فردین علیخواه
9.95K subscribers
193 photos
30 videos
13 files
374 links
▪️نوشته هایی به دور از قلمبه سلمبه گویی دربارۀ زندگی روزمره ایرانی
ارسال نظر مستقیم:
✅ @alikhahfardin

▪️شیوۀ حمایت مالی از فعالیت ها:
از طریق سایت حامی باش:

https://hamibash.com/fardinalikhah
Download Telegram
از اینا از اینا،
یک دو سه چهار- بالا دو سه عوض،
یک دو سه چهار- بالا دو سه عوض،

قسمت اول(از دوم)

▪️فردین علیخواه|جامعه‌شناس
« رقص» به‌عنوان یکی از عناصر زندگی روزمره، ازجمله موضوعاتی است که شاخه‌های مختلف علوم انسانی همواره پژوهش‌هایی درباره آن انجام می‌دهند. در ایران؛ به دلیل نوع نگاه نهادهای رسمی به رقص، جنبه‌های مختلف آن کمتر موردتوجه محققان علوم انسانی قرارگرفته است. البته؛ شاید نگرانی از سطحی تلقی شدن موضوع پژوهش یعنی رقص و حتی خود پژوهشگر، در این زمینه مؤثر بوده باشد. این در حالی است که رقص یکی از عناصر جدایی‌ناپذیر زندگی روزمره ایرانیان است. آنچه در ادامه می‌آید خلاصه‌ای از تغییراتی است که در سال‌های اخیر درزمینهٔ رقص در شهرهای بزرگ شاهد هستیم.

در دهه‌های قبل، در عروسی‌ها، مهمانان حلقه‌ای تشکیل می‌دادند، با آهنگ دست می‌زدند و به تماشای کسانی می‌پرداختند که در حال رقصیدن بودند. معمولاً یک یا دو نفر مسئول کشاندن اجباری دیگران به داخل حلقه رقص بودند. هرچند کم نبودند کسانی که در دل دوست داشتند که برقصند ولی تا کسی آن‌ها را به داخل حلقه رقص نمی‌کشید آن‌ها هم نمی‌رقصیدند. هنجارهای اجتماعی به « رقص خودخواسته و داوطلبانه» نگاه چندان مثبتی نداشت. همه دوست داشتند به حاضران این پیام را بدهند که « من دوست ندارم برقصم ولی حالا که اصرار می‌کنید می‌رقصم». نکته جالب آنکه بسیاری از همان افرادی که ظاهراً دوست نداشتند برقصند از قبل آهنگ موردعلاقه‌شان را به همراه آورده بودند. کسانی که دور آن حلقه بودند رقص افراد داخل حلقه را تماشا می‌کردند. همچنین استاندارد یا الگوی مشخصی برای رقص وجود نداشت و به همین دلیل « بداهه رقصی» یا « رقص من‌درآوردی» ؛ به‌ویژه در بین مردان؛ متداول بود. هر کس در لحظه ؛ هر آنچه را که به فکرش می‌رسید انجام می‌داد. این باعث می‌شد تا هر کس رقص مخصوص به خودش را داشته باشد. رقص مانند سبکِ راه رفتن افراد بود که هیچ‌کس شبیه دیگری نیست. در جمع‌های خانوادگی، یکی از کارهایی که معمولاً نوجوانان برای خنداندن اعضای خانواده انجام می‌دادند تقلید رقص اقوام نزدیک بود. این تقلید، گاهی اوقات در مقابل خود آن فرد انجام می‌شد. یکی از دلایل این امر منحصربه‌فرد بودن رقص افراد بود. با نگاه به حرکات این نوجوانان می‌فهمیدیم که او رقص چه کسی را تقلید می‌کند. نکته دیگر آنکه معمولاً تماشاچیان با دیدن رقص یک فرد، درباره پرستیژ اجتماعی او قضاوتی نمی‌کردند. درواقع نوع رقص باعث طبقه‌بندی اجتماعی افراد نمی‌شد.

در دهه شصت، به‌طور پراکنده در بعضی از عروسی‌های شهرهای بزرگ، رقص‌های هندی، رقص غربی معروف به برک دانس، و گاه رقص عربی توسط بعضی از مهمانان اجرا می‌شد. ولی جریان غالب در عروسی‌ها همان بداهه رقصی مردان و رقص تیپیکال زنان ایرانی بود. ولی بدون تردید ورود فیلم‌های محمد خردادیان تغییر گسترده‌ای در سبک رقص ایرانیان ایجاد کرد. آموزش‌های محمد خردادیان برای زنان ایرانی تهیه شده بود ولی بسیاری از مردان جوان ایرانی نیز از سبک او تقلید کردند. درنتیجه شاهد مردان جوانی بودیم که در برخی از عروسی‌ها با لوندی می‌رقصیدند. محمد خردادیان در زمان خودش، در خنثی کردن تهاجم فرهنگی بیگانگان به رقص ایرانی مؤثر بود. شاید اگر او نبود رقص‌های غربی، عربی و ترکیه‌ای، شکل غالب رقص در ایران می‌شدند. البته آموزش‌های خردادیان بداهه رقصی را کم‌رنگ کرد و زمینه گسترش رقص استانداردشده و مشابه را فراهم آورد. درنتیجه سبک خردادیان، سبک بی‌رقیب بسیاری از عروسی‌ها شد.

✅ارسال نظر: @alikhahfardin
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
از اینا از اینا،
یک دو سه چهار- بالا دو سه عوض،
یک دو سه چهار- بالا دو سه عوض

قسمت دوم(از دوم)

▪️فردین علیخواه|جامعه‌شناس
امروزه فشار هنجارهای اجتماعی در خصوص ناپسند دانستن « رقص خودخواسته یا داوطلبانه» ضعیف شده‌اند. در عروسی‌های شهرهای بزرگ، هر کس خودش برای رقصیدن یا نرقصیدن تصمیم می‌گیرد. دیگر کسی وظیفه وادار کردن دیگران به رقص را ندارد. صحنه رقص، دموکراتیک شده است و به تصمیم فرد احترام گذاشته می‌شود. هر کس دوست دارد می‌رقصد و دوست ندارد نمی‌رقصد.

امروزه در سالن‌های عروسی، دیگر کمتر یک حلقه مرکزی دور آدم‌هایی که در حال رقص هستند شکل می‌گیرد و به‌جای آن شاهد ظهور پیست رقص در مقابل دی جی ها هستیم. همچنین تماشا کردن رقص به‌تدریج معنای خودش را ازدست‌داده است. درگذشته تماشای رقص مهم‌تر از خودِ رقصیدن بود. امروزه رقصیدن مهم‌تر از تماشای آن شده است. ظاهراً زل زدن به کسی که در حال رقص است ناپسند تلقی می‌شود. رقص در فضایی مانند عروسی به‌تدریج از امری اجتماعی به امری فردی تبدیل می‌شود.

امروزه نوعی تحقیرِ زیرپوستی در خصوص رقص وجود دارد، به‌ویژه زمانی که دی جی ها اعلام می‌کنند که زمان پخش آهنگ‌های دهه شصتی رسیده است و خز و خیل ها و جک و جوات ها خودشان را گرم کنند! ظاهراً دوره محمد خردادیان بسر آمده است و کسانی که در آن قالب می‌رقصند عموماً « خارج از مد » تلقی می‌شوند. منتها مشخص نیست که سبک خردادیان جای خود را دقیقاً به چه سبکی داده است!

این روزها موج ریتم‌های ترانس، تکنو و هاوس؛ معروف به آهنگ‌های « بیس دار» عرصه موسیقی کشور را فراگرفته است. به‌طوری‌که حتی آهنگ‌های غمگین و آهسته خوانندگان لس‌آنجلسی نیز در قالب این ریتم‌ها ریمیکس(میکس مجدد) می‌شوند. دی جی ها نیز ترجیح می‌دهند تا در عروسی‌ها از این آهنگ‌های جوان‌پسند استفاده کنند. لذا در سال‌های اخیر رقص ایرانی به حاشیه رفته است و به‌جای آن سبکی از رقص در حال گسترش است که هویت مشخصی ندارد. بیشتر به حرکات نرمش صبحگاهی شبیه است تا رقص. این سبک؛ بداهه رقصی قدیم هم نیست چون بیشتر افراد شبیه همدیگر خودشان را تکان می‌دهند.

فضای تاریکِ همراه با نورهای لیزری، رهاسازی مه در کف پیست رقص، بلک لایت ها، پخش آهنگ‌های تکنو، ترانس و هاوس، همگی برای دنس کلاب هایی مناسب‌اند که در جهان، افراد برای فرار از هیاهوی زندگی روزمره به آن‌ها پناه می‌برند. این تجهیزات برای عروسی طراحی نشده‌اند. این روزها برخی از سالن‌های عروسی به‌جای آنکه فضایی شاد و محیطی معاشرت پذیر و اجتماعی باشند مکانی مناسب برای مکاشفه‌ای درونی در تاریکی‌اند!! وضعیتی که به‌تدریج دارد عروسی را از معنای اصلی‌اش تهی می‌کند. تاریکی سنخیتی با عروسی ندارد چراکه فضای فعلی، هر کس را به فردیت دعوت می‌کند. سالن‌های عروسی به‌تدریج به یک دانس کلاب تقلیل یافته‌اند. این تاریکی در خدمت رمانتیک کردن فضا هم نیست چراکه در دل آن نورهای تیز لیزری روشن می‌شود. درنهایت آنکه لباس‌هایی که در سالن‌های عروسی پوشیده می‌شوند مخصوص سالن‌های اپرا یا موسیقی کلاسیک‌اند و نه دی جی هایی با موسیقی‌های ترانس، تکنو و هاوس! درواقع بین این نوع تکان دادن‌های بدن و نوع لباس‌ها هیچ تناسب منطقی وجود ندارد.

به نظر می‌رسد که تنها قسمتی در عروسی‌ها که شور و شعفی جمعی ایجاد می‌شود و افراد برای نمایش آنچه نیستند تقلا نمی‌کنند زمانی است که آهنگ‌های شش‌هشتم ایرانی و آهنگ‌های محلی شمالی، بندری و آذری پخش می‌شود. به نظر می‌رسد که سبک‌های تکنو، ترانس و هاوس عاریه‌ای‌اند. استقبال بالا از آهنگ‌های شش‌هشتم و یا استقبال از ریمیکس آهنگ‌های دهه شصت که عمدتاً ریتم شش‌هشتم دارند را می‌توان شاهدی بر این امر دانست. شاید با زور نتوان آن چیزی شد که زمینه‌ای برای آن وجود ندارد. زدودن میراث خردادیان از خانواده‌های ایرانی آسان نیست.

سخن پایانی: قبل از ظهور خردادیان، در عروسی های ایرانی، هر فرد سبک و سیاق خودش را برای رقص داشت. هر فرد امضای خودش را برای رقصیدن داشت. خردادیان باعث شد تا رقص های ایرانیان در عروسی ها سبک مشخصی به خود گیرد و آن؛ سبک خردادیانی بود. سبک او در مدت کوتاهی در شهرهای ایران همه گیر شد. در چند سال اخیر اما، سبک خردادیان در طبقه رقص های خز و خیل و جک و جوات قرار گرفته است ولی هیچ سبک مشخص دیگری جایگزین آن نشده است. این روزها رقص ها هویت مشخصی ندارند و بیشتر به نرمش های صبحگاهی شبیه هستند تا رقص. رقص ها صرفا به تکان دادن خود محدود شده اند، و البته، همه مانند همدیگر خودشان را تکان می دهند! دقیقا مانند ورزش صبحگاهی در پارک ها.

✅ارسال نظر: @alikhahfardin
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
عجله داشتم. با گفتن « دربست»، یک پژوی 405 مقابلم توقف کرد. دقایقی پس از حرکت، آینه‌بغل ماشینش را نشان داد و از قیمتش گفت. اینکه دو ماه قبل یکی را چند خریده است و امروز قیمتش چند شده است. عصبانی بود و دل پردردی از شرایط کشور داشت. بی توقف و یکسره از گرانی‌ها می‌گفت. گاهی اوقات در بین حرف‌هایش فحش‌های بسیار رکیکی نثار مقامات کشور می‌کرد. من هم از شرایط موجود دل پردردی داشته و دارم. من هم درباره گرانی‌ها با او هم‌کلام شده بودم ولی البته فحش های رکیک نمی‌دادم.

می‌گفت که قبل از مهاجرت به تهران و درواقع قبل از ورشکستگی، در شمال کشور در کار ساختمان‌سازی بود. شرایط دشوار اقتصادی ماه‌های اخیر او را ناچار به مهاجرت و مسافرکشی کرده است. از آینده مبهم و تاریک می‌نالید. در مسیر، از زیر صندلی‌اش یک بطری یک و نیم لیتری آب‌معدنی بیرون آورد. درش را باز کرد و تعارفی سرسری! عذرخواهی کرد که در ماشین لیوان یک‌بارمصرف ندارد! وقتی یک قلپ آن را سرکشید بوی الکل در داخل ماشین پیچید. اول تعجب و بعد زدم زیر خنده. پرسیدم؛ الکله؟ گفت بله!! کمی نگران شدم و خنده‌ام را جمع کردم. گفتم « موقع رانندگی الکل می‌خوری؟ موقع رانندگی؟بابا ضایعه!»

توضیح داد که بعد از بحران اقتصادی تمام برنامه‌ریزی‌های مالی‌اش برای خانواده نقش بر آب شده است و به همین دلیل برای آرام کردن اعصابش به الکل پناه برده است.

به شکلی که ژست آدم‌های عاقل و همه‌چیزدان را به خودم نگیرم بسیار خودمانی از او خواهش کردم که حداقل موقع رانندگی این کار را نکند چراکه ممکن است مشکلاتی پیش بیاید که زندگی فعلی خود و خانواده‌اش را بیش‌ازپیش سخت‌تر نماید.

بدون تردید بحران‌های اقتصادی، پیامدهای اجتماعی دارند. به‌راستی کدام نهاد در کشور متولی بررسی پیامدهای اجتماعی ناشی از این وضعیت سخت اقتصادی و تهیه برنامه‌های مدون برای مواجهه با آن‌هاست؟ اساساً در این کشور چنین دغدغه‌ای وجود دارد؟
▪️نوشته: فردین علیخواه|جامعه‌شناس
✅@fardinalikhah
یک ثانیه از لذت فوری تا ملال فوری

✍️قطعاً برای شما هم پیش‌آمده است که در پیاده‌روهای شهر و به‌ویژه در مقابل اسباب‌بازی‌فروشی‌ها و یا سوپرمارکت‌ها کودکانی را دیده باشید که جیغ می‌زنند؛ پایشان را بر زمین می‌کوبند و از والدین می‌خواهند که چیزی را برایشان بخرند. آنان با شنیدن هر « گفتم نهِ » پدر یا مادر؛ مشتی محکم بر ران او می‌کوبند و به جیغ‌وداد خود ادامه می‌دهند تا بلکه به هدف برسند! والدین در این شرایط هر نوع توجیهی را که به ذهنشان خطور کند برای کوتاه آمدن کودک بکار می‌گیرند. ولی کمتر پیش می‌آید که این توجیهات اثرگذار شود. این کودکان در لحظه به دنبال لذت از آن شی یا خوراکی هستند. بسا اینکه نیم ساعت بعد دل‌زده شوند و بدون هیچ حسی؛ آن خوراکی یا اسباب‌بازی را به گوشه‌ای پرتاب کنند. من از کودکان عذر می‌خواهم که برای انتقال منظورم آن‌ها را سوژه این نوشته کرده ام چون گویا این ویژگی دیگر فقط متعلق به کودکان نیست.

برخی از اندیشمندان مطالعات فرهنگی، ویژگی زندگی امروز را « لذت فوری» instant gratification یا به تعبیر دیگری، «ارضاء آنی خواسته ها» می‌دانند. این مفهوم به کم‌تحملی و بی‌صبری افراد برای دستیابی به لذت اشاره دارد و بیانگر آن است که در زندگی امروز به تأخیر انداختن لذت امری ناموجه شده است، به‌گونه‌ای که افراد تمایل دارند تا دقیقاً مانند آن کودکی که در ابتدای این مطلب مثال زدم لذت‌هایی را که طالب آن هستند در لحظه تجربه کنند. جمله « من همین الآن اونو می خوام» به بهترین شکل بیانگر معنی لذت فوری است. گویا ما دیگر نمی‌خواهیم و نمی‌توانیم برآورده شدن خواسته هایمان را به آینده موکول کنیم و یا به تعویق اندازیم. گسترش چای کیسه ای فوری، قهوه فوری، خداحافظی با طبخ غذا و خرید غذای آماده، دوستی های فوری و به دنبال آن صدای جیر جیر تختخواب، بیانگر آن هستند که تحمل و صبوری برای دستیابی به لذت کاهش یافته است.

لذت فوری، در مقابل «لذت پس از صبوری» قرار دارد. منظور آن است که دستیابی به لذت نیازمند تحمل سختی‌هایی است. تجربه لذتِ نویسنده شدن، تجربه لذتِ مشهور شدن، تجربه لذتِ معلم شدن، تجربه لذتِ ثروتمند شدن، تجربه لذتِ مادر شدن، تجربه لذتِ شاعر شدن، تجربه لذتِ عارف شدن، تجربه لذتِ فوتبالیست شدن، تجربه لذتِ رانندگی با یک ماشین مدرن از آن جمله‌اند. درواقع این لذت‌ها، در لحظه و فوری به دست نمی‌آیند و مرهون تحمل قدری رنج و صبوری‌اند. بین آرزو، و لذت بردن از تحقق آن آرزو پلی به نام رنج و صبوری قرار دارد.

هرچند لذت فوری ویژگی زندگی امروز بشر تلقی شده است ولی به نظر می‌رسد که تعجیل برای رسیدن به لذت‌های زندگی و برآورده شدن فوری خواسته‌ها به شکل پررنگی به یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جامعه ایرانی بدل شده است. شاید در اطرافمان کم نیستند افرادی که در طول یک سال به دنبال دوازده هنر یا حرفه رفته‌اند و به‌محض آنکه دریافته‌اند که این هنر یا حرفه نیازمند طی مسیری سخت و زمانی طولانی است آن را رها کرده‌اند. ولی این همه ماجرا نیست. این روزها یافتن شاعر فوری، ترانه‌سرای فوری، عکاس فوری، سلبریتی فوری، ثروتمند فوری، مکانیک فوری، نقاش فوری، نویسنده فوری، معلم فوری، راننده فوری، دانشجوی فوری و ورزشکار فوری چندان دشوار نیست. امروزه افراد به‌سختی قبول می‌کنند که برای مثال اگر می‌خواهند یک عکاس حرفه‌ای شوند باید مدتها در نیمه‌های شب از خواب شیرینشان صرف‌نظر کنند و به انتظار طلوع خورشید بنشینند تا درنهایت عکسی حرفه‌ای از طلوع خورشید بگیرند. و یا به‌دشواری می‌پذیرند که ممکن است برای نوشتن یک رمان ده سال و شاید هم بیشتر زمان صرف کنند.

گسترش لذت فوری، پیامدهای اجتماعی خاص خودش را نیز خواهد داشت. «سطحی شدن امور» یکی از آن‌هاست. شاید به همین دلیل است که این روزها مدام به دنبال آدم‌های اصیل، و نه فوری، می‌گردیم. شاید به همین دلیل است که این روزها با شنیدن هرفردی که اسمی در کرده است، بلافاصله نام او را در اینترنت جستجو می‌کنیم تا دریابیم که جزو « فوری‌هاست» یا صبوری و رنج متحمل شده است.

سخن پایانی: برخی از اندیشمندان معتقدند که در مقابل لذت فوری، َملال فوری هم وجود دارد. در کنار لذت فوری، یکی از ویژگی‌های انسان امروز دل‌زدگی یا َملال فوری است. انسان امروز زود از لذت‌هایش خسته می‌شود. زود به دنبال لذتی دیگر می‌دود، بله می‌دود!. لذت و ملال فوری، توصیف زندگی انسان امروزی است.
▪️نوشته: دکتر فردین علیخواه| گروه جامعه‌شناسی دانشگاه گیلان

✅ارسال نظر: @alikhahfardin
✅کانال: @fardinalikhah
............................
yon.ir/t5aVo
🔺مشکی ویژه محرم
تحلیل اجتماعی این عکس بماند برای فرصتی دیگر. فعلا بدون شرح!
✅@fardinalikhah
غریبِ آشنا دوست دارم بیا

✍️جورج زیمل، جامعه‌شناس آلمانی معتقد بود که آنچه در شهرهای بزرگ امروزی بیش از گذشته به چشم می‌خورد انواع ساعت‌های کوچک و بزرگِ نصب‌شده در قسمت‌های مختلف شهر است چراکه ویژگی شهر عقلانیت حسابگرانه آن است و زمان‌سنجی؛ یکی از مصداق‌های این عقلانیت به شمار می‌رود. او معتقد بود که اگر ساعت‌های شهر برلین حتی برای یکساعت به خواب روند معلوم نیست که این شهر دچار چه سرنوشتی گردد.

ما هرروز ناچاریم تا ساعت رومیزی را تنظیم کنیم یا به حافظه تلفن همراهمان بسپاریم تا در زمان مشخصی ما را از خواب بیدار کند. ما هرروز سر ساعت مشخصی کارهای معینی انجام می‌دهیم. مثلاً خانه را ترک می‌کنیم، در ایستگاه مترو یا اتوبوس حاضر می‌شویم، وارد محل تحصیل یا کار می‌شویم، در ساعت مشخصی به خانه برمی‌گردیم، به سالن ورزشی می‌رویم، در پارک قدم می‌زنیم، شام می‌خوریم و درنهایت در ساعت مشخصی هم می‌خوابیم. ولی ارتباط آنچه گفتم با مفهوم « غریبه آشنا» چیست؟ این نظم روزانه تعداد غریبه‌های آشنا در زندگی ما را افزایش می‌دهد.

مفهوم «غریبه» و مفهوم «غریبۀ آشنا» یکی از مفاهیم موردتوجه روان شناسان اجتماعی و جامعه شناسان بوده است. خود زیمل هم ازجمله جامعه‌شناسانی بود که به‌طور مشخص دریکی از آثارش به مفهوم غریبه توجه کرد. ولی استنلی میلگرام جزو محققانی بود که در سال 1972 باب تحقیقات تجربی درباره « غریبۀ آشنا» familiar stranger را گشود. میلگرام «غریبه‌های آشنا» را در شهرهای امروزی یک پدیده اجتماعی می‌دانست. منظور از غریبه‌های آشنا کسانی هستند که ما با فواصل زمانی مشخصی آن‌ها را می‌بینیم ولی با آن‌ها ارتباط برقرار نمی‌کنیم. برای مثال ممکن است ما هرروز بین ساعت هفت و نیم تا هشت صبح افراد مشخصی را در ایستگاه اتوبوس، در صف نانوائی و یا به هنگام دویدن در پارک ببینیم ولی هیچ‌وقت با آن‌ها ارتباط برقرار نکنیم. حتی به‌احتمال‌قوی اگر یک روز آن‌ها را در این مکان‌ها نبینیم غیبتشان را کاملاً احساس کنیم. برای بررسی غریبه‌های آشنا، میلگرام با کمک دانشجویانش، ابتدا از چند ایستگاه اتوبوس عکس گرفت. یک هفته بعد آن عکس‌ها را به مسافران منتظر در ایستگاه‌ها نشان داد و از آن‌ها خواست تا چهرۀ کسانی را که می‌شناسند علامت بزنند. جالب آنکه 89 درصد مسافران حداقل یک نفر را (یعنی یک غریبه آشنا را) در عکس می‌شناختند.

برخی از افراد برای ما ناشناس‌اند. مانند یک رهگذر که ما او را فقط یک‌بار می‌بینیم. این‌ها غریبۀ کامل‌اند. برخی از افراد را هم می‌شناسیم و با آن‌ها ارتباط داریم. این‌ها در دایره آشنایان ما قرار دارند. غریبه‌های آشنا بین این دو گروه قرار می‌گیرند. ما بافاصله زمانی مشخصی آن‌ها را می‌بینیم ولی با آن‌ها هیچ ارتباط کلامی نداریم. البته ما تظاهر می‌کنیم که به آن‌ها توجهی نداریم یا آن‌ها را نمی‌بینیم ولی در واقعیت توجه داریم. به همین دلیل برخی معتقدند که این هم نوعی ارتباط است. تصمیم به نادیده گرفتن یک فرد؛ خودش نوعی ارتباط به شمار می‌رود. میلگرام نوع ارتباط ما با غریبه‌های آشنا را شکلی از ارتباط یخ‌زده یا منجمد می‌دانست. ارتباطی که شاید سال‌ها بدون تغییر بماند. هرروز آن‌ها را ببینیم ولی ارتباطی ایجاد نکنیم. نکته جالب آنکه ازنظر میلگرام این افراد ممکن است خارج از آن مکان، مثلاً خارج از آن ایستگاه اتوبوس یا مترو، اگر به‌طور اتفاقی همدیگر را ببینند احساس کنند چهره آشنایی دیده‌اند و احوالپرسی کنند ولی در آن مکانِ همیشگی؛ این کار را نمی‌کنند. او یکی از دلایل عدم ایجاد ارتباط را انباشتگی ذهن از اطلاعات مختلف و متنوع و به‌بیان‌دیگر فوران اطلاعات می‌دانست. معمولاً اطلاعات زیاد درباره یک پدیده، افراد را محافظه‌کار و تصمیم‌گیری را دشوار می‌سازد. به همین دلیل کسانی که نگاه ساده‌تری به جهان دارند و ذهنشان مملو از اطلاعات مختلف نیست آسان‌تر با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند. به‌هرحال، شاید یکی از دلایل احساس تنهایی در شهرهای بزرگ امروزی، فرار از برقراری آسان ارتباط و تظاهر به ندیدن دیگران باشد.

با همه این اوصاف، با گسترش تلفن‌های همراه و چشم‌هایی که در اتوبوس، مترو یا هر جای دیگری به صفحه‌نمایش آن دوخته‌شده‌اند گویی تعداد غریبه‌های آشنا در زندگی روزمره ما روزبه‌روز کاهش می‌یابند. چون ما دیگر حتی متوجه حضور آشنایانمان در کنارمان نمی‌شویم چه رسد به غریبه‌های آشنا! به‌تدریج همه در حال تبدیل‌شدن به غریبه‌های کامل‌اند.
▪️▪️نوشته: فردین علیخواه| جامعه‌شناس

✅ارسال نظر: @alikhahfardin
✅کانال نویسنده:@fardinalikhah
.....................................................
yon.ir/ejT0g
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
حضور سرزده پلیس نیوزیلند در جشن تولد کودکی که تم مهمانی جشن پنجسالگی خود را تم پلیس اعلام کرده بود. این کودک یکبار با تلفن اضطرای پلیس تماس گرفته و آنها را دعوت کرده بود.
✅@fardinalikhah
پنج دلیلِ اینکه چرا از زندگی در ژاپن متنفرم؟

ازی دختر جوانی است که در کشورهای اسپانیا، انگلیس، امریکا و کانادا زندگی کرده است. او در ویدئویی حدوداً 20 دقیقه‌ای در یوتیوب؛ به این سؤال می‌پردازد که چرا از زندگی در ژاپن متنفر است؟ به نظر می‌رسد که سرعت تغییرات اجتماعی و فرهنگی در ژاپن همگام با انتظارات نسل جدید و جوان ژاپنی نیست و همین امر باعث می‌شود تا برخی از آن‌ها قید زندگی در ژاپن را بزنند. او در این ویدئو بر اساس تجارب خود در ژاپن و زندگی در سایر کشورها، به نکاتی اشاره می‌کند که ازنظر جامعه‌شناختی قابل‌تأمل و توجه است. آنچه در ادامه می‌آید ترجمه ای آزاد و خلاصه‌ای از صحبت‌های ازی در این ویدئو است.

جمع‌گرایی افراطی
ما ژاپنی‌ها از کودکی به‌گونه‌ای تربیت می‌شویم که در هر شرایطی باید به جامعه احترام بگذاریم. احترام به جامعه مثلاً؛ نریختن زباله در مکان‌های عمومی یا سایر رفتارها بسیار خوب است ولی جمع‌گرایی گاهی اوقات زندگی را سخت و غیرقابل‌تحمل می‌کند. احترام افراطی به جامعه باعث شده است تا ما به نوع خاصی از مردم یا نوع خاصی از فرهنگ‌ها احترام نگذاریم. ما با آدم‌های متفاوت و آدم‌هایی که جدیدند و مانند همه نیستند دچار مشکل هستیم. البته منظور من با خارجی‌ها نیست چون ژاپنی‌ها این موارد را درباره خارجی‌ها به‌راحتی می‌پذیرند. در سایر کشورهای جهان تصور می‌کنند که ما ژاپنی‌ها بسیار نوآوریم ولی این‌طور نیست. ما با نوآوری‌ها بسیار سخت مواجه می‌شویم و بسیار سخت از آن استقبال می‌کنیم. ما با ایده‌های جدید برخورد خشنی داریم. برای مثال ما با فمینیسم یا حقوق زنان مشکل جدی داریم. ما به فرد احترام نمی‌گذاریم. در ژاپن به‌ظاهر متفاوت من احترام نمی‌گذارند. من مدام در معرض قضاوت شدن هستم. مدام درباره رنگ موهایم یا تاتویی که دارم قضاوت می‌شود. مرا دیوانه می‌دانند. متأسفانه تحمل تنوعات فکری و رفتاری در ژاپن کم است.

سیستم سلسله مراتبی
در جامعه ژاپنی نظام سلسله مراتبی(اقتدار از بالا به پایین) مدام تشویق و تقویت می‌شود. در مدرسه بین معلم و دانش‌آموز سلسله مراتب محکمی وجود دارد هرچند در سال‌های اخیر کمی آسان‌تر شده است. در مدرسه هیچ قانونی را نمی‌توان نقض کرد. اگر نقض کنید دو یا سه ساعت در اتاق مدیر مدرسه باید پاسخگو باشید. درواقع مانند نظام ارتش است. در این نظام سلسله مراتبی فضایی برای شما وجود ندارد که ایده‌هایتان را بگویید چون شما در این نظام سلسله مراتبی یک دون‌پایه هستید. نظام مدیریت در محل کار هم همین‌طور است. این برای من بسیار سخت و غیرقابل‌تحمل است.

دخالت دیگران در زندگی
در ژاپن فرهنگ فضولی وجود دارد. البته ما در ژاپن بسیار به همدیگر کمک می‌کنیم. مثلاً همسایه‌ها و اقوام به هم کمک می‌کنند. ولی شما مدام در معرض سؤال و جواب قرار دارید. مثلاً بسیار طبیعی هست که از شما بپرسند که دیروز کجا بودی؟ کجا رفتی؟ درباره ظاهرتان و درباره مد لباستان بپرسند. منظور من دوستان و خانواده نیستند. حتی عمو و دایی نیز از شما سؤال می‌کنند.

فضا مشوق نیست
همان‌طور که قبلاً گفتم ما از نوآوری و خلاقیت استقبال نمی‌کنیم. اگر شما بخواهید ایده متفاوتی بدهید یا بخواهید متفاوت ظاهر شوید فضا در مقابل شماست. طوری به شما نگاه می‌شود که انگار مجنون یا عجیب‌وغریب هستید. کسی شما را جدی نمی‌گیرد و اساساً آدم‌های متفاوت به‌عنوان مسئله دیده می‌شوند. مدام احساس می‌کنید که روی شما فشار وجود دارد که این‌طور نباشید و یا مانند همه باشید.

فرهنگ کمال‌گرایی(کامل بودن)
در ژاپن برای مثال سیستم حمل‌ونقل عمومی بسیار خوب و منظم است. این بسیار عالی است ولی در پس این موضوع قربانی‌هایی وجود دارند. ما باید مانند روبات عمل کنیم. فرض بر آن است که شما در زندگی خصوصی‌تان هیچ مشکلی ندارید. همه می‌خواهند که شما کامل باشید. اگر شما به دلایل نهفته در زندگی خصوصی‌تان اشتباه کوچکی انجام دهید برخورد بدی با شما می‌شود. برای همین وضعیت بسیار اضطراب‌آور و استرس‌زاست. برای همین افسردگی در ژاپن بالاست.
▪️فردین علیخواه|جامعه‌شناس

✅ارسال نظر: @alikhahfardin
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
……………………
yon.ir/z16en
▫️▫️این عکس در ماه گذشته جزو عکس های پربیننده جهان شد. کودکِ دچار سوء تغذیه و دارای لباس های کهنه و کثیف به بیمارستان آورده می شود. سلست آیالا، پلیس زن آرژانتینی این کودک را می بیند و تا پزشکان به او رسیدگی کنند طاقت نمی آورد. در نتیجه همانجا دست بکار می شود و به کودک گرسنه شیر می دهد. همکار او مارکوس هردیا این عکس را می گیرد و در صفحه شخصی اش در فیسبوک قرار می دهد و در مدت کوتاهی مورد توجه جهانیان قرار می گیرد. پلیس آرژانتین از سلست آیلا به خاطر این عمل انساندوستانه تقدیر می کند و درجه او را ارتقاء می دهد. جهانیان هم برای او کف می زنند.
در جهان به این دلایل از پلیس های خود تشکر و قدردانی می کنند.▫️▫️
✅@fardinalikhah
.....................................................
yon.ir/Df7iq
مدها می‌روند و می‌آیند

✍️در فصل تابستان زنان و مردان جوان ایرانی شلوارهایی با پارچه‌های نخی، خنک، دم پا کش یا دم پا آزاد به تن کردند که به شلوارهای بادی یا سندبادی معروف است. این شلوارها در جهانِ مد نام‌های دیگری دارند که در بین آن‌ها شلوار حرم‌سرا harem pants شهرت بیشتری دارد. این شلوار تاریخ جالبی دارد که بیانگر نکات قابل‌تأملی درباره ریشه‌ها و تحولات مد است.

برخی معتقدند که این شلوار ریشه شرقی دارد و تاریخ آن به 2000 سال قبل و به ایران باستان برمی‌گردد یعنی زمانی که زنان در قبایل مختلف خاورمیانه برای بیان عفت و پاک‌دامنی خود از این شلوارها می‌پوشیدند. گشاد و آزاد بودن این شلوارها باعث می‌شد تا اندام‌هایی نظیر مچ پا، ران و باسن این زنان برجسته به نظر نیاید. البته مردان هم در خانه و زمانی که می‌خواستند کارهای معمول خانه را انجام دهند از این شلوارها می‌پوشیدند. برخی هم در ریشه‌یابی این شلوارها به لباس دوتی Dhoti هندی اشاره می‌کنند که امروزه عمدتاً در روستاهای هند، پاکستان، بنگلادش و نپال پوشیده می‌شود.

امیلیا بلومر، از فعالان جنبش حقوق زنان در نیمه دوم قرن نوزدهم، جزو اولین زنانی بود که در غرب به استفاده از شلوارهای بادی پرداخت به‌گونه‌ای که در تاریخ مد، شلوارهای بادی به شلوار بلومر Bloomer Pants هم شهرت دارد. در زمان بلومر زنان غربی عمدتاً از لباس‌های پوشیدۀ بلند و ضخیم استفاده می‌کردند. آنان مجبور بودند تا در زیر دامن اصلی‌شان، شش تا هشت زیردامنی بپوشند تا دامنشان شل‌وول به نظر نیاید. بلومر این شلوارها را در نشریه‌اش که به حقوق زنان می‌پرداخت تبلیغ کرد. بسیاری از رسانه‌ها و مردان به تمسخر و آزار و اذیت او در خیابان‌ها پرداختند. بلومر معتقد بود که پوشیدن این شلوارهای گشاد و آزاد، نوعی رهایی و آزادی از لباس‌های انعطاف‌ناپذیری است که هدف آن‌ها صرفاً کنترل زنان است. همچنین این شلوارها تحرک زنان را آسان‌تر می‌کند. مخالفان او عقیده داشتند که لباس زنان باید به‌گونه‌ای باشد که بدن آنان همچنان مملو از رمز و راز و کشف به نظر برسد نکته جالب آنکه در تاریخ مد لباس بلومر به لباس اصلاحات reform dress نیز شهرت دارد.

در قرن نوزدهم، شلوار بادی در حکومت عثمانی مورداستفاده قرار گفت. در دهه‌های پایانی قرن نوزدهم، به دلیل هوای بسیار گرم شمال افریقا، شکل خاصی از شلوار بادی توسط ارتش فرانسه بکار گرفته شد. باید توجه داشت که علیرغم تلاش‌های زنانی مانند بلومر، جوامع غربی همچنان در برابر پوشیدن شلوار توسط زنان و به‌ویژه شلوار بادی مقاومت می‌کردند. در اوایل قرن بیستم، یعنی حدود 100 سال قبل، پال پویرت طراح لباس ، مجموعه‌ای از کارهایش را که از لباس‌های خاورمیانه‌ای الهام گرفته بود در فرانسه به نمایش گذاشت. این برای اولین بار بود که شلوارهای بادی زنان در یک نمایشگاه مد عرضه می شد. این نمایشگاه بسیار مناقشه برانگیز شد. نکته اصلی منتقدان آن بود که شلوار، متعلق به مردان است و آثار عرضه‌شده در این نمایشگاه مرزهای جنسیتی را نادیده می‌گیرد.

در قرن بیستم هیپی‌ها هم به شلوارهای بادی توجه نشان دادند. گروهی که ضد صنعت‌گرایی حاکم بر شهرها و رشد ماشینیم در زندگی بودند و به همین دلیل زندگی ساده و بی‌تکلف جاری در مناطق روستایی را ترجیح می‌داد. آنان این شلوار را به عقاید خود مبنی بر زندگی بدون تشریفات نزدیک‌تر می‌دیدند. در دهه 1980 مک هامر خواننده سبک موسیقی هیپ‌هاپ این شلوار را پوشید و مجدداً در جامعه غربی به آن توجه شد به شکلی که برخی از تولیدکنندگان لباس این شلوارها را با نام شلوار هامر Hammer pants عرضه کردند. در سال 2009 رالف لورن کلکسیونی از لباس‌های جدید بهاره خود موسوم به لباس‌های آماده پوشیدن را عرضه کرد که شلوار بادی جزو آنها بود و مجدداً به این شلوار توجه شد.

امروزه علاوه بر دختران و پسران جوان مدِروز در شهرها، مدل‌های بومی این شلوارها توسط زنان و مردان در استان‌های مختلف استفاده می‌شود. همچنین مدل خاصی از این شلوار معروف به شلوار زندان بافت، موردعلاقه زندانیان است چون آنان عقیده دارند که امکان جاسازی اشیاء ممنوعه در زیر آن آسان است.

از تحولات شلوار بادی چند نتیجه می‌توان گرفت: تاریخ لباس تاریخ پرتضادی است./ همه لباس‌ها توسط جوامع به‌راحتی پذیرفته ‌نشده‌اند./ توجیه یک مد در نقطه‌ای از جهان(قبایل خاورمیانه) با توجیه آن در نقطه دیگری از جهان(دوره بلومر) کاملاً متفاوت است./ ممکن است برخی از مدها هیچ توجیه زیبایی شناسانه‌ای نداشته باشند./ مدها می‌روند و می‌آیند.
▪️▪️نوشته: فردین علیخواه| جامعه‌شناس

▫️آدرس کانال نویسنده: @fardinalikhah
▫️ارسال نظر: @alikhahfardin
................................
yon.ir/WCogg
🔺🔺 در مهر، در شهرهای رشت و تهران برگزار می شود🔺🔺

▪️▪️تأملاتی درباره مد در جامعه ایرانی

◀️ مدرس: فردین علیخواه

🌐 هدف اصلی این نشست شرح دیدگاههای مختلف جامعه شناختی درباره مد است. همچنین درباره وضعیت مد و مدگرایی در جامعه ایرانی و تحولات آن در سال های اخیر بحث و تبادل نظر خواهد شد.

🔹🔹رشت
سه شنبه 24 مهر. ساعت 16 الی 19:30
موسسه خرد جان جهان
تماس/پیامک جهت ثبت نام: 09112369044

🔹تهران
پنجشنبه 26 مهر. ساعت 9 تا 13:30
مرکز آموزش های تخصصی و جامعه محور انجمن جامعه شناسی ایران
تماس/ پیامک جهت ثبت نام: 09337992759


🔺ثبت نام برای همه علاقه مندان به بحث های اجتماعی آزاد است. لطفا برای دوستان علاقه مند خود ارسال کنید.
✅@fardinalikhah
بابا؛ من خودکار می‌خواهم

▪️فردین علیخواه|جامعه‌شناس
✍️می‌گوید: «وقتی کنکور قبول شدم پدرم برام یه پراید هاچ بک 111 خرید. اصلاً اونو دوس نداشتم. من 206 می‌خواستم». به او می‌گویم: «چرا انتظار داشتی که پدرت به خاطر قبولی در کنکور برات یه 206 بخره؟» با خونسردی پاسخ می‌دهد: «خب من می دونم که اون می تونست بخره، پولشو داشت».

در اواخر شهریور هرسال؛ نتایج نهایی کنکور منتشر می‌شود. فرزندان عده‌ای قبول می‌شوند و فرزندان عده‌ای دیگر؛ قبول نمی‌شوند. روشن است که این اتفاق؛ طبیعی است. کانون توجه این نوشتۀ کوتاه، نحوه مواجهه برخی والدین با قبولی فرزندشان در کنکور است. نحوه مواجهۀ گروه دیگر با مسئله « قبول نشدن فرزندشان در کنکور»؛ هم بسیار مهم است و بررسی مستقل دیگری را می‌طلبد.

ابراز خوشحالی و شعف خانوادگی ، مهمانی گرفتن، خرید هدیه‌ای برای فرزند، ازجمله اقداماتی است که معمولاً والدین برای قبولی فرزندشان در کنکور انجام می‌دهند. البته هستند والدین اندکی که هیچ واکنشی از خود نشان نمی‌دهند چون اساساً نمی‌دانند که برای موفقیت‌های حتی کوچکِ فرزندشان باید خوشحالی‌شان را در مقابل او ابراز کنند تا او خوشحال شود. دهه شصتی‌ها از این نوع واکنش‌ها خاطرات بسیاری دارند. ولی رویۀ غلطی که طی سال‌های اخیر از طرف برخی از والدینِ خوشحال در حال گسترش است خرید جایزه‌های آن‌چنانی برای فرزندشان است که برای نمونه می‌توان به خرید ماشین صفر، آپارتمان، و در مواردی هم خرید تجهیزات تفریحی و سرگرمی به مبلغ پنجاه تا صد میلیون تومان اشاره کرد. نکته قابل‌تأمل آنکه چنین انتظاری به‌تدریج در برخی از نوجوانان هم ایجادشده است که در صورت قبولی در کنکور، والدین باید با خرید جایزه‌های گران‌قیمتی مانند ماشین، آنان را « سورپرایز» کنند. اما پرسش آن است: آیا فرزندان ما نباید توجیه و قانع شوند که قبولی در کنکور یا هر موفقیت شخصی دیگری، چیدمان پازلی به نام آینده (خودشان) است که آنان با دست خودشان در حال تکمیل آن هستند؟ آیا آنان نباید اقناع شوند که قبولی در کنکور، نه خدمت به والدین؛ بلکه خدمت به خودشان و نگارش دفتر آینده با دست خودشان است؟ آیا تعیین جایزه برای هر نوع فعالیتی، آن‌هم به شکلی که بیان شد، لزوماً به نفع فرزندان خواهد بود؟

آنچه بیان شد نشانه‌ای از تغییر اجتماعی وسیع‌تری است که مدت هاست در ایران شروع شده است. متأسفانه با نوع جدیدی از «والدین هلی‌کوپتری» helicopter parent مواجه هستیم که مدام بالای سر فرزندانشان پرواز می‌کنند و مراقب آنان هستند تا اگر احیاناً به چیزی نیاز داشتند فوراً در اختیار آنان قرار دهند تا مبادا اندکی دچار سختی گردند. این والدین تقریباً هیچ مسئولیتی را به فرزندانشان نمی‌سپارند. البته ناگفته نماند که بسیاری از این والدین، نوجوانی یا جوانی خود را در دهه شصت یعنی دهه جنگ، تنگدستی و احساس محرومیت عمیق گذرانده‌اند. لذا معتقدند که « دیگه من به‌اندازه کافی محرومیت کشیدم. نمی‌خوام بچه هام هم محرومیت بکشن». نتیجه آنکه این روزها با نوجوانان یا جوانانی مواجه هستیم که کوچک‌ترین کارها را نمی‌توانند به‌تنهایی انجام دهند و در مواجهه با هر مشکل کوچک و بزرگی؛ در بالای سرشان به دنبال هلی کوپتر امدادی می‌گردند. این روزها فرزندان ما استقلال، خوداتکائی و مسئولیت‌پذیری را به‌خوبی یاد نمی‌گیرند.

سایت مشهور «بیزنس انسایدر» در سال 2017 نام ثروتمندان و کارآفرینانی را منتشر کرد که از ثروت افسانه‌ای خود چیزی برای فرزندانشان در نظر نگرفته یا درصد بسیار ناچیزی از آن را برای فرزندانشان به ارث گذاشته‌اند. در بین این دوازده نفر دو نام بسیار مشهور هم وجود دارد: بیل گیتس، مؤسس شرکت معروف ماکروسافت با 89 میلیارد دلار و مارک زاکربرگ، مالک شبکه اجتماعی فیسبوک با 74 میلیارد دلار ثروت. بیل گیتس در مصاحبه‌ای بیان داشت که مطمئن است چنین کاری به نفع فرزندانش خواهد بود. آنان باید با نبوغ و استعداد خودشان ثروت‌اندوزی کنند.

سخن آخر: عنوان این مطلب حکایت یکی از قبول‌شدگان در کنکور است. او به هنگام تکمیل برگه‌های ثبت‌نام در دانشگاه متوجه می‌شود که خودکار به همراه ندارد. به جای آنکه در همانجا مشکل را حل کند با « بابا» که در ساختمان دیگری حضور دارد تماس می‌گیرد و می‌گوید: بابا؛ من خودکار می خوام! بابا که از نوع والدین هلی کوپتری است فورا برای او خودکار می آورد.
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
................................................
yon.ir/r2ax3
چرا دیگر جوراب سوراخ را نمی‌دوزیم؟

▪️فردین علیخواه| جامعه‌شناس
این روزها جوراب‌های سوراخ به‌ندرت ترمیم می‌شوند. ممکن است بعضی‌اوقات جوراب‌هایی ببینیم که فرسوده باشند ولی به‌ندرت با جوراب‌های ترمیم‌شده برخورد می‌کنیم. این وضعیت برخلاف دو یا سه دهه قبل است که دیدن افرادی با جوراب‌های وصله‌پینه شده چندان دشوار نبود. حتی در مواردی رنگ نخ‌ترمیم جوراب با رنگ جوراب در تضاد بود و فرد اصراری هم نداشت تا آن تفاوتِ رنگ را از چشم دیگران پنهان سازد. به نظر می‌رسد که در سال‌های اخیر جوراب‌ها، به‌محض سوراخ شدن به سمت سطل زباله پرتاب می‌شوند. چرا؟

نکته آن است که گاهی اوقات تغییرات کوچک در زندگی روزمره، حاصل تغییرات بزرگ‌تری است و برخی از جامعه شناسان مانند جورج زیمل تلاش کردند تا با تحلیل مسائلِ شاید پیش‌پاافتاده، این ایده را به‌خوبی نشان دهند. بر این اساس، پرسش آن است که زمینه‌های اجتماعی وقوع این تغییر کوچک؛ یعنی کاهش محسوس جوراب‌های سوراخِ ترمیم‌شده چیست؟ در ادامه به چند مورد اشاره می‌کنم:

برخی از جامعه شناسان یکی از ویژگی‌های زندگی جدید را شتاب اجتماعی آن می‌دانند. همه ما این احساس را داریم که زمان بسیار سریع می‌گذرد. گاهی اوقات یادمان نیست که برای مثال نوروز سال‌های مختلف چه تفاوتی باهم داشته‌اند و کی آمده‌اند و کی رفته‌اند. حتی زمانی که با آرامش روی مبل نشسته‌ایم هم احساس می‌کنیم که زمان به‌سرعت می‌گذرد. وجود چنین حال و هوایی، دوختن جوراب سوراخ را امری دشوار می‌سازد. وصله‌پینه کردن؛ حوصله، خیال، زمان و روان آرام می‌خواهد. سرعت تند زندگی با سرعت کند دوختن جورابِ سوراخ تناسبی ندارد.

این روزها کم‌کم داریم برای انجام هر کاری به لمس دگمه‌های تلفن همراه، لمس دگمه‌های شیک دستگاه‌های هوشمند دیجیتال خانه و یا مراجعه به صفحه یک استارت آپ برای دریافت خدمات عادت می‌کنیم. دوختن جوراب سوراخ در چارچوب این شرایط نمی‌گنجد و تااندازه‌ای قدیمی، از مد افتاده و سنتی به نظر می‌آید. گویی کسی که جوراب سوراخ را ترمیم می‌کند از عصر خود فرسنگ‌ها عقب‌افتاده است.

درگذشته عمدتاً این زنان و به‌طور خاص مادران خانواده بودند که در چارچوب وظایف خانه‌داری جوراب‌های سوراخ سایر اعضای خانواده را می‌دوختند. این روزها اشتغال زنان در بیرون از خانه افزایش‌یافته است و وقت برای آنان تبدیل به کالایی کمیاب شده است. به‌غیراز این تغییر، حتی زنان خانه‌دار هم به دنبال فرصت‌های فراغتیِ خاص خود هستند و وقت چندانی برای اموری مانند دوختن جوراب سوراخ ندارند. البته اتفاق دیگری هم افتاده است. دوختن جوراب سوراخ به‌تدریج جزو وظایف فردی تلقی می‌شود. هر کس دوست دارد خودش بدوزد، در غیر این صورت کسی برای او این کار را انجام نخواهد داد.

در دهه اخیر پرستیژ اجتماعی بسیار مهم شده است. ما دوست داریم که در چشم دیگران بدرخشیم و با وسایل و کالایی که مصرف می‌کنیم ازنظر وجهه اجتماعی؛ خوب جلوه کنیم. « باکلاس بودن» تعبیری عمومی از این وضعیت است. این روزها هویت عمدتاً از طریق مصرف ساخته‌وپرداخته می‌شود. تعریف دیگران از من بر اساس آن چیزهایی است که مصرف می‌کنم. اگر دیگران متوجه شوند که جورابِ سوراخِ ترمیم‌شده پوشیده‌ایم وجهه اجتماعی‌مان خدشه‌دار خواهد شد.

در سال‌های اخیر احساس شخصی افراد نسبت به خودشان مهم شده است و بسیاری دوست دارند که حس خوبی از خودشان داشته باشند، وقتی به خودشان نگاه می‌کنند اعتماد بنفس بگیرند و از ظاهر خودشان رضایت داشته باشند. جوراب سوراخِ ترمیم‌شده این احساس را به آن‌ها نمی‌دهد. شاید هیچ‌چیز مانند جوراب سوراخ دوخته‌شده به فرد احساس شلخته پوشی ندهد و موجب نارضایتی او از تصویر خودش نشود.

هیچ جای بدن مانند دیدن جوراب سوراخ یا جوراب سوراخ ترمیم‌شده احساس فقیر بودن را به فرد منتقل نکند. برخی فقط با دیدن جوراب سوراخشان است که احساس می‌کنند آدم درمانده‌ای هستند! نکته دیگر آن است که این روزها افراد به‌سختی می‌پذیرند که جزو فقرا هستند. بیشتر افراد خود را(حداقل به لحاظ ذهنی) جزو طبقه متوسط می‌دانند. افراد معمولاً از دیدن پدیده‌هایی که به آن‌ها این پیام را بدهد که جزو قشر فقیر جامعه هستند فرار می‌کنند.

در سال‌های اخیر اتفاقی دیگر نیز افتاده است که برخی از آن با عنوان زیبایی‌شناختی شدن زندگی روزمره یاد می‌کنند. یعنی آنکه ما در همه‌چیز و همه‌جا، نظیر غذا، لباس، چیدمان داخلی خانه به دنبال معیارهای زیبایی‌شناختی می‌گردیم. ما دوست داریم پاهایمان نیز قشنگ به نظر آیند. این روزها افراد تلاش می‌کنند تا جوراب‌هایشان هم تأمین‌کننده معیارهای زیبائی‌شناختی‌شان باشد.

سخن پایانی: این مطلب را سال گذشته نوشتم. با این اقتصاد بحران‌زده و این شیوه مدیریت اقتصادی، بعید نیست که پس‌ازاین شاهد افزایش جوراب‌های سوراخ باشیم 😊😊
▫️ارسال نظر: @alikhahfardin
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
دوستان خوبم سلام. امروز سومین سالروز تولد این کانال است. از اینکه در این مدت همراهم بودید و به من دلگرمی دادید قدردان تان هستم. امیدوارم همچنان بتوانم درباره جامعه ایران بنویسم. سپاس
سلام دوستان عزیزم

از همه شما ممنونم که برای سومین سال تأسیس کانال، پیام‌های محبت‌آمیز و دلگرم‌کننده برایم فرستادید. راستش را بخواهید اصلاً فکر نمی‌کردم که خوانندگان نوشته‌هایم در این حد دارای تنوع بوده و از اقشار و گروه‌های مختلف اجتماعی باشند. در این خصوص همچنین باید به فارسی‌زبانان و ایرانیان سایر کشورهای جهان نیز اشاره کنم که پیام‌های بسیاری از آنان دریافت کردم. از تک‌تکتان تشکر می‌کنم و امیدوارم که همچنان بتوانم ایده‌ها و دانسته‌هایی را که فکر می‌کنم ممکن است برای شما هم جالب باشد با شما به اشتراک بگذارم.🌹🌹🌹🌹

🌸با آرزوهای خوب
🌺فردین علیخواه
درباره مصرف های «چشم درآر»

"می خوام خیلی آنچنانی باشه، همه چیش برند باشه، ویوش عالی باشه، لوکیشنش رو که می دونی کجا رو می خوام، هال و آشپزخونه اش دقیقا همونی که بهت گفتم، دکوراسیونش چش همه رو خیره کنه، ببین! می خوام خواهرت اینا اومدن خونه مون از حسادت بترکن، یه جوری لاکچری باشه که رو دستش نباشه"


✍️اینها مکالمه یک زن جوان با همسرش درباره خانه دلخواهش است. این آگهی را حدود یک ماه قبل در خانۀ یکی از آشنایان دیدم و وجود کلمه یا کلماتی در متن باعث شد تا به آن توجه بیشتری نشان دهم. موضوع آگهی، املاک مسکونی لاکچری(لوکس) در شهر دبی است که طراحی و تأمین لوازم و اثاثیه آن‌ها توسط برندهای معروف جهانی انجام شده است. از یکی از دانشجویانم خواهش کردم تا آنرا برایم ضبط کند. پس از تماشای مجدد، متوجه شدم که دقیقاً بر روی کلمه‌ای که برای من حائز اهمیت بود یک سوت کوتاه(بیب) گذاشته شده است؛ شاید نخواسته‌اند که آن کلمه به‌وضوح شنیده شود ولی اصل آگهی همچنان از چند شبکه ماهواره‌ای پخش می‌شود.

تورشتاین وبلن، در سال 1899 کتابی با عنوان «نظریه‌ای درباره طبقۀ تن‌آسا» منتشر کرد. او در این کتاب برای نقد اجتماعیِ شکلِ خاصی از مصرف در بین طبقات اجتماعی نوظهور، و به‌طور خاص در بین نوکیسه‌های عصر خود، از اصطلاح مصرف تظاهرآمیز Conspicuous consumption استفاده کرد. مصرف انگشت‌نما، مصرف متظاهرانه، مصرف خودنمایانه، مصرف ریاکارانه یا مزورانه ازجمله معانی دیگر این دو کلمه انگلیسی است. شاید بتوان معنای عامیانه آن را «مصرف چشم درار» دانست. وبلن در سطرهایی از کتابش به شکل هوشمندانه‌ای به تمسخر نوکیسه‌های عصر خود می‌پردازد و البته در همه صفحات، ادا و اطوارهای این طبقات نوظهور و آثار رفتار آن‌ها را بر جامعه و اقتصاد به‌نقد می‌کشد. برای مثال اشاره می‌کند که این طبقات؛ که آن‌ها را تن‌آسا می‌نامد؛ چگونه با چیدن ظروف نقره‌ای روی میز، پوشیدن لباس‌های کاملاً سفارشی با خیاط‌های مخصوص، و خانه‌های بزرگ و مجلل تلاش می‌کنند تا مرتبه خود را حفظ و یا در رقابت با دیگران ارتقاء دهند.

این آگهی مصداق کاملی از « مصرف چشم درار» است. در این نوع مصرف؛ نیت و انگیزه نهفته در پس خرید برخی از کالاهای لوکس یا خاص، نمایش آن‌ها در مقابل چشمان دیگران است. درواقع فرد می‌خرد تا فقط به دیگران نشان؛ و به تعبیر بهتر، نمایش دهد. فرد می‌خرد تا چشم دیگران ببیند و "از حسادت بترکد"! لذتی که فرد کسب می‌کند نه از مصرف مستقیم کالاها توسط خودش، بلکه از دنبال کردن خط نگاه مستقیم دیگران به‌سوی آن کالاهاست. در این زمینه اجتماعی، رقابتی آشکار وجود دارد که در فرهنگ عمومی چشم و هم‌چشمی نامیده می‌شود. وقتی مهمانی‌های این طبقه اجتماعی تمام می‌شود موضوع اصلیِ صحبت‌های پس از مهمانی، حرف زدن درباره دیدن و ندیدن است. مهمان از این می‌گوید که میزبان به هر طریقی می‌خواست مطمئن شود که همه حاضران در مهمانی امکانات او را به‌خوبی دیده‌اند، و میزبان هم از تلاش مهمان در نگاه نکردن یا (مثلاً) ندیدن آن اسباب و اثاثیه‌ها می‌گوید. میزبان خودش را به هر راهی می‌زند تا مهمانان ببینند و مهمان خودش را به هر راهی می‌زند تا وانمود کند که نمی‌بیند!

نکته‌ای دیگر هم در این آگهی نهفته است و آن استفاده از کلیشه معروف«خواهرشوهر» برای تبلیغ خرید آپارتمان است. آنچه در پاراگراف قبل از آن به‌عنوان « چشمان دیگران» یاد شد در این آگهی چشمان خواهرشوهر است. جای بسی تعجب است که یک کمپانی معروف، در یک شهر مدرن جهان، برای فروش آپارتمان‌های فوق لاکچری اش از کلیشۀ حسادت و رقابت بین عروس و خواهرشوهر بهره می‌برد! این آگهی جزو ده‌ها اثر تلویزیونی است که کلیشه‌های نهفته در فرهنگ عمومی ایرانی را بازتولید و تشدید می‌نمایند.

درمجموع، در این کشور کم نیستند افرادی که انگیزه‌شان از خرید و مصرف یک وسیله، نه لذت فردی، بلکه صرفاً نمایش آن به دیگران است. تاریخ انقضاء یک کالا برای این افراد، اتمام نمایش و پرده‌برداری از یک کالا در مقابل چشمان رقیب یا رقباست. به‌محض انجام این مأموریت، داستان همچنان ادامه دارد و باید به دنبال کالایی دیگر رفت. خرید-شوآف، خرید-شوآف، خرید-شوآف. صفحات سناریوی زندگی مصرف‌کنندگان متظاهر؛ این دو کلمه است.

▪️نوشته: فردین علیخواه|جامعه‌شناس
🔺کانال نویسنده: @fardinalikhah
▫️ارسال نظر: @alikhahfardin
..................................
https://vimeo.com/294897570
در سال هزار و سیصد و چند؟

نوروز سال 72 بود. صداوسیما آهنگ « گل می‌روید به باغ» با صدای عباس بهادری را پخش کرد که ریتم شش‌هشتم داشت. ریتم آهنگ کمی، فقط کمی، شبیه ریتم آهنگ‌های متداول لس‌آنجلسی بود. بسیاری از مردم آهنگ عباس بهادری را شنیدند و از آن استقبال کردند. پس از نوروز، برخی از مسئولان و همچنین روزنامه‌هایی که افکار آنان را منعکس می‌کردند سخت‌ترین انتقادها را به صداوسیما وارد کردند. می‌گفتند پس دین و آخرت مردم چه می‌شود؟ آنان در تریبون‌ها فریاد زدند که انقلاب در حال از دست رفتن است! حتی برخی خواستار پوشیدن کفن و تجمع در مقابل صداوسیما شدند. آنان عقیده داشتند که این آهنگ جوانان را منحرف می‌کند.

حدود بیست سال بعد، یعنی در سال 1391، محسن یگانه آلبوم حباب را منتشر کرد. یکی از قطعات این آلبوم « دوست دارم» بود. ریتم آهنگ محسن یگانه بسیار تندتر از ریتم آهنگ‌های لس‌آنجلسی موجود بود. کسی نگفت که این آهنگ موجب انحراف جوانان خواهد شد. اساساً چنین طرح بحثی هم صورت نگرفت. جوانان به این آهنگ گوش کردند و شاد شدند. قصه عباس بهادری صرفاً جزو خاطرات تلخ و شیرین گذشته این کشور شد و بیانگر اینکه این کشور برای گسترش نگاهی منطقی به مسائل، چه دشواری‌ها و چه فراز و نشیب‌هایی را پشت سر گذاشته است.

در سال 1373 فیلم آدم‌برفی با بازی اکبر عبدی ساخته شد. نمایش این فیلم 3 سال با مشکلات و موانعی همراه شد. یکی از دلایل اصلی توقیف این فیلم، بازی اکبر عبدی در نقش یک زن لوند بود. سال 76 و با تغییر دولت، بازهم بحث اکران این فیلم مطرح شد. برخی مسئولان و همچنین روزنامه‌هایی که افکار آنان را منعکس می‌کردند سخت‌ترین انتقادها را به وزارت ارشاد وارد کردند. می‌گفتند دین و آخرت مردم چه می‌شود؟ بسیاری فریاد زدند که انقلاب در حال از دست رفتن است! حتی برخی خواستار پوشیدن کفن و تجمع در مقابل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شدند. آنان معتقد بودند که این فیلم موجب انحراف جوانان می‌شود. هنگام اکران فیلم، به چند سینما حمله شد. و نکته قابل‌تأمل آنکه فیلم پس از اکران، جزو فیلم‌های بسیار پرفروش ایران شد و نکته جالب‌تر آنکه، حدود 10 سال بعد؛ صداوسیمایی که در آن سال‌ها از اکران نشدن فیلم آدم‌برفی حمایت می‌کرد خودش بارها این فیلم را پخش کرد. سال‌ها بعد نه‌تنها اکبر عبدی بلکه مردان بازیگر دیگری هم در نقش زن ظاهر شدند.

در سال 1397 هم فیلم لازانیا با بازی ارژنگ امیرفضلی در نقش یک زن بسیار لوند و بامزه پخش خواهد شد. دیگر هیچ اثری از آن حرف‌ها نیست. جریان فیلم آدم‌برفی صرفاً جزو خاطرات تلخ و شیرین گذشته شد. یادآور آنکه این کشور برای گسترش نگاه منطقی به مسائل، چه فراز و نشیب‌ها و چه دشواری‌هایی را پشت سر گذاشته است.

در چه سالی، ورود زنان به ورزشگاه‌ها جزو خاطرات تلخ و شیرین گذشته این کشور خواهد شد؟

▪️نوشته: فردین علیخواه|جامعه شناس
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
فیلم آدم برفی با بازی اکبر عبدی در سال 73 نشانه بارز تهاجم فرهنگی غرب و زمینه ساز انحراف جوانان تلقی شد./ عکس ارژنگ امیرفضلی در فیلم لازانیا در سال 97 دیده شد و گفته شد که چقدر بامزه است.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آهنگ عباس بهادری به نام گل می روید، که در سال 1372عده ای معتقد بودند جوانان را منحرف خواهد کرد و بیانگر تهاجم فرهنگی غرب است.