👈 اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور روز سه شنبه ۲۴ اردیبهشت ۹۸ در جلسه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، مدعی شده که وابستگی بودجه کشور به درآمدهای نفتی به ۳۰ درصد رسیده و گفته: «خوشبختانه با تلاش‌هایی که طی سالهای اخیر صورت گرفته میزان وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی تا حد زیادی کاهش یافته و اگر زمانی بودجه دولت ۸۰ تا ۹۰ درصد به نفت وابسته بود، این وابستگی امروز به ۳۰ درصد رسیده است».

🔹 این ادعا را بررسی کردیم و به نتایج زیر رسیدیم:

1️⃣ دولت طبق قانون برنامه ششم توسعه و سند چشم انداز ۲۰ ساله، مکلف است که تا سال ۱۴۰۰ وابستگی به نفت را به ۲۰ درصد و تا سال ۱۴۰۴ به صفر برساند.

2️⃣ سهم نفت از کل منابع بودجه عمومی ۱۳۹۸ ظاهرا ۳۰درصد است به شرط آنکه یکی منابع مهم درآمدی بودجه امسال را از قلم بیندازیم. در بودجه ۹۸ با توجه به شرایط خاص اقتصادی امسال قرار شد دولت نیمی از سهم صندوق توسعه ملی از فروش نفت را -۴۰ هزار میلیارد تومان به حساب منابع عمومی واریز کند. بنابراین سهم واقعی نفت نه ۳۰ درصد بلکه بیش از ۳۸ درصد است.

3️⃣ محاسبات مرکز پژوهش‌های مجلس هم نشان می‌دهد وابستگی بودجه عمومی به نفت با در نظر گرفتن میزان برداشتی دولت از صندوق توسعه ملی، از ۳۳/۳ درصد در قانون بودجه سال ۱۳۹۷ به ۴۰/۸ درصد در لایحه بودجه سال ۱۳۹۸ افزایش یافته است. در این محاسبات منابع درآمدهای اختصاصی دستگاه‌ها در نظر گرفته نشده‌اند.

4️⃣ از سوی دیگر تحقیقات مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری نشان می‌دهد، سهم درآمدهای مالیاتی از درآمدهای عمومی در سال‌های اخیر تقریباً ثابت مانده، بنابراین با ثابت ماندن سهم درآمدهای مالیاتی، سهم نفت نمی‌تواند کاهش چشمگیر یافته باشد چرا که فرض این است که کاهش وابستگی به نفت باید با افزایش سهم درآمدهای مالیاتی جبران شود.

🔹با این اوصاف به نظر می‌رسد معاون اول رئیس‌جمهوری ایران در ارزیابی وابستگی بودجه عمومی به نفت، چیزی بین ۸ تا ۱۰ درصد منابع نفتی بودجه امسال را از قلم انداخته است. از این رو این ادعای اسحاق جهانگیری که وابستگی بودجه به نفت تا ۳۰ درصد کاهش داشته، نادرست و مغایر با واقعیت است.

🔹 درستی‌سنجی کامل را به همراه لینک‌ها و داده‌ها و نمودارهای مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-05-17-oil-budget.html

✅ @FactNameh

🔹معاون سازمان بهزیستی از وجود کودکان میانماری در میان کودکان کار و خیابان تهران خبر داده و کمیسیون حقوق بشر افغانستان معتقد است قاچاق کودکان افغان به ایران ده درصد افزایش یافته است.👇
https://factnameh.com/articles/2019-05-22-undocumented-children.html

✅ @FactNameh

👈 رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بزرگ‌نمایی کرده‌اند.

🔹پرواز «اژدهای آتش‌خوار» در کره جنوبی، چیزی بیشتر از نمایش واقعیت افزوده (AR) روی تلفن‌ همراه و اسکوربورد ورزشگاه نیست. «هولوگرافی سه‌بعدی» و شبیه‌سازی اژدهای واقعی جلوی چشم مردم قطعا واقعیت ندارد.👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-05-28-ar-dragon-korea.html

✅ @FactNameh

🔹امروز سی‌امین سالگرد درگذشت آیت‌‌الله خمینی است. این گزارش را چندی پیش درباره محل سکونت او در جماران منتشر کردیم.👇
https://factnameh.com/articles/2019-04-17-khomeini-residence.html

✅ @FactNameh

آیا پزشکان ایرانی بیشترین درآمد را در جهان دارند؟

۱- به جز برخی اظهارات و تحقیقات پراکنده هیچ آمار معتبری از جمعیت، وضعیت شغلی و درآمد پزشکان وجود ندارد. ما برای داشتن برآوردی نزدیک به واقعیت از فکت‌های کمکی استفاده کردیم و به میانگین درآمد ماهانه ۱۵ میلیون تومانی پزشکان در سال ۹۵ رسیدیم...

۲- در مرحله بعد، این عدد را به دلار روز و دلار برابر ارزش خرید تبدیل کردیم و به عددی رسیدیم که می‌شد آن را با آمارهای موجود در مراکز آماری معتبری مانند مرکز داده‌های سازمان همکاری و توسعه اقتصادی مقایسه کرد...

۳- بله، رقم درآمد پزشکان ایرانی از بسیاری از کشورها کمتر است، اما اگر قدرت خرید آنها را در محاسبات در نظر بگیریم، به این نتیجه می‌رسیم که سطح درآمدی آنها به مراتب بالاتر از همکاران‌شان در بسیاری از کشورها، از جمله کشورهای توسعه‌یافته است...
👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-05-physicians-income.html

✅ @FactNameh

عدم دسترسی به آمارهای رسمی، حتی در حد آمار جمعیتی پزشکان به تفکیک نوع فعالیت باعث شده تا اظهار نظر قطعی درباره میزان درآمد پزشکان و مالیاتی که باید تحت عنوان مالیات بر مشاغل پرداخت کنند، غیرممکن باشد.
با این همه تحقیقات فکت‌نامه نشان می‌دهد، در تخمین فرار مالیاتی ۶۵۰۰ میلیارد تومانی پزشکان بزرگ‌نمایی شده است. اعداد و ارقامی مانند ۷۰۰ میلیارد تومان مالیات سالانه نیز دست‌پایین و کمتر از واقعیت محاسبه شده‌اند.👇

https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-06-physicians-tax.html

✅ @FactNameh

🖌 مقاله شبکه جهانی درستی‌سنجی (International Fact-checking Network) درباره تولید استیکرهای اینستاگرام، واتس‌اپ و تلگرام توسط فکت‌چکر‌ها برای یادآوری لزوم جلوگیری از انتشار اخبار نادرست که در آن به استیکر‌های تلگرام «فکت‌نامه» هم اشاره شده است.
(مقاله به انگلیسی)👇
https://www.poynter.org/fact-checking/2019/fact-checkers-launch-instagram-whatsapp-and-telegram-stickers-to-gently-warn-about-false-news/

دانلود استیکرهای تلگرام فکت‌نامه از این لینک:‌ https://t.me/addstickers/factnameh

✅ @FactNameh

👈 آیا مصرف غذا در ایران بیشتر از چین و کشورهای توسعه‌یافته است؟

🔹 اگر داده‌های معتبر بین‌المللی را در مورد سرانه مصرف مواد غذایی مبنای مقایسه قرار دهیم، سرانه مصرف غذا در ایران به نسبت کشورهای دیگر -از جمله چین- چندان بالا نیست. این آمار البته بر اساس میزان کالری مواد غذایی است. ما موفق به پیدا کردن آمار رسمی در ایران نشدیم، اما آمارهای پراکنده‌ای در مورد مصرف مواد غذایی (به تفکیک مواد غذایی) وجود دارد. این اطلاعات شاید به کار مقایسه الگوی غذایی در کشورهای مختلف بیاید، اما شاخص مطمئنی برای مقایسه سرانه تامین و مصرف غذا نیست.

🔹 آنچه مسلم است سرانه مصرف مواد غذایی در ایران کمتر از چین و بسیاری کشورهای دیگر از جمله کشورهای توسعه یافته غربی است و این ادعای رضا اردکانیان که «چینی‌ها یک وعده در روز غذا می‌خورند و مصرف غذا در ایران بیشتر از چین و کشورهای توسعه‌یافته است»، ادعایی نادرست و مغایر آمارهای معتبر جهانی است.

مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-12-food-consumption.html

✅ @FactNameh

نوزده نشان شاخ‌دار «میرزا» به چه کسانی تعلق گرفته؟ در لینک زیر ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/?conclusion=outrageous

✅ @FactNameh

👈 مصطفی تاجزاده در دفاع از کارنامه اقتصادی دولت اصلاحات به وضعیت بازار #ارز در دوران خاتمی اشاره می‌کند و می‌گوید: در هشت سال ریاست جمهوری هاشمی و احمدی‌نژاد و روحانی قیمت ارز بیش از سه برابر شد، اما در زمان خاتمی تنها دو برابر افزایش یافت. او همچنین می‌گوید در ۴۰سال گذشته تنها در دولت اصلاحات، ارز تک نرخی بوده. بخش اول این گفته درست و بخش دوم نادرست است.

1️⃣ دلار در دوران هاشمی‌ ۴ برابر گران‌ شد. قیمت آن در زمان خاتمی ۱/۹ برابر و در هشت سال احمدی‌نژاد ۳/۵ برابر افزایش یافت. و تا اینجای کار در شش سال ریاست‌جمهوری روحانی قیمت دلار در بازار آزاد ۴/۳ برابر گران‌تر شده.

2️⃣ در ۴۰ سال گذشته، تنها ۱۱ سال دلار تک‌نرخی بوده است. ۱/۵ سال در دوران هاشمی‌رفسنجانی، ۳/۵ سال در زمان خاتمی و حدود ۶ سال در دوران احمدی‌نژاد.
مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-19-usd-rate-in-iran.html

✅ @FactNameh

1️⃣ آمارهای حساب توییتری The Spectator Index در مورد سال ۱۹۹۰ درست است اما آمارهای ۲۰۱۹ برگرفته از برآوردهای قدیمی است که با آخرین گزارش‌ صندوق بین‌المللی پول همخوانی ندارد. براساس آخرین پیش‌بینی این سازمان، تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۱۹، باید حدود ۴۸۴ میلیارد دلار باشد.
2️⃣ اما صرف نظر از این اختلاف آماری، سوال کلیدی این است: آیا اقتصاد ایران به نسبت ۲۹ سال پیش کوچک شده؟ خیر. برای محاسبه رشد اقتصادی باید تولید ناخالص داخلی را به قیمت ثابت، و نه قیمت روز، محاسبه کرد. در فاصله ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ اقتصاد ایران ۲/۱ برابر بزرگ‌تر شده است.
3️⃣ در ۲۹ سال گذشته اقتصاد ترکیه و امارات ۳/۳۱ برابر بزرگ‌تر شده، تولید ناخالص داخلی اسرائیل ۳/۲۹ برابر بیشتر شده و اقتصاد عربستان به نسبت ۱۹۹۰، حدود ۲/۴۲ برابر رشد داشته است. در میان این پنج کشور، ایران کمترین رشد اقتصادی را داشته و به مراتب از رقبای منطقه‌ای خود عقب‌تر است.
مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-26-iran-economy.html

✅ @FactNameh

1️⃣ با جست‌وجوی «مسکن مهر» در سایت برنامه اسکان بشر ملل متحد به چیزی نرسیدیم. با این همه به زحمت یک گزارش قدیمی را از یکی از دامنه‌های فرعی سایت قدیمی بیرون کشیدیم. اما این گزارش هم ادعای مازیار حسینی معاون وزیر راه را تایید نمی‌کند.

2️⃣ در این گزارش به هیچ عنوان از واژه‌ «منحصربه‌فرد» یا هر واژه‌ دیگری که بتوان آن را نشانه‌ای از تایید مسکن مهر دانست، استفاده نشده است. بلکه صرفا گفته شده برنامه اسكان بشر ملل متحد «آماده کمک به مطالعه تجربه ایران و اشتراک‌گذاری آن به کشورهای دیگر» است.

3️⃣ ساختار و زمان انتشار گزارش (آبان ۹۰)، و پیگیری تحولات پس از آن نشان می‌دهد دعوت به مطالعه روی مسکن مهر، چندان جدی نیست. این موضوع در سال‌های بعد پیگیری نشده و اثری از مطالعه پروژه مسکن مهر در برنامه اسکان بشر یا سایر سازمان‌های معتبر بین‌المللی نیست. مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-06-27-mehr-housing.html

✅ @FactNameh

👈 محمد جواد ظریف گفته است سال گذشته ۳۵درصد مبادلات تجاری ایران و ترکیه بدون دلار و با استفاده از لیر انجام شده است.

🔹 گزارش‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد در فاصله فروردین پارسال تا ۱۱ اردیبهشت ماه جاری چیزی در حدود ۱۴/۷ میلیارد دلار لیر ترکیه به صورت ارز دولتی و نیمایی به واردکنندگان ایرانی داده شده است. اگر این حجم از لیر را به دلار آمریکا تبدیل کنیم، به عددی در حدود ۲/۸ میلیارد دلار می‌رسیم.

🔹 بر اساس آمارهای تجاری سازمان توسعه تجارت کل ارزش واردات از ترکیه در سال ۹۷ به‌علاوه فروردین ۹۸، حدود ۳ میلیارد دلار بوده است. با این حساب می‌توان گفت اعتبار ارزی حدود ۹۵درصد واردات ایران از ترکیه، با لیر تامین شده است.

🔹با این همه مبادلات تجاری ایران و ترکیه محدود به واردات از این کشور نیست. در منابع داخلی اطلاعاتی درباره صادرات نفتی وجود ندارد و گمرک ایران تنها آمار صادرات غیرنفتی را اعلام می‌کند. اما داده‌های مرکز آمار ترکیه حاکی از آنند که حجم صادرات کالاهای ایرانی (با احتساب صادرات نفتی) به این کشور در سال ۲۰۱۸ میلادی ۶/۹ میلیارد دلار بوده است. با این حساب می‌توان تخمین زد حجم صادرات نفتی ایران به ترکیه در سال گذشته میلادی چیزی در حدود ۴/۵ میلیارد دلار بوده است.


همه ابعاد ماجرا روشن نیست. محمد جواد ظریف مدعی است ۳۵درصد مبادلات تجاری ترکیه و ایران بدون استفاده از دلار و با واحد پول ملی دو کشور انجام شده است. با این همه مبادلات تجاری دو کشور محدود به واردات کالا از ترکیه نیست.

با شواهد و قرائن موجود بیش از آنکه بتوان با قطعیت درباره ۳۵درصد مورد اشاره صحبت کرد، می‌توان با اطمینان از عدم شفافیت ۶۵ درصد باقی مانده گفت. پول حاصل از صادرات نفت و گاز به ترکیه که معلوم نیست چگونه، با چه واحد پولی و با چه سازوکاری با ایران تصفیه می‌شود. آن هم در شرایطی که خرید دلار از سوی دولت ایران از ۱۵ مرداد و معاملات موسسات خارجی با بانک مرکزی ایران از ۱۳ آبان ۱۳۹۷، در فهرست تحریم‌های ایالات متحده قرار گرفته‌اند.

👈 با این وصف جز این نمی‌توان گفت که این گفته محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران که «سال گذشته ۳۵ درصد معاملات ایران و ترکیه بدون دلار انجام شده است»، به دلیل روشن نبودن وضعیت دست‌کم دو سوم تبادلات دو کشور، غیر قابل اثبات است.

مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-04-iran-turkey-usd.html

✅ @FactNameh

🖌 گزارشی از همایش جهانی درستی‌سنجی در آفریقای جنوبی

🔹در این مقاله، فرهاد سوزنچی سردبیر «فکت‌نامه»، درباره‌ قالب‌های نوی انتشار، خودکارسازی در فکت‌چکینگ و رویکردهای تازه در مبارزه با اطلاعات و اخبار نادرست نوشته است.👇
https://factnameh.com/articles/2019-07-04-globalfact6.html

✅ @FactNameh

✅ در آینده نزدیک قصد داریم روی #درستی‌سنجی شایعات تلگرام و سایر شبکه‌های اجتماعی تمرکز کنیم. به نظر شما کدام کانال‌ها و حساب‌های کاربری را باید زیر نظر داشته باشیم؟

📨 نظرات خود را از قسمت add a comment در این پست برای ما بفرستید و یا به @FactNamehAdmin پیغام بدهید.

وبسایت فکت‌نامه: https://factnameh.com/

✅ @FactNameh

فکر می‌کنید میرزای فکت‌نامه تا به حال به چه گفته‌هایی نشان «نادرست» داده است؟ در لینک زیر ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/?conclusion=false

✅ @FactNameh

🔹 این گفته حسن روحانی که «شاخص‌ها در همه زمینه‌ها مثبت و رو به رشد بوده و در بازار امنیت نسبی حاکم است» در بهترین حالت گمراه‌کننده است. حتی اگر فرض را بر صحت آمارهای او بگذاریم باز هم در این آمار نمی‌توان نشانه‌ای از رونق، ثبات و امنیت نسبی بازار پیدا کرد. مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-12-rouhani-iran-economy.html

✅ @FactNameh

👈 آنچه مسلم است واقعه مسجد #گوهرشاد نه از نظر زمانی و نه از نظر سیر تاریخی ارتباطی با مساله «کشف حجاب» ندارد. حتی سندی نیست که ثابت کند موضوع #حجاب در زمینه اصلی ماجرای گوهرشاد مطرح بوده است.

🔹 ماجرا با بخشنامه دولت برای جایگزینی کلاه پهلوی با کلاه شاپو شروع شد. روحانیون مشهد به این بخشنامه معترض شدند و برای مذاکره با شاه نماینده به تهران فرستادند. نماینده آنها دستگیر شد، روحانیون و گروه‌هایی از مردم معترض شدند. در روز دوم اعتراض‌ها کار به خشونت کشید و گروهی کشته شدند.

🔹به نظر می‌رسد که اجباری شدن لباس پوشیدن به سبک غربی‌ها و تلاش دولت برای تغییر چهره و مدرن‌سازی ایران، زمینه‌ساز نگرانی و نارضایتی بوده است. تا آن موقع اثری قابل ملاحظه از کشف حجاب نیست. مواردی از اعتراض‌های موردی به بی‌حجابی هست، اما سندی وجود ندارد که نشان دهد هنگام وقوع ماجرای گوهرشاد، «کشف حجاب» یا نگرانی از «کشف حجاب» در روند شکل‌گیری اعترض‌ها تاثیری داشته است.

👈 می‌توان به طور قطع گفت این ادعا که «واقعه گوهرشاد در اعتراض به کشف حجاب رخ داده» ادعایی مطلقا نادرست است و در شرایطی مطرح می‌شود که به جز استنباط برخی تحلیل‌‌گران معاصر، هیچ سند معتبری برای چسباندن این دو واقعه به هم وجود ندارد.

شرح کامل ماجرا را در لینک زیر بخوانید:
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-14-goharshad.html

✅ @FactNameh

👈 مجید حسینی: «یک پزشک ایرانی ۳۴ برابر معلم درآمد دارد».

🔹 با توجه به نبود آمار رسمی از وضعیت شغلی و سطوح درآمدی پزشکان، حتی در بخش دولتی، اطلاعات قطعی درباره میزان درآمد متوسط آنها وجود ندارد. تا الان وزارت بهداشت و نظام پزشکی ایران حتی از ارائه گزارش‌های آماری دقیق در مورد جمعیت پزشکان فعال در بخش‌های مختلف طفره رفته‌اند. با این همه در برخی فکت‌های کمکی اطلاعاتی هست که می‌توان با استناد به آنها برآوردهایی از درآمد پزشکان به دست آورد. ما کمی قبل در دو گزارش مفصل روی این موضوع کار کردیم و پس از کنار هم قرار دادن این اطلاعات به این برآورد رسیدیم که متوسط درآمد ماهیانه پزشکان ایرانی در سال ۱۳۹۵ چیزی حدود ۱۵ میلیون تومان است؛ این رقم کمی بیش از ۶ برابر بزرگ‌تر از متوسط حقوق معلمان در همان سال است.

🔹 ممکن است برخی پزشکان متخصص درآمدهایی بیش از ۸۰ میلیون تومان در ماه داشته‌‌اند، همان طور که دریافتی ماهیانه برخی معلمان هم در سال ۱۳۹۶ بعضا تا ۶ میلیون تومان بوده است. آنچه مسلم است برای مقایسه‌ سطوح درآمدی مشاغل مختلف، باید از میانگین استفاده کرد. آقای حسینی از واژه «یک پزشک» به طور عمومی و بدون اشاره به گروهی خاص استفاده می‌کند و قطعا نمی‌توان ادعای او را محدود به یک یا چند پزشک دانست. این نکته‌ای است که طرف دیگر مناظره بارها روی آن تاکید دارد و می‌گوید آمارها و برخی ادعاهای بیان شده، تجربه شخصی و محدود او است و نمی‌تواند به کل جامعه پزشکی تعمیم داده شود.

👈 با این حساب به نظر می‌رسد این ادعای مطرح شده از سوی مجید حسینی که «یک پزشک ایرانی ۳۴ برابر معلم درآمد دارد»‌، اغراق‌شده و نادرست است.

✅ مقاله کامل در لینک زیر:
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-16-physicians-teachers.html

✅ @FactNameh

👈 مجید حسینی: «در ایران به ازای هر ۱۰ هزار نفر بین ۱۱ تا ۱۶ #پزشک مشغول فعالیت‌اند».

🔹به نظر می‌رسد این بخش از گفته‌های مجید حسینی درباره سرانه پزشک در ایران درست است. او مدعی است در ایران برای هر ۱۰ هزار نفر، ۱۱ تا ۱۶ پزشک وجود دارد. بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی این عدد ۱۱/۴ است. اگر اطلاعات موجود در سایت نظام پزشکی را مبنای محاسبه قرار دهیم این عدد ۱۴/۲ است، اما اگر فرض کنیم آمارهای شفاهی مقام‌های مسئول در وزارت بهداشت معتبر باشد، این عدد ۱۲/۱ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر است.

🔹از سوی دیگر مقایسه آمارهای موجود در سایت سازمان بهداشت جهانی، این بخش از گفته آقای حسینی را هم تایید می‌کند که سرانه پزشک در ایران از سوریه، قرقیزستان و مغولستان کمتر است. اعداد و ارقام گفته شده در مورد سوئد، روسیه و مالت هم با کمی تخفیف در حد یکی، دو واحد، همان اعداد موجود در آخرین آمارهای این سازمان است.

✅ با این اوصاف می‌توان گفت به رغم آنکه معاون سازمان نظام پزشکی اعداد و ارقام گفته شده را نادرست خوانده، اما این ادعا که «در ایران به ازای هر ۱۰ هزار نفر بین ۱۱ تا ۱۶ پزشک مشغول فعالیت‌اند و از این نظر ایران وضعیتی بدتر از سوریه، قرقیزستان و مغولستان دارد»، درست است و با آمارهای معتبر بین‌المللی و اطلاعات پراکنده داخلی هم‌خوانی دارد.

مقاله کامل در لینک زیر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2019-07-17-doctors-per-capita.html

✅ @FactNameh