خوب زيستن|بابک عباسی

1.63K views06:20

🔹تفاوت افراط‌گرایی با رادیکالیسم چیست؟

عباسی: اگر واژه‌ها را در بافتار معنا کنیم، چیزی که من در فرهنگ سیاسی‌مان از رادیکالیسم برداشت می‌کنم، مطالبه‌ی اصلاحات عمیق، گسترده و فوری است. به همین معنا همدلی با انقلاب، در مقابلِ اصلاحات تدریجیِ قدم‌به‌قدم، چیزی جز اعتقاد به تحول رادیکال نیست. رادیکالیسم با افرا‌ط‌گرایی خویشاوندی و گاهی هم‌پوشانی دارد. رادیکالیسم اصطلاحی است برای تعریف یک رویکرد؛ مثل ظرفی که مظروف‌های مختلفی می‌تواند داشته باشد. رادیکالیسم به یک معنا محتوا ندارد و محتوایش را انتخاب می‌کنند.

🔹آیا معتقدی که رادیکالیسم یک مواجهه‌ی شناختی در موقعیت‌های مختلف است؟

عباسی: رادیکالیسم فقط یک مواجهه‌ی شناختی نیست. رادیکالیسم حاصل خوش‌بینی بیش از حد و غفلت از تراژیک‌اندیشی است. البته من هم موافقم که در عالم اندیشه و فلسفه ممکن است رادیکالیسم جالب و پربار باشد. اما در مقام عمل و در عرصه‌ی سیاسی، رادیکالیسم قابل دفاع نیست، چون خرابی به بار می‌آورد. چون پیوند می‌خورد با مفهوم خودی و غیرخودی. چون به‌جای آن‌که ارزش‌هایی را مشخص کند و به آن‌ها پایبند باشد، صرفاً مصادیقی را مشخص و نفی می‌کند. رادیکالیسم در عمل، استوار بر ساده‌سازی و نگاه غیرپیچیده به واقعیت پیچیده است. نگاه پیچیده نگاهی است که محدودیت‌های عالم عمل را به ما می‌شناساند. رادیکالیسم در عمل، معتقد است که مناسبات موجود کلاً باید عوض شود، عالمی دیگر بباید ساخت، از نو آدمی، که برآمده از نگاهی ساده‌اندیشانه است، و چون مسائل پیچیده راه‌حل‌های ساده و سرراست ندارند، معمولاً رادیکالیسم مستعد خشونت است و در ادامه به افراط‌گرایی می‌انجامد. بنابراین می‌توان طیفی را درنظر گرفت که از رادیکالیسم شروع می‌شود و بعد به افراط‌گرایی و خشونت می‌رسد. نمی‌خواهم بگویم این‌ها منطقاً به هم پیوسته هستند، اما با هم همسایگی دارند. ما باید نسبت به پیامدهای ناخواسته‌ای که افکار و اعمال‌مان دارد حساس باشیم.

🔹بابک عباسی، با توضیح دوستان، شما در نهایت جایی برای موجه بودن رادیکالیسم در سیاست باز نمی‌کنی؟

عباسی: اولا به گمانم آن ایسم در رادیکالیسم غلیظ‌تر از آن چیزی است که دوستان می‌گویند. رادیکالیسم غیر از یک خواست رادیکال جزئی است. اما از این که بگذریم، من شکاف‌های جامعه‌ را در دو طبقه‌ی عمده تعریف می‌کنم: شکاف نهاد حکمرانی و مردم، و شکاف بین خود مردم، و شکاف‌هایی که در آن هم اختلاف نهاد حکمرانی با مردم و هم اختلاف مردم با مردم را می‌شود دید. شکاف بین حکومت و مردم را در ماجرای حجاب می‌شود دید. نمونه‌ی شکاف بین خود مردم را هم در ملی‌گرایی و ناسیونالیسم می‌شود دید. شکاف مشترک بین مردم و نهاد حکمرانی و بین مردم با مردم را هم در بحث مشارکت در انتخابات تجربه کردیم. حول این شکاف‌ها دعواهایی شکل می‌گیرد که در فضاهای مجازی وجه خشونت‌آمیز‌شان را دیده‌ایم. به‌نظر من اوج نارواداری را در این دعواها می‌توان مشاهده کرد. و از قضا آن‌هایی که طرفدار رأی دادن بودند کم‌تر با زبان خشن صحبت می‌کردند، طرف مقابل را محکوم و مسخره نمی‌کردند. ولی در ادبیات طرف مقابل، فراوانی استفاده از زبان خشونت‌آمیز و تحقیر و تمسخر و مخالفت با گفت‌وگو بیش‌تر بود. وقتی از رادیکالیسم صحبت می‌کنیم، ناظر به این فضای واقعی است. من با حرف‌های دوستان در دفاع از رادیکالیسم مشکلی ندارم، به شرطی که نشان دهند آن نیروی رادیکال به پیامدها و لوازمی که بین رادیکالیسم و افراط‌گرایی تفاوت ایجاد کند، پایبند باشد. آنچه ما در فضای مجازی احساس می‌کردیم همان چیزی بود که دوستان به آن می‌گویند افراطی‌گرایی. در فضای مجازی چنان جو سنگین و آلوده‌ای وجود داشت که برخی از سلبریتی‌ها یا روشنفکرانی که فالورهای بالایی داشتند و طرفدار رأی دادن بودند، حاضر نبودند در دفاع از شرکت در انتخابات بنویسند. بنا بر همین شواهد و به صورت پسینی می‌گویم که فاصله‌ی رادیکالیسم با افراطی‌گرایی چنان‌که دوستان می‌گویند، برای من روشن نیست. اگر این تجربیات، تجربه‌ی پیوند رادیکالیسم و افراطی‌گرایی نیست، پس بیایید درباره‌ی رفتارهای قابل مشاهده‌ی آن رادیکالیسم مطلوب صحبت کنیم.

از میزگرد «از رادیکالیسم تا تراژیک‌اندیشی» با حضور: حسین شیخ‌رضایی، بابک عباسی، امیر مازیار
اندیشهٔ پویا، ش ۹۲، مهر ۱۴۰۳

* متن کامل این میزگرد بزودی در همین کانال منتشر خواهد شد.

@eudemonia

2.34K views10:33