✅الزامات شهر موفق پساجنگ

✍🏻شرق-حسین خسرونژاد،پژوهشگر دکترای شهرسازی:‌در شهرهایی که درگیر جنگ هستند -مانند سناریو‌های تجربه‌شده در حلب، سارایوو و بیروت- نقش شهرساز از یک «طراح فضا» به یک «مدیر بقا، تاب‌آوری و انسجام اجتماعی» تغییر می‌یابد.

🔹در چنین شرایطی، شهر نه صرفا یک کالبد، بلکه یک سیستم زنده و آسیب‌پذیر است که نیازمند مداخله‌ای چندلایه و زمان‌مند است. نخستین وظیفه، تضمین تداوم حیات شهری است. این امر از طریق حفظ عملکرد حداقلی زیرساخت‌‌های حیاتی -آب، برق، دسترسی اضطراری و خدمات درمانی- ممکن می‌شود. شهرساز باید با رویکردی عمل‌گرایانه، شبکه‌ای از فضا‌های امن، مسیر‌های امدادی و مراکز خدماتی غیرمتمرکز طراحی کند تا در صورت اختلال گسترده، شهر دچار فروپاشی کامل نشود. در گام بعد، مفهوم «تاب‌آوری شهری» به محور اصلی تصمیم‌گیری تبدیل می‌شود. تجربه شهرهایی که در جنگ جهانی دوم تخریب و بعدها بازسازی شدند، نشان می‌دهد زیرساخت‌ها باید نه‌تنها کارآمد، بلکه انعطاف‌پذیر و چندلایه باشند. توسعه شبکه‌‌های پشتیبان (مانند تأمین انرژی محلی و ذخیره آب در مقیاس محله) و کاهش وابستگی به سیستم‌‌های متمرکز، از الزامات کلیدی این مرحله است. اما مهم‌تر از بازسازی کالبدی، بازسازی اجتماعی است.

🔹جنگ، پیوند‌های اجتماعی، اعتماد عمومی و حس تعلق به فضا را تضعیف می‌کند؛ بنابراین طراحی فضا‌های عمومی امن، در دسترس و دعوت‌کننده برای تعامل اجتماعی، نقشی حیاتی در بازسازی «سرمایه اجتماعی» ایفا می‌کند. در‌این‌میان، رویکرد‌های نوینی مانند «طراحی مبتنی بر تروما» بر ضرورت توجه به ابعاد روانی فضا تأکید دارند؛ فضاهایی که نه‌تنها ایمن، بلکه آرام‌بخش و ترمیم‌کننده باشند. از منظر عدالت فضایی، شهرساز باید از بازتولید نابرابری جلوگیری کند.

🔹تجربه بازسازی‌‌های نابرابر نشان داده است تمرکز سرمایه در بخش‌‌های خاص شهر و حذف گروه‌‌های آسیب‌پذیر، زمینه‌ساز بحران‌‌های اجتماعی جدید خواهد شد؛ بنابراین تضمین دسترسی عادلانه به خدمات، مسکن و فرصت‌‌های اقتصادی، بخشی جدایی‌ناپذیر از فرایند بازسازی است. همچنین مشارکت واقعی شهروندان در فرایند تصمیم‌گیری، از یک انتخاب به یک ضرورت تبدیل شده است. شهرساز در اینجا نقش «تسهیل‌گر» را ایفا می‌کند؛ کسی که میان دولت، جامعه محلی و نهاد‌های مختلف پل می‌زند و فرایند بازسازی را به یک پروژه جمعی تبدیل می‌کند.

🔹در نهایت، شهر‌های درگیر جنگ باید نه صرفا به وضعیت پیشین بازگردند، بلکه به سمت مدلی «بهتر از قبل» حرکت کنند. این امر مستلزم بازاندیشی در ساختار فضایی، کاهش تمرکز، افزایش انعطاف‌پذیری و تقویت ظرفیت‌‌های محلی است. شهر موفق پساجنگ، شهری است که از دل بحران، توانمندتر، عادلانه‌تر و انسانی‌تر بیرون می‌آید. شهرسازی در شرایط جنگ، تمرینی در اخلاق، مدیریت بحران و آینده‌نگری است. اگرچه بازسازی فیزیکی ضروری است، اما آنچه پایداری واقعی شهر را تضمین می‌کند، بازسازی روابط انسانی، اعتماد اجتماعی و ساختار‌های عادلانه است. بدون این ابعاد، هیچ شهری حتی با پیشرفته‌ترین زیرساخت‌ها نمی‌تواند به طور پایدار احیا شود.

#امتداد
@emtedadnet

✅ادعای ترامپ: من نمی‌خواهم آتش‌بس را تمدید کنم/ فکر می‌کنم در نهایت به یک توافق عالی برسیم/ یک کشتی ایرانی را با هدایایی از چین گرفتیم/ فکر می‌کردم با رئیس‌جمهور چین، تفاهم دارم

🗣ترامپ در گفت و گو با سی‌ان‌بی‌سی مدعی شد: ما در موقعیت مذاکره قوی هستیم

🔹ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال تمدید آتش‌بس گفت: «نمی‌خواهم این کار را انجام دهم. ما آن‌قدر وقت نداریم.»

🔹ایران چاره‌ای جز اعزام هیئتی برای مذاکره ندارد و من معتقدم که این امر به توافقی عالی منجر خواهد شد

🔹محاصره اقتصادی موفقیت‌آمیز بود

🔹ما با آدم‌های خوب سر و کار نداریم، اما با آنها خیلی موفق تعامل می‌کنیم

🔹زمان زیادی برای پایان آتش‌بس نداریم

🔹ما سرسخت‌تر و معامله با ما دشوارتر از رژیم ایران است

🔹 سلاح‌های ما به خوبی پر از مهمات هستند و ما بسیار آماده‌ایم

🔹 من آماده‌ام و ارتش آماده است تا علیه ایران اقدام کند

🔹ایران در تلاش است موشک‌هایش را جابجا کند، زیرا ما بیشتر آنها را در طول آتش‌بس نابود کردیم و دوباره مستقر کردیم

🔹ما از این دوره برای پر کردن ذخایر خود استفاده کردیم و احتمالاً ایران هم همین کار را کرده است.

🔹ارتش ما واقعاً شگفت‌انگیز است. آنچه ما در ایران به دست آوردیم باورنکردنی است.

🔹ما نیروهای دریایی و هوایی ایران و رهبران آنها را نابود کردیم، اما رهبران جدید منطقی‌تر هستند.

🔹من همین الان هم رژیم ایران را تغییر داده‌ام، شاید غیرمستقیم./ جماران

#امتداد
@emtedadnet

✅بحران اجاره‌نشینی در سایه بیکاری و نااطمینانی اقتصادی

✍🏻امتداد-گروه اقتصادی: جنگ فقط با موشک و انفجار، خانه‌ها را ویران نمی‌کند؛ گاهی بی‌صدا و آرام، از درون اقتصاد، سقف‌ها را پایین می‌آورد. این روزها نیز بحران اجاره‌نشینی به نقطه‌ای رسیده که بسیاری از مستاجران دیگر نه توان ماندن دارند، نه امکان جابه‌جایی. میان بیکاری، تعویق حقوق و تورم اجاره، خانه برای برخی نه پناه، بلکه هزینه‌ای غیرقابل‌تحمل شده است؛ تا جایی که بازگشت به خانه پدری، دوباره به یکی از گزینه‌های جدی زندگی تبدیل شده است.

🔹اکنون بر اساس برآوردها، سهم هزینه مسکن از سبد خانوار مستاجر در کشور به حدود ۴۳ درصد و در تهران به نزدیک ۶۰ درصد رسیده؛ رقمی که نشان می‌دهد بخش بزرگی از درآمد خانوار، صرف فقط «ماندن زیر یک سقف» می‌شود.
در اسفند سال گذشته، متوسط اجاره در تهران به حدود ۹ میلیون تومان اجاره ماهانه و ۱.۲ میلیارد تومان ودیعه رسید؛ رقمی که اگر به معادل ماهانه تبدیل شود، فشار واقعی آن به حدود ۴۵ میلیون تومان می‌رسد. این اعداد، در شرایطی که دستمزدها رشد متناسبی نداشته و حالا با موج بیکاری و تعویق حقوق همراه شده، عملاً بسیاری از مستاجران را به مرز ناتوانی در پرداخت رسانده است.

🔹اگر تورم سال‌های اخیر مستاجران را تضعیف کرده بود، موج بیکاری اخیر، ضربه نهایی را وارد کرده است. با آغاز جنگ از نهم اسفند و کاهش یا توقف فعالیت بسیاری از کسب‌وکارها، تعدیل نیرو به یکی از راهکارهای بنگاه‌ها برای بقا تبدیل شد. این تصمیم، اگرچه برای حفظ کسب‌وکارها ضروری به نظر می‌رسید، اما زندگی هزاران خانوار مستاجر را به بن‌بست کشاند.برای این گروه، اجاره‌بها هزینه‌ای است که نمی‌توان آن را حذف یا حتی کاهش داد. برخلاف سایر هزینه‌های زندگی که می‌توان آن‌ها را به تعویق انداخت یا حذف کرد، اجاره هر ماه باید پرداخت شود؛ و همین، مستاجران را در موقعیتی قرار داده که میان «پرداخت اجاره» و «زندگی» یکی را انتخاب کنند.

🔹در مواجهه با این فشار، مستاجران به مجموعه‌ای از راهکارهای کوتاه‌مدت و اضطراری روی آورده‌اند؛ راهکارهایی که بیشتر از آنکه مسئله را حل کنند، تنها آن را به تعویق می‌اندازند.
درخواست «زمان بیشتر» از موجر، یکی از رایج‌ترین واکنش‌هاست؛ به‌طوری که در بسیاری از موارد، موجران یک ماه تنفس به مستاجران داده‌اند. در کنار آن، برداشت از پول پیش برای پرداخت اجاره، به گزینه‌ای فراگیر تبدیل شده است؛ راهکاری که در واقع به معنای مصرف تدریجی آخرین پشتوانه مالی خانوار است.

🔹با طولانی شدن این وضعیت، راهکارهای کوتاه‌مدت جای خود را به تصمیم‌های جدی‌تر می‌دهند. جابه‌جایی به خانه‌های کوچک‌تر، انتخاب محله‌های ارزان‌تر و در نهایت مهاجرت به شهرهای حاشیه‌ای، بخشی از این روند و البته مسبوق به سابقه است. از سال ۱۳۹۸ و همزمان با جهش تورم اجاره، بخشی از مستاجران ناچار به ترک پایتخت و مهاجرت به حومه شدند. اما آنچه امروز متفاوت است، سرعت و شدت این جابه‌جایی‌هاست؛ چرا که این بار، عامل بیکاری نیز به فشارهای قبلی اضافه شده است.

🔹در میان تمام این راهکارها، شاید مهم‌ترین و در عین حال تلخ‌ترین گزینه، بازگشت به خانه والدین باشد. تصمیمی که نه فقط یک انتخاب اقتصادی، بلکه یک عقب‌نشینی اجتماعی محسوب می‌شود.

🔹برای بسیاری از خانوارهای جوان، این بازگشت به معنای از دست دادن استقلال، تغییر سبک زندگی و حتی بروز تنش‌های خانوادگی است. در مواردی که فرزند یا فرزندان نیز در این خانواده‌ها حضور دارند، این جابه‌جایی می‌تواند تبعات روانی و تربیتی نیز به همراه داشته باشد.با این حال، در شرایطی که درآمدی وجود ندارد و اجاره‌بها همچنان پابرجاست، این گزینه برای بسیاری به «تنها راه باقی‌مانده» تبدیل شده است.

🔹 این بحران، رابطه میان موجر و مستاجر را نیز دستخوش تغییر کرده است. از یک سو، برخی موجران با درک شرایط، به مستاجران زمان بیشتری می‌دهند یا با برداشت از ودیعه موافقت می‌کنند. اما از سوی دیگر، سخت‌گیری‌ها نیز افزایش یافته است.
بسیاری از موجران اکنون ترجیح می‌دهند واحد خود را به مستاجرانی با شغل ثابت و درآمد پایدار اجاره دهند. این «گزینش‌گری» جدید، مستاجران بیکار یا در معرض بیکاری را در موقعیتی دشوارتر قرار داده و دسترسی آن‌ها به مسکن را محدودتر کرده است.

🔹آنچه امروز در بازار اجاره دیده می‌شود، فقط یک بحران مسکن نیست؛ بلکه بازتابی از یک بحران اقتصادی گسترده‌تر است که بیش از همه، اقشار متوسط و ضعیف را هدف قرار داده است.در چنین شرایطی، اگر روند بیکاری و نااطمینانی ادامه پیدا کند، بازگشت به خانه پدری از یک استثنا به یک الگوی رایج تبدیل خواهد شد؛ نشانه‌ای از عقب‌نشینی تدریجی یک طبقه از حق داشتن «خانه مستقل»؛حقی که حالا بیش از هر زمان دیگری، دور از دسترس به نظر می‌رسد.

#امتداد
@emtedadnet

✅پاکستان: در انتظار پاسخ ایران برای حضور در مذاکرات اسلام‌آباد هستیم

🗣وزیر اطلاع‌رسانی پاکستان: پاسخ رسمی ایران درباره تأیید حضور هیأت ایرانی در مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده در اسلام‌آباد هنوز دریافت نشده است.

🔹پاسخ رسمی ایران درباره تأیید مشارکت هیأت این کشور در مذاکرات اسلام‌آباد همچنان در انتظار است./تسنیم

#امتداد
@emtedadnet

✅حمایت حزب اتحاد ملت از مذاکرات دیپلماتیک در پاکستان/ انتقاد از رویکردهای ضددیپلماسی و ابراز نگرانی از صدور احکام اعدام

🔹‌شورای مرکزی حزب اتحاد ملت در نشست اخیر خود، از مذاکرات دیپلماتیک ایران و آمریکا به میزبانی پاکستان حمایت کرد.‌به گزارش روابط عمومی حزب اتحاد ملت، در این جلسه که به ریاست آذر منصوری برگزار شد، اعضای شورای مرکزی ضمن قدردانی مجدد از مقاومت جانانه سربازان میهن در برابر تهاجم متجاوزان آمریکایی و اسرائیلی، تأکید کردند که تثبیت دستاوردهای دفاعی و ناکام گذاشتن دشمنان، تنها از طریق دیپلماسی و مذاکرات هوشمندانه میسر است.

🔹‌شورای مرکزی این حزب با انتقاد از فضای ضددیپلماسی که به صورت سازمان‌یافته و بعضاً با سوءاستفاده از تریبون‌های رسمی همچون صداوسیما علیه مصالح ملی شکل گرفته است، از دستگاه دیپلماسی و تیم مذاکره‌کننده خواست بدون توجه به این تندروی‌ها، تنها بر منافع ملی تمرکز کنند.

🔹 این شورا تأکید کرد که تیم مذاکره‌کننده باید نسبت به حمایت اکثریت ملت از رویکرد تنش‌زدا و صلح‌طلبانه و عزتمندانه اطمینان داشته باشد.

🔹‌در این جلسه، همچنین با ابراز نگرانی از صدور و اجرای احکام اعدام که غالبا مربوط به وقایع دی‌ماه ۱۴۰۴ است، از قوه قضائیه خواسته شد در شرایطی که جامعه متأثر از فشار جنگ و اخبار فرساینده است، جهت عدم تشدید آن و حفظ همبستگی داخلی و دقت بیشتر در دادرسی صحیح و عادلانه، تا زمان تعیین تکلیف جنگ، از صدور و اجرای احکام اعدام که غیر قابل جبران هستند، خودداری نماید.

🔻کانال تلگرام حزب:
@ETEHADMELLATIRAN

✅ادعای ترامپ و تمدید آتش بس!

با توجه به این واقعیت که دولت ایران به طور جدی دچار شکاف شده است، که البته غیرمنتظره هم نبود، و بنا به درخواست فیلد مارشال عاصم منیر و نخست وزیر شهباز شریف از پاکستان، از ما خواسته شده است که حمله خود به کشور ایران را تا زمانی که رهبران و نمایندگان آنها بتوانند پیشنهادی یکپارچه ارائه دهند، متوقف کنیم.

بنابراین، من به ارتش خود دستور داده‌ام که محاصره را ادامه دهند و در تمام جنبه‌های دیگر، آماده و توانمند باقی بمانند و بنابراین آتش‌بس را تا زمانی که پیشنهاد آنها ارائه شود و بحث‌ها به هر نحوی به نتیجه برسد، تمدید خواهم کرد. رئیس جمهور دونالد جی. ترامپ


#امتداد
@emtedadnet

✅کامبیز نوروزی مطرح کرد:‌اینترنت پرو یا طرح صیانت ۴

✍🏻عصرایران: محدودسازی اینترنت نه‌تنها مانع گردش اطلاعات نشده، بلکه اعتماد عمومی را نیز تضعیف کرده است.

🔹اینترنت در ایران سال‌هاست نه به‌عنوان یک حق عمومی، بلکه به‌مثابه امتیازی متعلق به حکومت تعریف می‌شود؛ رویکردی که در تازه‌ترین نسخه خود، با عنوان «اینترنت پرو»، بار دیگر سر برآورده است. طرحی که به‌جای پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی جامعه، بیش از هر چیز یادآور سیاست‌های شکست‌خورده‌ای مانند «طرح صیانت» است؛ سیاست‌هایی که نه توانستند جریان اطلاعات را مهار کنند و نه رضایت عمومی را جلب، اما در عوض، مسیرهای غیرشفاف، فسادزا و تبعیض‌آمیز را تقویت کردند. اکنون نیز همان منطق، با ظاهری جدید، در حال بازتولید است؛ منطقی که به‌جای پذیرش واقعیت‌های جهان امروز، همچنان بر محدودسازی، گزینش و کنترل اصرار دارد.

🗣کامبیز نوروزی، حقوقدان و فعال رسانه‌ای، در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی عصر ایران در رابطه با طرح موسوم به «اینترنت پرو» و در امتداد سیاست‌هایی نظیر طرح صیانت، با بیان اینکه آنچه به نام اینترنت پرو معرفی شده فاقد هرگونه توجیه است، اظهار کرد: در ایران نظام سیاسی مطلقاً علاقه‌ای به وجود اینترنت ندارد و در تمام این مدت، تقریباً ۳۰ سالی که اینترنت وارد کشور شده، همواره موانع متعدد برای دسترسی مردم به آن ایجاد شده است.

🔹وی با بیان اینکه از همان ابتدا فیسبوک و بسیاری از سایت‌های خبری فیلتر شدند، افزود: این سیاست بسیار غلط به‌صورت مستمر پیش رفته و عملاً فقط موجب شکل‌گیری یک فساد گسترده در فروش فیلترشکن شده است.

🔹در شرایط جنگی محدودیت اینترنت تا حدی باید قابل توجیه است، اما آنچه اکنون به نام اینترنت پرو مطرح شده، ادامه همان تفکر جلوگیری از دسترسی مردم به اینترنت آزاد است؛ تفکری که در طرح صیانت نیز دنبال می‌شد اکنون در قالب اینترنت پرو در حال بازتولید است.

🔹 آزادی حق ذاتی مردم است، چرا افراد باید برای دسترسی به اینترنت احراز صلاحیت شوند؟ این نقض آزادی بیان‌‌ مردم است.

🔹پس از گذشت بیش از ربع قرن از رواج اینترنت، نمی‌توان با هزینه‌های گزاف آن را محدود به گروهی خاص کرد. ملاک این محدودسازی و هزینه چیست؟

🔹 به نظر می‌رسد با سوءاستفاده از شرایط جنگ تجاوزکارانه علیه ایران، گروه‌هایی که مخالف آزادی بیان هستند در تلاش‌اند مقدماتی فراهم کنند تا به‌طور دائم از دسترسی مردم به اینترنت آزاد جلوگیری کنند.

🔹 جهان امروز، جهان رسانه‌ای‌شده است.گردش اطلاعات بسیار سریع و گسترده است، در چنین شرایطی امکان جلوگیری از گردش اطلاعات وجود ندارد.

🔹وقتی تلویزیون در انحصار حکومت قرار می‌گیرد و اجازه استفاده از اینترنت داده نمی‌شود، مردم ناگزیر به سمت شبکه‌های تلویزیونی فرامرزی مراجعه می‌کنند. تقاضا برای انواع اطلاعات در جامعه امروز بسیار بالاست.

🔹وقتی مانع حضور مردم در عرصه گردش اطلاعات می‌شوید، عملاً آن‌ها را به سمت رسانه‌هایی مثل اینترنشنال می‌شوید و افکار عمومی را در اختیار رسانه‌هایی قرار می‌دهید که در برابر ایران قرار دارند.

🔹 در داخل کشور افراد و صاحب‌نظران بسیاری مایل به دفاع از کشور و مخالفت با حمله نظامی بودند اما بستری برای بیان دیدگاه‌های خود نداشته‌اد.

🔹با بستن اینترنت، عملاً این امکان از آن‌ها گرفته شده و این روند، مردم را بیشتر به سمت رسانه‌های خارجی سوق می‌دهد.

🔹در اینترنت پرو برای صاحبان کسب‌وکار نیز تناقض وجود دارد. این افراد برای ارائه خدمات و فروش کالا به مردم نیاز دارند. وقتی مردم عادی دسترسی به اینترنت ندارند، اینترنت کسب‌وکارها نیز عملاً بی‌فایده می‌شود.

🔹این طرح را باید «طرح صیانت ۴» نامید. طراحان طرح صیانت از فضای مجازی تاکنون سه بار در هدف خود شکست خورده‌اند و اکنون در قالب اینترنت پرو به دنبال اجرای همان اهداف هستند؛ یعنی همان جریان فکری که با طرح‌های مختلف و صرفاً با تغییر شکل، به دنبال محدودسازی گسترده اینترنت و نقض حقوق اساسی ملت بوده است.

🔹این طرح با هدف محروم کردن مردم از حق آزادی دسترسی به اطلاعات و منابع اطلاعاتی طراحی شده است.

🔹با وجود شرایط جنگی، انتظار می‌رود دولت آقای پزشکیان در برابر این طرح ایستادگی کند.

🔹معاونت حقوقی، ریاست‌جمهوری و هیأت نظارت بر اجرای قانون اساسی باید به این موضوع ورود کند و وزارت ارتباطات و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز نباید در برابر این طرح سکوت کنند.
شرایط جنگی نمی‌تواند توجیهی برای انفعال نهادهای دولتی باشد و این نهادها نباید در سکوت بنشینند. روندی که از طرح صیانت آغاز شد و اکنون در قالب اینترنت پرو یا همان «طرح صیانت ۴» ادامه پیدا کرده است.

#امتداد
@emtedadnet

✅آخرین وضعیت سدهای تهران اعلام شد

🔹بر اساس آخرین آمار اعلام شده از وضعیت سدهای تهران، سد لار کمترین و سد طالقان بیشترین حجم آب را دارد اما در مجموع وضعیت سدهای تهران مساعد نیست.

#امتداد
@emtedadnet

✅یک کشتی دیگر در آب‌های ایران هدف‌ قرار گرفت

🔹یک کشتی متعلق به یونان به‌نام Euphoria توسط سپاه پاسداران هدف قرار گرفت و اکنون در سواحل ایران نیز زمین‌گیر شده است.

🔹امروز سپاه پاسداران ۲ کشتی متخلف دیگر با نام‌های MSC Francesca و Epaminondas که متعلق به غول کشتیرانی MSC بودند و قصد عبور از تنگهٔ هرمز داشتند را هدف قرار داد که هر ۲ زمینگیر شدند.

🔹رویترز هم به‌نقل از منابع آگاه در سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس نوشت، امروز دست‌کم سه فروند کشتی کانتینری در تنگه هرمز هدف اصابت گلوله قرار گرفتند./هم‌میهن

#امتداد
@emtedadnet

✅شوک دوم جنگ با سونامی بیکاری

آینده شغلی شهروندان در چنبره کاهش تولید و توقف پروژه‌ها

✍🏻آوش:‌ ایران پیش از جنگ هم با بازاری خسته، کم‌رمق و شکننده روبه‌رو بود؛ بازاری که نرخ بیکاری‌اش در پاییز ۱۴۰۴ به ۷.۸ درصد رسید، مشارکت اقتصادی‌اش افت کرد و نشانه‌های فرسایش در آن آشکار بود. حالا با برآوردهای اولیه‌ای که از نابودی یک میلیون شغل و بیکار شدن مستقیم و غیرمستقیم دو میلیون نفر در نتیجه جنگ مطرح شده، تصویر پیش‌رو از یک بحران عادی فراتر می‌رود و به سمت یک شوک اجتماعی اقتصادی گسترده می‌رود. نرخ بیکاری در پاییز ۱۴۰۴ به ۷.۸ درصد رسید و هم‌زمان نرخ مشارکت اقتصادی هم پایین آمد، یعنی بخشی از جمعیت فعال اساسا از بازار کار فاصله گرفت. اما حالا در شرایطی که مقام‌های دولتی و گزارش‌های بازتاب‌یافته در رسانه‌ها از از دست رفتن یک میلیون شغل و بیکار شدن دو میلیون نفر بر اثر جنگ سخن می‌گویند، مسئله دیگر فقط افزایش بیکاری نیست؛ مسئله، طوفانی است که می‌تواند ساختار اشتغال، معیشت و حتی ثبات اجتماعی را زیر و رو کند.

🔹نشانه‌های فشار در بازار کار مدت‌ها پیش از جنگ دیده می‌شد. نرخ بیکاری پاییز ۱۴۰۴ نسبت به دوره‌های قبل بالاتر رفت و کاهش مشارکت اقتصادی نشان داد که بخش مهمی از جامعه یا از یافتن شغل ناامید شده یا در عمل امکان ورود به بازار کار را از دست داده است. این نکته اهمیت زیادی دارد، چون وقتی مشارکت پایین می‌آید، آمار بیکاری به‌تنهایی دیگر تمام واقعیت را نشان نمی‌دهد. در ظاهر ممکن است درصد بیکاری کنترل‌شده به نظر برسد، اما در باطن، بخشی از جمعیت فعال از چرخه جست‌وجوی کار خارج شده است.

🔹آنچه وضعیت را نگران‌کننده‌تر می‌کند، این است که بازار کار ایران پیش‌تر هم به‌شدت آسیب‌پذیر بود. بخش بزرگی از اشتغال در ایران در بنگاه‌های کوچک، خدمات روزمره، مشاغل غیررسمی و فعالیت‌های وابسته به گردش نقدینگی شکل می‌گیرد. این یعنی کوچک‌ترین شوک سیاسی، امنیتی یا ارزی می‌تواند به‌سرعت اشتغال را تحت فشار قرار دهد. برخلاف اقتصادهای متنوع و عمیق، در چنین بازاری فرصت تحمل بحران محدود است.

🔹بر اساس آن چه از گفته‌های مقام‌های دولتی و بازتاب رسانه‌ای آن ها منتشر شده، جنگ اخیر منجر به از دست رفتن یک میلیون شغل و بیکار شدن مستقیم و غیرمستقیم دو میلیون نفر شده است. اگر این برآوردها را مبنا قرار دهیم، عملا با یک حادثه معمولی در بازار کار طرف نیستیم، بلکه با نوعی فروپاشی ناگهانی در زنجیره اشتغال روبه‌رو هستیم. معنای این عددها فقط اخراج کارگر یا تعطیلی یک واحد تولیدی نیست. این اعداد از ضربه به کل چرخه کار، خدمات، توزیع، حمل‌ونقل، خرده‌فروشی و تقاضای مصرف‌کننده خبر می‌دهند.

🔹جنگ و نااطمینانی معمولا ضربه را به‌طور برابر توزیع نمی‌کنند. کلان‌شهرها در ظاهر ممکن است دیرتر از شهرهای کوچک تکان بخورند، اما وقتی موج کاهش فروش، افت سفر، کاهش تقاضا و اختلال در حمل‌ونقل شروع شود، مناطق پیرامونی و شهرهای متوسط بیشترین ضربه را می‌بینند. در این میان، استان‌هایی که وابستگی بیشتری به خدمات، تجارت، گردشگری و مصرف شهری دارند، بیشتر در معرض فشار قرار می‌گیرند.

🔹بیکاری گسترده فقط یک مسئله اقتصادی نیست. خیلی زود به بحران معیشت، فقر، اضطراب، نابرابری و حتی ناامنی اجتماعی تبدیل می‌شود. خانواده‌ای که درآمدش را از دست می‌دهد، ابتدا مصرف را کاهش می‌دهد، سپس وارد بدهی می‌شود و بعد از آن درگیر فرسایش مالی و روانی می‌شود. در مقیاس چند میلیون نفر، این روند می‌تواند به یک بحران اجتماعی تمام‌عیار تبدیل شود.

🔹اگر گزارش‌ها درباره از دست رفتن یک میلیون شغل درست باشد، باید آماده موج دوم هم بود. در اقتصاد، اخراج اولیه معمولا فقط شروع بحران است. وقتی خانوارها درآمد خود را از دست می‌دهند، مصرف را کم می‌کنند. وقتی مصرف کاهش می‌یابد، فروش بنگاه‌ها پایین می‌آید. وقتی فروش پایین می‌آید، کسب‌وکارها دوباره نیرو کم می‌کنند. این چرخه می‌تواند چند بار تکرار شود و هر بار دامنه بیکاری را گسترش دهد.

https://avash.ir/n/PIT

#امتداد
@emtedadnet