دونالد وینیکات می‌گوید: "فاجعه‌ای که افرادِ دچار آسیب روانی می‌ترسند در آینده رخ دهد، پیش از این رخ داده."
به همین دلیل است که برای فهمیدن گوشه‌ای از چیزی که ممکن است خیلی قبل‌تر از این‌ها برایمان اتفاق افتاده باشد، نباید خیلی از خودمان درباره گذشته بپرسیم (به‌طور مستقیم نمی‌توانیم به‌خاطرش بیاوریم)، بلکه باید بپرسیم می‌ترسیم بعد از این چه اتفاقی برایمان بیفتد. دلهره‌های ما بهترین سرنخ‌های گذشته‌مان را در خود دارند.


"کودکی و آسیب‌های روانی"
به‌روایت مدرسه دوباتن
ترجمه رشید جعفرپور
نشر کرگدن


@mashghesiah

‍ 🔹اگر از دوستداران فلسفه باشید حتماً با این جمله‌ی مشهور آشنایید که «زندگی نیازموده ارزش زیستن ندارد». نقل شده است که سقراط این جمله را در آخرین روزهای زندگی‌اش می‌گوید، زمانی که در دادگاه آتن باید از خودش در برابر اتهام بد‌دینی و فاسد کردن جوانان دفاع می‌کرد، دادگاهی که او را گناهکار شناخت و نهایتاً حکم مرگش را صادر کرد.

🔹وقتی سقراط می‌گوید زندگی بدون تأمل ارزش زیستن ندارد، ادعایش این است که تأمل و تحقیق درباره‌ی زندگی آن را باارزش می‌کند. اما زیستن باید چیزی بیش از تأمل باشد و لذا درجا می‌شود پرسید: آیا تأمل یگانه چیزی است که زندگی را ارزشمند می‌سازد یا پای چیزهای دیگری هم در میان هست؟

🔹پاسخ هرچه باشد، باید افزود که این پرسش فقط نوعی کنجکاوی فکری و فیلسوفانه نیست. بررسی زندگی صرفاً برای به‌دست آوردن برخی گزاره‌های صادق درباره‌ی زندگی نیست. همچنان‌که اگر کسی صرفاً چیزهایی درباره‌ی زندگی خوب بداند (دانستن به معنای متعارف و امروزی کلمه یعنی «باور صادق موجه غیرتصادفی») برای خوب زیستن کافی نخواهد بود. پرسش از زندگی خوب از آن‌جایی که درباره‌ی چگونه زیستن است، هم اهمیت نظری دارد هم اهمیت عملی، و از همین روست که این پرسش شاید مهم‌ترین پرسش انسانی باشد.

🔹{در اینجا} می‌توان به ویژگی گفتار فلسفی درباره‌ی خوب زیستن و تفاوت آن با گفتاری در همسایگی‌اش یعنی گفتار روان‌شناسانه درباره‌ی خوب زیستن و مفاهیم هم‌خانواده با آن مانند شادکامی اشاره کرد. بنیادی بودن فلسفه به‌معنای تولیدکننده بودن آن هم هست، در مقایسه با روان‌شناسی که در قلمرو ارزش‌ها دانشی مصرف‌کننده است. علوم تجربی از جمله روان‌شناسی بنابر تعریف، علومی غیرهنجاری و غیرارزشی‌‌اند. حال آن‌که امروزه گمانِ برخی ــ و ‌از جمله گاهی خود کارشناسان این حوزه ‌ــ‌ بر آن است که روان‌شناسان بر صندلی تجویز نشسته‌اند. روان‌شناس در قلمرو دانش روان‌شناسی، به‌نحو تجربی کشف و توصیف می‌کند که چه چیزهایی بر مثلاً اضطراب و افسردگی انسان می‌افزاید یا از آن می‌کاهد. اما روان‌شناس به صفت روان‌شناس در مقامی نیست که توصیه کند خوب است از اضطراب‌مان بکاهیم یا نه، و این نه نقص و کاستی علم روان‌شناسی که صرفاً ویژگی آن است. مسئله‌ی ارزش در تور تجربه نمی‌افتد و امری تأملی یا، به‌اصطلاحی آشناتر، عقلی است. چنین پرسش‌هایی متعلق به قلمرو فلسفه‌ی ارزش و فلسفه‌ی اخلاق است که البته در دادوستدی ثمربخش با روان‌شناسی و دیگر دانش‌های تجربی است.

از مقالهٔ «تأملاتی در باب فلسفه‌ی بهروزی و صلاح‌اندیشی»
نوشتهٔ بابک عباسی

منتشرشده در مجلهٔ اندیشه‌ی پویا شماره ۹۸، مهر ۱۴۰۴

@eudemonia

در میانۀ میدان

خرده‌گیران به شمار نمی‌آیند: آنان که انگشت بر لغزیدن و زمین خوردن مرد میدان می‌گذارند یا می‌گویند کجا می‌توانست بهتر عمل کند.
قدر و منزلت از آنِ کسی است که در میانۀ میدان است، آن ‌که چهره‌اش به خاک و خون و عرق آمیخته، آن‌ که دلیرانه می‌کوشد، آن‌ که اشتباه می‌کند، آن‌ که بارها و بارها ناکام می‌ماند - چرا که هیچ کوششی بی‌کم‌وکاست نیست، اما آن ‌که شور و اشتیاق بی‌اندازه را می‌شناسد، آن‌ که با سرسپردن‌های سترگ آشناست، آن کس که در راهی ارزشمند از جان مایه می‌گذارد، اگر بخت یارش بود، در پایان طعم دستاورد بزرگش را می‌چشد، و اگر بخت یارش نبود، کمترین‌اش این است که با جسارتی عظیم شکست می‌خورد. از‌این‌رو، جای او هرگز کنار جان‌های سرد و ترسویی نیست که نه شیرینی پیروزی را می‌شناسند نه تلخی شکست را.

تئودور رُزوِلت
ترجمۀ بابک عباسی

Man in the Arena

It is not the critic who counts: not the man who points out how the strong man stumbles or where the doer of deeds could have done better. The credit belongs to the man who is actually in the arena, whose face is marred by dust and sweat and blood, who strives valiantly, who errs and comes up short again and again, because there is no effort without error or shortcoming, but who knows the great enthusiasms, the great devotions, who spends himself in a worthy cause; who, at the best, knows, in the end, the triumph of high achievement, and who, at the worst, if he fails, at least he fails while daring greatly, so that his place shall never be with those cold and timid souls who knew neither victory nor defeat..


—Theodore Roosevelt
Speech at the Sorbonne, Paris, April 23, 1910

@eudemonia

‍ 🔹آرمان زندگیِ بهتر، از کهن‌ترین و شاید بلندپروازانه‌ترین ایده‌های فرهنگی بشر است، و خواست معطوف به خوب زیستن خواستی جهان‌شمول بوده است، تا جایی که برخی اهمیت آن را به‌عنوان مهم‌ترین ایده‌ی بشری، با ایده‌ی خلاقانه‌ی «تکامل زیستی» (Evolution )در علم مقایسه کرده‌اند.

🔹تاریخ این ایده در فلسفه به یونان باستان بازمی‌گردد. اگر نگوییم مهم‌ترین مسئله، بدون تردید یکی از مهم‌ترین مسائل فیلسوفان یونان و روم باستان خوب زیستن بوده است. در یونان باستان، ایده‌ی زندگی خوب را اصطلاح «ایودایمونیا» (εὐδαιμονία/eudaimonia) بازنمایی می‌کرد.

🔹سخن خود ارسطو در اخلاق نیکوماخوسی در این باره روشنگر است: «چیست آن برترین خیر که می‌توان از طریق عمل به آن دست یافت؟ درباره‌ی نام این خیر توافقی وجود دارد و همگان اعم از عوام‌الناس یا فرهیختگان آن را ایودایمونیا می‌نامند و برآنند که ایودایمونیا همانا خوب زیستن و خوب عمل کردن است. اما بر سر این‌که ایودایمونیا چیست اختلاف نظر وجود دارد و پاسخ عامه‌ی مردم با پاسخ حکما یکی نیست.»

🔹بیان ارسطو به‌خوبی نشان می‌دهد که معنا و محتوای ایودایمونیا در خود واژه مندرج نیست. ایودایمونیا بیش از آن‌که پاسخ باشد پرسش است، حتا خود پرسش نیز چندان واضح نیست و بخش مهمی از سعی ارسطو در اخلاق نیکوماخوسی معطوف به ایضاح مفهومی خود این پرسش است.

🔹افزون بر این، ایودایمونیا نامی خاص (یونانی) برای مفهومی عام (بهترین زندگی) است و به همین دلیل اصولاً باید بتوان آن را ترجمه‌ی فرهنگی کرد.

🔹در زبان انگلیسی دو معادل رایج برای ایودایمونیا وجود دارد (happiness و well-being) که در مقایسه با معادل‌های عربی (سعاده و سعادت) و لاتین (felecitas و beatitudo)، تفاسیر و برداشت‌هایی مدرن از ایودایمونیا به حساب می‌آیند. بر سر این‌که کدام یک از این دو معادل انگلیسی برای انتقال مفهوم ایودایمونیا مناسب‌تر است مناقشاتی جدی‌ وجود داشته است. برخی نیز برای پرهیز از مشکلات معادل‌یابی ترجیح می‌دهند خود اصطلاح یونانی «ایودایمونیا» را به کار ببرند. در فارسی «خوشبختی» برای happiness و «بهروزی» برای well-being، معادل‌های باسابقه و مناسبی‌ به نظر می‌رسند. اما از آن‌جایی که بر اساس تفسیری وسیعاً پذیرفته‌شده در فلسفه‌ی معاصر، ایودایمونیای یونانی بیش‌تر ذیل زندگی خوب (good life و well-being) بحث می‌شود، من معادل «بهروزی» را که به well-being نزدیک‌تر است در ترجمه‌ی ایودایمونیای یونانی اختیار می‌کنم، هرچند به‌گمانم «خوشبختی» یا «نیک‌بختی» نیز به‌خوبی می‌تواند محتوای این مفهوم را در
خود جای دهد.

از مقالهٔ «تأملاتی در باب فلسفه‌ی بهروزی و صلاح‌اندیشی»
نوشتهٔ بابک عباسی

منتشرشده در مجلهٔ اندیشه‌ی پویا شماره ۹۸، مهر ۱۴۰۴

@eudemonia

احمق مردا که دل درين جهان بندد، که نعمتی بدهد و زشت بازستاند.
(ابوالفضل بیهقی)

رو مکن زشتی که نیکی‌های ما
زشت آمد پیش آن زیبای ما
(جلال‌الدین بلخی)

@eudemonia

دورهمی نشر کرگدن

به‌همراه رونمایی از دویستمین کتاب نشر کرگدن

با حضور:

مهدی اخوان
حمیده بحرینی
مالک حسینی
امیرحسین خداپرست
حسین شیخ‌رضایی
بابک عباسی
محسن کرمی
حسین معصومی همدانی
محمدرضا معمارصادقی
مریم نصر اصفهانی
محمدمنصور هاشمی
مریم هاشمیان
و
علی دهباشی

پنج‌شنبه ۱۳ آذر
ساعت ۱۰ تا ۱۲

فرهنگسرای نیاوران: تهران، خیابان پاسداران، مقابل پارک نیاوران، سالن خلیج فارس

ما زیر سایه ماجراهای محدود گذشته در زمان حالی بسیار گسترده زندگی می‌کنیم. رنج می‌کشیم، زیرا بیش از حد به سال‌های سخت اوایل زندگی‌مان وفاداریم،
و بابت این وفاداری هزینه گزافی هم می‌پردازیم.
باید هرجا که می‌توانیم جرات بورزیم و آشیانه را ترک کنیم.

کودکی و آسیب‌های روانی
به روایت مدرسه دوباتن
ترجمه رشید جعفرپور
نشر کرگدن


@mashghesiah

‍ بهروزی در قلمرو روان‌شناسی:

🔹در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست‌ویکم اغلب رویکردهای روان‌شناسی، احتمالاً متأثر از روندهای فلسفه در توجه دوباره به مفهوم بهروزی، آرام‌آرام این مفهوم هنجاری* را به خود جذب کردند. نمونه‌ی شاخصی از این تمایل، مکتب مشهور به «روان‌شناسی ایجابی» (positive psychology) است.

🔹هرچند در نظر دقیق، بهروزی
ابعاد مختلفی دارد که «بهروزی روان‌شناختی» (psychological well-being) فقط یکی از آن‌هاست اما برداشت‌های روان‌شناسانه از بهروزی اکنون کاملاً جاافتاده است و آهنگ کاربرد آن در بافتارهای مختلف همچون بهروزی سازمانی، بهروزی شغلی، بهروزی تحصیلی، رو به فزونی است.

🔹دومین نسبت بهروزی با روان‌شناسی، که از نظر فلسفی مهم‌تر است، پیش‌فرض‌های غالباً نامصرح درباره‌ی بهروزی در نظریه‌های روان‌درمانی است. روان‌درمانگران معمولاً با برداشتی ضمنی و اجمالی از چیستی زندگی خوب و شکوفا به کار درمان می‌پردازند. اما غالباً به این تصور اجمالی خویش آگاهی تفصیلی ندارند یا کم‌تر پیش آمده که به سنجش انسجام یا اتقان فلسفی این تصور از زندگی خوب بپردازند؛ کاری که فلسفه‌ی بهروزی عهده‌دار آن است.

🔹اگر استدلال‌هایی که تا این‌جا در اهمیت ایده‌ی بهروزی آوردیم صحیح باشد، برای درمانگران بسیار مهم خواهد بود که برداشتی منسجم و منقح از بهروزی و زندگی خوب و شکوفا داشته باشند. اما این برداشت قطعاً نمی‌تواند از خود روان‌شناسی که علمی توصیفی و تجربی ( و نه ارزش‌گذارانه) است به دست آید، و این بیان دیگری است از وجه نیاز علوم به فلسفه؛ نه فقط از جهت روش‌شناسی (فلسفه‌ی علم) بلکه همچنین از حیث ارزش‌شناسی (فلسفه‌ی ارزش).

* در مقایسه با شادکامی(happiness)که مفهومی کاملاً توصیفی به نظر می‌رسد، بهروزی (well-being)جنبه‌ی هنجاری قوی‌تری دارد.

از مقالهٔ «تأملاتی در باب فلسفه‌ی بهروزی و صلاح‌اندیشی»
نوشتهٔ بابک عباسی

منتشرشده در مجلهٔ اندیشه‌ی پویا شماره ۹۸، مهر ۱۴۰۴

@eudemonia