دوستان گرامی. ارائه نسخه صوتی نوشته ها، در کنار انتشار خود نوشته ها، تجربه ای است که شاید بعد از این بیشتر تکرار شود.

سلبریتیِ اصلاح‌گر، سلبریتی سوداگر

فردین علیخواه|گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان|
با اطمینان می‌توان گفت که رویکرد کلی مطالعات مختلف علوم اجتماعی به پدیده «سلبریتی» منفی است. نقد متفکران و پژوهشگران دربرگیرنده دو نکته است: سلبریتی‌ها فرهنگ مصرفی جامعه را دستکاری می‌کنند و به طور مشخص، فرهنگ مصرف‌گرایی را اشاعه می‌دهند که ولع و نمایش مصرف؛ ویژگی بارز آن است. دوم آنکه سلبریتی‌ها حواس مردم را از مسائل مهم جامعه پرت می‌کنند. در واقع آن‌ها به حفظ وضع موجود کمک می‌کنند و باعث می‌شوند تا توده مردم به ضعف‌های وضع موجود پی نبرند. در اینجا«مصرف‌گرایی» و «پرت کردن حواس» دو نقش اساسی سلبریتی‌ها فرض می‌شود. البته در نقد‌ها و تفسیر‌ها، این دو به شکلی، با یکدیگر ارتباط دارند. درگیر کردن توده مردم با مصرف، بریز و بپاش، و زندگی تجملی، یکی از راه‌هایی است که از آن طریق حواس‌پرتی رخ می‌دهد. باید توجه داشت که این نقد‌ها معمولاً بر اساس عملکرد سلبریتی‌هاست و نه نفسِ وجود آن‌ها در جامعه. سلبریتی‌ها؛ هستند و وجود دارند. مهم آن است که چه نقشی در جامعه ایفا می‌کنند.

با بررسی‌های مختلف می‌توان به این نتیجه رسید که تلقی بخش‌هایی از جامعه نسبت به سلبریتی تحقیرآمیز است. توضیح بیشتر آنکه، این پیش‌فرض وجود دارد که هر کس، سلبریتی است حتماً خوب نیست و هر کس خوب است حتماً سلبریتی نیست. گویی این دو همزمان نمی‌توانند در مجاورت هم قرار گیرند. خوب و سلبریتی با هم ناسازگارند. من نگاه کلی تحقیرآمیز به سلبریتی‌ها را نادرست می‌دانم. برای مثال، عادل فردوسی‌پور را یک سلبریتی می‌دانم ولی اطلاق سلبریتی به ایشان، جایگاه او را تضعیف نمی‌کند. عادل فردوسی‌پور(تا این لحظه) یک سلبریتیِ اصلاح‌گر(در مقابل سلبریتیِ سوداگر) است.

در مطالعات مربوط به سلبریتی، دو اصطلاح بسیار اهمیت دارد: نخست اصطلاح «مدیریت شهرت» و دیگری، «مدیریت اثرگذاری» است. معمولاً در جهان توسعه‌یافته، یا خود سلبریتی‌ها، و یا آژانس‌های حامی از شهرت و اثرگذاری آنان مراقبت می‌کنند. به همین دلیل است که معمولاً می‌گوییم سلبریتی ساخته می‌شود و سلبریتی، امری ذاتی نیست. سلبریتی‌ها می‌توانند تصمیم بگیرند، تأکید می‌کنم، می‌توانند تصمیم بگیرند که چه چهره‌ای از آنان در جامعه شکل بگیرد. البته همانطور که نیک می‌دانیم مدیریت شهرت، مانند سایر اقسام مدیریت، همیشه آنطور که سلبریتی‌ها یا آژانس‌های طرف مشورت‌شان پیش‌بینی می‌کنند پیش نمی‌رود. عملکرد یا رفتار یک سلبریتی ریسک‌پذیر است و می‌تواند زمینه زوال یا نابودی او را رقم زند. مثال اخیر برای این ادعا، مصاحبه ابراهیم حامدی(ابی) درباره اجرا نکردن ترانه خلیج فارس در کشورهای حاشیه خلیج فارس و واکنش‌های جامعه نسبت به او در ماه‌های اخیر است. مدیریت شهرت و مدیریت اثرگذاری، امری بسیار مهم برای سلبریتی‌هاست.

در ماه‌های اخیر اخبار مختلفی درباره فعالیت‌های علی دایی در رسانه‌های جمعی و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. من، به عنوان یک پژوهشگر اجتماعی علاقه‌مند به موضوع سلبریتی، اخبار ایشان و سایر چهره‌های مشهور ایرانی داخل و خارج از کشور را دنبال می‌کنم. علی دایی، به خوبی(تا این لحظه) از شهرت خود مراقبت کرده است. من فکر می‌کنم که او(و یا شاید مشاورانش) می‌داند شهرت چیست و در کجا باید از آن استفاده کرد. بررسی‌های پراکنده‌ام بیانگر آن است که افکار عمومی هم نسبت به عملکرد او نگاه مثبتی دارد. من علی دایی را نیز یک سلبریتی می‌دانم ولی یک سلبریتی که با وسواس از شهرت، محبوبیت و اثرگذاری خود مراقبت می‌کند. علی دایی هم(تا اینجا) یک سلبریتی اصلاح‌گر و سازنده بوده است.

در طول قرن بیستم، کم نبودند سلبریتی‌هایی که برای تغییرات مثبت اجتماعی گام‌هایی شایستۀ ‌توجه برداشتند. آنان تلاش کردند با تکیه بر جایگاه خود به عنوان سلبریتی، نگاه اهانت‌آمیز جامعه نسبت به کسانی که ایدز داشتند، نگاه جامعه نسبت به حیوانات و محیط زیست، نگاه جامعه نسبت به جنگ ویتنام را تغییر دهند.
سلبریتی بودن، فی نفسه به جایگاه یا منزلتی والا/پست در جامعه اشاره ندارد. ما نیازمند آن هستیم تا به عملکرد سلبریتی‌ها توجه کنیم و بر پایه عملکرد، آنان را به مخرب/ سازنده، اصلاح‌گر/سوداگر تقسیم نماییم.

پایان سخن آنکه، در رسانه های برخی از کشورها، هر سال سلبریتی‌ها بر اساس خدمت به جامعه، تحقق مسئولیت اجتماعی، و انعکاس دردها و رنج‌های مردم ارزیابی می‌شوند. این، ایده بدی نیست.
▪️آدرس کانال: @fardinalikhah
▪️ارسال نظر: @alikhahfardin

گفت‌وگو با فردین علیخواه، جامعه‌شناس، درباره ویدیوی منتشر شده از نوجوانان شیرازی

مدارای اجتماعی، راه حل جامعه در وضعیت فعلی است


منبع: خبرآنلاین. 7 تیر 1401
▪️▪️مهسا بهادری: روز پنج‌شنبه، دوم تیر بود که ویدیویی در فضای مجازی منتشر شد و حواشی و واکنش‌های مربوط به آن هم کم نبود. وقتی ویدیو منتشر شده را تماشا می‌کنیم، در نگاه اول با قطعیت حکم می‌دهیم که این محتوا مربوط به یک کشور مسلمان، یا دست‌کم ایران نیست. دخترانی که هیچ پوششی روی سرشان نیست و پسران جوانی که سیگار به دست کنار دختران ایستاده‌اند. البته بیش‌تر از این موارد پوشش این نوجوانان جالب توجه است. لباس‌هایی با بزرگ‌ترین سایز ممکن که نماد‌های مختلفی از جمله چشم، اسکلت، مثلث و... روی آن‌ها نقش بسته است. نماد‌هایی که شاید تعداد کمی از آن نوجوانان معنای آن را بدانند اما بخاطر جذابیتش با آغوش باز از آن استقبال کرده‌اند. کمی از ویدیو که جلو می‌رود، دور گردن چند دختر شال به چشم می‌خورد. کمی با دقت‌تر که به ماشین‌های در حال تردد در خیابان نگاه می‌کنیم، ماشین‌های تولید داخل به چشممان می‌خورد، اما کماکان اصرار داریم که نپذیریم این فیلم مربوط به نوجوانان ایرانی است. تا اینکه فرماندار شیراز تیر خلاص را می‌زند و با تأیید ویدیو اعلام می‌کند، مکان موجود در ویدیو مهم‌ترین بلوار شهر شیراز، یعنی بلوار شهید چمران است. پس از این تأییدیه مدیرکل حوزه اجتماعی و فرهنگی استان فارس این تجمع را بسیار ناشایست دانسته و آن را محکوم کرد و از برخورد قانونی با این افرادخبر داد.

استاندار فارس نیز اعلام کرد بی‌تفاوتی‌های گذشته باعث شده که بیماری ریشه‌ای در بدنه جامعه به وجود بیاید و این موضوع مربوط به یکی دو روز اخیر نیست. او با اشاره به اینکه این اتفاقات در‌ شأن مردم شهیدپرور شیرازی نیست گفت که بر اساس قانون باید با عوامل این تجمع برخورد شود و از نظرشان منطقی‌ترین نحوه برخورد با این نوجوانان اقدام به دستگیری آن‌ها است. اما نکته اصلی این است که چرا شاهد شکل گرفتن چنین رفتار‌ها و پوشش‌هایی در جامعه هستیم؟ چگونه می‌توان با این رفتار‌ها مواجه شد؟ آیا زمان زیادی است که این تغییرات در جامعه شکل گرفته؟ و آیا مسئولین نظارتی و نهاد‌های فرهنگی متوجه این موضوع هستند؟

برای رسیدن به پاسخ این سوال‌ها سراغ فردین علیخواه، عضو گروه جامعه‌شناسی دانشگاه گیلان رفتیم تا این موضوع را بررسی کنیم.

✅✅با انتشار ویدیو نوجوانان شیرازی ما با چه پدیده اجتماعی مواجه هستیم؟

واقعیت آن است که من با دیدن حضور نوجوانان در فضا‌های شهری خوشحال می‌شوم. در طول سال‌های قبل، در اغلب نوشته‌ها و سخنرانی‌هایم درباره چیزی ابراز نگرانی کردم که آن، «مهاجرت از استریت به اسکرین» بود. ببخشید که از کلمات انگلیسی استفاده می کنم. منظورم مهاجرت از خیابان به صفحه نمایش گوشی یا کامپیوتر است. این امر تبعات مختلفی دربر دارد. برای مثال می‌توان به محدود شدن زندگی به فضای آنلاین و اختلال در روند اجتماعی‌شدن اشاره کرد. حالا اتفاقی که در حال رخ دادن است، مهاجرت معکوس از اسکرین به سوی استریت است. در موقعیت جدید شاهد هستیم که نوجوانان به دنبال فتح خیابان‌های شهر و میادین شهری هستند. این موضوع فی نفسه بد نیست.

آن‌ها می‌خواهند امضای خودشان را بر فضا‌های عمومی شهری حک کنند. در عرصه سیاست هم ما شاهد مهاجرت معکوس از اسکرین به سوی استریت هستیم. گروه‌های اجتماعی ناراضی، نظیر بازنشستگان یا معلمان به جای آنکه از طریق لایک کردن، نارضایتی خودشان را اعلام کنند، ترجیح می‌دهند مقابل سازمان‌های دولتی مسئول تجمع کنند. نوجوانان نیز گویا تصمیم گرفته‌اند به جای آنکه هویت‌های متمایز خود را در صفحات اینستاگرام به رخ بکشند، آن‌را به خیابان و صحنه جامعه بیاورند. این اتفاق، مثبت است. هر چقدر، چه نوجوانان و چه سایر گروه‌های اجتماعی، این امکان را داشته باشند که رفتار‌های اجتماعی و فرهنگی‌شان را به صحنه‌های عمومی بیاورند و به دیگران نشان دهند، مثبت است.
ادامه در صفحه بعد👇🏽
▪️@fardinalikhah

ادامه مصاحبه:
مدارای اجتماعی، راه حل جامعه در وضعیت فعلی است

در موضوع دورهمی نوجوانان شیرازی، (من ترجیح می‌دهم به عمد حتی از کلمه مسأله استفاده نکنم چون آن‌را مسأله نمی‌بینم) مشاهده شد که برخی از مسئولان گفتند نهاد‌ها و دستگاه‌های فرهنگی در طول سال‌های متمادی کم‌کاری کرده‌اند و ضعف‌ها متوجه آنان است. من می‌گویم این نهاد‌ها به هیچ وجه کم‌کاری نکرده‌اند. در مطالعات اجتماعی اصطلاحی داریم با عنوان (oversocialization) که ترجمه تحت‌اللفظی آن می‌شود، اجتماعی کردن بیش از حد، یعنی وقتی اجتماعی کردن، به آستانه لبریز شدن برسد. به نظر من این نهاد‌ها این کار را انجام داده‌اند یعنی نه تنها کم‌کاری نکرده‌اند بلکه نوجوانان را با تبلیغات ایدئولوژیک و عقیدتی خود خفه کرده‌اند. ببخشید من این تعبیر را استفاده کردم چون کلمه‌ای بهتر از این نمی‌تواند بیانگر وضع فعلی باشد.

این نهاد‌ها باید از خودشان این سوال را بپرسند که چرا ما تمام قوا و نیروی مالی و فکری‌مان را به‌کار گرفتیم تا نوجوانانی مؤمن پرورش دهیم ولی حاصل، این‌گونه شد؟ آنان به سمت تحلیل کم‌کاری نروند بلکه به سمت آسیب‌شناسی پرکاری و آسیب‌شناسی «حمله با تمام قوا به عرصه فرهنگ» بروند. این بیشتر می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا پاسخ خود را بیابند.

نوجوانان مانند سایر گروه‌های اجتماعی در این کشور تغییر کرده‌اند. آنان جسورتر شده‌اند. شما بگویید کدام گروه اجتماعی در این کشور تغییر نکرده است؟ به دختران باحجاب در شهر نگاه کنید. به کوله پشتی‌ای که پشت‌شان انداخته‌اند، به ساعت برندی که در دست دارند، به کتانی‌هایی که با شلوار جین و سرآستین خود ست کرده‌اند، به آرایش مد روزی که دارند و به کافه‌هایی در شهر که ‌می‌روند. این‌ها تغییر نیست؟ منظورم آن است که دختران باحجاب در خانواده‌های مذهبی هم تغییر کرده‌اند چون به زمان اکنون تعلق دارند. این روز‌ها دختران باحجاب و چادری می‌بینم که در کافه‌های شهر سیگار می‌کشند. این‌ها تغییر نیست؟ می‌خواهم این را بگویم که در جامعه فعلی ایران، همه گروه‌های اجتماعی تغییر کرده‌اند و فقط این مسئولان هستند که چشم‌های خود را نسبت به تغییرات بسته‌اند و هنوز هم به فکر راه انداختن خط تولید انسان استاندارد هستند.

من به عنوان یک پژوهشگر اجتماعی مشفقانه و صادقانه می‌گویم. با انسداد نمی‌توان به سراغ پدیده‌های فرهنگی و اجتماعی رفت. جامعه ایران هم اکنون بسیار متکثر شده است. ما سبک‌های مختلف زندگی داریم. مسئولان اگر به دنبال ثبات اجتماعی هستند، به جای تبلیغ یک سبک زندگی که کانون آن انسان سربه‌راه است، به مردم، مُدارای اجتماعی نسبت به سبک‌های مختلف زندگی را آموزش دهند. انسان‌های متفاوت باید یاد بگیرند که با صلح کنار همدیگر زندگی کنند و همدیگر را بپذیرند. این به قوام و استحکام جامعه کمک می‌کند. من خوب هستم و تو بد، دیگر کارساز نیست. گناه‌اندیشی در سیاست‌های فرهنگی، به نظرم کارساز نیست.

✅✅آقای علیخواه فکر می‌کنید این تغییر و به روز شدن ممکن است ناشی از تأثیرپذیری از گروه‌هایی مانند بی‌تی اس باشد؟ ببینید اگر دقت کرده باشید، آن پوشش‌هایی که دیدیم بی‌شباهت و حتی کم شباهت به پوشش اعضای آن گروه موسیقی نبود. شما این تأثیر‌پذیری را قبول دارید؟

بدون تردید تأثیرپذیری وجود دارد. این روز‌ها گروه‌های پاپ کره‌ای در زندگی نوجوانان ایرانی حضوری جدی دارند و تحقیقات مختلف هم این را نشان می‌دهند. ولی باز من این را در چارچوب حال و هوا و اتمسفر حاکم بر دوران نوجوانی می‌بینم و می‌فهمم. نمی‌خواهم نگاه تحقیرآمیز به نوجوانان داشته باشم که این را می گویم. من هم وقتی نوجوان بودم به دنبال قهرمان زندگی‌ام می‌گشتم. در دوران ما در دهه شصت هم راکی، رمبو، آرنولد، موزیک بریک دانس و موزیک هندی بود. در نسل‌های قبل‌تر هم قهرمانان دیگری حضور داشتند. راستش من این را مسأله نمی‌بینم. این نوجوانان پاپ کره‌ای دوست دارند. البته مانند هر پدیده دیگری اگر این شیفتگی منجر به آن شود که زندگی روزانه فرد تحت الشعاع قرار گیرد باید نگران بود. باید توجه کنیم که خیلی از اوقات سبک‌های موسیقایی نیز می‌توانند بیانگر حرف و پیام باشند.

در قرن بیستم این موضوع درباره موسیقی‌ هیپ‌هاپ وجود داشت. گرایش جوانان سیاه پوست حاشیه‌نشین به این سبک از موسیقی، به باور برخی از جامعه‌شناسان واکنشی بود به در حاشیه بودن، یا نادیده گرفته شدن این افراد توسط طبقه متوسط جامعه. آنان فکر کردند که با موسیقی می‌توانند در مقابل طبقه متوسط عرض اندام کنند. همانطور که گفتم دنیای جدید، دنیای رقابت و رفاقت هویت‌هاست. هویت‌ها در دنیای جدید با هم بده بستان دارند. چیزی می‌دهند و چیزی قرض می‌گیرند. گرایش به موسیقی کره ای را هم می توان از این زاویه دید.
ادامه در صفحه بعد👇🏽
▪️@fardinalikhah

ادامه مصاحبه
مدارای اجتماعی، راه حل جامعه در وضعیت فعلی است

✅✅از زاویه دیگری ماجرا را نگاه کنیم، به هر حال اگر این نوع پوشش مورد پسند افراد جامعه نیست، چگونه باید با آن برخورد شود، صداو سیما، سینما، تئاتر(در کل نهاد‌های فرهنگی ما) تا کنون نتوانسته‌اند کاری انجام دهند. این مسأله یا باید مورد پذیرش قرار گیرد یا باید با آن برخورد شود، راهکار پیشنهادی چیست؟

من فکر می‌کنم ما نیاز داریم تا از ابتدا تعریف کنیم که چه چیز مسأله است و از نگاه چه کسانی مسأله است. شاید ما در تعریف چیستی مسأله دچار اشتباه باشیم. بگذارید مثال بزنم. یکی از دانشجویان قدیمی من تعریف می‌کرد که در یکی از مراکز امنیت اخلاقی، پلیس با خانواده‌ها تماس می‌گرفت و خبر بازداشت فرزندشان را در مهمانی به آن‌ها می‌داد. او می‌گفت که تقریباً تمام خانواده‌ها می‌گفتند که حضور دخترشان در مهمانی با اطلاع آنان بوده است و با این موضوع هم هیچ مشکلی ندارند. منظورم از این مثال آن است که جامعه ایران تغییر کرده است. متأسفانه آنچه مردم آن را شادی می‌دانند، حکومت برنمی‌تابد و آنچه حکومت نشاط(و نه شادی) تعریف می‌کند برای مردم کسالت‌آور و یا ایدئولوژیک است. باز هم می‌گویم. مُدارای اجتماعی نسبت به دیگریِ متفاوت، راه حل جامعه در وضعیت فعلی است. همانطور که گفتم سیاست‌های فرهنگی در دوران جدید، برای نسل جدید، باید به سمت مفاهمه، گفت‌وگو و مُدارای اجتماعی برود. مدارس به دانش‌آموزان یاد بدهند که نسبت به دیگریِ متفاوت، مُدارا داشته باشند.

✅✅اگر برخورد نشود، موضوعات و عقاید دینی و مذهبی در یک جامعه اسلامی زیر سوال می‌رود یا خیر؟ و اگر برخورد شود، به آزادی فردی افراد لطمه وارد می‌شود؟

این جمله معروف را همه شنیده‌ایم که هر نسلی باید امکان و فرصت آن‌را داشته باشد تا زندگی خودش را بسازد. من فکر می‌کنم که مفاهمه و درک متقابل در سطح جامعه، و کوتاه آمدن حکومت از دخالت در امور فرهنگی جامعه راه برون رفت از تنگنا‌های فعلی جامعه ایران است. مگر کشور‌های همسایه ایران مسلمان نیستند؟ مگر آن‌ها مسلمان ندارند. بگذارید من به پژوهشی اشاره کنم که نتایج آن به زودی در قالب مقاله‌ای منتشر خواهد شد. در آن پژوهش با دختران باحجاب مصاحبه‌های عمیق انجام داده‌ایم. دخترانی که من آن‌ها را نسل (تری. این. وان) نامیده‌ام. جالب‌ترین نکته این مصاحبه‌ها آن بود که اغلب مصاحبه شوندگان تحقیق، نگاه فردگرایانه و توأم با مهربانی و مفاهمه به هویت‌های متفاوت با خودشان داشتند. آنان حجاب را یک انتخاب شخصی می‌دانستند و معتقد نبودند که در این خصوص باید تحمیلی در کار باشد. این یعنی نسل جدید خانواده‌های مذهبی هم دیگر مانند والدین سنتی‌شان و به ویژه مانند حکومت فکر نمی‌کنند. حداقل من در دانشگاه، شاهد دوستی دانشجویان غیرمذهبی با دانشجویان مذهبی هستم و مشکلی هم بین آنها وجود ندارد. فکر می‌کنم ما نیاز به درک متقابل گروه‌های اجتماعی نسبت به یکدیگر داریم.
▪️@fardinalikhah

https://www.khabaronline.ir/news/1647298/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%85%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%BE%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C


..............................

مطلب زیر امروز در خبرآنلاین(خبرگزاری تحلیلی ایران) منتشر شده است👇🏽👇🏽

سیاست دگرناپذیری و دگرزدایی

تنوع اجتماعی به درجات مختلف، کم و بیش در همه جوامع وجود دارد. برخی از جوامع دارای تنوع بسیار و برخی دیگر، تنوع کمتری دارند؛ منظور آنکه، در جامعه‌ای تنوع قومی، در جامعه‌ای دیگر تنوع دینی و در جامعه‌ای دیگر تنوع سبک‌های زندگی بیشتر است.

هر کدام از ویژگی‌های یادشده به شکلی بالقوه، زمینه‌ساز تضاد‌ها و تنش‌های اجتماعی‌اند. برای مثال قومیت یا دین، طبقه اجتماعی یا جنسیت را در نظر بگیرید. در صورت ضعف نهاد‌های اجتماعی و متفکران یک جامعه در ترویج «دگرپذیری»، تنوع اجتماعی می‌تواند به کشمکش‌هایی بی‌سرانجام سوق یابند. از گذشته‌های دور که بگذریم، در تاریخ معاصر نمونه‌ها فراوان‌اند.

از اصطلاح «دگرپذیری» استفاده کردم. آن سوی دگرپذیری، که وضعیتی مطلوب است، «دگرناپذیری» قرار دارد که بیانگر وضعیتی زیان‌بخش است. در دگرناپذیری ایجاد مرز و دیوار بین «ما» و «دیگری» بسیار حیاتی می‌شود. یک «ما» وجود دارد که فرض می‌شود یکدست، متحد و دارای عقیده‌ای واحد است و یک «دیگری» که دشمن، و برای آن «ما» تهدید است. «دیگری» همواره طرد می‌شود چون جزو «ما» و «مانند ما» نیست. به «ما» و «مانند» ما دقت کنید. او، یعنی دیگری چون مانند ما نیست پس به‌یقین جزو ما هم نیست.

در کشور‌های توسعه‌یافته به دلیل تنوع اجتماعی، همواره دغدغه «ادغام اجتماعی» وجود داشته است و این پرسش که چه سیاست‌ها و سازوکار‌هایی اتخاذ شود تا مرز بین «ما» و «دیگری» در جامعه کاهش یابد. چه سیاست‌هایی اتخاذ شود تا شکاف بین «ما‌ها» و «دیگری‌هایی» که احتمالا خاستگاه دینی، قومیتی، جنسیتی، و طبقاتی دارند یا ناشی از سبک زندگی‌اند به کمترین میزان ممکن کاهش یابد و گروه‌های مختلف اجتماعی، دگرپذیر شوند و با خویشتنداری در کنار هم زندگی کنند. در این زمینه، نهاد‌های مختلف اجتماعی تلاش می‌کنند تا مدارای اجتماعی را اشاعه دهند چرا که خوب می‌دانند گسترش دگرناپذیری بدون شک جامعه را به سوی «دگرزنی»، و «دگرکُشی» سوق می‌دهد. تاریخ به آنان آموخته است که گسترش دگرناپذیری، تمام گروهها، چه صاحب قدرت و چه فاقد قدرت را، به سوی نابودی خواهد کشاند.

در روز‌های اخیر با دقت اخبار خط و نشان تحقیرآمیز و البته حیرت‌انگیز نهاد‌های مختلف رسمی را که این روز‌ها اغلب نام «قرارگاه» به خود گرفته‌اند دنبال می‌کنم. در زمینه گسترش قهری آنچه حاکمیت مطلوب فرض می‌کند در شبکه‌های اجتماعی عکس‌هایی هم منتشر شده است که بیش از پیش هر پژوهشگر مسائل اجتماعی را آزرده‌خاطر می‌سازد. به یاد دارم که ایجاد «قرارگاه» از مسأله دیش‌های ماهواره‌ای شروع شد. حداقل همین یک نمونه می‌تواند موفقیت یا شکست ایجاد قرارگاه جهت مواجهه با پدیده‌های فرهنگی و اجتماعی را نشان دهد.

متأسفانه در ماه‌های اخیر در عرصه‌های مختلف شاهد سوق یافتن «سیاست دگرناپذیری» که متأسفانه همواره وجود داشته است به سوی «سیاست دگرزدایی» هستیم. من تلفیق سیاست دگرناپذیری و دگرزنی در سطح جامعه را وضعیتی می‌دانم که آنرا «دگرزدایی» می‌نامم. هر کس که مانند «ما» نیست و سبک زندگی مورد نظر ما را ندارد باید از سطح شهر‌ها زدوده شود. در این سیاست، «دیگریِ متفاوت» عنصری مخرب تلقی می‌شود و شهر‌ها را باید از وجود آنان پالایش کرد.

به عنوان پژوهشگر اجتماعی این سطرها را مشفقانه می‌نویسم. تجارب سایر کشور‌ها، حتی کشور‌های همسایه ایران، می‌تواند نقشه راه نهاد‌های رسمی و حاکمیتی باشد. گسترش «سیاست دگرزدایی» در بلندمدت پیامد‌های بسیارناگواری برای کشور به همراه خواهد داشت. در هر صورت گروههایی که هدف این سیاست‌ها هستند واکنش نشان خواهند داد و آنان نیز به اجبار در دامن سیاست نامطلوب دگرزدایی خواهند افتاد. نمونه‌های آنرا در برخی از اعتراضات سال‌های اخیر شاهد بوده‌ایم. خشم‌هایی که انباشته شده و به‌ناگاه سر باز می‌کنند.

توجه شود که هر گروه اجتماعی خودش را «ما» و در مقابل «دیگری» می‌بیند و این امر مختص تنها یک گروه نیست. هنر، ذکاوت و فضیلت یک حکومت آن است که با گسترش دگرپذیری در جامعه، زمینه زندگی صلح‌آمیز افرادِ متفاوت با همدیگر را در کنار یکدیگر فراهم آورد. این، شاه‌کلید حکمرانیِ خوب است. روندی که همواره در جمهوری اسلامی نادیده گرفته شده است.

نکته حیرت‌انگیز آن است که حاکمیت در سیاست خارجی با ساختن یک «ما» در مقابل «دیگری» مدام از کلمه «ملت» استفاده می‌کند و ناباورانه در سیاست داخلی نیز همان استراتژی را پی می‌گیرد و با تعریف یک «ما» در مقابل «دیگری» در داخلِ همان «ملت» دودستگی ایجاد می‌کند.

کوتاه آنکه، ای کاش تغییر جامعه ایران را بپذیرید.

▪️فردین علیخواه-عضو گروه جامعه‌شناسی دانشگاه گیلان
✅تلگرام و اینستاگرام نویسنده: @fardinalikhah

نگارش متن: فردین علیخواه
تنظیم و اجرا: مهدی جلیل آرازی
منبع: کانال تلگرام @fardinalikhah

موسیقی ها:
Richard Clyderman, A comme Amour
Vangelis, Nocturnal Promenade
Balmorhea, remberence

مطلب زیر قبلا هم در کانال منتشر شده است و یکی از نوشته هایی است که در رسانه های جمعی بسیار مورد استقبال قرار گرفت. از آنجایی که مسائل اجتماعی در ایران هیچ وقت حل نمی شوند بلکه فقط اخبار آنها از نظر اهمیت بالا و پایین می شود دوباره آنرا منتشر می کنم.👇🏽👇🏽

🌱و من مدام تصمیم می‌گرفتم و صدایی در ذهنم می‌پیچید 🌱

◀️ فردین علیخواه-عضو گروه جامعه‌شناسی دانشگاه گیلان
با اتوبوس به سمت یکی از شهر‌های شمالی کشور می‌رفتم و مشغول مطالعۀ کتابی بودم. دو دختر نوجوان در صندلی جلو نشسته بودند و با یک آهنگِ دیس‌دیس‌دار سرشان را به چپ و راست تکان می‌دادند و با خوانندۀ آهنگ می‌خواندند! ترانه را کامل حفظ بودند. از لای دو صندلی به آن‌ها نگاه کردم. دو نفرشان از یک هدفون استفاده می‌کردند و هرکدامشان یکی از گوشی‌ها را در گوشش داشت. شدیداً غرقِ دنیای خودشان بودند. من نمی‌توانستم مطالعه کنم. چون علاوه بر آنکه صدای زیری از هدفون به گوشم می‌رسید آن‌ها هم با آهنگ زمزمه می‌کردند! با خودم درگیر بودم که به آن‌ها تذکر بدهم یا نه. البته من با کلمۀ تذکر مشکل جدی دارم چون برایم تداعی‌کنندۀ خط کش استیل، مداد لای انگشت و یا زدن دستبند به دست است! خودم را قانع کردم که تذکر که نه، ولی خواهش کنم که مراعات کنند.

از خودم پرسیدم که چگونه بگویم و چه بگویم؟ این خیلی مهم است. سناریو‌های مختلفی از ذهنم عبور کرد. چون در سن حسّاسی بودند نمی‌خواستم که از واکنش من ناراحت شوند. هر بار تصمیم می‌گرفتم بلند شوم و خواسته‌ام را بیان کنم صدایی در درونم شروع به حرف زدن می‌کرد:

"خودمانیم. اگر این دو دختر، پسر بودند بازهم از آن‌ها می‌خواستی که مراعات کنند؟ مطمئن هستی که با دختر بودن آنان مشکل نداری و مسله جنسیت در میان نیست؟ مطمئن هستی که هنجار‌های سنّتی حاکم بر جامعه که این رفتار‌ها را برای دختران نمی‌پسندد دلیل واکنش تو نیست؟ واقعاً اگر این دو نفر پسر بودند مانند مادربزرگ خدابیامرزت که فقط وقتی پسر‌ها می‌خندیدند می‌گفت "خدایا دل همه جوانان را شاد کن" از خندۀ آنان خوشحال نمی‌شدی؟

خودم را قانع کردم که این حرف‌ها نیست و تصمیم گرفتم که خواسته‌ام را بگویم. باز صدایی در درونم شروع به حرف زدن کرد:
"واقعاً صدای آن‌ها مزاحم توست؟ بیا صادق باشیم. آیا تو به حال آن‌ها غبطه نمی‌خوری؟ به حال آن‌ها حسودیت نمی‌شود؟ نسل خودت را با نسل آن‌ها مقایسه نمی‌کنی؟ نسل تو مدام خودش را سانسور کرد. خودش نبود و جامعه مدام خواسته‌ها و انتظاراتش را به او تحمیل کرد. آیا مطمئن هستی که عقده‌های سرکوب‌شده‌ات دلیل تذکر تو نیست؟ "

خودم را قانع کردم که این‌طور نیست. باز صدایی در درونم شروع به حرف زدن کرد:
"یادت هست در یکی از کشور‌های اروپایی دو دختر جوان را دیدی که با آهنگی زمزمه می‌کردند و گفتی که در اروپا چقدر جوانان شادند و جوانان کشور من چقدر غمگین. حالا که شادی جوانان کشورت را می‌بینی می‌خواهی به آن‌ها تذکر بدهی، خجالت نمی‌کشی تو؟ "

و من مدام تصمیم می‌گرفتم و صدایی در ذهنم می‌پیچید:
-"مطمئن هستی که همین برخورد‌های به‌ظاهر کوچک تو، به‌تدریج این جوانان را به نتیجه‌گیری‌های کلی و جدی نخواهد رساند: این نتیجه که "ایران جای زندگی نیست! "
-"مطمئن هستی که تذکر تو آن‌ها را عاشق غرب نخواهد کرد یا آرزوی زندگی در غرب را بر دل آنان نخواهد گذاشت؟ باعث نخواهد شد که مانند میلیون‌ها ایرانی که رفته‌اند آنان نیز عزمشان را برای مهاجرت جزم کنند؟ باعث نخواهد شد که با حسرت به مجریان جوان و خندان شبکۀ من و تو خیره شوند؟ "

-نمی‌توانی تحمل‌ات را کمی بالا ببری و جوانی آن‌ها را درک کنی، طوری که تو مطالعه کنی و آن‌ها هم جوانی کنند؟

-چگونه می‌خواهی به آن‌ها بگویی؟ آیا می‌خواهی از جایت بلند شوی و بگویی؟ اگر بایستی و بگویی توجه مسافران دیگر به موضوع جلب خواهد شد و ممکن است غرور آن‌ها بشکند. ممکن است ضربه روانی بخورند. مثل نسل خودت که خیلی جا‌ها به او خیلی بد تذکر دادند و عقده‌ای شد، افسرده شد، نابود شد. بهتر نیست از لای صندلی بگویی؟ اگر نشسته باشی و سرت را به جلو خم کنی بیشتر بیانگر خواهش و تواضع خواهد بود. احتمال اینکه آن‌ها هم ناراحت شوند هم خیلی کمتر می‌شود.

-چگونه می‌خواهی بگویی که متوجه شوند یک مسأله مدنی و شهروندی مطرح است و نه مسأله‌ای ایدئولوژیک. اینکه تصور نکنند تو آدم متعصبی هستی یا می خواهی «ارشاد» شان کنی.
و...
بعد از آنکه عزمم را برای گفتن جزم کردم سرم را از لای صندلی به جلو خم کردم تا خواهشم را مطرح کنم. واقعاً این بار می‌خواستم بگویم. دیدم هر دو خوابند! ضبط هم خاموش است! کمی صبوری و تحمل من می‌توانست مشکل را حل کند.
▪️▪️این مطلب یکی از نوشته‌هایی است که در کتاب زیر منتشر شده است. اگر به خواندن چنین متن‌هایی علاقه دارید می‌توانید کتاب زیر را تهیه کنید:
-فردین علیخواه-تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند. نشر هنوز.

✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin

گل رز در مترو، گشت ارشاد در بیرون؟

در رسانه‌ها خواندم که در برخی از ایستگاه‌های متروی شهر تهران با هدف «ترویج فرهنگ عفاف و حجاب و سبک زندگی اسلامی» کیوسک‌هایی به نام « ایستگاه عاشقی» ایجاد شده است. مدیران شهرداری هم در مصاحبه با رسانه‌ها از «راه‌اندازی» و «بهره‌برداریِ» این ایستگاه‌ها گفته‌اند و طبق معمول آمار دقیق هم داده‌اند. می‌توان حدس زد که مدیران آن کارمندان در پایان هر ماه، در جلسات اداری، به مدیران رده بالاتر گزارش بدهند که چند شاخه گل رز ، به تفکیک به چند زن بدحجاب و به چند زن بی‌حجاب داده شده است.

در این خصوص چند نکته وجود دارد. آن کارمندان، با لبخند به زنان مسافری که آنها(البته شاید) و حاکمیت آنان را بدحجاب یا بی‌حجاب می‌دانند گل می‌دهند. در پَس چنین عملی، پیامی آشکار نهفته است. این پیام با وجود آنکه پنهان است و به زبان آورده نمی‌شود ولی به روشنی استنباط می‌شود. در اینجا آن پیامی که به زبان نمی‌آید مهم‌تر از پیامی است که در ظاهر قرار است منتقل شود: «ما می‌خواهیم سبک زندگی‌ای در جامعه حاکم باشد که ما تشخیص داده‌ایم برای شما درست است. ما خودمان نشسته‌ایم و از بین سبک‌های مختلف زندگی، که پوشش هم جزو آن است، برای شما انتخاب کرده‌ایم. شما هم به هر حال باید انتخاب ما را قبول کنید. به شما لبخند و گل هدیه می‌دهیم که با حس خوبی، انتخابی را که ما برای شما کرده‌ایم و اطمینان داریم به صلاح‌تان است بپذیرید. بدون تردید ما خوب، و شما هم خوب؛ ولی ناآگاه هستید. ما در مسیر درست و شما در مسیر انحراف هستید».

بیایید فرض کنیم که برخی از آن زنان که ایستگاه عاشقی آنان را بدحجاب یا بی‌حجاب تشخیص داده است لبخند بزنند، گل را بگیرند و به راه خود ادامه دهند. وقتی از ایستگاه مترو خارج می‌شوند چه چیز می‌بینند؟ یک یا دو ون گشت ارشاد در مقابل ایستگاه به انتظار همان زنان، پارک شده است! پلیس، باتوم، بیسیم، اسلحه، دستبند، و نگاه وراندازانه به همان زنان! پرسش آن است. آخر چگونه می‌شود فاصله بین این دو اتفاق این قدر نزدیک باشد؟ این زنان چگونه می توانند به آن گل اعتماد کنند؟ چگونه می توانند آن لبخند را باورپذیر بدانند و قانع شوند که قرار است با پدیده‌های فرهنگی، به شیوه‌ای فرهنگی (و نه سرهنگی) برخورد شود؟

قبلا بار‌ها و بار‌ها از این نوع برنامه‌ها اجرا شده است. سابقه آنرا به آسانی می توان در اینترنت جستجو کرد. منظور آنکه، برای ترویج «فرهنگ عفاف و حجاب» کارمندانی آمده‌اند و در معابر عمومی شهر به زنان گل داده‌اند و البته، حداقل طبق شواهد زندگی روزمره، جامعه مسیر دیگری رفته است که اگر غیر از این بود شاهد این میزان از سخت‌گیری‌ها توسط حاکمیت نبودیم. بدون تردید، وقتی در کنار گل رز، پلیسِ دستبند‌به‌دست به انتظار نشسته است این اقدامات اثرگذار نخواهد بود که هیچ، نتیجه عکس هم خواهد داد. کار فرهنگی در جایی مؤثر است که انسان‌ها امکان انتخاب داشته باشند.

کار فرهنگی در جایی مؤثر است که دو طرف ابتدا همدیگر را به رسمیت بشناسند، همدیگر را در جایگاهی مساوی ببینند و به ویژه نهاد‌های رسمی به شیوه‌های مختلف هوادار همه‌جانبه یکی از طرفین نباشند. در غیر این صورت، همه چیز خواست و امری حکومتی تلقی می‌شود.

هویت در جهان امروز، موضوعی رقابتی است. هویت‌ها اشاعه می‌یابند ولی نه با زور و تهدید و ایجاد هراس. گروه‌های مختلف در سطح جامعه هویت‌شان را تبلیغ و ترویج می‌کنند و افراد، می‌شنوند، می‌بینند و بعد اگر خواستند انتخاب می‌کنند یا نمی‌کنند. اتخاذ سیاست « دگر ناپذیری» و «دگر زدایی» شیوه‌ای غلط در مواجه با دیگرانِ متفاوت است که جز فروپاشی انسجام اجتماعی، اثر دیگری ندارد.

اگر می‌خواهید کار فرهنگی کنید ابتدا «دگر‌پذیر» شوید، بعد پلیس و دستبند را از کار فرهنگی حذف کنید، و بعد در یک موقعیت برابر و منصفانه آنچه را خوب می‌پندارید با مهربانی تبلیغ کنید. انتخاب آنچه شما تبلیغ می کنید را به انسان‌های خودمختار و مستقل بسپارید. هر شیوه ای به جز آنچه گفته شد کاملا بی‌اثر خواهد بود.
منبع:سایت خبری عصر ایران

▪️فردین علیخواه|عضو گروه جامعه‌شناسی دانشگاه گیلان
▪️آدرس نویسنده در تلگرام و اینستاگرام: @fardinalikhah

مطلب زیر قبلا هم یکبار در کانال منتشر شده است👇🏽

بحران «بی‌هدفیِ مشترک»

از آشنایان، که زوجی تحصیل کرده‌اند، دو دختر هشت و یازده ساله دارند. گاهی آنها را به خانه مادر بزرگشان می برند و کودکان با فشار و اصرار شب را در کنار مادر بزرگ مهربان می گذرانند و به خانه برنمی گردند. می گویند: شب هایی که دختران در خانه نیستند به معنای واقعی کلمه دچار یأس فلسفی و بی‌معنایی در زندگی می شوند. در خانه بی هدف راه می روند، حواس‌شان نیست و گاهی با همدیگر برخورد می کنند، بی جهت به همدیگر گیر می دهند، مدام با خانه مادر بزرگ تماس می گیرند، و در کل نمی دانند که در نبود دختران حتی نسبت شان با همدیگر چیست و چرا با هم اند!

هر چند طبق آمار، بخش قابل توجهی از طلاق ها در پنج و ده سال نخست پس از ازدواج رخ می دهد ولی به این معنا نیست که زوج هایی با بیست یا سی سال زندگی مشترک از هم جدا نمی شوند. مصاحبه های پراکنده ام با بعضی از زوج ها که طلاق در سنین بالا یا به تعبیری «طلاقِ پس از استقلال فرزند» را تجربه کرده اند بیانگر آن است که پس از استقلال اقتصادی و مکانی فرزندان، گَردِ بحران «بی هدفی مشترک» بر خانه پاشیده می شود. در این وضعیت زوج های کهنه‌کار و پا‌به‌سن‌گذاشته همچون پرستاران کودکی می مانند که با بزرگ شدن او باید چمدان خود را ببندند و با میزبان خداحافظی کنند. یادآوری می کنم که این امر گمانی جامعه شناختی و تنها یکی از دلایل طلاق در بین زوج های قدیمی است و شناخت بیشتر آن تحقیقات میدانی وسیعی را می طلبد.

هر چند در جهان جدید نقش پدری(1) و نقش مادری(2) در مقایسه با گذشته رفته‌رفته وسیع تر گشته به طوری که برخی محققان جهان جدید را جهان والدین مضطرب می نامند ولی دوشادوش آن، دیدگاههایی نیز بیان می شوند که مردان و زنان را به تجربه لذت ها و خوشی های مشترک و ایجاد فضایی برای خود- جدا از نقش پدری و مادری شان -دعوت می کنند. نکته آن است که در جهان جدید به طور خاص از سه پروژه صحبت به میان می آید: نخست پروژه «خود»(من نباید خودم را فراموش کنم)، پروژه زندگی مشترک (من و همسرم باید لذت ها و فضای خاص خودمان را داشته باشیم) و سوم پروژه فرزندان(ما به عنوان والدین وظیفه خطیری بر عهده داریم). بی تردید حفظ تعادل بین این سه عرصه آسان نیست.

طلاقِ پس از استقلال فرزند بیانگر زوج هایی است که تمام تخم مرغ هایشان را تنها در یک سبد گذاشته اند. در اینجا پس از رفتن فرزندان توجیه این گروه از زوج ها برای بودن در کنار هم ضعیف می شود و بی اساس نیست اگر بگوییم که حتی گاهی در خصوص نسبت شان با همدیگر نیز دچار شک و تردید می شوند. به طور خلاصه، در این زوج ها هویت پدر-مادری یا والدینی به شکل وسیعی بر هویت فردی و هویت همسری آنان چیره شده است و در واقع مجالی برای شکوفایی دو هویت اخیر نمانده است.

در پایان آیا می توان گفت که پدر-مادری کردن به شکل مادام العمری در بین زوج های ایرانی که پس از استقلال فرزندان همچنان ادامه می یابد، به دلیل هراس از مواجهه با بحران تلخ« بی‌هدفی مشترک» یا «بحران بی نسبتی» است؟
1-Paternity
2-Maternity
...............................................
▪️نوشته: فردین علیخواه|دانشگاه گیلان

✅کانال نویسنده متن: @fardinalikhah
✅ارسال نظر برای نویسنده: @alikhahfardin

مطلب زیر با جرح و تعدیل هایی، با عنوان « واقعا ما همسنگریم رفیق جاگاریان؟» در سایت تحلیلی خبری عصر ایران منتشر شده است👇🏽👇🏽

ودکا، سیاست، همسنگری

روس‌ها، ودکا می‌نوشند. بدجور هم می‌نوشند، معروف‌اند به این کار و کیست که نداند. آن‌ها حتی در برخی از شهر‌هایشان مسابقۀ «هر کی بیشتر نوشید» دارند. یکبار به دوست روس‌ام از مجازات داشتن یک بطری مشروب در ایران گفتم. ابتدا صورتش کمی جمع شد. بعد آرام‌آرام لبخند زد و گفت ما روس‌ها معتقدیم که «اگر مهمان را مست به خانه‌اش نفرستی یعنی آداب پذیرایی را بجا نیاورده‌ای.»

روس‌ها در کوچه و خیابان هر زمان که خواستند پایکوبی می‌کنند. همین پارسال در شهر مسکو فستیوال بین‌المللی رقص و موسیقی برگزار شد. عجب صحنه‌هایی! تازه، آن‌ها فستیوال موسیقی راک هم دارند. بله، موسیقی راک که معمولاً در محوطه باز و وسیع برگزار می‌شود و محشری است برای خودش. کسانی که بدمستی می‌کنند یا از حال ‌می‌روند بدن‌هایشان بر سر تودۀ جمعیت تا رسیدن به آمبولانس‌های منتظر، دست به دست می‌شود. دختران و پسران روس در شهر‌هایشان به باشگاه‌های مختلط رقص و موسیقی ‌می‌روند و در آنجا شادمانی و جوانی می‌کنند. خیلی‌ها در دنیا برای یاد گرفتن رقص به روسیه ‌می‌روند.

روس‌ها لباس‌هایی که دوست دارند می‌پوشند. معمولاً هر سال در ماه اکتبر فستیوال مد هم دارند و برند‌های مشهور جهان در این فستیوال شرکت می‌کنند. آنها هر سال نمایشگاه لباس‌های زیر زنانه دارند و مانکن‌ها با پوشیدن این لباس‌ها گربه‌وار روی سکوی سالن قدم برمی‌دارند و مردان و زنان علاقه‌مند به مد با دقت نگاه‌شان می‌کنند و چیز‌هایی در دفترچه‌ می‌نویسند.

وقتی در مسکو هوا کمی گرم می‌شود زنان و مردان روس پس از سرمای طاقت‌فرسای زمستانِ این کشور، با شادمانی به پارک‌های محله یا شهر ‌می‌روند و با پوشیدن لباس‌های زیری که در ابتدای فصل بهار از فروشگاه‌ها خریده‌اند شانه به شانه پشت به آفتاب دراز می‌کشند، در این وضعیت یا کتاب می‌خوانند، یا با سوت آهنگ مورد علاقه‌شان را می‌زنند یا با سگ‌هایشان بازی می‌کنند. پلیس وظیفه‌شناس هم در حالی که دارد از گرما اذیت می‌شود با کفِ دست عرق پیشانی خودش را پاک می‌کند، به آن‌ها لبخندی مهربانانه می‌زند و آهسته رد می‌شود تا به آرامش آنان خدشه‌ای وارد نشود. در این خصوص خواستم عکس‌هایی از پارک‌های شهر مسکو در این روزهای گرم بیاورم ولی با خودم گفتم شاید کودکان ببینند و بدآموزی داشته باشد.

مردان روس در فصل سرما در برخی شهر‌ها مسابقه حمل همسر روی کول دارند. آنان همسرشان را به شکلی روی کول‌هایشان قرار می‌دهند که نشان دادن آن در ایران شاید بدآموزی داشته باشد. وقتی مسابقه به پایان می‌رسد زوج‌ها با شادی و شعف و به‌گرمی لب‌های همدیگر را می‌بوسند و بطری‌ها را بالا می‌گیرند و دسته‌جمعی آواز می‌خوانند.

گردشگران روس ترجیح می‌دهند به ایران نیایند. آنها می‌گویند «اول آنکه در ایران حجاب هست و دوم آنکه ودکا نیست.»
بگذریم.

مدتی قبل سفیر روسیه در ایران گفت: «غربی‌ها می‌خواهند همجنس‌بازی و چیز‌های کثیف را به ایران بیاورند ولی ما مخالفت می‌کنیم، ما همسنگریم»

چند روزی است که دارم از دانش جامعه‌شناختی‌ام کمک می گیرم تا ارتباط آنچه را از جامعه روسیه گفتم با جمله سفیر محترم این کشور در ایران درک کنم. هنوز موفق نشده ام. شاید بهتر باشد به سراغ لغت‌نامه دهخدا بروم تا ببینم معنای همسنگر دقیقا چیست.

▪️فردین علیخواه|عضو گروه جامعه‌شناسی دانشگاه گیلان
⏹صفحه نویسنده در تلگرام و اینستاگرام: @fardinalikhah
...............................
✅تصویر پیوست: فستیوال موسیقی راک
https://www.uplooder.net/img/image/13/423ca32941724b62b350120e12d08030/Screenshot-(654).png

✅✅برخی از مخاطبان از نحوه دسترسی به مقاله پژوهشیِ « دختران چادری مدرن» پرسیده بودند که مبنای یادداشت« می خواهم دختر چادری مدرن باشم» بود. در لینک زیر متن کامل این مقاله قابل دسترس است. پس از ورود، در سمت چپ روی گزینه «اصل مقاله» کلیک کنید.
...........................................
https://scart.uok.ac.ir/article_62281.html

مطلب زیر قبلا هم یکبار منتشر شده است👇🏽

یا طوفان مهربانی جامعه ایران را فراگرفته است؟

▪️فردین علیخواه|عضو گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که برای خرید کالایی به جایی مراجعه کرده باشید یا برای پرسیدن سوالی با جایی تماس گرفته باشید و فروشنده یا پاسخ‌دهنده در همان ارتباط نخست از کلماتی بسیار صمیمی استفاده کرده باشد که شاید آن موقعیت برای استفاده از آن کلمات مناسب نبوده باشد. کلماتی مانند« عزیزم»، « گلم»، «عشقم»، «جون»، «آی جون»، « فداتون بشم»، « قربون شما برم من»، «تاج سر منی عزیزم» «عزیز دلی»از آن جمله است. بکارگیری این کلمات در ارتباطاتی که بسیار گذرا و موقتی است-نظیر یک مرکز خرید- کمی تعجب‌برانگیز است. آیا طوفان مهربانی جامعه ایران را فراگرفته است؟

مشاهدات روزمره حکایت از آن دارد که معمولاً زنان در ارتباط با سایر زنان، حتی در نخستین تماس‌ها و دیدار‌ها، بیشتر از این کلمات صمیمی استفاده می‌کنند. البته این به آن معنا نیست که مردان از چنین کلماتی استفاده نمی‌کنند. اغراق در صمیمیت یا نمایش صمیمیتی که از اساس وجود ندارد یکی از ویژگی‌های بخشی از مردان یا خرده-فرهنگ گروه‌هایی از مردان در جامعه ایرانی است. « مخلصم»، « نوکرم»، «چاکرم» و کلماتی مانند « بفرما» در شرایطی که مشخص نیست شنونده به چه چیز باید «بفرماید» از آن جمله‌اند.

نکته‌ای که در جامعه ایرانی شاید کمی عجیب به نظر آید گسترش دو وضعیت متناقض است. به این معنا که از طرفی شاهد گسترش «رکیک گویی» در گفتگو‌های عادی روزمره، و از طرف دیگر شاهد بذل و بخشش در کلمات صمیمی در ارتباطات روزمره هستیم. البته بگذارید همین جا به نکته‌ای اشاره کنیم. به نظر می‌رسد که هر دو روند اجتماعی حداقل یک ویژگی مشترک دارند و آن اینکه زمانی این کلمات بیان می‌شوند که هنوز خیلی زود است! یعنی فرقی نمی‌کند، چه « رکیک گویی» و چه « صمیمیت نمایی» زمانی ظهور و بروز می‌یابند که هنوز رابطه به آن نقطه از صمیمیت یا آن نقطه از تنفر و خشم نرسیده است! ما همواره خیلی زود با فحش‌های رکیک نواخته، و با کلمات مهربانانه نوازش می‌شویم! گویا هر دو در نوک زبانمان است و در دلمان خبری از هیچکدام نیست!

بعید می‌دانم که این موج « صمیمیت‌نمایی» تصمیم آگاهانه جامعه ایرانی برای مقابله با موج « رکیک گویی» باشد چون افرادی که استراتژی « صمیمیت نمایی» را در ارتباطات اجتماعی‌شان انتخاب کرده‌اند به آسانی می‌توانند وارد فاز « رکیک گویی» شوند. همانطور که گفتم هر دو در نوک زبان‌شان است.

بدون تردید زبان با تحولات و تغییرات جامعه و تغییرات تکنولوژی به معنای اعم آن در ارتباط است. گمان جامعه‌شناختی نخست من آن است که گسترش «صمیمیت‌نمایی» و الفاظی مانند« عشقم»، « گلم»، « خانمم»، «جونم» در برخورد‌ها و تماس‌های اولیه اجتماعی و همچنین بذل و بخشش کلمات محبت‌آمیز بدون آنکه هنوز زمینه آن فراهم باشد بیانگر اهمیت یافتن جذب دیگران/ به دست آوردن نظر مثبت سایرین/ جلوه کردن به عنوان آدمی مثبت و انرژی‌دهنده است. ابزار مناسب برای تحقق همه این‌ها هم روابط عمومی خوب است و « صمیمیت نمایی» مصداقی از روابط عمومی خوب تلقی می‌شود. ولی پرسش آن است که آیا می‌توان گفت که روند «صمیمیت نمایی» به عنوان یکی از استراتژی‌های مهم «فروش به هر قیمیتی» در بازار کالا‌ها و خدمات ایران از حوزه اقتصاد به حوزه اجتماع سرایت کرده است؟ یعنی افراد معمولی اجتماع هم خود را همچون یک کالا می‌بینند که باید با کلمات محبت‌آمیز دیگران را جذب خود نمایند و به هر شکلی « دیگران را داشته باشند؟ »

گمان جامعه شناختی دوم به محاوره‌های معمولی در شبکه‌های اجتماعی ارتباط دارد. به نظر می‌رسد که این طوفان، پدیده‌ای است که ابتدا در شبکه‌های اجتماعی ظهور و بروز پیدا کرده و سپس در سطح جامعه گسترش یافته است. بررسی اولیه ارتباطات در شبکه‌های اجتماعی حتی در بین افرادی که شناختی از همدیگر ندارند، بررسی گفتگو‌های دوستانه، و به طور خاص بررسی صفحات اینفلوئنسر‌ها در اینستاگرام (که هر دنبال کنندۀ خود را یک اسکناس بالقوه می‌بینند) بیانگر غلبه «صمیمیت نمایی» افراطی در فضای مجازی است.

وضعیت ایده‌آل آن است که کلمات بیانگر احساسات و عواطف واقعی آدمی باشند. به دور از اغراق و عاری از تملق. به قول حضرت حافظ: هر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد.

✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر برای نویسنده: @alikhahfardin