مقدمه‌ای فلسفی بر یک مکتب ‌درمانی(۲)
(بابک عباسی، عضو هیئت علمی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی)

مدتی پیش با مکتبی در تلاقی فلسفه و رواندرمانی و سنت‌های عرفانی آشنا شدم که در کنار کشف و شهودهای فراوان، این شگفتی را هم برایم داشت که نشان می‌داد مطالب متنوع و به ظاهر بی‌ربط به همِ کانال «خوب زیستن» را رشتۀ واحدی به یکدیگر پیوند می‌دهد: فلسفۀ درمانیِ «پذیرش و تعهد»( به صورت کوتاه‌شده:ACT). به همین خاطر فکر کردم آشنایی بیشتر با این مکتب برای کسانی که مطالب این کانال را دنبال می‌کنند نیز باید جالب و شاید مفید باشد.

در پست قبلی نوشتم که یکی از کارهای فلسفه( و نه تنها کارش!) به زیر سؤال بردن پیشفرض‌های جاافتاده و باورهایی است که مسلّم و بی‌چون و چرا می‌انگاریم. از آنجایی که موضوع کانال ما «خوب زیستن» است، بگذارید از باورهای جاافتاده و رایجمان دربارۀ زندگی خوب شروع کنیم. یکی از باورهای بسیار رایج و به‌شدت ریشه‌دار تلقی‌هایی است که دربارۀ شادی و دردورنج و نسبت آن با زندگی خوب داریم. در اغلب تعریف‌های امروزی از خوشبختی و زندگی مطلوب، یک مولفۀ مهمْ شادی و خوشی است.(حتی یکی از تعاریف پروژۀ «معنویت» در کشور ما این‌ بوده است که غایتش رسیدن به شادی و آرامش و امید است)

اعتقاد همگانی این است که ما باید از درد و رنج دوری کنیم و شاد باشیم. از قصه‌های کودکی ما بگیرید، که آخر همه‌شان این طور تمام می‌شد که «و پس از آن سالهای سال به خوبی و خوشی در کنار یکدیگر زندگی کردند»، تا جوانی و میانسالی و پیری‌مان که دائما و در مناسبتهای مختلف عید و تولد و عروسی و و و برای همدیگر آرزوی شادی می‌کنیم.

امروزه با تبلیغاتی که از زمین و زمان دربارۀ شادمانی می‌بارد، اگر کسی جرأت کند که این باور مسلّم و بدیهی را به زیر سؤال ببرد، کاری سقراطی کرده است. پرسیدن چنین سوالی اگر در زمانۀ سقراط دشوار بود امروز دشواری‌اش به مراتب بیشتر است. زیرا این پیشفرض حتی بر ذهن روانشناسان و رواندرمانگران نیز مسلط بوده است که ما را از شر افکار و احساسات منفی رها کنند. کتابهای خودیاری دائما به گوشمان می‌خوانند که باید شاد بود و ما چگونه شاد بودن را به شما خواهیم آموخت (یکی از این راه‌حلها مثبت‌اندیشی است، مثبت فکر کنید، شاد خواهید شد! شادی در 21 روز!)

که این‌طور! هر طور شده باید از دست رنج و ترس و خشم و اضطراب و حسرت و حسادت و دیگر احساسات منفی خلاص شویم. این مطلب آن‌قدر بدیهی است که فقط آدمهای آنرمال ممکن است در آن تردید کنند. وضع طبیعی ما شادی است و همه باید شاد باشیم و اگر غیر از این بود ایرادی هست. این گونه است که ما از طرف جامعه، از طرف جمعِ بی‌چهره هل داده می‌شویم که در ماراتن شادی شرکت کنیم.

اما آیا واقعا چنین چیزی ممکن است؟ آمارها که چیز دیگری می‌گوید: از هر پنج نفر یک نفر خلق‌وخوی افسرده دارد. از هر ده نفر یک نفر دچار افسردگی بالینی است. سی درصد از بزرگسالان از یکی از اختلالات روان‌شناختی رنج می‌برند. آمار اعتیاد به الکل و مواد مخدر هم گفتن ندارد(شادی الکل و افیون که نقد است و نیاز به 21 روز هم ندارد!). پس بی‌جهت نیست که قفسۀ کتابهای خودیاری در کتابفروشی‌ها مدام پرتر و سنگین‌تر می‌شود و زیر بار این همه محنت کمر خم می‌کند! بی‌جهت نیست که مطب روانپزشکان هر روز شلوغ‌تر و حق ویزیت‌ها هر روز گران‌تر می‌شود.


حالا معلوم می‌شود که چرا مدام برای یکدیگر آرزوی شادی می‌کنیم: چون پی برده‌ایم که شادی چقدر دیر می‌آید و زیاد نمی‌پاید و زود هم میرود. چرا شاد بودن این قدر دشوار است؟ نکند اساسا ما برای شادی ساخته نشده‌ایم. متاسفانه جواب این سؤال مثبت است. شادی «وضع طبیعی» ما نیست.

از قرار معلوم، ماراتن شادی برای ما ثمری جز اندوه نداشته است. هر چه بیشتر در پی شادی باشیم، رنج و ترس و اضطراب بیشتری نصیبمان خواهد شد. این چیزی است که #راس_هریس، یکی از قوی‌ترین شارحان مکتب اکت(ACT)، نام آن را «تلۀ شادکامی» (The Happiness Trap) گذاشته است.
اما چرا این‌ طور است؟ و چگونه می‌توان از دام شادکامی رها شد؟

#پذیرش_و_تعهد #اکت #تلۀ_شادکامی

@Eudaemonia

مقدمه‌ای فلسفی بر یک مکتب ‌درمانی(۳)
(بابک عباسی، عضو هیئت علمی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی)

اگر شادکامی را به معنای نداشتن درد و رنج و دیگر احوال و احساسات منفی در نظر بگیریم، شادکامی برای ما امری طبیعی نیست. بلکه وضع طبیعی ما از سر گذراندن انواع احساسات و تجربه‌های ذهنیِ منفی اعم از ترس و خشم و رنج و نارضایتی و نگرانی است.(خصوصا در غروب جمعه‌ها!)

امروزه در اوایل قرن بیست و یکم، انسانها(دست‌کم در بسیاری از کشورها) در جهات متعددی به پیشرفت و آسایش رسیده‌اند: پزشکی، بهداشت، مسکن‌، غذا، آموزش، تکنولوژی، تفریح و..

همانطور که راس هریس می‌گوید، زندگی طبقۀ متوسط امروزی بسیار بهتر و مرفه‌تر از زندگی‌ای است که در گذشته‌ای نه چندان دور خانواده‌های سلطنتی تجربه می‌کردند. اما به رغم اینها، احساس بدبختی و ناکامی همچنان بر سر انسان سایه‌گستر است.چرا همچنان ناشادیم؟ اگر شادی برای ما طبیعی نیست، سببش چیست؟

جوابی که در فلسفۀ اکت می‌دهند این است: چون ذهن ما این گونه تکامل پیدا کرده است. بر اساس فلسفۀ اکت، فرایند تکامل ما انسانها جوری بوده است که ذهنِ ما را ناشاد بار آورده است. غم و دیگر احوال منفی (مانند ترس و خشم و نگرانی) در فرایند تکامل ذره ذره در وجود ما تزریق شده است. (نظامهای فلسفی و الهیاتی مختلف ممکن است تبیین‌های دیگری از منشا این ناشاد بودن بنیادین داشته باشند)

اگر به صدها هزار سال قبل برگردیم انسانهای نخستین برای بقا باید مراقب می‌بودند که توسط حیوانهای درنده خورده نشوند، از سرما نمیرند، بتوانند برای خودشان و فرزندانشان غذا تهیه کنند و سرپناهی داشته باشند. در چنین شرایطی ذهنِ انسان دائما باید مراقب خطرهای احتمالی می‌بود. و نکتۀ جالب ماجرا آن است که انسان امروزی هم بعد از صدها هزار سال تکامل همچنان باید مراقب خطرات باشد. اگر طرد شدن از قبیله برای انسانهای نخستین خطر مرگ در اثر گرسنگی یا سرما را داشت، امروز هم ذهن نگران است مبادا دیگران طردش کنند یا او را از نوازش محروم کنند. شاید دیگر نگران این نیستیم که طعمۀ گرگ شویم اما تهدیدهای دیگر در جامعه کم نیست: از کار بیکار شدن، نداشتن مسکن و سرپناه، محروم شدن از مصاحبت انسانهای دیگر، تنها ماندن، بیمار شدن و تیمار نداشتن ووو.

بر همین اساس ذهن ما دائما نداشته‌هایمان را یادآوری می‌کند، دائما خطرات را گوشزد می‌کند: اگر این طور شد چه، اگر فلان‌طور شد چه؟ این سرشت سوگناک ذهن و سرشت سوگناک زندگی است. برهمین اساس، طبق تحلیلی که مکتب اکت از وضع بشر دارد، انواع احساسات منفی قابل حذف نیست. قابل‌کنترل هم نیست. هرچه بیشتر بخواهیم ذهن را کنترل کنیم، بیشتر از کنترل ما خارج خواهد شد.

خب تا اینجا که همۀ اخبار بد بود! پس چه می‌توان کرد؟ آیا منظور از پذیرش در عنوان «پذیرش و تعهد» این است که باید رنج و دیگر احساسات منفی را تحمل کنیم و دم برنیاوریم؟
آیا باید به آن سخن مولانا گوش کنیم که «در کف شیر نر خونخواره‌ای، غیر تسلیم و رضا کو چاره‌ای»؟

پیشنهاد اکت این نیست، بلکه برقراری نسبتی دیگر با احساسات منفی و پیامهای منفی‌ای است که ذهن می‌فرستد. نسبتی که با هویت احساسات منفی کاری ندارد بلکه می‌کوشد کارکرد منفی‌شان را از آنها سلب ‌کند. در یک کلمه باید رنج را در آغوش بکشیم. رنج طبیعی است. آنچه نرمال و بهنجار است درد و رنج است و آنچه آنرمال و نادر و کوتاه و گذراست شادی است.
باید به آن سخن دیگر مولانا گوش کنیم که «غم چو بینی در کنارش کش به عشق، از سر رَبوه نظر کن در دمشق». اما چگونه؟

آنچه تا اینجا گفته شد، بیشترْ آموزه‌های سلبیِ درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد(Acceptance & Commitment Therapy) بود. در پست‌های بعدی با آموزه‌های ایجابی و ارکان فلسفۀ اکت آشنا خواهیم شد. در اینجا فقط لازم است بگوییم که هدف این درمان نه اجتناب از رنج است و نه کسب شادی(البته ممکن است شادی محصول جانبی این درمان باشد)، هدفْ کسب انعطاف‌پذیری روان‌شناختی است.

همان گونه که در ابتدای یادداشت دوم نوشتم، حال و هوای کانال «خوب زیستن» تا اینجا به صورت ناآگاهانه و شهودی در فضای ایدۀ «پذیرش و تعهد» بود اما از این پس آگاهانه و با صراحت بیشتری با آموزه‌های این مکتب و تکنیک‌های درمانی‌اش آشنا خواهیم شد.

(مخاطبانی که همین مقدار گزارش و معرفی موجز و شتابزدۀ من علاقه یا کنجکاوی‌شان را برانگیخته است می‌توانند سفری هیجان‌انگیز را با کتاب خوش‌تألیف «تلۀ شادمانی» (نوشتۀ راس هریس، ترجمۀ علی صاحبی و مهدی اسکندری) آغاز کنند اما آنها که هنوز مردداند که قدم در این راه بگذارند، می‌توانند منتظر آشنایی بیشتر با این مکتب و آموزه‌هایش (در همین کانال) بمانند)

#پذیرش_و_تعهد #اکت #راس_هریس

@Eudaemonia

۱. سه افسانه دربارهٔ شادی که در کنار هم #تله_شادکامی را به وجود می‌آورد.
۲. #شادکامی حقیقی چیست؟
‏
@Eudaemonia

چرا گاهی آنچه برای خوب بودن لازم داریم نه فلسفه یا روان‌شناسی بلکه خواب‌ِ کافی است.

#مدرسه_زندگی‎
@persianschooloflife
🆔@Eudaemonia

به پیشنهاد بعضی از دوستان، صفحه‌ای را در اینستاگرام برای فعالیتی مشابه کانال «خوب زیستن» اختصاص دادم(صفحۀ شخصی‌ام که پیش از این غیرفعال بود). اینستاگرام، در مقایسه با تلگرام، مزایایی دارد که یکی از آنها امکان کامنت گذاشتن خوانندگان است. مطالبی که قرار است در آن صفحۀ اینستاگرامی همرسان شود، فعلا گزیده‌ای از مطالب قبلی کانال خوب زیستن خواهد بود. اما در مجموع، به دلیل تفاوت فضا، تفاوتهایی با کانال خوب زیستن خواهد داشت.

https://www.instagram.com/babbaasi

روانكاو: آيا احساس مي‌كنی توسط مادرت كنترل می‌شوی؟ مادر: نه احساس نمی‌كنه!

@Eudaemonia

آیا راهی هست که بتوانیم ذهنمان را از افکار منفی خلاص کنیم؟
#راس_هریس پاسخ می‌دهد.
#اکت
@happinessnet
🆔@Eudaemonia

«بزرگترین بیماری که با او سر و کار دارم، خودم هستم»

این جمله از زیگموند فروید است. فردی که در زندگی راه‌های بسیاری را آزمود و اغلب در غم دست و پا زد و با بنیان نهادن رشتهٔ روانکاوی به شهرت رسید.


🆔@Eudaemonia
👇🏼

چرا زندگی سخت است و چگونه باید با این سختی مقابله کنیم؟ (دربارهٔ زندگی و اندیشه‌های زیگموند فروید)

@gomaneh
🆔@Eudaemonia

زندگی‌ای مطلوب است که: ۱)خوب باشد
۲)خوش باشد
۳)معنادار باشد

زندگیِ خوبِ خوشِ معنادار، زندگی مطلوب است.

خوب بودن و خوش بودن و معنادار بودن، سه چیز غیر از یکدیگر است و زندگی‌ای مطلوب است که هر سه ویژگی را داشته باشد.

زندگی خوب، یعنی زندگی‌ای که فرد به مطلوب‌های اخلاقی دسترسی پیدا کرده است. زندگی خوب یعنی زندگی اخلاقی. وقتی فردی زندگی خوبی دارد، یعنی به جای تکبر، تواضع دارد و به جای تزویر و ریا، صداقت دارد و به جای آزار دیگران، به آن‌ها نیکی می‌کند. پس شرط اول زندگی خوب، زندگی اخلاقی است.

زندگی مطلوب، باید خوش هم باشد. زندگی خوش یعنی به دست آوردن مطلوب‌های روانشناختی. مطلوب روانی یعنی شخص آرامش داشته باشد، شاد باشد، امید داشته باشد، رضایت باطن داشته باشد. انسان می‌خواهد که به جای دلهره و اضطراب و استرس، آرامش داشته باشد.

همچنین زندگی مطلوب، زندگی معناداری هم باید باشد. ممکن است شخصی زندگی خوب و خوشی داشته باشد، اما زندگی در نظر او بی‌معنا باشد. در نظر چنین شخصی زندگی به زیستن‌اش نمی‌ارزد. اگر زندگی بی‌معنا باشد، مطلوب نیست.

@Eudaemonia

https://goo.gl/LpUZSs

این را که «در عشق افتادن» و «#در_عشق_ایستادن» تا چه حد با هم متفاوت‌اند می‌توان با فکر کردن به تفاوت میان به سر بردن با افرادی که در عشق افتاده‌اند و به سر بردن با افرادی که در عشق ایستاده‌اند، دریافت. معاشرت با گروه اول- زوج‌هایی که تازه عاشق یکدیگر شده‌اند- معمولا چندان خوشایند نیست. آنها چنان در عشقِ هم افتاده‌اند که چندان کاری به دیگران ندارند. این سندرم عشق و عاشقی است. بسیار آزاردهنده است اجبارِ به سر بردنِ یک روز عصر با چنین افرادی، یا در قطار و اتوبوس رو به روی آنها نشستن. آنها چنان مجذوب یکدیگرند که باقی دنیا را نمی‌بینند. آنها عشق را بخت و اقبالی می‌دانند که تنها نصیب خودشان شده و باقی دنیا از آن بی‌بهره مانده‌اند. در نتیجه، با چنین افرادی احساس تنهایی می‌کنیم.

اما به سر بردن با افرادی که در عشق ایستاده و مانده‌اند سراسر متفاوت است، سرشار از شعف و شادمانی است. دوست‌داشتنی‌ترین افرادی که می‌شناسیم آنهایی هستند که عاشق یکدیگرند و شما را هم در عشق خود شریک می‌سازند. آنها با ایستادن و ماندنشان در عشق، به شما نیز خوشامد می‌گویند. چنین عاشقانی هنر عشق ورزیدن به یکدیگر را با یکدیگر آموخته‌اند و همین منجر می‌شود به آن که مراقب و متوجه دیگران هم باشند.
(زندگی خوب، 30 گام فلسفی برای کمال بخشیدن به هنرِ زیستن، #مارک_ورنون، ترجمۀ پژمان طهرانیان)
@Eudaemonia

ذهن و تکامل

چرا ذهن ما بیشتر به دیدن موارد منفی گرایش دارد؟

#راس_هریس
#پذیرش_و_تعهد
#اکت

@happinessnet
🆔 @Eudaemonia

(از ذهن که حرف می‌زنیم از چه حرف می‌زنیم؟!! )

من: بذار بخوابم
ذهن: هه، نه! بیا بیدار بمونیم و همۀ تصمیم‌های احمقانه‌ای رو که در زندگی گرفتی یکی یکی مرور کنیم.
من: اوکی!

@Eudaemonia

آیا درد و‌ رنج اجتناب‌پذیر است؟
#راس_هریس پاسخ می‌دهد.
#اکت
#شادکامی

@happinessnet
🆔@Eudaemonia

قانون ١٥ دقیقه چیست؟

این قانون به قدرت تغییرات کوچک اشاره دارد.
ساموئل اسمایلز ، مولف کتاب اخلاق و اعتماد به نفس، بر این اعتقاد است که تکرار کارهای کوچک نه تنها شخصیت انسان را می سازد بلکه شخصیت ملت ها را تعیین می کند.

اگر روزی ١٥ دقیقه را صرف خودسازی کنید در پایان یک سال، تغییر ایجاد شده در خویش را به خوبی احساس خواهید کرد.

اگر روزی ١٥ دقیقه از کارهای بی اهمیت خویش بکاهید، ظرف چند سال موفقیت نصیبتان خواهد شد.

اگر روزی ١٥ دقيقه را به فراگیری زبان اختصاص دهید از هفته ای یک بار کلاس زبان رفتن بهتر است.

اگر روزی ١٥ دقیقه را به پیاده روی سریع اختصاص دهید از هفته ای چند بار به باشگاه ورزشی رفتن، نتیجه ی بهتری خواهید گرفت.

اگر روزی ١٥ دقیقه مطالعه و سلول های خاکستری خویش را درگیر کنید، به پیشرفت های عظیم یادگیری دست خواهید یافت.

زیبایی روش یا قانون ١٥ دقیقه در این است که آنقدر کوتاه است که هیچ وقت به بهانه ی این که وقت ندارید آن را به تأخیر نمی اندازید.

جالبتر اینکه، کشور ژاپن امروزه موفقیت خود را مدیون این قانون می داند.

رابرت کیوساکی
ایمان_ابریشمچی
@believes
🆔 @sayehsokhan

برای اینکه بدانید با زندگی‌تان چه کنید، چه چیزهایی را دنبال کنید، و چه شغل و حرفه‌ای اختیار کنید، از آخر شروع کنید: از بستر مرگ.

#ارزشها_اهداف
@persianschooloflife
🆔@Eudaemonia

دو تلقی از زندگی خوب(۱)
(بابک عباسی، عضو هیئت علمی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی)

وقتی از «زندگی خوب» سخن گفته می‌شود، ممکن است تصور کنیم زندگی خوب به معنای زندگی توأم با لذت و شادی و رفاه و آسایش است، همان که نامش را خوشبختی یا شادکامی(happiness) گذاشته‌اند: نه نزاعی در درون تجربه می‌کنیم نه نزاعی در بیرون، نه طرد می‌شویم نه تحقیر. نه به عشقمان جواب رد می‌دهند نه محبوبمان ما را ترک می‌کند. نه شکست می‌خوریم نه ورشکست می‌شویم. داشتن فرزندی مبتلا به اوتیسم برای دیگران است و سرطانْ بدشانسیِ یک آشنای دور. خودمان و عزیزانمان در سلامتی کامل زندگی می‌کنیم و در سلامتی کامل(!) می‌میریم «زندگی در عیش مُردن در خوشی». در این تلقی از زندگیِ خوب رنجی نیست، تنشی نیست، اگر هم رنج و ناخوشی هست به‌اندازه است و به‌قاعده(آن قدر که بتوان قدر شادکامی را دانست)، و همه‌چیز- کم یا بیش- طبق روال پیش می‌رود.

این یک تلقی از زندگی خوب است. پیش از آنکه جلوتر برویم، و برای شناخت بهتر این معنا، می‌شود پرسید این تلقی از زندگی خوب بر چه مبنایی استوار است؟ این طور به نظر می‌رسد که محور و مبنای این تلقی حس و احساس است: «زندگی خوب به‌مثابه احساس».

البته همۀ ما احساس‌های خوب را دوست داریم و از احساسهای بد گریزانیم. اما چرا باید محور تعریف ما از زندگی خوب، احساس باشد؟ چرا باید موتور محرکۀ زندگی ما جلب احساسهای خوب و دفع احساسهای بد باشد؟ یک جواب این است که چون طبع ما چنین است. حسِ خوب ملایم طبع است و حسِ بد مخالف آن، و از این طبیعی‌تر نمی‌شود.

البته این جواب درستی است. اما از اینکه حس خوب ملایم طبع است نمی‌توان نتیجه گرفت که آنچه در زندگی باید به دنبال آن باشیم انجام دادن کاری است که حس خوبی به ما بدهد. بلکه از قرار معلوم، قضیه کاملا برعکس است: داشتنِ «حس خوب»، تلۀ شادکامی و آن آدرس غلطی که ممکن است به ما بدهند(به یاد بیاورید که چقدر این جمله را شنیده یا حتی خودتان گفته‌اید که «کاری را بکن که حس خوبی به تو بدهد»).

جالب است که همۀ اَشکال تلۀ شادکامی به اندازۀ این بیان از لذت‌جویی و شادی‌طلبی، برجسته و آشکار و فاش نیستند. تلۀ شادکامی صورتهای موجه‌نما و معنوی‌تر و ظاهر‌الصلاح‌تری هم دارد: خشنودی عمیق، رضایت قلبی. به نظر می‌رسد حتی احساس خشنودی و رضایت هم تا جایی که در خدمت «زندگی خوب به‌مثابه احساس» است، دچار مشکل «تلۀ شادکامی» است. اما مشکل این تلقی از زندگی خوب چیست؟ اولین مشکل تلۀ شادکامی، ناکامی است!

در یادداشت بعدی باید ببینیم چرا جستجوی شادکامی ناکام می‌ماند، و چه تلقی از زندگی خوب را می‌توان جایگزین این تلقیِ معیوب کرد.

#زندگی_خوب
#زندگی_خوب_به_مثابه_احساس
#تله_شادکامی

@Eudaemonia

سه راه برای گله و شکایت در روابط بین‌فردی

@persianschooloflife
🆔@Eudaemonia

از ذهن که حرف می‌زنیم از چه حرف می‌زنیم؟(۲)

#اکت
#شیاطین_ذهن

@Eudaemonia