🖌 مقاله شبکه جهانی درستی‌سنجی (International Fact-checking Network) درباره تولید استیکرهای اینستاگرام، واتس‌اپ و تلگرام توسط فکت‌چکر‌ها برای یادآوری لزوم جلوگیری از انتشار اخبار نادرست که در آن به استیکر‌های تلگرام «فکت‌نامه» هم اشاره شده است.
(مقاله به انگلیسی)👇
https://www.poynter.org/fact-checking/2019/fact-checkers-launch-instagram-whatsapp-and-telegram-stickers-to-gently-warn-about-false-news/

دانلود استیکرهای تلگرام فکت‌نامه از این لینک:‌ https://t.me/addstickers/factnameh

✅ @FactNameh

👈 آیا مصرف غذا در ایران بیشتر از چین و کشورهای توسعه‌یافته است؟

🔹 اگر داده‌های معتبر بین‌المللی را در مورد سرانه مصرف مواد غذایی مبنای مقایسه قرار دهیم، سرانه مصرف غذا در ایران به نسبت کشورهای دیگر -از جمله چین- چندان بالا نیست. این آمار البته بر اساس میزان کالری مواد غذایی است. ما موفق به پیدا کردن آمار رسمی در ایران نشدیم، اما آمارهای پراکنده‌ای در مورد مصرف مواد غذایی (به تفکیک مواد غذایی) وجود دارد. این اطلاعات شاید به کار مقایسه الگوی غذایی در کشورهای مختلف بیاید، اما شاخص مطمئنی برای مقایسه سرانه تامین و مصرف غذا نیست.

🔹 آنچه مسلم است سرانه مصرف مواد غذایی در ایران کمتر از چین و بسیاری کشورهای دیگر از جمله کشورهای توسعه یافته غربی است و این ادعای رضا اردکانیان که «چینی‌ها یک وعده در روز غذا می‌خورند و مصرف غذا در ایران بیشتر از چین و کشورهای توسعه‌یافته است»، ادعایی نادرست و مغایر آمارهای معتبر جهانی است.

مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-12-food-consumption.html

✅ @FactNameh

نوزده نشان شاخ‌دار «میرزا» به چه کسانی تعلق گرفته؟ در لینک زیر ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/?conclusion=outrageous

✅ @FactNameh

👈 مصطفی تاجزاده در دفاع از کارنامه اقتصادی دولت اصلاحات به وضعیت بازار #ارز در دوران خاتمی اشاره می‌کند و می‌گوید: در هشت سال ریاست جمهوری هاشمی و احمدی‌نژاد و روحانی قیمت ارز بیش از سه برابر شد، اما در زمان خاتمی تنها دو برابر افزایش یافت. او همچنین می‌گوید در ۴۰سال گذشته تنها در دولت اصلاحات، ارز تک نرخی بوده. بخش اول این گفته درست و بخش دوم نادرست است.

1️⃣ دلار در دوران هاشمی‌ ۴ برابر گران‌ شد. قیمت آن در زمان خاتمی ۱/۹ برابر و در هشت سال احمدی‌نژاد ۳/۵ برابر افزایش یافت. و تا اینجای کار در شش سال ریاست‌جمهوری روحانی قیمت دلار در بازار آزاد ۴/۳ برابر گران‌تر شده.

2️⃣ در ۴۰ سال گذشته، تنها ۱۱ سال دلار تک‌نرخی بوده است. ۱/۵ سال در دوران هاشمی‌رفسنجانی، ۳/۵ سال در زمان خاتمی و حدود ۶ سال در دوران احمدی‌نژاد.
مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-19-usd-rate-in-iran.html

✅ @FactNameh

1️⃣ آمارهای حساب توییتری The Spectator Index در مورد سال ۱۹۹۰ درست است اما آمارهای ۲۰۱۹ برگرفته از برآوردهای قدیمی است که با آخرین گزارش‌ صندوق بین‌المللی پول همخوانی ندارد. براساس آخرین پیش‌بینی این سازمان، تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۱۹، باید حدود ۴۸۴ میلیارد دلار باشد.
2️⃣ اما صرف نظر از این اختلاف آماری، سوال کلیدی این است: آیا اقتصاد ایران به نسبت ۲۹ سال پیش کوچک شده؟ خیر. برای محاسبه رشد اقتصادی باید تولید ناخالص داخلی را به قیمت ثابت، و نه قیمت روز، محاسبه کرد. در فاصله ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ اقتصاد ایران ۲/۱ برابر بزرگ‌تر شده است.
3️⃣ در ۲۹ سال گذشته اقتصاد ترکیه و امارات ۳/۳۱ برابر بزرگ‌تر شده، تولید ناخالص داخلی اسرائیل ۳/۲۹ برابر بیشتر شده و اقتصاد عربستان به نسبت ۱۹۹۰، حدود ۲/۴۲ برابر رشد داشته است. در میان این پنج کشور، ایران کمترین رشد اقتصادی را داشته و به مراتب از رقبای منطقه‌ای خود عقب‌تر است.
مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-26-iran-economy.html

✅ @FactNameh

1️⃣ با جست‌وجوی «مسکن مهر» در سایت برنامه اسکان بشر ملل متحد به چیزی نرسیدیم. با این همه به زحمت یک گزارش قدیمی را از یکی از دامنه‌های فرعی سایت قدیمی بیرون کشیدیم. اما این گزارش هم ادعای مازیار حسینی معاون وزیر راه را تایید نمی‌کند.

2️⃣ در این گزارش به هیچ عنوان از واژه‌ «منحصربه‌فرد» یا هر واژه‌ دیگری که بتوان آن را نشانه‌ای از تایید مسکن مهر دانست، استفاده نشده است. بلکه صرفا گفته شده برنامه اسكان بشر ملل متحد «آماده کمک به مطالعه تجربه ایران و اشتراک‌گذاری آن به کشورهای دیگر» است.

3️⃣ ساختار و زمان انتشار گزارش (آبان ۹۰)، و پیگیری تحولات پس از آن نشان می‌دهد دعوت به مطالعه روی مسکن مهر، چندان جدی نیست. این موضوع در سال‌های بعد پیگیری نشده و اثری از مطالعه پروژه مسکن مهر در برنامه اسکان بشر یا سایر سازمان‌های معتبر بین‌المللی نیست. مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-27-mehr-housing.html

✅ @FactNameh

👈 محمد جواد ظریف گفته است سال گذشته ۳۵درصد مبادلات تجاری ایران و ترکیه بدون دلار و با استفاده از لیر انجام شده است.

🔹 گزارش‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد در فاصله فروردین پارسال تا ۱۱ اردیبهشت ماه جاری چیزی در حدود ۱۴/۷ میلیارد دلار لیر ترکیه به صورت ارز دولتی و نیمایی به واردکنندگان ایرانی داده شده است. اگر این حجم از لیر را به دلار آمریکا تبدیل کنیم، به عددی در حدود ۲/۸ میلیارد دلار می‌رسیم.

🔹 بر اساس آمارهای تجاری سازمان توسعه تجارت کل ارزش واردات از ترکیه در سال ۹۷ به‌علاوه فروردین ۹۸، حدود ۳ میلیارد دلار بوده است. با این حساب می‌توان گفت اعتبار ارزی حدود ۹۵درصد واردات ایران از ترکیه، با لیر تامین شده است.

🔹با این همه مبادلات تجاری ایران و ترکیه محدود به واردات از این کشور نیست. در منابع داخلی اطلاعاتی درباره صادرات نفتی وجود ندارد و گمرک ایران تنها آمار صادرات غیرنفتی را اعلام می‌کند. اما داده‌های مرکز آمار ترکیه حاکی از آنند که حجم صادرات کالاهای ایرانی (با احتساب صادرات نفتی) به این کشور در سال ۲۰۱۸ میلادی ۶/۹ میلیارد دلار بوده است. با این حساب می‌توان تخمین زد حجم صادرات نفتی ایران به ترکیه در سال گذشته میلادی چیزی در حدود ۴/۵ میلیارد دلار بوده است.


همه ابعاد ماجرا روشن نیست. محمد جواد ظریف مدعی است ۳۵درصد مبادلات تجاری ترکیه و ایران بدون استفاده از دلار و با واحد پول ملی دو کشور انجام شده است. با این همه مبادلات تجاری دو کشور محدود به واردات کالا از ترکیه نیست.

با شواهد و قرائن موجود بیش از آنکه بتوان با قطعیت درباره ۳۵درصد مورد اشاره صحبت کرد، می‌توان با اطمینان از عدم شفافیت ۶۵ درصد باقی مانده گفت. پول حاصل از صادرات نفت و گاز به ترکیه که معلوم نیست چگونه، با چه واحد پولی و با چه سازوکاری با ایران تصفیه می‌شود. آن هم در شرایطی که خرید دلار از سوی دولت ایران از ۱۵ مرداد و معاملات موسسات خارجی با بانک مرکزی ایران از ۱۳ آبان ۱۳۹۷، در فهرست تحریم‌های ایالات متحده قرار گرفته‌اند.

👈 با این وصف جز این نمی‌توان گفت که این گفته محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران که «سال گذشته ۳۵ درصد معاملات ایران و ترکیه بدون دلار انجام شده است»، به دلیل روشن نبودن وضعیت دست‌کم دو سوم تبادلات دو کشور، غیر قابل اثبات است.

مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-04-iran-turkey-usd.html

✅ @FactNameh

🖌 گزارشی از همایش جهانی درستی‌سنجی در آفریقای جنوبی

🔹در این مقاله، فرهاد سوزنچی سردبیر «فکت‌نامه»، درباره‌ قالب‌های نوی انتشار، خودکارسازی در فکت‌چکینگ و رویکردهای تازه در مبارزه با اطلاعات و اخبار نادرست نوشته است.👇
https://factnameh.com/articles/2019-07-04-globalfact6.html

✅ @FactNameh

✅ در آینده نزدیک قصد داریم روی #درستی‌سنجی شایعات تلگرام و سایر شبکه‌های اجتماعی تمرکز کنیم. به نظر شما کدام کانال‌ها و حساب‌های کاربری را باید زیر نظر داشته باشیم؟

📨 نظرات خود را از قسمت add a comment در این پست برای ما بفرستید و یا به @FactNamehAdmin پیغام بدهید.

وبسایت فکت‌نامه: https://factnameh.com/

✅ @FactNameh

فکر می‌کنید میرزای فکت‌نامه تا به حال به چه گفته‌هایی نشان «نادرست» داده است؟ در لینک زیر ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/?conclusion=false

✅ @FactNameh

🔹 این گفته حسن روحانی که «شاخص‌ها در همه زمینه‌ها مثبت و رو به رشد بوده و در بازار امنیت نسبی حاکم است» در بهترین حالت گمراه‌کننده است. حتی اگر فرض را بر صحت آمارهای او بگذاریم باز هم در این آمار نمی‌توان نشانه‌ای از رونق، ثبات و امنیت نسبی بازار پیدا کرد. مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-12-rouhani-iran-economy.html

✅ @FactNameh

👈 آنچه مسلم است واقعه مسجد #گوهرشاد نه از نظر زمانی و نه از نظر سیر تاریخی ارتباطی با مساله «کشف حجاب» ندارد. حتی سندی نیست که ثابت کند موضوع #حجاب در زمینه اصلی ماجرای گوهرشاد مطرح بوده است.

🔹 ماجرا با بخشنامه دولت برای جایگزینی کلاه پهلوی با کلاه شاپو شروع شد. روحانیون مشهد به این بخشنامه معترض شدند و برای مذاکره با شاه نماینده به تهران فرستادند. نماینده آنها دستگیر شد، روحانیون و گروه‌هایی از مردم معترض شدند. در روز دوم اعتراض‌ها کار به خشونت کشید و گروهی کشته شدند.

🔹به نظر می‌رسد که اجباری شدن لباس پوشیدن به سبک غربی‌ها و تلاش دولت برای تغییر چهره و مدرن‌سازی ایران، زمینه‌ساز نگرانی و نارضایتی بوده است. تا آن موقع اثری قابل ملاحظه از کشف حجاب نیست. مواردی از اعتراض‌های موردی به بی‌حجابی هست، اما سندی وجود ندارد که نشان دهد هنگام وقوع ماجرای گوهرشاد، «کشف حجاب» یا نگرانی از «کشف حجاب» در روند شکل‌گیری اعترض‌ها تاثیری داشته است.

👈 می‌توان به طور قطع گفت این ادعا که «واقعه گوهرشاد در اعتراض به کشف حجاب رخ داده» ادعایی مطلقا نادرست است و در شرایطی مطرح می‌شود که به جز استنباط برخی تحلیل‌‌گران معاصر، هیچ سند معتبری برای چسباندن این دو واقعه به هم وجود ندارد.

شرح کامل ماجرا را در لینک زیر بخوانید:
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-14-goharshad.html

✅ @FactNameh

👈 مجید حسینی: «یک پزشک ایرانی ۳۴ برابر معلم درآمد دارد».

🔹 با توجه به نبود آمار رسمی از وضعیت شغلی و سطوح درآمدی پزشکان، حتی در بخش دولتی، اطلاعات قطعی درباره میزان درآمد متوسط آنها وجود ندارد. تا الان وزارت بهداشت و نظام پزشکی ایران حتی از ارائه گزارش‌های آماری دقیق در مورد جمعیت پزشکان فعال در بخش‌های مختلف طفره رفته‌اند. با این همه در برخی فکت‌های کمکی اطلاعاتی هست که می‌توان با استناد به آنها برآوردهایی از درآمد پزشکان به دست آورد. ما کمی قبل در دو گزارش مفصل روی این موضوع کار کردیم و پس از کنار هم قرار دادن این اطلاعات به این برآورد رسیدیم که متوسط درآمد ماهیانه پزشکان ایرانی در سال ۱۳۹۵ چیزی حدود ۱۵ میلیون تومان است؛ این رقم کمی بیش از ۶ برابر بزرگ‌تر از متوسط حقوق معلمان در همان سال است.

🔹 ممکن است برخی پزشکان متخصص درآمدهایی بیش از ۸۰ میلیون تومان در ماه داشته‌‌اند، همان طور که دریافتی ماهیانه برخی معلمان هم در سال ۱۳۹۶ بعضا تا ۶ میلیون تومان بوده است. آنچه مسلم است برای مقایسه‌ سطوح درآمدی مشاغل مختلف، باید از میانگین استفاده کرد. آقای حسینی از واژه «یک پزشک» به طور عمومی و بدون اشاره به گروهی خاص استفاده می‌کند و قطعا نمی‌توان ادعای او را محدود به یک یا چند پزشک دانست. این نکته‌ای است که طرف دیگر مناظره بارها روی آن تاکید دارد و می‌گوید آمارها و برخی ادعاهای بیان شده، تجربه شخصی و محدود او است و نمی‌تواند به کل جامعه پزشکی تعمیم داده شود.

👈 با این حساب به نظر می‌رسد این ادعای مطرح شده از سوی مجید حسینی که «یک پزشک ایرانی ۳۴ برابر معلم درآمد دارد»‌، اغراق‌شده و نادرست است.

✅ مقاله کامل در لینک زیر:
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-16-physicians-teachers.html

✅ @FactNameh

👈 مجید حسینی: «در ایران به ازای هر ۱۰ هزار نفر بین ۱۱ تا ۱۶ #پزشک مشغول فعالیت‌اند».

🔹به نظر می‌رسد این بخش از گفته‌های مجید حسینی درباره سرانه پزشک در ایران درست است. او مدعی است در ایران برای هر ۱۰ هزار نفر، ۱۱ تا ۱۶ پزشک وجود دارد. بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی این عدد ۱۱/۴ است. اگر اطلاعات موجود در سایت نظام پزشکی را مبنای محاسبه قرار دهیم این عدد ۱۴/۲ است، اما اگر فرض کنیم آمارهای شفاهی مقام‌های مسئول در وزارت بهداشت معتبر باشد، این عدد ۱۲/۱ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر است.

🔹از سوی دیگر مقایسه آمارهای موجود در سایت سازمان بهداشت جهانی، این بخش از گفته آقای حسینی را هم تایید می‌کند که سرانه پزشک در ایران از سوریه، قرقیزستان و مغولستان کمتر است. اعداد و ارقام گفته شده در مورد سوئد، روسیه و مالت هم با کمی تخفیف در حد یکی، دو واحد، همان اعداد موجود در آخرین آمارهای این سازمان است.

✅ با این اوصاف می‌توان گفت به رغم آنکه معاون سازمان نظام پزشکی اعداد و ارقام گفته شده را نادرست خوانده، اما این ادعا که «در ایران به ازای هر ۱۰ هزار نفر بین ۱۱ تا ۱۶ پزشک مشغول فعالیت‌اند و از این نظر ایران وضعیتی بدتر از سوریه، قرقیزستان و مغولستان دارد»، درست است و با آمارهای معتبر بین‌المللی و اطلاعات پراکنده داخلی هم‌خوانی دارد.

مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-17-doctors-per-capita.html

✅ @FactNameh

🔹ما برای بررسی ادعای وزیر خارجه ایران، اول گفته‌های او را با آمارهای موسسات معتبر بین‌المللی مطابقت دادیم. در مرحله بعد به بودجه عمومی سر زدیم و اعداد و ارقام بودجه‌ دفاعی و اعتبارات نهادهای نظامی و امنیتی دولت را بررسی کردیم.

🔹برآوردهای موسسه بین‌المللی تحقیقات صلح استکهلم، بودجه نظامی ۶۷ میلیارد دلاری عربستان را تایید می‌کند. اما بودجه ایران نه ۱۶ که دقیقا ۱۳/۲ میلیارد دلار گزارش شده است. این اختلاف نشان می‌دهد آمار آقای ظریف دست کم با گزارش‌های بین‌المللی همخوانی ندارد اما آن قدرها هم از واقعیت دور نیست. در مرحله بعد به دو سند رسمی دولتی، یعنی قانون بودجه سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ مراجعه کردیم و با حساب و کتاب عددها و رقم‌ها به این نتیجه رسیدیم که اینجا هم اختلاف آن‌چنانی و قابل توجهی وجود ندارد، اما این هم به منزله پایان درستی‌سنجی نیست.

🔹چرا که واقعیت بزرگ دیگری وجود دارد که کل داستان را مبهم می‌کند. بودجه دولتی تنها منبع تامین مالی نهادهای نظامی و امنیتی نیست. حضور پررنگ این نهادها در اقتصاد باعث شده تا سالانه حجم زیادی از ارزش افزوده اقتصاد ایران در این سازمان‌ها تولید شود. مشکل اینجا است که نه بر کسی روشن است که حجم این ارزش افزوده چقدر است و نه معلوم است این پول‌ها کجا هزینه می‌شود. آیا صرف تامین هزینه‌های نظامی امنیتی می‌شود، یا برای کار دیگری سرمایه‌گذاری می‌شود.

🔹اگرچه هیچ برآورد دقیقی از سهم نیروهای مسلح از اقتصاد ایران وجود ندارد، اما آنچه مسلم است حجم و حوزه فعالیت‌های اقتصادی سپاه، بسیج، ارتش، وزارت دفاع، نیروی انتظامی و سایر نهادها آن چنان وسیع و گسترده است که بدون دسترسی به اطلاعات آنها، هر فکت دیگری درباره هزینه‌ها نظامی ایران و منابع تامین مالی آن ناقص خواهد بود.

👈 با این حساب فکت‌نامه، ضمن تاکید بر اینکه همه واقعیت گفته نشده، این گفته محمد جواد ظریف را که «عربستان ۶۷ میلیارد در یک سال در امور نظامی هزینه می‌کند، اما کل بودجه نظامی ایران در سال گذشته ۱۶ میلیارد دلار بوده است»، نیمه‌درست ارزیابی می‌کند.

مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-18-iran-military-budget.html

✅ @FactNameh

👈 محمد جواد #ظریف در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی مدعی است ایران تنها کشور منطقه است که #انتخابات برگزار می‌کند و تمام سیاستمدارانش با رای مردم انتخاب می‌شوند.

با بررسی فکت‌های موجود، به این نتایج دست یافتیم:

1️⃣ ایران تنها کشور منطقه نیست که انتخابات دارد. تقریبا همه کشورهای منطقه انتخابات دارند ولی تفاوت در سطح رعایت استانداردها و معیارهای انتخابات آزاد است.

2️⃣ ایران تنها کشوری در منطقه نیست که از بالاترین تا پایین ترین سطح قدرت توسط مردم انتخاب می‌شوند، حداقل سه کشور اسرائیل، عراق و افغانستان از این جهت از ایران دموکراتیک‌تر هستند. به این لیست ترکیه، پاکستان و برخی دیگر از کشورها را می‌شود اضافه کرد.

3️⃣ قدرت در ایران تنها در قانون اساسی و روی کاغذ دموکراتیک توزیع می‌شود، بلکه در واقع «ایرادات قانونی»، «رعایت نکردن قانون» و «رعایت نکردن اصول و معیارهای انتخابات آزاد، سالم و عادلانه»، دموکراتیک بودن نظام سیاسی ایران را به شدت تضعیف و از محتوا خالی کرده است.

👈 با این حساب ادعای محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران مبنی بر اینکه «#ایران تنها کشور منطقه است که انتخابات برگزار می‌کند و تمام سیاستمدارانش با رای مردم انتخاب می‌شوند»، نادرست است.

بررسی کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-20-zarif-elections.html

✅ @FactNameh

👈 محمد جواد #ظریف در گفت‌وگو با برنامه هاردتاک بی‌بی‌سی چند دلیل ذکر کرده تا ثابت کند در #ایران آزادی بیان وجود دارد.

🔹 دلیل اول او این است که در ایران صدها روزنامه و سایت وجود دارد. بله. در ایران طبق آمار رسمی نزدیک به ۱۰ هزار رسانه چاپی و آنلاین مجوز فعالیت دارند.

🔹دلیل دوم او استفاده مردم از پیام‌رسان‌هایی مانند #تلگرام و #واتس‌اپ است. این هم غلط نیست. بر اساس آخرین نظرسنجی انجام شده در اسفند ۱۳۹۷، حدود ۵۶درصد مردم در تلگرام و ۲۵درصد در واتس‌اپ عضو هستند.

🔹دلیل سوم او هم دسترسی مردم به آخرین اطلاعات است. این هم ادعای گزافی نیست. پس از فراگیر شدن شبکه‌های اجتماعی در ایران، امکان دسترسی به اطلاعات به مراتب بیشتر از وقتی است که اطلاع‌رسانی در انحصار رسانه‌های رسمی بود.

اما این همه واقعیت نیست.

1️⃣ اول، همه ۱۰ هزار رسانه مجوز دار فعالیت منظم ندارند. در کل تعداد و تیراژ روزنامه‌ها و مجلات و آمار بازدید سایت‌های خبری قابل مقایسه با کشورهای پیشرفته نیست. به گفته معاون مطبوعاتی وزیر ارشاد تیراژ کل روزنامه‌های ایران سرجمع کمتر از یک میلیون نسخه در روز است. در حالی که این آمار در کشور ترکیه حدود ۴/۷ میلیون نسخه در روز و فقط در یک روزنامه ژاپنی بیش از ۹ میلیون نسخه در روز است.

2️⃣ دوم، شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد رسانه‌های ایرانی برای فعالیت آزادانه دچار محدودیت‌اند. نمونه‌های معتبری از آزار و اذیت و بازداشت روزنامه‌نگاران و توقیف رسانه‌ها هست که ادعای آزادی بیان رسانه‌ها در ایران را زیر سوال می‌برد.

3️⃣ و سوم اینکه حکومت ایران تا الان از #فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و بسیاری از سایت‌های خبری فروگذار نکرده، اما بخش زیادی از مردم موفق شده‌اند با استفاده از فیلترشکن‌ها، محدودیت‌ها را دور بزنند.

👈 خلاصه اینکه به نظر می‌رسد، آقای ظریف در یک جمله کوتاه با استفاده گزینشی از سه فکت درست، روی این واقعیت که آزادی بیان در ایران از سوی حکومت محدود شده، سرپوش می‌گذارد. ما در فکت‌نامه به این گونه گفته‌ها نشان «گمراه‌کننده» می‌دهیم.

درستی‌سنجی کامل را به همراه تصاویر، منابع و لینک‌های مرتبط درسایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-20-zarif-free-expression.html

✅ @FactNameh

🔹 این روز‌ها بار دیگر بحث #دوتابعیتی بودن حسن روحانی مطرح شده است. سال گذشته این موضوع را بررسی و مقاله زیر را منتشر کردیم.👇
https://factnameh.com/articles/2018-09-17-rouhani-dual-citizenship.html

✅ @FactNameh

👈 آیت‌الله خامنه‌ای مدعی است «طبق آمار وزارت کشاورزی آمریکا ۴۱ میلیون گرسنه در این کشور وجود دارد».

🔹 در نگاه اول این ادعا کاملا درست به نظر می‌رسد، اما وقتی به گزارش اصلی مراجعه می‌کنیم و روش تحقیق و آمارگیری را مرور می‌کنیم متوجه کمی اختلاف می‌شویم و می‌بینیم موضوع گزارش‌های سالانه وزارت کشاورزی نه آمار گرسنگی، بلکه برآورد سطح امنیت غذایی در آمریکا است.

🔹 طبق آمار سال ۲۰۱۶ این سازمان دولتی، حدود ۴۱ میلیون نفر در آمریکا در معرض ناامنی غذایی قرار داشته‌اند، اما این لزوما به معنی این نیست که این تعداد آمریکایی گرسنه‌اند یا از فقر غذایی مستمر رنج می‌برند. مبنای تعیین سطح امنیت غذایی هم نه دسترسی به یک مقدار مشخص غذا (مثلا ۲۱۰۰ کالری در روز برای یک بزرگسال)، بلکه احساسات و تجربه‌ افراد است. به عنوان مثال یکی از سوالات احساس نگرانی از تمام شدن غذا قبل از رسیدن پول است. یا یکی دیگر احساس کم بودن و ناکافی بودن غذا یا تجربه حذف کردن یک وعده غذایی یا غذا نخوردن در یک روز کامل.

🔹 به عنوان مثال با ضرب و تقسیم داده‌های این گزارش می‌توان به اعداد و ارقامی رسید که تصویر نسبتا واضح‌تری از شرایط ترسیم کند. مثلا اینکه در سال‌های اخیر بیش از ۴۰ میلیون نفر از جمعیت آمریکا مواقعی از سال را در این نگرانی به سر برده‌اند که مبادا پیش از آنکه پول به دست‌شان برسد، غذا و ذخیره غذایی خانواده‌شان تمام شود. اما این ۴۰ و خرده‌ای میلیون نفر همه سر گرسنه به بالین نگذاشته‌اند. جمعیت کسانی که به دلیل مشکل مالی در مواقعی از سال مجبور شده‌اند یک وعده غذایی‌ را حذف یا کم کنند، بین ۲۲ تا ۲۳ میلیون تخمین زده شده یا جمعیت کسانی که به دلیل نداشتن پول، یک روز کامل غذا نخورده‌اند نزدیک به ۴ میلیون نفر برآورد شده است.

✅ با این اوصاف، فکت‌نامه ضمن اصلاح ادعای مطرح شده از سوی رهبر ایران به این گفته آیت‌الله خامنه‌ای که «طبق آمار وزارت کشاورزی آمریکا ۴۱ میلیون گرسنه در این کشور وجود دارد» با کمی تخفیف و جایگزین کردن دو واژه «امنیت غذایی» و «گرسنگی» نشان درست می‌دهد.

درستی‌سنجی کامل را به همراه تصاویر، منابع و لینک‌های مرتبط درسایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-24-khamenei-usa-food.html

✅ @FactNameh

👈سورنا ستاری، معاون علمی رئیس جمهوری مدعی شده شاخص جهانی #نوآوری ایران به نسبت ابتدای دولت روحانی ۶۰ پله صعود کرده و گفته: «ابتدای دولت رتبه ما ۱۲۰ بود و این سال پنجم است که کاهش رتبه داریم و این نتیجه کار دانشگاه‌ها، مراکز نوآوری پژوهش، کسب و کار‌های نوپا و شرکت‌های دانش بنیان و سرمایه گذار‌های خطرپذیر است.»

شاخص نوآوری ایران در طول ۶ سال گذشته را بررسی کردیم و به این نتایج دست یافتیم:

1️⃣ رتبه ایران در شاخص نوآوری در سال ۲۰۱۹، در میان ۱۲۹ کشوری که وضعیت آنها بررسی شده، ۶۱ است.

2️⃣ بدترین رتبه ایران در ۹ سال گذشته به سال ۲۰۱۴ یعنی سال دوم دولت روحانی باز می گردد که ۱۲۰ بود.

3️⃣ رتبه ایران در سال تحویل دولت از احمدی نژاد به روحانی یعنی سال ۲۰۱۳، ۱۱۳ بود.

4️⃣هنوز در میان کشورهای همجوار، شاخص نوآوری چهار کشور امارات، ترکیه، قطر و کویت از ایران بالاتر است.

✅با تمام این اوصاف، ادعای سورنا ستاری که «شاخص نوآوری ایران از ۱۲۰ به ۶۱ صعود کرد» درست است.

بررسی کامل را به همراه تصاویر، منابع و لینک‌های مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-26-innovation-iran.html

✅ @FactNameh

زهره الهیان، ‏نماینده پیشین تهران: «آنها که مخالف افزایش جمعیت ایران هستند و در توئیت قبلی بنده، کمپین مادران شریف را به باد مسخره گرفتند، بگویند چرا در آمریکا خانواده‌های متعددی ۱۰ تا ۱۲ فرزند دارند و ۵، ۶ بچه کاملا معمول است؟»

🔹ما در جست‌وجوهای خود آماری از خانواده‌های آمریکایی که احتمالا ۱۰ تا ۱۲ فرزند داشته باشند پیدا نکردیم، اما آمارهای موجود نشان می‌دهد تعداد خانوارهای پرجمعیت ۷نفره و بیشتر (دارای بیش از ۵فرزند) بیشتر از یک درصد کل خانوارهای این کشور نیست. این وضعیت تقریبا مشابه وضعیت خانواده‌ها و خانوارهای پرجمعیت در ایران است.

🔹همچنین مقایسه آمار «میزان کلی باروری» هم نشان می‌دهد تفاوت قابل ملاحظه‌ای میان ایران و آمریکا نیست.

👈اگر قرار بر نتیجه‌گیری از این آمار باشد، این نتیجه‌گیری خلاف این ادعای زهره الهیان است که «در آمریکا خانواده‌های متعددی ۱۰ تا ۱۲ فرزند دارند و داشتن ۵ تا ۶ بچه کاملا معمول است». به همین دلیل فکت‌نامه به این گفته نشان «نادرست» می‌دهد.

بررسی کامل به همراه منابع و لینک‌های مرتبط در فکت‌نامه👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-31-us-iran-household-size.html

✅ @FactNameh