FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.2K photos
731 videos
3 files
4.23K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
👈افزایش ۷۰۰۰برابری قیمت دلار؟

مصطفی کواکبیان، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، ۲۵ بهمن ماه ۱۳۹۶ گفته است: «قیمت دلار از ابتدای انقلاب تاکنون ۷۰۰۰ برابر افزایش یافته است و این در حالی است که قیمت دلار در کشورهای همسایه از جمله امارات، عربستان و کویت ثابت است». او در تذکری خطاب به حسن روحانی رییس‌جمهوری ایران گفت: «دولت به رغم تزریق روزانه ۵ میلیون دلار به بازار ارز نتوانسته جلوی افزایش قیمت را بگیرد. از ابتدای انقلاب نرخ دلار از ۷ تومان به بیش از ۴۹۰۰ تومان رسیده که این مساله نشان می‌دهد ارزش پول ملی بیش از ۲۰ درصد کاهش یافته است.»

برای بررسی این گفته، سراغ تاریخچه قیمت ارز رفتیم و با مراجعه به قسمت «نرخ بازار غیررسمی دلار» بانک اطلاعات بانک مرکزی، تاریخچه ۳۹ ساله متوسط سالانه قیمت ارز را استخراج کردیم.

طبق شواهد معتبر، متوسط قیمت دلار در سال ۱۳۵۷، ۱۰ تومان بوده است.

با احتساب قیمت ۴۹۰۰ تومانِ آقای کواکبیان، مشاهده می‌شود که نرخ ارز طی ۳۹ سال بعد از انقلاب نزدیک به ۵۰۰ برابر افزایش پیدا کرده است، نه ۷۰۰۰ برابر.

با این حال احتمال بروز خطا در ادعای مطرح شده کم نیست. بعید نیست نماینده مردم تهران قیمت دلار ۷ تومانی سال ۱۳۵۶ را به جای سال ۱۳۵۷ در نظر گرفته‌ و به اشتباه حاصل تقسیم ۴۹۰۰ بر ۷ را به جای ۷۰۰، ۷ هزار اعلام کرده است. برای اطمینان تلاش کردیم از خود او بپرسیم و از آنچه در رسانه‌ها نقل شده مطمئن شویم، که به سوالمان پاسخی داده نشد.

آنچه مسلم است، گفته آقای کواکبیان حتی به فرض اشتباه لفظی، باز هم نادرست است، اما ما به این بسنده نکرده و تلاش می‌کنیم با بررسی دقیق تغییرات قیمت دلار در بازار ایران، تصویری شفاف‌تر از واقعیت موجود به دست دهیم.

نوسان نرخ ارز در ایران تحت تاثیر عوامل مختلفی اتفاق افتاده است. از جمله عوامل داخلی می‌توان به کاهش سود بانکی، ادامه رکود بازار مسکن که همیشه در ایران پررونق بوده و نبود بازار سرمایه‌گذاری جایگزین اشاره کرد. از جمله عوامل خارجی هم مخارج ارزی کشور بیش از نیازهای ارزی بوده، به علاوه که به گفته برخی تحلیل‌گران ایران برای انتقال درآمدهای ارزی خود به داخل کشور مشکل دارد.

با این همه شواهد و قرائن نشان می‌دهد که پشتِ بازار ارز ایران، تورم انباشته‌ای وجود دارد که در صورت شکستن سد، می‌تواند هم نرخ دلار و هم اقتصاد ایران را دچار نوسان و چالش جدی کند.

از ابتدای انقلاب تا به امروز شاخص بهای کالاها در ایران ۸۱۷ برابر شده، در حالی که قیمت دلار کمتر از ۵۰۰ برابر رشد داشته است.

فکت‌نامه ضمن تایید وضعیت وخیم و پرنوسان اقتصاد ایران در سال‌های پس از انقلاب که در روزهای اخیر یکی دیگر از نشانه‌های آن در نوسان‌های شدید بازار ارز ظهور و بروز پیدا کرده، گفته مصطفی کواکبیان را درباره «افزایش ۷هزار برابری قیمت دلار از انقلاب تا کنون» نادرست می‌داند.

در واقع قیمت دلار در ایران از سال ۱۳۵۷ تا کنون ۴۹۰ برابر شده است و همین خود به اندازه کافی گویا است و نیازی به اغراق نیست. ارائه آمار غیردقیق، باعث رواج اطلاعات نادرست به جای فکت‌‌‌های معتبر می‌شود.

درستی‌سنجی کامل را به همراه اسناد، لینک‌ها و داده‌ها و نمودارهای مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-02-16-dollar-iran-currency.html

✅@FactNameh
به مناسبت #روز_جهانی_زن مقاله‌های فکت‌نامه با موضوع #زنان را در لینک زیر ببینید👇

https://factnameh.com/tags/women/

✅ @FactNameh
در شهریور ۱۳۹۶ درباره‌ی #اینفوگرافیک سگ‌های خانگی خبرگزاری مهر خواندیم، تحقیق کردیم، از دامپزشک پرسیدیم و به آن نشان شاخ‌دار دادیم!👇
https://factnameh.com/fact-checks/2017-09-12-dogs.html
✅ @FactNameh
آیا ۱/۵ میلیون ایرانی به کانادا و استرالیا مهاجرت کرده یا در صف #مهاجرت هستند؟

آمار‌های رسمی چیز دیگری می‌گویند👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-03-14-iran-immigration.html

✅ @FactNameh
ماجرای سفر #استیون_هاوکینگ به ایران، زلزله بوئین‌زهرا، جاده‌های پر دست‌انداز و باقی قضایا...👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-03-15-stephen-hawking-iran.html

✅ @FactNameh
🔹محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری ایران اخیرا گفته است: مطابق گزارش سازمان جهانی مخابرات، جمهوری اسلامی ایران در سالی که گذشت بیشترین نرخ رشد توسعه زیرساخت‌های ارتباطی را در منطقه آسیا تجربه کرده و رتبه دومین کشور دنیا در نرخ رشد توسعه زیرساخت‌های ارتباطی را از آن خود کرده است.

👈آخرین گزارش اتحادیه بین‌المللی ارتباطات تایید می‌کند، ایران طی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶، با پیشرفت ۰/۵۴ امتیازی در دنیا دوم و در میان کشورهای آسیایی اول است. این البته به معنی آن نیست که ایران در ردیف کشورهای پیشرفته است. جایگاه ایران در میان ۱۷۶ کشور بهتر از ۸۵ نیست که به نسبت سال ۲۰۱۵، ۴ پله ارتقا پیدا کرده است.

نگاهی به فهرست کشورهایی که بیشترین پیشرفت را داشته‌اند نشان می‌دهد، اغلب کشورهای کمتر توسعه‌یافته بیشترین پیشرفت را داشته‌اند. در این میان کمتر اثری از کشورهای توسعه‌یافته که به مرحله نسبتا پایداری رسیده‌اند، به چشم نمی‌خورد. نامیبیا، ایران، گابون، لائوس، قبرس، اندونزی، بولیوی، تیمور شرقی، ترکیه، چین، میانمار، ازبکستان و نیکاراگوئه در صدر این جدول قرار دارند.

از سوی دیگر نگاهی به جزییات نشان می‌دهد، وضعیت پیشرفت ایران، متوازن نیست. به عنوان مثال پوشش تلفن ثابت در ایران تقریبا سه برابر میانگین جهانی است، یا میزان برخورداری ایرانیان از کامپیوتر شخصی ۴۰ درصد بیشتر از میانگین کشورهای آسیایی است، اما در زمینه پهنای باند، سرانه ایرانیان یک پنجم متوسط دنیا و یک سوم متوسط کشورهای آسیایی است.

شاخص‌های ITU برای پیشرفت زیرساخت‌های ارتباطی استانداردهای کمی‌اند که بر اساس آنها می‌توان با اطمینان گفت ایران پیشرفت نسبتا چشمگیری داشته و در مقام دوم کشورهای قرار دارد که بیشترین توسعه را در زمینه‌ها مختلف داشته‌اند.

فکت‌نامه ضمن تاکید بر محدودیت‌ها و کاستی‌های کیفی، به اعتبار داده‌های گزارش اتحادیه بین‌المللی ارتباطات ادعای محمدجواد جهرمی -وزیر ارتباطات را تایید می‌کند و به این گفته که «ایران دومین کشور دنیا در نرخ رشد توسعه زیرساخت‌های ارتباطی است» نشان درست می‌دهد.
درستی‌سنجی کامل را به همراه اسناد، لینک‌ها و داده‌ها و نمودارهای مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-03-17-itu-iran.html
Channel photo updated
عید شما مبارک! میرزا و بچه‌های فکت‌نامه سال خوبی را برای شما آرزو می‌کنند.

#نوروز
✅ @FactNameh
داستان این عکس یادگاری جعلی است. تصویر مربوط به شب سال نوی ۱۹۷۲ و از آلبوم خانم مرکل برداشته شده
پیش‌تر Snopes آن را فکت‌چک کرده👇
snopes.com/fact-check/were-merkel-may-grybauskaite-high-school-friends
🔹 آیت‌الله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران در سخنرانی نوروزی خود در مشهد با استناد به آمار «بانک جهانی» گفته است:
«تا پیش از پیروزی انقلاب “ضریب جینی در ایران بالای ۵۰ بود ولی در سال ۹۴ این ضریب ۳۸ بوده”. او همچنین گفته پیش از انقلاب ایران ۴۶ درصد فقیر مطلق در ایران بود ولی در سال ۱۳۹۳ این عدد به ۹/۵ درصد رسید».

او این سخنان را در توضیح صحبت‌های یک ماه پیش خود مطرح کرده که در آن به دلیل عدم تحقق عدالت عذرخواهی کرده بود. این سخنان به زعم او مورد سوءاستفاده «بدخواهان» قرار گرفته، «درحالی‌ که در [نظام جمهوری اسلامی] باب عدالت کارهای بسیار خوبی انجام گرفته».

🔹ما این اعداد و ارقام را با داده‌های بانک جهانی و منابع داخلی مقایسه کردیم و نتیجه گرفتیم گفته رهبر ایران درست نیست.

🔹خلاصه درستی‌سنجی:
۱- آیا طبق آمار بانک جهانی ضریب جینی پیش از انقلاب بالای ۵۰ درصد بوده؟
خیر. بانک جهانی آماری در این زمینه ندارد. بر اساس آمار بانک مرکزی ایران ضریب جینی فقط مناطق شهری در سال ۱۳۵۴ حدود ۵۰ درصد بوده. این عدد تا سال ۱۳۵۷ و زمان وقوع انقلاب به حدود ۴۳ درصد می‌رسد. پیش از انقلاب بیش از ۵۰ درصد ایرانیان در روستا زندگی می‌کردند. ضریب جینی روستایی بین ۵ تا ۶ درصد کمتر از شاخص شهری است.

۲- آیا ضریب جینی در سال ۱۳۹۴، ۳۸ درصد بوده است؟
بله. بر اساس آمار بانک جهانی ضریب جینی در سال ۲۰۱۵، برابر ۳۸/۸ درصد بوده است. طبق آمار بانک مرکزی هم ضریب جینی شهری در سال ۱۳۹۴ برابر ۳۹/۹ درصد و در سال ۱۳۹۵، برابر ۴۰/۵ بوده است.

۳- آیا ضریب جینی در دوران جمهوری اسلامی کاهش زیادی داشته؟
خیر. طبق آمار بانک مرکزی در فاصله سال‌های ۵۷ تا ۹۵، ضریب جینی ۳ درصد کاهش یافته است.این تقریبا یک چهارم آن چیزی است که رهبر ایران ادعا کرده. برای داشتن مقیاس می‌توان این میزان کاهش را با کاهش ضریب جینی در ۴ سال پایانی رژیم سابق مقایسه کرد که بین سال‌های ۵۴ تا ۵۷، این شاخص در مناطق شهری ایران حدود ۷ درصد کاهش می‌یابد.

۴- آیا طبق آمار بانک جهانی فقر مطلق در ایران از ۴۶ درصد به ۹ درصد رسیده است؟
خیر. این اعداد به کلی با داده‌های بانک جهانی متفاوتند. هیچ اطلاعاتی درباره وضعیت فقر مطلق پیش از سال ۱۳۶۵ وجود ندارد. طبق آمار بانک جهانی در سال ۱۳۹۳، تنها ۰/۳ مردم ایران زیر خط فقر مطلق (درآمد زیر ۱/۹ دلار در روز) زندگی می‌کرده‌اند. آمار داخلی رسمی دراین باره منتشر نمی‌شود.

درستی‌سنجی کامل را به همراه اسناد، لینک‌ها و داده‌ها و نمودارهای مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-03-23-khamenei.html

✅ @FactNameh
امروز دوم آوریل، روز جهانی درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) و تولد یک‌سالگی فکت‌نامه است!

یک سالِ نخست فعالیت‌مان را در این مقاله مرور کردیم
https://factnameh.com/articles/2018-04-02-factchecking-day.html
🔹 فکت‌نامه یک‌ساله شد!
نمودار بالا نمایی کلی از درستی‌سنجی‌های یک سال گذشته فکت‌نامه را نشان می‌دهد.
https://factnameh.com/articles/2018-04-02-factchecking-day.html

#FactCheckingDay

✅ @FactNameh
Channel photo updated
تلگرام طوری فیلتر می‌شود که با فیلترشکن هم نتوان از آن استفاده کرد؟! در این مقاله توضیح داده‌ایم که چرا این حرف خنده‌داری است!
https://factnameh.com/fact-checks/2018-04-04-iran-telegram-filtering.html
آیا بازنگری قانون اساسی و همه‌پرسی سال ۱۳۶۸ قانونی بوده است؟
فکت‌نامه این سوال را بررسی کرده است👇
https://factnameh.com/articles/2018-04-17-constitution-referendum.html

✅ @FactNameh
🔹محمدجواد #ظریف، وزیر خارجه ایران اخیرا گفته است: «بهایی بودن در ایران جرم نیست و کسی به خاطر باور شخصی در ایران مجرم شناخته نمی‌شود»

👈شواهد و قرائن نشان می‌دهد، به رغم ادعای وزیر خارجه ایران، وضعیت زندگی بهاییان در ایران عادی نیست. در این زمینه به طور مشخص می‌توان به محدودیت‌های قانونی و غیرقانونی اشاره کرد که به صورت آشکار در تناقض با گفته محمدجواد ظریف است.
۱- اگرچه در قانون مجازات اسلامی اشاره‌ای به غیرقانونی بودن آیین بهاییت نشده، اما بعضی از قوانین فرعی، به صراحت دولت را موظف به برخورد با بهاییان می‌کند. به طور مشخص قانون تخلفات اداری به صراحت نوشته اعتقاد به «فرق ضاله» از جمله بهاییت منجر به اخراج و انفصال از خدمت می‌شود.
۲- به جز این قانون اساسی صراحت بر این دارد که در موارد سکوت قانون، قضات موظف به استناد به «منابع معتبر اسلامی‏ یا فتواهای معتبر» برای صدور حکم هستند. این در شرایطی است که عمده فتواهای مذهبی در خصوص بهاییان در ایران در تناقض با حقوق اولیه انسانی آنها است و جریان عادی زندگی را برای آنها مختل می‌کند.
۳- از نظر برخی مقام‌های مسئول در ایران، عدم تعیین مجازات برای «فرق ضاله» -از جمله بهاییت- نقص قانون است. آن طور که از بازخوانی اخبار برمی‌آید، طی سال‌های اخیر طرح‌هایی برای تعریف جرم و تعیین مجازات قانونی برای عضویت در «فرقه‌های ضاله» در جریان بوده و است.
۴- بر اساس گزارش‌های معتبر میدانی گروه بزرگی از بهاییان به بهانه‌هایی چون اقدام علیه امنیت ملی مجرم شناخته شده و در زندان به سر می‌برند. این در حالی است پیش‌تر دادستان کل کشور، در یک نامه رسمی و اداری به وزیر پیشین اطلاعات، ضمن صدور دستور برخورد با تشکیلات بهایی به صراحت گفته: این تشکیلات «در همه رده‌ها» غیرقانونی است و «ضديت آنها با اسلام و نظام اسلامي محرز و خطر آنها براي امنيت ملي مدلل و مستند است».

🔹موارد بالا صرفا اشاره به محدودیت‌های قانونی، رسمی و سازمان‌یافته (مثل زندان، اخراج از محل کار و تحصیل) علیه بهاییان در ایران است. این محدودیت‌ها به جز آزار و اذیت‌ها و تبعیض‌های غیررسمی (از قتل و مصادره اموال گرفته تا تعطیلیِ کسب و کار و بایکوت و تهدید) است که حکومت ایران، رسما مسئولیت آن را برعهده نمی‌گیرد.

در چنین شرایطی، ادعای وزیر امور خارجه ایران، به عنوان یک مقام آگاه در ایران به طور روشن نادرست است. این ادعا هم در تناقض با قوانین ایران است و هم در تناقض با گفته‌ها و اظهارات مقام‌های عالی‌رتبه سیاسی، قضایی و مذهبی در ایران که آشکارا اعلام کرده‌اند عضویت در «تشکیلات بهایی» جرم و بهایی بودن از نظر شرعی پذیرفته نیست.

🔹با این اوصاف، فکت‌نامه به این گفته محمدجواد ظریف که «بهایی بودن در ایران جرم نیست و کسی به خاطر عقیده در ایران مجرم شناخته نمی‌شود» نشان شاخ‌دار می‌دهد.

درستی‌سنجی کامل را به همراه اسناد، لینک‌ها و داده‌ها و نمودارهای مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-04-26-bahai-iran.html

✅ @FactNameh
در صورت فیلترشدنِ تلگرام، ما را از راه‌های زیر نیز دنبال کنید. فعالیت کانال ما در تلگرام متوقف نخواهد شد👇

وبسایت: factnameh.com
اینستاگرام: instagram.com/factnameh
توییتر: twitter.com/factnameh
فیس‌بوک: fb.com/factnameh

👈اگر دوست دارید ما را در اپلیکیشن‌های دیگر نیز دنبال کنید، پیشنهاد خود را برای @FactNamehAdmin بفرستید.
✅ @FactNameh
FactNameh | فکت‌نامه pinned «در صورت فیلترشدنِ تلگرام، ما را از راه‌های زیر نیز دنبال کنید. فعالیت کانال ما در تلگرام متوقف نخواهد شد👇 وبسایت: factnameh.com اینستاگرام: instagram.com/factnameh توییتر: twitter.com/factnameh فیس‌بوک: fb.com/factnameh 👈اگر دوست دارید ما را در اپلیکیشن‌های…»
آیا ایران بیش از «حد نُرم» مسافر به خارج از کشور دارد؟

بر اساس آمار بین‌المللی نرخ سفر خارجی در ایران تقریبا نصف نُرم جهانی است👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-05-02-iran-foreign-travel.html
مقاله: «درستی‌سنجی دلایل رییس‌جمهوری آمریکا برای خروج از برجام توسط روزنامه واشنگتن‌پست»👇
https://factnameh.com/articles/2018-05-10-wapo-iran-deal.html

✅ @FactNameh