عید شما مبارک! میرزا و بچه‌های فکت‌نامه سال خوبی را برای شما آرزو می‌کنند.

#نوروز
✅ @FactNameh

داستان این عکس یادگاری جعلی است. تصویر مربوط به شب سال نوی ۱۹۷۲ و از آلبوم خانم مرکل برداشته شده
پیش‌تر Snopes آن را فکت‌چک کرده👇
snopes.com/fact-check/were-merkel-may-grybauskaite-high-school-friends

🔹 آیت‌الله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران در سخنرانی نوروزی خود در مشهد با استناد به آمار «بانک جهانی» گفته است:
«تا پیش از پیروزی انقلاب “ضریب جینی در ایران بالای ۵۰ بود ولی در سال ۹۴ این ضریب ۳۸ بوده”. او همچنین گفته پیش از انقلاب ایران ۴۶ درصد فقیر مطلق در ایران بود ولی در سال ۱۳۹۳ این عدد به ۹/۵ درصد رسید».

او این سخنان را در توضیح صحبت‌های یک ماه پیش خود مطرح کرده که در آن به دلیل عدم تحقق عدالت عذرخواهی کرده بود. این سخنان به زعم او مورد سوءاستفاده «بدخواهان» قرار گرفته، «درحالی‌ که در [نظام جمهوری اسلامی] باب عدالت کارهای بسیار خوبی انجام گرفته».

🔹ما این اعداد و ارقام را با داده‌های بانک جهانی و منابع داخلی مقایسه کردیم و نتیجه گرفتیم گفته رهبر ایران درست نیست.

🔹خلاصه درستی‌سنجی:
۱- آیا طبق آمار بانک جهانی ضریب جینی پیش از انقلاب بالای ۵۰ درصد بوده؟
خیر. بانک جهانی آماری در این زمینه ندارد. بر اساس آمار بانک مرکزی ایران ضریب جینی فقط مناطق شهری در سال ۱۳۵۴ حدود ۵۰ درصد بوده. این عدد تا سال ۱۳۵۷ و زمان وقوع انقلاب به حدود ۴۳ درصد می‌رسد. پیش از انقلاب بیش از ۵۰ درصد ایرانیان در روستا زندگی می‌کردند. ضریب جینی روستایی بین ۵ تا ۶ درصد کمتر از شاخص شهری است.

۲- آیا ضریب جینی در سال ۱۳۹۴، ۳۸ درصد بوده است؟
بله. بر اساس آمار بانک جهانی ضریب جینی در سال ۲۰۱۵، برابر ۳۸/۸ درصد بوده است. طبق آمار بانک مرکزی هم ضریب جینی شهری در سال ۱۳۹۴ برابر ۳۹/۹ درصد و در سال ۱۳۹۵، برابر ۴۰/۵ بوده است.

۳- آیا ضریب جینی در دوران جمهوری اسلامی کاهش زیادی داشته؟
خیر. طبق آمار بانک مرکزی در فاصله سال‌های ۵۷ تا ۹۵، ضریب جینی ۳ درصد کاهش یافته است.این تقریبا یک چهارم آن چیزی است که رهبر ایران ادعا کرده. برای داشتن مقیاس می‌توان این میزان کاهش را با کاهش ضریب جینی در ۴ سال پایانی رژیم سابق مقایسه کرد که بین سال‌های ۵۴ تا ۵۷، این شاخص در مناطق شهری ایران حدود ۷ درصد کاهش می‌یابد.

۴- آیا طبق آمار بانک جهانی فقر مطلق در ایران از ۴۶ درصد به ۹ درصد رسیده است؟
خیر. این اعداد به کلی با داده‌های بانک جهانی متفاوتند. هیچ اطلاعاتی درباره وضعیت فقر مطلق پیش از سال ۱۳۶۵ وجود ندارد. طبق آمار بانک جهانی در سال ۱۳۹۳، تنها ۰/۳ مردم ایران زیر خط فقر مطلق (درآمد زیر ۱/۹ دلار در روز) زندگی می‌کرده‌اند. آمار داخلی رسمی دراین باره منتشر نمی‌شود.

درستی‌سنجی کامل را به همراه اسناد، لینک‌ها و داده‌ها و نمودارهای مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-03-23-khamenei.html

✅ @FactNameh

امروز دوم آوریل، روز جهانی درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) و تولد یک‌سالگی فکت‌نامه است!

یک سالِ نخست فعالیت‌مان را در این مقاله مرور کردیم
https://factnameh.com/articles/2018-04-02-factchecking-day.html

🔹 فکت‌نامه یک‌ساله شد!
نمودار بالا نمایی کلی از درستی‌سنجی‌های یک سال گذشته فکت‌نامه را نشان می‌دهد.
https://factnameh.com/articles/2018-04-02-factchecking-day.html

#FactCheckingDay

✅ @FactNameh

تلگرام طوری فیلتر می‌شود که با فیلترشکن هم نتوان از آن استفاده کرد؟! در این مقاله توضیح داده‌ایم که چرا این حرف خنده‌داری است!
https://factnameh.com/fact-checks/2018-04-04-iran-telegram-filtering.html

آیا بازنگری قانون اساسی و همه‌پرسی سال ۱۳۶۸ قانونی بوده است؟
فکت‌نامه این سوال را بررسی کرده است👇
https://factnameh.com/articles/2018-04-17-constitution-referendum.html

✅ @FactNameh

🔹محمدجواد #ظریف، وزیر خارجه ایران اخیرا گفته است: «بهایی بودن در ایران جرم نیست و کسی به خاطر باور شخصی در ایران مجرم شناخته نمی‌شود»

👈شواهد و قرائن نشان می‌دهد، به رغم ادعای وزیر خارجه ایران، وضعیت زندگی بهاییان در ایران عادی نیست. در این زمینه به طور مشخص می‌توان به محدودیت‌های قانونی و غیرقانونی اشاره کرد که به صورت آشکار در تناقض با گفته محمدجواد ظریف است.
۱- اگرچه در قانون مجازات اسلامی اشاره‌ای به غیرقانونی بودن آیین بهاییت نشده، اما بعضی از قوانین فرعی، به صراحت دولت را موظف به برخورد با بهاییان می‌کند. به طور مشخص قانون تخلفات اداری به صراحت نوشته اعتقاد به «فرق ضاله» از جمله بهاییت منجر به اخراج و انفصال از خدمت می‌شود.
۲- به جز این قانون اساسی صراحت بر این دارد که در موارد سکوت قانون، قضات موظف به استناد به «منابع معتبر اسلامی‏ یا فتواهای معتبر» برای صدور حکم هستند. این در شرایطی است که عمده فتواهای مذهبی در خصوص بهاییان در ایران در تناقض با حقوق اولیه انسانی آنها است و جریان عادی زندگی را برای آنها مختل می‌کند.
۳- از نظر برخی مقام‌های مسئول در ایران، عدم تعیین مجازات برای «فرق ضاله» -از جمله بهاییت- نقص قانون است. آن طور که از بازخوانی اخبار برمی‌آید، طی سال‌های اخیر طرح‌هایی برای تعریف جرم و تعیین مجازات قانونی برای عضویت در «فرقه‌های ضاله» در جریان بوده و است.
۴- بر اساس گزارش‌های معتبر میدانی گروه بزرگی از بهاییان به بهانه‌هایی چون اقدام علیه امنیت ملی مجرم شناخته شده و در زندان به سر می‌برند. این در حالی است پیش‌تر دادستان کل کشور، در یک نامه رسمی و اداری به وزیر پیشین اطلاعات، ضمن صدور دستور برخورد با تشکیلات بهایی به صراحت گفته: این تشکیلات «در همه رده‌ها» غیرقانونی است و «ضديت آنها با اسلام و نظام اسلامي محرز و خطر آنها براي امنيت ملي مدلل و مستند است».

🔹موارد بالا صرفا اشاره به محدودیت‌های قانونی، رسمی و سازمان‌یافته (مثل زندان، اخراج از محل کار و تحصیل) علیه بهاییان در ایران است. این محدودیت‌ها به جز آزار و اذیت‌ها و تبعیض‌های غیررسمی (از قتل و مصادره اموال گرفته تا تعطیلیِ کسب و کار و بایکوت و تهدید) است که حکومت ایران، رسما مسئولیت آن را برعهده نمی‌گیرد.

در چنین شرایطی، ادعای وزیر امور خارجه ایران، به عنوان یک مقام آگاه در ایران به طور روشن نادرست است. این ادعا هم در تناقض با قوانین ایران است و هم در تناقض با گفته‌ها و اظهارات مقام‌های عالی‌رتبه سیاسی، قضایی و مذهبی در ایران که آشکارا اعلام کرده‌اند عضویت در «تشکیلات بهایی» جرم و بهایی بودن از نظر شرعی پذیرفته نیست.

🔹با این اوصاف، فکت‌نامه به این گفته محمدجواد ظریف که «بهایی بودن در ایران جرم نیست و کسی به خاطر عقیده در ایران مجرم شناخته نمی‌شود» نشان شاخ‌دار می‌دهد.

درستی‌سنجی کامل را به همراه اسناد، لینک‌ها و داده‌ها و نمودارهای مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-04-26-bahai-iran.html

✅ @FactNameh

در صورت فیلترشدنِ تلگرام، ما را از راه‌های زیر نیز دنبال کنید. فعالیت کانال ما در تلگرام متوقف نخواهد شد👇

وبسایت: factnameh.com
اینستاگرام: instagram.com/factnameh
توییتر: twitter.com/factnameh
فیس‌بوک: fb.com/factnameh

👈اگر دوست دارید ما را در اپلیکیشن‌های دیگر نیز دنبال کنید، پیشنهاد خود را برای @FactNamehAdmin بفرستید.
✅ @FactNameh

آیا ایران بیش از «حد نُرم» مسافر به خارج از کشور دارد؟

بر اساس آمار بین‌المللی نرخ سفر خارجی در ایران تقریبا نصف نُرم جهانی است👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-05-02-iran-foreign-travel.html

مقاله: «درستی‌سنجی دلایل رییس‌جمهوری آمریکا برای خروج از برجام توسط روزنامه واشنگتن‌پست»👇
https://factnameh.com/articles/2018-05-10-wapo-iran-deal.html

✅ @FactNameh

👈محسن جهرودی (مدیر عامل #سایپا): «قیمت هر پراید صادراتی ۴۲۵۰ دلار است و بیش از ۳ میلیون تومان سود دارد.»

🔹 خلاصه تحقیقات ما نشان می‌دهد:

۱- ارزش گمرکی هر پراید صادراتی هنگام خروج از کشور ۵۵۰۰ دلار است.

۲- قیمت هر پراید نو (بدون بیمه و پلاک) در عراق بیش از ۵۵۰۰ دلار است.

۳- مدیرعامل سایپا می‌گوید، این شرکت هر پراید را ۴۲۵۰ دلار می‌فروشد. (اختلاف قیمت مربوط به هزینه‌های تجاری و واسطه‌گری در هر دو کشور است).

۴- اسناد مالی ارائه شده در گزارش عملکرد سایپا نشان می‌دهد، سایپا پرایدهای صادراتی را دست‌کم ۳ میلیون تومان ارزان‌تر از قیمت داخلی می‌فروشد. (در سال‌های ۹۴ و ۹۵ در حالی که قیمت پراید داخلی بیش از ۱۷ میلیون تومان و قیمت پراید صادراتی کمتر از ۱۴ میلیون تومان بوده است).

۵- فکت‌نامه دلیل اختلاف حساب را نمی‌داند، اما حساب و کتاب‌های فوق نشان می‌دهد، قیمت فروش پراید صادراتی برای سایپا هم کمتر از قیمت گفته شده از سوی مدیرعامل و هم کمتر از سود ادعایی است.

۶- حتی اگر فرض کنیم سایپا هر پراید صادراتی را ۴۲۵۰ دلار بفروشد و آن را با ارز مبادله‌ای تبدیل به ۱۸ میلیون تومان کند، تفاوتی میان سوددهی پراید صادراتی و غیرصادراتی وجود ندارد.

با این حساب و با توجه به تناقض‌های آشکاری که میان فکت‌های رسمی و غیررسمی با ادعای مطرح شده وجود دارد، فکت‌نامه این ادعای آقای محسن جهرودی، مدیر عامل سایپا را که «قیمت پراید صادراتی ۴۲۵۰ دلار است و بیش از ۳ میلیون تومان سود دارد» نادرست ارزیابی می‌کند.

درستی‌سنجی کامل به همراه تصاویر اسناد، لینک‌ها و داده‌های مرتبط را در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-05-11-saipa-pride.html

✅ @FactNameh

رییس انجمن مددکاران اجتماعی: «هر ساعت ۵۰ نفر وارد زندان‌ها می‌شوند»

عدد دقیق‌تر هر ساعت بیش از ۵۲ نفر وارد زندان می‌شوند.
بیشتر👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-05-12-iran-prison-inmates.html

👈حسین شریعتمداری (مدیرمسئول روزنامه کیهان): «حداقل دو گلوله [در جریان تیراندازی‌های کاخ الخزامی] به محمد بن‌سلمان اصابت کرده و احتمال اینکه از دنیا رفته باشد نیز وجود دارد.»

🔹عصر شنبه ۲۷ اردیبهشت ماه ۱۳۹۷ رسانه‌ها از وقوع درگیری در کاخ سلطنتی الخزامی در ریاض خبر دادند. به دنبال گزارش تیراندازی از محوطه کاخ سلطنتی شایعاتی مبنی بر کودتای نظامی علیه ملک سلمان گزارش شد. کمی بعد مشخص شد پادشاه عربستان هنگام درگیری در کاخ نبوده است. مقام‌های رسمی در عربستان اعلام کردند، این حادثه به دنیال ورود یک پهپاد تفریحی به محوطه کاخ رخ داده است. به جز این گزارش رسمی دیگری درباره این واقعه منتشر نشد.

🔹حسین شریعتمداری ۲۶ روز بعد مدعی شد، به خبر محرمانه‌ای دسترسی پیدا کرده که «از یکی از سرویس‌های اطلاعاتی کشورهای عربی درز کرده است» و در جریان درگیری‌ها، دو گلوله به محمدبن‌سلمان خورده و او زخمی شده و چه بسا از دنیا رفته است.

🔹شواهدی نشان می‌دهد بعد از درگیری اول اردیبهشت در کاخ الخزامی، محمد بن سلمان دست کم در یک رویداد رسمی حاضر بوده است. حضور ولیعهد عربستان هم در اخبار رسانه‌های معتبر بین‌المللی منتشر شده و هم فیلم آن موجود است، که محمد بن سلمان را در کنار پادشاه این کشور نشان می‌دهد.

🔹این به جز اخبار رسمی است که منابع خبری عرب و آفریقایی از دیدار او با مقام‌های مصر، بحرین و امارات و همچنین اتیوپی منتشر کرده‌اند. با توجه به عدم انتشار تصاویر قطعی و مستند از این دیدارها (که در آن زمان ثبت تصویر مشخص باشد)، فکت‌نامه نمی‌تواند اصالت و درستی این اخبار را تایید کند.

🔹صرف نظر از اینکه چرا حضور رسانه‌ای ولیعهد عربستان در یک ماه اخیر به نسبت قبل کم شده، و اینکه دلایل این تغییر رفتار رسانه‌ای شاهزاده عربستانی چیست، ادعای مدیرمسئول کیهان مبنی بر احتمال کشته شدن محمد بن سلمان در حوادث کاخ الخزامی آن‌هم به استناد یک خبر محرمانه درز کرده از یک سرویس اطلاعاتی نامعلوم، نمی‌تواند درست باشد.

🔹بنابراین فکت‌نامه این گفته حسین شریعتمداری را که «محمد بن‌ سلمان ولیعهد عربستان اول اردیبهشت کشته یا زخمی شده است»، نادرست ارزیابی می‌کند.

درستی‌سنجی کامل را به همراه تصاویر، لینک‌ها و داده‌های مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-05-23-mbs-kayhan.html

✅ @FactNameh

👈عبدالصمد خرم‌آبادی (معاون دادستان کل کشور در امور فضای مجازی):
فیلتر قسمتی از تلگرام در ایران باعث سقوط فاحش رتبه تلگرام در ایران و جهان شده است.

خرم‌آبادی مدعی شده فیلترینگ تلگرام طبق برنامه پیش می‌رود و بر اساس آمار «الکسا» بعد از فیلترینگ رتبه این پیام‌رسان هم در ایران و هم در مقیاس جهانی کاهش چشمگیری داشته است.

اما تحقیقات ما نشان می‌دهد،

1️⃣ آنچه از سوی آقای خرم‌آبادی ارائه شده به معنی رتبه پیام‌رسان تلگرام نیست. فقط یک آدرس گزینش شده است که وضعیت آن با آدرس‌های دیگر تفاوت قابل ملاحظه‌ای دارد.

2️⃣ نمودار ارائه شده ایرادهای واضحی دارد. از جمله در این نمودار بالاترین رتبه تلگرام مربوط به دی ماه ۹۶ و اوج فیلترینگ تلگرام در زمستان سال گذشته است.

3️⃣ در مورد میزان دقت الکسا صحبت زیاد است، اما آنچه مسلم است این سامانه برای نشان دادن میزان محبوبیت پیام‌رسان تلگرام در ایران ابزار دقیق و مناسبی نیست.

4️⃣ آقای خرم‌آبادی مدعی «سقوط فاحش» تلگرام بعد از فیلترینگ در ایران است، اما سایر اطلاعات و اخبار و داده‌های معتبر نشان می‌دهند دسترسی به تلگرام بعد از فیلترینگ سخت‌تر شده و کاهش داشته، اما هم میزان بازدید و هم تولید محتوا در کانال‌های فارسی، بعد از یک شوک اولیه، روی یک محدوده نوسان عادی، ثابت شده است. او مدعی است «مسدود سازی تلگرام به طور موفقیت آمیز طبق برنامه پیش می‌رود». فکت‌نامه اطلاع دقیقی از برنامه فیلترینگ ندارد و نمی‌تواند این بخش از گفته آقای خرم‌آبادی را تایید یا رد کند، اما مشخص است این ادعا بر خلاف سایر اطلاعات معتبر و گفته‌های سایر مقام‌های رسمی است.

5️⃣ معاون دادستان کل کشور همچنین گفته است «نظام جمهوری اسلامی هر زمان اراده کند فیلترشکن‌ها را به طور کامل مسدود خواهد کرد». این ادعا پیش‌تر از سوی فکت‌نامه بررسی شده و نشان شاخ‌دار گرفته است.

با این اوصاف استناد عبدالصمد خرم‌آبادی به سایت الکسا گمراه کننده و نتیجه‌گیری او درباره سقوط تلگرام غیرمعتبر است. بنابراین فکت‌نامه این گفته را که «فیلتر قسمتی از تلگرام در ایران باعث سقوط فاحش رتبه تلگرام در ایران و جهان شده است» ادعایی گمراه‌کننده ارزیابی می‌کند.

درستی‌سنجی کامل را به همراه تصاویر، لینک‌ها و داده‌های مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-05-26-telegram-iran.html

✅ @FactNameh

«فکت‌نامه» اولین سایت #درستی‌سنجی سیاسی درباره‌ی #ایران است.
گفته‌ها، ادعاها و آمارهای رسمی و غیررسمی، همه زیر ذره‌بین ماست👇
https://factnameh.com/

✅ @FactNameh

اپل از اقتصاد کشورهای دیگری (اسپانیا،ترکیه،عربستان...) هم بزرگ‌تر است. برای نشان دادن کوچکی بورس ایران مقیاس‌های منطقی‌تری وجود دارد👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-06-05-apple-iran-stock.html