نمی‌دانم. ولی شاید لذتبخش‌ترین لحظه حیات ساعتی باشد که چیزی را به جهان بدهی که او از تو دریغ کرده‌باشد.

@mashghesiah

دیرزمانی هراسم از بهایی بود که باید برای حقیقت بپردازم؛ اما اکنون از خود می‌پرسم بهای دروغ‌ها چیست؟

@eudemonia

Germany ,1945

Indoors is death by plague
Outdoors is death by cold.
So where are we to be?
The sow has shat on the food.
The sow's my mum. I said:
O mother mine, o mother mine
What are you doing to me?

Bertolt Brecht


آلمان ، ۱۹۴۵

درون ِ خانه مرگ از طاعون
سرمای مرگ‌زا در بیرون.
آخر به کجا رویم؟
ماده خوک در غذا ریده است.
ماده خوک مادر من است.گفتم:
مادر ای مادرِ من
چه می‌کنی با من؟
برتولت برشت


#هومن_پناهنده
@gashthaa

ویدئو مربوط به متن زیر
@mashghesiah

از اینستاگرام مسعود ریاحی
masoud.riyahi

[پیش از خواندن متن، ویدئو کوتاه را بارها ببینید]

این، شورمندانه‌ترین تصویر از «آری»گفتنِ تراژیک به زندگی‌ست؛ ولعِ معصومیتی مجروح، که برای زیستن و حرکت و ایستادن، دست در واقعه‌ی گذشته می‌برد [واقعه‌ی قطع پا] و ازدست رفته‌اش را بازیافت می‌کند و از نو می‌سازد؛ شوری برخاسته از غم‌بارترین و تراژیک‌ترین شکل از بدنی مجروح.

چه چیزی غم‌گین‌تر از پایِ قطع شده‌ی یک کودک‌ست در این جهان؟

به شور و ولع‌اش نگاه ‌کنید؛ بارها. به دقتِ معصومانه‌اش به آن‌چیزهایی که می‌خواهد پای از دست رفته‌اش را بسازد؛ کودکان در چنین سن و مرحله‌ای از رشدشان، کاکرد‌های «زبان» را می‌آموزند؛ در اصل، جای‌گزین‌کردن چیزی به جایِ چیزی دیگر؛ ورود به جهانِ نمادها و سمبل‌ها و حیرتِ در برابر آن‌ها. مرحله‌ای که کودک، سوار بر چوبی می‌شود و می‌تواند تصور کند بر رویِ پرنده‌ای نشسته و پرواز می‌کند. مرحله‌ی حیرت در برابرِ اجسامِ جهان و تغییر آن‌ها، بنا به میل و تخیل، مرحله‌ی شخصیت‌های خیالی و جان‌داری اشیا.

هنوز شَتکِ واقعیتِ بزرگسالی را نخورده است.
به فرآیندِ ساختِ «پا» نگاه کنید. او، واقعاً در حالِ ساختنِ پاست. آن‌چه را که برمی‌دارد، نه تکه‌هایی از اشیاییِ نامربوط و غریب، که اجزایِ پایِ اوست، اجزایی قریب. او در حالِ ساختنِ آن‌چیزی‌ست که از دست‌داده. این شکوهِ و سلطه‌ی خیال بر واقعیت‌ست، این، شکوهِ کودکی‌ست در برابرِ جبر؛ امیدوارانه‌ترین رفتار در برابرِ #استبداد بیرون. این، «نه» گفتنِ به آن‌چیزی‌ست که شمایلِ ایستایی‌ست. او، می‌خواهد بیایستد، می‌خواهد حرکت کند، هرچند که پایش قطع شده باشد. این شمایلِ غم‌انگیز/باشکوهِ آلترناتیوِ (بخوانید راهِ حلِ دوم) جراحت‌‌های عمیق‌ست، آلترناتیوی برای پر کردنِ فقدان‌ها و گسست‌ها.
در فرآیندِ خلقِ پا، توسطِ این کودک ؛ امیدی محقق می‌شود؛ زاده از تراژدی و رنج؛ زاده از جراحت و زخم. این آشنایی‌زدایی از امیدست و آری گفتنِ به زندگی. او این عمل‌اش را نمادین انجام نمی‌دهد، بلکه خود در جهانِ سمبل‌ها زیست می‌کند، در وضعیتِ حیرت در برابرِ واقعیتِ اشیا.
صحبت از امید، در این روزها که زخم پشتِ زخم بر ما فرود می‌آید و در #معماریِ جراحت زیست می‌کنیم؛ بسیار سخت است؛ اما به گمانم آن‌چه #زندگی و شمایل‌اش را منحل کند، کمکی‌ست به زخم.
به‌گمانم باید برخاست و حرکت کرد؛ هرچند مجروح و بی‌پا، چونان او که می‌خواهد فقدان و زخم را از پا دربیاورد و بایستد دربرابرش؛ با امیدی ریشه‌دار در رنج و جراحت و فقدان، علیه چیزی که #پا را قطع کرده و نمی‌گذارد که راه برویم بر روی زمینی که مال ماست.

#معماری_امید
@mashghesiah

برف رو دوست داری، سعی کن روش بخوابی
تبلیغ یک موسسه خیریه و‌یادآوری شرایط سخت کارتن‌خواب‌ها در روزهای سرد و برفی
@sahandiranmehr

روایتی مختصر و مفید از مایندفولنس توسط اکهارت تُله. (او ترجیح می‌دهد از اصطلاح پرزنس (حضور) استفاده کند)

@eudemonia

شادکامی، افسردگی، و رضایت از زندگی

دکتر آذرخش مکری

@eudemonia

|نور زمستانی|

@eudemonia

مجلۀ اندیشۀ‌پویا برای شمارۀ جدیدش (شمارۀ ۶۴) بحثی را گشوده است با عنوان «زیستن به روزگار سخت». از من هم خواستند به این سوال جواب بدهم که «در روزگار سخت فلسفه چه کمکی می‌تواند ‌کند؟» متن جوابم را که در این نشریه منتشر شده است، به‌تدریج و در چند قسمت اینجا بازنشر می‌کنم.

فلسفه و زیستن در روزگار دشوار

در روزگار سخت از فلسفه چه کمکی ساخته است؟ (قسمت یکم)
بابک عباسی
گروه فلسفۀ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات

🔹پیش از هر چیز، باید در نظر داشت که از چیستی و کارکرد فلسفه تلقی‌های مختلفی وجود دارد و چنین نیست که هر فلسفه‌ای خود را مخاطب این سؤال بداند. در واقع، فقط یک تلقی از فلسفه است که خود را درگیر این سؤال می‌کند، و آن هم «فلسفه به مثابه راه‌ورَسم زندگی» است (philosophy as a way of life). قدمت این تلقی از فلسفه، در کنار فلسفه به منزلۀ شناختِ هستی، به یونان باستان و دورۀ تأسیس فلسفه برمی‌گردد. خیلی‌ها معتقدند برای سقراط مهم‌ترین پرسش‌ها نه سؤالاتی انتزاعی و متافیزیکی بلکه سؤالاتی از این قبیل بود که خوب زیستن چیست و چگونه باید زیست. این که گفته شده است سقراط فلسفه را از آسمان به زمین آورد، معنایش احتمالا چنین چیزی است. یعنی به جای سوال‌هایی متافیزیکی یا سوال از این که در آسمان‌ها و افلاک چه می‌گذرد، سوالش این بود که در زمین چگونه قدم برداریم.

🔹البته، چون یک ویژگی مهم فلسفه «پرسش از خود» (خودِ فلسفه) است، و نیز از آنجایی که فلسفه در طول تاریخ ادوار متعددی داشته است، در هر دوره پاسخ‌های متفاوتی به این سوال داده‌اند که وظیفۀ فلسفه چیست. مرور این پاسخ‌ها ما را از موضوع بحث‌مان خیلی دور می‌کند اما آنچه گفتنش لازم به نظر می‌رسد این است که در تاریخ فلسفه، تعریف فلسفه به مثابه «وجودشناسی»(چه چیزی هست؛ چه چیزی نیست؟) یا در عصر جدید «معرفت‌شناسی» (چه می‌توانم بدانم؟) غلبه داشت. اما از اواسط قرن بیستم به این سو، آن سوال و مشغلۀ قدیمی فلسفه یعنی پرسش از چیستی و چگونگی خوب زیستن توسط فیلسوفانی همچون پی‌یر اَدو احیا شد. این تلقی از فلسفه به دلالت‌های معنایی «حکمت» نزدیک‌تر است، زیرا در حکمت جنبۀ عملی‌ همان قدر مهم است که جنبۀ نظری و شاید دقیق‌تر آن باشد که بگوییم در حکمت نظر از عمل جدا نیست. اما این خلافِ جریان اصلی تاریخ فلسفه است که همواره نظر را از عمل جدا می‌دانست. (یک نمونۀ خوب در زمینۀ مطالعات معاصر دربارۀ حکمت، کتاب «حکمت؛ چند رویکرد به یک مفهوم» ترجمه و تالیف مالک حسینی است)

🔹اما از این مقدمه که بگذریم، یک نکته هم باید به سؤال شما افزود تا هم پرسش و هم پاسخش بهتر درک شود، و آن این که هیچ دوره‌ای از تاریخ بدون سختی نبوده است. انسان‌های هر دوره احساس‌شان این بود که در دورۀ سختی زندگی می‌کنند و این یعنی هر دوره‌ای سختی‌های خودش را داشته است. اساسا برخی معتقدند فلسفه از دشواری‌های فکری و عینی تغذیه می‌کند. فلسفه مولود دوران سختی است. یعنی زمانی که چیزهایی که می‌دانستیم (یا فکر می‌کردیم می‌دانیم) دیگر به کارمان نمی‌آید و نیازمند معرفت جدید و راه‌حل‌های تازه‌‌ایم. سقراط هم در روزگار آسان و آسوده‌ای زندگی نمی‌کرد- وگرنه مرگش مرگی عادی می‌بود نه مرگ با جام شوکران.پس این پرسش که با شرایط دشوار زندگی چه کنیم، پرسش جدیدی نیست.

منبع: اندیشهٔ پویا، شمارهٔ ۶۴

@eudemonia

🔴 شصت‌وچهارمین شماره اندیشه‌پویا از پنجشنبه بعد از ظهر (۳ بهمن﴾ در کتابفروشی‌ها، و از شنبه پنجم بهمن‌ ماه در دکه‌های مطبوعاتی سراسر کشور
@andishepouya

رواقیون؛ قهرمانان تاب‌آوری

در روزگار سخت از فلسفه چه کمکی ساخته است؟ (قسمت دوم)
بابک عباسی
گروه فلسفۀ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات


🔹اکنون اگر به ایدۀ پیش‌گفته دربارۀ مقام فلسفه، یعنی فلسفه به مثابه شیوۀ زندگی بازگردیم، شاید بتوان پاسخی به سوال بالا یافت. در بسیاری از فلسفه‌ها از افلاطون تا به امروز می‌توان دنبال پاسخ این سؤال بود که چگونه می‌توانیم شرایط دشوار را تاب بیاوریم و به تعبیر نه چندان فصیح، زندگانی کنیم نه زنده‌مانی! می‌توان فهرستی از فیلسوفان، از قدیم و جدید ردیف کرد که دست‌کم در بعضی از آثارشان به چنین سوالی پرداخته‌اند اما من در اینجا می‌خواهم فقط یک مکتب را نام ببرم که امتحانش را در عمل و در طول تاریخ پس داده و حتی امروزه هم منبع الهام بسیاری کسان و مکاتبی است که خواسته‌اند در شرایط دشوارِ انسانی از رنج خود و انسان‌های دیگر بکاهند و نیز راهی برای زیستنی پرمایه و معنادار نشان بدهند؛ و آن همانا مکتبِ رواقی است.

🔹فلسفۀ رواقی فلسفۀ تاب‌آوری است و رواقیان در نظر و عمل قهرمانان تاب‌آوری بودند. این مکتب منبع الهام بسیاری از فیلسوفانِ بعد از خود و نیز انسان‌هایی بوده که در جهان پیرامون یا در درون، خود را در اوضاع و احوال دشوار می‌یافتند. یک نمونۀ به‌یادماندنی بوئتیوس است که وقتی در زندان «تسلای فلسفی» را می‌نوشت، داشت روایتی از فلسفۀ رواقیان به دست می‌داد که مناسب حال و روزش باشد. امروزه نیز شاهد رجوع به فلسفۀ رواقی هستیم. برای مثال، متفکری مانند آلن دوباتن که نامش با کتاب «تسلی‌بخشی‌های فلسفه» مطرح شد و سپس «مدرسۀ زندگی» را بنیاد نهاد، در اصل دارد ذیل فلسفۀ عملی، پروژه‌‌ای رواقی را بسط می‌دهد. همچنین خوب است به کتاب عالی ویلیام اروین «فلسفه‌ای برای زندگی: رواقی زیستن در دنیای امروز» هم اشاره کنیم که سعی کرده بر مبنای تعالیم رواقی، یک فلسفۀ زندگی متناسب با نیازهای امروزی عرضه کند. اما از فلسفه که بگذریم، مکتب رواقی در روان‌شناسی هم آبشخور فکری دو مکتب مهم «رفتاردرمانیِ شناختی» (CBT) و «درمان مبتنی بر پذیرش و پایبندی» (ACT) بوده است.

🔹مکتب رواقی، که شباهت‌های قابل‌تأملی هم با آیین بودا دارد، هدفش به زبان امروزی بالا بردن انعطاف‌پذیری روانی انسان‌ها بود و نیز کمک به انسان‌ها برای قرار گرفتن در مسیر زندگی درست(زندگی فضیلتمندانه). رواقیان هم تبیینی از رنج و زندگی نامطلوب داشتند، و هم بر اساس آن تبیین، راه حلی برای رهایی از رنج و قرار گرفتن در مسیر زندگی خوب پیشنهاد می‌کردند.

🔹من در اینجا سعی می‌کنم دو ایده را که نَسب‌شان به تعالیم رواقی می‌رسد طرح کنم و خیلی کوتاه ربط این دو را به تاب‌آوری و خوب زیستن نشان دهم: ایدۀ پذیرش (که مبتنی است بر تمایز امور قابل‌کنترل از امور غیرقابل کنترل) و ایدۀ بسندگیِ فضیلت.

منبع: اندیشهٔ پویا، شمارهٔ ۶۴

@eudemonia

گشودگی و پذیرش (۱)

در روزگار سخت از فلسفه چه کمکی ساخته است؟ (قسمت سوم)
بابک عباسی
گروه فلسفۀ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات

🔹یکی از مضامین مهم فلسفۀ رواقی تمایز امور قابل کنترل (و امورِ تا حدی قابل کنترل) از امور غیرقابل کنترل است. این‌که ما در برابر این دو/سه مقوله چه واکنشی نشان دهیم هم احوال روحی ما (مثل آرامش داشتن یا نداشتن) و هم ارزش زندگی ما را معین خواهد کرد. چه چیزهایی قابل کنترل‌اند و چه چیزهایی قابل کنترل نیستند؟ از نظر رواقیان اوضاع و احوال بیرونی، حتی آنچه برای بدن ما رخ می‌دهد، بیرون از اختیار ماست. اما این‌که به رخدادهای بیرونی چگونه واکنش دهیم، چگونه فکر کنیم، چگونه احساس و چگونه عمل کنیم، تحت کنترل ماست(می‌شود در مورد مصداق‌های اموری که تحت کنترل ماست، با رواقیان موافق نبود. اما اصل چنین تمایزی همچنان قابل دفاع و راهگشاست). پیشنهاد رواقیان برای شرایط دشوار این بود که آنچه را در اختیار ما نیست، بپذیریم و برای آنچه در اختیار و کنترل ماست اقدام و عمل کنیم.

🔹آن‌ها معتقد بودند نمی‌شود کسی را به خاطر آنچه خارج از دایرۀ اختیار اوست، تحسین یا سرزنش کرد پس خوشبختی یا بدبختی ما را هم نباید به چیزهایی گره زد که در اختیار ما نیست. آنچه می‌توان به خاطرش به کسی اعتبار و امتیاز داد چیزهایی است که خود شخص به‌نحو مستقیم یا غیرمستقیم در کسب آن سهمی دارد. احتمالا این جملۀ اپیکتتوس را بارها شنیده‌ایم که رنجش ما حاصل خودِ اتفاقات نیست بلکه حاصل برداشت و قضاوتی است که دربارۀ آن‌ها داریم. اما معمولا تحلیل فلسفی و منطقی نهفته در این جمله کمتر به تصریح درآمده است. به زبانی که برای اهل فلسفه آشناتر است، برداشت‌ها و واکنش‌های ما در قبال اتفاقات، اموری واجب و ضروری(necessary) نیستند بلکه امکانی‌اند(contingent). به این معنا که می‌توان در برابر اتفاقِ واحد، قضاوت‌های مختلف و متفاوت داشت و افزون بر این، واکنش‌های ما هم اموری حتمی نیستند. این قضاوت‌ها و واکنش‌ها وابسته به بافت و سیاق، و البته حاصل انتخاب ما هستند. مثالی که معمولا به کار می‌رود مرگ است. گفته می‌شود مرگ اگر به خودی‌خود سهمگین بود، چرا سقراط می‌توانست چنان برخورد گشوده‌ای با آن داشته باشد.

ادامه دارد...

منبع: اندیشهٔ پویا، شمارهٔ ۶۴

@eudemonia

گشودگی و پذیرش (۲)

در روزگار سخت از فلسفه چه کمکی ساخته است؟ (قسمت چهارم)
بابک عباسی
گروه فلسفۀ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات

🔹بر اساس این تحلیل، مواجهۀ کارامد با دشواری‌هایی که خارج از اختیار ماست، گشودگی و پذیرش است. گشودگی و پذیرش دو معنا دارد: گشودگی و پذیرش ذهنی(intellectual)، گشودگی و پذیرش هیجانی(emotional). پذیرش ذهنی به این معناست که آنچه را رخ داده به عنوان یک واقعیت بپذیریم. متضاد این معنا از پذیرش، انکار و ناباوری است. (وقتی اتفاق ناگواری برای ما می‌‌افتد، سوال‌هایی «مثل چرا من؟» نشانۀ انکار است). این معنای مثبت از پذیرش را می‌توان در ایدۀ «عشق به سرنوشت»(amor fati) دید که نیچه از تحسین‌کنندگان آن بود.

🔹اما گشودگی و پذیرش هیجانی به معنای تمایل به تجربه کردن تمام و کمال احوال و عواطف دشوار است. متضاد این معنا از پذیرش، اجتناب است. رواقیان تکنیک‌هایی برای تمرین هر دو جنبۀ فکری و هیجانیِ پذیرش داشتند (مثل فکر کردن به اتفاقات ناگوار)، اما امروزه برای آموختن چگونگی اجرای پذیرش هیجانی به کمک روان‌شناسان نیاز داریم. پذیرش در این معنا نه به معنای خوشامدگویی به درد و رنج بلکه به این معناست که آماده باشیم دردهای حاصل از رویدادهای زندگی را در آغوش بکشیم. در این تغییرِ جهت از «رویگردانی» به «رویارویی»، خواهیم دید که اوضاع عوض می‌شود. وقتی خودمان را از هیجان درد یا از هیجان ترس پس می‌کشیم درد، دردآورتر و ترس، ترسناک‌تر خواهد بود (و این چیزی است که امروزه آزمایش‌های تجربی هم تأیید می‌کند). واکنش جایگزین برای اجتناب، این است که با سعۀ صدر آمادۀ تجربه کردن عواطف دشوار باشیم. در اثر چنین رویکردی درد از بین نمی‌رود اما، برخلاف رویکرد اجتناب، باعث بیشتر شدن و عمیق‌تر شدن درد هم نمی‌شویم(توضیح بیشتر را می‌توانید در کتاب‌های رویکرد ACT و به زبان ساده‌تر در کتاب «هنر ظریف بی‌خیالی»/نشر کرگدن بیابید).

🔹گشودگی و پذیرش به‌طور خلاصه به معنای آن است که در مواجهه با دشواری‌ها نه آن‌ها را انکار کنیم نه از آن‌ها اجتناب کنیم. قبول کنیم و باور کنیم و به رسمیت بشناسیم‌شان و سپس بکوشیم در درون‌مان برای این احوال و هیجانات سخت مثل غم، ترس، خشم جایی اختصاص بدهیم. رواقیان با بصیرت‌هایی روانشناسانه‌ دریافته بودند که که تن زدن از درد، درد را شدیدتر می‌کند. از آنجا که هر یک از ما سهمی اجتناب‌ناپذیر از درد و رنج داریم، باید زیاده‌خواهی را کنار بگذاریم و سهم‌مان را از درد بپذیریم و با آن از در صلح درآییم نه جنگ و کشاکش. چنین مواجهه و واکنشی(که طبعا ماهر شدن در آن مستلزم تمرین است) درد و ناملایمتی را از بین نمی‌برد اما قدرت ویرانگر آن را مهار می‌کند و نمی‌گذارد که درد و رنج به چیزی دست‌وپاگیر بدل شود، و به این نحو مجالی ایجاد می‌شود برای انجام دادن چیزهایی که برای شخص مهم‌ است.

🔹سوالی که اینجا پیش می‌آید این است که آیا این پذیرش ما را به انفعال در برابر آنچه پیرامونمان در اجتماع و سیاست می‌گذرد، نمی‌کشاند؟ به نظر می‌رسد پاسخ منفی است. اولا خود رواقیان انسان‌هایی گوشه‌گیر و منزوی نبودند و فعالانه در زندگی سیاسی و اجتماعی مشارکت می‌کردند. ثانیا آن‌ها برای این مشارکت عمیق‌شان در زندگی اجتماعی و سیاسی مبانی نظری هم داشتند- که در بند بعد به آن می‌پردازیم.

ادامه دارد..

منبع: اندیشهٔ پویا، شمارهٔ ۶۴

@eudemonia

مونتنی؛ دربارهٔ عزت نفس

یکی از خواندنی و شنیدنی‌ترین فیلسوفان، و البته یکی از مدرن‌ترینِ ایشان، میشل دو مونتنی است- علی‌الخصوص اگر راویْ آلن دوباتن باشد.

ترجمهٔ این مستند دربارۀ زندگی و اندیشه‌های مونتنی را حدود یک سال پیش به آقای محمدی‌زاده پیشنهاد کردم اما به دلیل مشغله‌های مترجم و نسبتاً طولانی بودن ویدئو (۲۴ دقیقه) کار ترجمه‌اش طول کشید.
اما حالا حاصل کار مونتنی دوباتن و جناب مترجم اینجاست، با موسیقی متن زیبایی که حال‌و‌هوای رنسانس دارد.
دیدنش را از دست ندهید.

مونتنی؛ دربارهٔ عزت نفس (قسمت چهارم از مجموعهٔ «فلسفه؛ راهنمای شادکامی»)
آلن دوباتن
ترجمه و‌ زیرنویس از حسین محمدی‌زاده
ویرایش در کانال «خوب زیستن»

@eudemonia