❌ ویدیوی نادرست با ادعای انفجار تانکر در هرمز

🔹برخی حساب‌ها در شبکه‌های اجتماعی از جمله پرس‌تی‌وی با انتشار ویدیویی ادعا کردند این تصاویر مربوط به یک تانکر نفتی است که پس از انحراف از مسیر تعیین‌شده ایران، در تنگه هرمز منفجر شده و آسیب دیده است.

🔹این ادعا نادرست است.

🔹بر اساس آنچه در ویدیو دیده می‌شود، آسیب بدنه، ناشی از برخورد است، نه انفجار زیرا هیچ نشانه‌ای از سوختگی، دوده یا ترکش در کشتی دیده نمی‌شود.

🔹ضمن اینکه این شناور، بر خلاف ادعاهای مطرح‌شده، تانکر نیست، بلکه کشتی فله‌بر KMAX EMPEROR است که در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ با کشتی دیگری به نام MV TRUE MARINER در خلیج کوچ هند برخورد کرد.

🔹گارد ساحلی هند نیز بیانیه رسمی درباره این تصادف و عملیات نجات منتشر کرده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با تنش‌های تنگه هرمز نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ تصویر منتسب به زمان اعلام مرگ کیم‌ جونگ‌اون در تلویزیون کره، ساختگی است

🔹در پی انتشار گسترده ادعاهایی درباره مرگ کیم‌جونگ اون، رهبر کره شمالی، در شبکه‌های اجتماعی تصویری منتشر و ادعا شده مربوط زمان اعلام خبر مرگ او در تلویزیون کره است.

🔹این تصویر، هم به اعلام خبر در تلویزیون کره شمالی و هم کره جنوبی نسبت داده شده است.

🔹این تصویر و به‌طور کلی اعلام خبر مرگ کیم‌جونگ اون، در هیچ شبکه خبری یا منبع معتبر کره‌ای، چه شمالی و چه جنوبی، یافت نمی‌شود.

🔹در پی پست‌های شی وانجون، فعال مخالف حکومت چین در ایکس، شایعات مرگ کیم جونگ اون مطرح شد. او ابتدا ادعا کرد رهبر کره شمالی پس از خون‌ریزی شدید مغزی به کما رفته و به بیمارستانی در پکن منتقل شده و یک ساعت بعد مدعی شد در چین درگذشته و جسدش مخفیانه به کره شمالی بازگردانده شده است.

🔹در واکنش، رسانه‌های دولتی کره شمالی بدون اشاره مستقیم به شایعات، تصاویری از کیم جونگ اون و دخترش در حال بازدید از یک نمایشگاه لباس و کفش منتشر کردند تا زنده بودن و ادامه فعالیت‌هایش را نشان دهند.

🔹ما نمی‌دانیم رهبر کره شمالی زنده است یا نه، اما ادعاهایی که درباره مرگ او مطرح شده بدون سند است و در ضمن چنین خبری در تلویزیون کره شمالی یا جنوبی منتشر نشده است.

🔹پیش از این هم در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۲۰ خبرهای مشابهی درباره مرگ رهبر کره شمالی منتشر شده بود که حقیقت نداشت.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که تلویزیون کره مرگ کیم جونگ‌اون را اعلام کرده، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ از درگیری‌های اخیر در استان سیستان و بلوچستان چه می‌دانیم؟

🔹از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا ۲۹ مهر، دست‌کم ۷۴ رویداد مسلحانه در جنوب شرق ایران گزارش شده است.

🔹مهرماه با ثبت ۲۸ رویداد، پرتلفات‌ترین یا پرحادثه‌ترین ماه این دوره از نظر تعداد گزارش‌ها بوده است. در شهریور ۱۱ و در مرداد ۹ رویداد ثبت شده بود.

🔹مناطق پرتکرار در گزارش‌ها عبارتند از زاهدان، سراوان، ایرانشهر، راسک و نیکشهر. گزارش‌هایی از درگیری در بخش‌هایی از کرمان و هرمزگان نیز منتشر شده است.

🔹آذر ۱۴۰۴ جبهه‌ای به نام «جبهه مبارزین مردمی» با ائتلاف چند گروه بلوچ، از جمله جیش‌العدل، اعلام موجودیت کرد.

🔹این ائتلاف از افزایش هماهنگی سیاسی و نظامی علیه جمهوری اسلامی سخن گفته، اما هنوز میزان یکپارچگی فرماندهی و ساختار نظامی آن مشخص نیست.

🔹از مجموع ۷۴ رویداد، در ۱۱ مورد نام این جبهه مطرح شده و این گروه مسئولیت ۹ حمله را پذیرفته است.

🔹در ۳۶ رویداد، عامل حمله در منابع بررسی‌شده «گروه‌های مسلح ناشناس» معرفی شده است.

🔹گزارش‌هایی نیز درباره حضور نیروهای منتسب به لشکر فاطمیون در عملیات امنیتی بلوچستان منتشر شده، اما مقام‌های جمهوری اسلامی حضور این نیروها را رسماً تأیید نکرده‌اند.

🔹ریشه‌های درگیری‌ها به دهه‌های گذشته بازمی‌گردد؛ از اختلاف بر سر اداره منطقه و حقوق مذهبی، تا فعالیت گروه‌های مسلحی مانند جندالله و جیش‌العدل.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

✍️ درباره تشدید حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز چه می‌دانیم؟

🔹در دو هفته منتهی به ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، تنگه هرمز و آب‌های اطراف آن، فشرده‌ترین موج حملات علیه کشتیرانی تجاری از آغاز درگیری‌ها را تجربه کرده و شدت و تداوم این حملات، رکوردهای ماه‌های گذشته را پشت سر گذاشته و نگرانی‌ها درباره امنیت یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان را افزایش داده است.

🔹طبق گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) بین ۵ تا ۱۱ اکتبر دست‌کم ۱۲ شناور هدف قرار گرفتند؛ یعنی بالاترین آمار ثبت‌شده در یک هفته. در هفته پیش از آن نیز ۱۰ مورد و در یک ارزیابی هفتگی دیگر هم ۱۲ حمله ثبت شده که ۱۰ مورد آن در خود تنگه هرمز رخ داده بود.

🔹سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) نیز تا ۲۲ اکتبر مجموعاً ۱۲۰ حادثه تأییدشده و کشته‌شدن ۲۴ دریانورد را از آغاز درگیری‌ها فهرست کرده است. کارشناسان معتقدند آمار واقعی احتمالاً بالاتر از این ارقام است.

🔹جمهوری اسلامی و سپاه در ۲۲ اکتبر مدعی شدند ۷ شناور در منطقه آسیب دیده‌اند که چهار مورد در حال انتقال نفت هدف قرار گرفته‌اند و سه مورد در غرب تنگه به مین برخورد کرده‌اند.

🔹اما سنتکام و مرکز اطلاعات دریایی مشترک (JMIC) اغلب این ادعاها را تأیید نکرده‌اند و حملات را عمدتاً به پرتابه‌های سپاه نسبت داده‌اند، نه برخورد با مین. در گزارش‌های رسمی UKMTO و IMO، ماهیت دقیق اکثر پرتابه‌ها مشخص نشده و عمدتاً با عنوان «پرتابه ناشناخته» ثبت شده‌اند.

🔹این شکاف در اعداد و ماهیت حوادث، تصویر متفاوتی از وضعیت امنیتی تنگه هرمز ارائه می‌دهد. این گذرگاه همچنان حدود یک‌پنجم نفت دریایی جهان را جابه‌جا می‌کند و افزایش شدت حملات می‌تواند هزینه‌های بیمه را بالا ببرد و پیامدهای گسترده‌ای برای بازارهای انرژی و زنجیره تأمین جهانی داشته باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ مقایسه گمراه‌کننده وضعیت اینترنت و شبکه ملی اطلاعات ایران و کره جنوبی

🔹محمدمهدی حبیبی، مدیرعامل سازمان «فضای مجازی پاک»، کره جنوبی را نمونه کارآمد شبکه ملی معرفی کرده و با اشاره به خدمات بومی این کشور، از شبکه ملی اطلاعات ایران دفاع می‌کند. این مقایسه گمراه‌کننده است.

🔹کره جنوبی زیرساخت ارتباط داخلی دارد، اما این به معنای داشتن اینترنتی جدا از جهان نیست. برنامه تاریخی «زیرساخت اطلاعاتی کره» یا KII نیز از سال ۱۹۹۵ آغاز و در پایان ۲۰۰۵ تکمیل شد و زیرساخت آن در برنامه‌های بعدی ارتقا یافت.

🔹ادعای حبیبی مبنی بر اینکه «۹۰ درصد استفاده مردم کره از شبکه ملی یا شبکه‌های داخلی است»، منبع و تعریف روشنی ندارد. آمار دسترسی به ۸۸ درصد از هزار وبسایت پربازدید از سرورهای داخل کره، سهم مصرف اینترنت مردم یا سهم خدمات بومی را نشان نمی‌دهد.

🔹کره میزبان زیرساخت شرکت‌های جهانی مانند آمازون، گوگل و مایکروسافت است؛ بنابراین دریافت محتوا از سرور داخل کشور، الزاما به معنای استفاده از خدمات کره‌ای نیست.

🔹تفاوت تعیین‌کننده، در کنترل ارتباطات است: اسناد شبکه ملی اطلاعات ایران، مدیریت مستقل هنگام جدایی از اینترنت جهانی را الزام کرده‌اند. آبان ۱۳۹۸ نیز دسترسی جهانی بیشتر کاربران قطع شد، درحالی‌که بخشی از خدمات داخلی ادامه یافت. در منابع بررسی‌شده، نمونه‌ای مستند از اجرای چنین الگویی به‌دست دولت کره پیدا نشد.

🔹«کاکائوتاک» و «ناور» خدمات بومی پرکاربری‌اند، اما بازار کره منحصرا بومی نیست. وجود و محبوبیت این خدمات، به‌تنهایی شباهت هدف و کارکرد شبکه کره با شبکه ملی اطلاعات ایران را اثبات نمی‌کند.

🔹کره جنوبی نیز فیلترینگ و نمونه‌های سانسور سیاسی دارد، اما وضعیت آن با ایران یکسان نیست. فریدم‌هاوس در گزارش آزادی اینترنت ۲۰۲۵، کره را با امتیاز ۶۵ از ۱۰۰ «نسبتا آزاد» و ایران را با امتیاز ۱۳ «غیرآزاد» ارزیابی کرده است.

🔹بر این اساس، فکت‌نامه به این ادعا که «کره جنوبی نمونه موفق شبکه ملی اطلاعات است و ۹۰ درصد استفاده مردم این کشور از شبکه ملی یا شبکه‌های داخلی است»، نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 «شاموندا» چیست و درباره نخستین ابتلای انسانی آن چه می‌دانیم؟

🔹نخستین مورد مستند ابتلای انسان به ویروس شاموندا در فرانسه شناسایی شده است. بر اساس گزارش‌های تاییدشده، بیمار، فردی با ضعف شدید سیستم ایمنی بود که در بیمارستانی در لیون بستری بود و اوایل اکتبر ۲۰۲۶ درگذشت.

🔹هرچند ابتلای او تایید شده، اما هنوز مشخص نیست ویروس چه نقشی در مرگش داشته است.

🔹شاموندا ویروس تازه‌ای نیست و نخستین‌بار در سال ۱۹۶۵ در گاوهای نیجریه شناسایی شد. این ویروس معمولا جانوران را آلوده می‌کند و انتقال آن میان دام‌ها از طریق حشرات ریز خون‌خواری موسوم به «پشه‌ریزه‌های گزنده» انجام می‌شود.

🔹مسیر ابتلای بیمار فرانسوی هنوز روشن نیست و با ثبت تنها یک مورد انسانی، اطلاعات درباره علائم، شدت بیماری و احتمال ابتلای افراد سالم بسیار محدود است.

🔹تا ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ هیچ مورد مستندی از انتقال شاموندا از انسان به انسان گزارش نشده و مقام‌های بهداشتی فرانسه نشانه‌ای از خطر برای جمعیت عمومی شناسایی نکرده‌اند.

🔹گسترش ویروس در دام‌های اروپایی را نباید با آغاز همه‌گیری انسانی اشتباه گرفت. بررسی‌ها ادامه دارد، اما شواهد فعلی از تعبیرهایی مانند «ویروس مرگبار» و «آغاز همه‌گیری جهانی» پشتیبانی نمی‌کنند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh