هم هستند که نمیتوانیم آنها را ببینیم و از نقطه نظر نظریه ریسمانها شکسته شدن تقارن موجب شده تا دیدن ابعاد دیگر سخت گردد.
👈 یعنی، آنها کوچک ماندهاند و ابعاد دیگر بزرگ شدهاند.
✅ از جمله کشف هیگز هم از نشانههای شکسته شدن تقارن بوده.
➖ در نتیجه شکسته شدن تقارن در فیزیک ایده عجیبی نیست.
🔹🔸 چیزی که در مورد نظریه ریسمان عجیب است این است که تقارن شکسته را به ابعاد ربط میدهد.
➖ ربط دادن به ابعاد، خود دریچههای جدیدی را در فیزیک میگشاید که خواص هندسی و خواص مختلفی که در این ابعاد مشاهده نشده میتوانند وجود داشتهباشند، اثری که در ابعاد بزرگتر میتوانند داشتهباشند و اینکه چه هستند یک نوع ارتباط خیلی زیبایی را بین هندسه و فیزیک به وجود میآورند.
➖ البته این ابعاد دیگر، باید که ابعاد کوچکتری باشند و الا آنها را میبایست تا حالا در مشاهداتمان دیده بودیمشان
⚛ بین ماده و ضد ماده به صورت طبیعی باید تقارنی وجود داشته باشد ولی این تقارن شکسته شده است.
➖ به علت شکست شدن این ضد ماده است که ما از ماده تشکیل شده ایم نه از ضد ماده.
➖ اگر این تقارن به صورت دقیق برقرار بود این ماده و ضد ماده همدیگر را خنثی میکردند و ذرهای باقی نمیماند.
👈 پس وجود ما خودش نشانه شکسته شدن تقارن است.
✅ شکسته شدن تقارن در تمام قسمتهای فیزیک وجود دارد. به عنوان مثال:
1⃣1➖ وجود مغناطیس شکسته شدن تقارن است. قرار گرفتن spin الکترونها در یک جهت که مغناطیس را به وجود بیاورد دلیل بر شکسته شدن تقارن است.
2⃣➖ ابر رسانایی
3⃣➖ کشف ذره هیگز است.
4⃣➖ سختی که جامدات دارند نشان دهنده شکسته شدن تقارنهایی است که کریستالها به وجود آوردهاند.
5⃣➖ وجود ابعاد دیگر هم نشان دهنده شکسته شدن تقارنها بین ابعاد بزرگترو ابعاد کوچکتری که میتواند وجود داشته باشد
🔅 پیش بینی می شود که برای هر ذرهای یک نوع ذره مشابه آن ذره وجود دارد و تمام خواص همان ذره را دارد.
👈 مثلأ برای الکترون ذرهای وجود دارد درست مشابه الکترون با همان بار و جرم الکتریکی.
➖ منتهی spin (چرخش) آن با spin الکترون یک اختلاف کوچکی دارد.
👆 به این ابر تقارن می گویند.
👈 ابر تقارن ارتعاشات کوانتومی را به صورت فاحشی کم میکند.
➖ یعنی فیزیک کوانتومی تقریبأ از خیلی جهات میشود مشابه فیزیک کلاسیک.
🔘 این ابرتقارن خواص زیادی دارد ولی هنوز در طبیعت کشف نشده است و در حد پیش بینی است و نمیدانیم آیا وجود دارد یا نه ولی اگر وجود هم داشته باشد باید به یک صورتی شکسته شده باشد
✅ ماده هیگز چیست؟
➖ از بدو پیدایش عالم این ذره یا میدان هیگز وجود داشته و همه ما در این میدان هستیم و بسته به برهم کنشی که با این میدان ایجاد میکنیم جرم ما را مشخص میکند.
➖ بنابراین میدان هیگز به نحوی میتواند سرمنشا جرم را به ما نشان دهد که چرا ذرات بنیادین مختلف طبیعت بعضیهایشان مانند نور که فوتون است اصلأ هیچ جرمی ندارند و برخی هم مانند الکترون یا نوترینها چرا اینقدر دارای جرم کم هستند و برخی از آنها مانند کوارکها بسیار پر جرم هستند.
✅ بنابراین تعریف جدید جرم این است که هر چقدر با میدان هیگز بیشتر برهم کنش انجام بگیرد ذره پر جرم تر خواهد بود.
🔅 اگر هیچ نوع برهم کنشی انجام نگیرد مانند ذرات نور و فوتونها بدون جرم خواهند بود.
⚛ @dr_nayeri✍