فحش‌های سیاسی - بخش پایانی

مخالفان چه می‌گویند؟
می‌گویند که مشکل ایدئولوژی‌ها بسته بودن آنهاست. آن‌ها اجازه تولید فکری نمی‌دهند و خود بعد از مدتی پوسیده و دست‌و‌پاگیر می‌شوند.

🤞من اما چنین باوری ندارم. مشکل را نه در ایدئولوژی که در باورمندان به آن می‌دانم.
باور دارم ایدئولوژی تا جایی که جواب می‌دهد و نتایج مثبتی در ارزیابی می‌گیرد، قابل اعتنا است اما وقتی جامعه‌ای را از ارتقا دور نگه می دارد، دیگر قابل اعتنا نیست.

نکته اساسی: آنچه امروزه به عنوان پیشرفت، توسعه و ارتقا تکنولوژیک و حقوق پیشرفته انسانی نامیده می شود، برآمده از سیستم لیبرال-سرمایه‌داری است. رهایی از قیود و آزادی‌خواهی در اقتصاد، سیاست، فرهنگ و حتی مسائل جنسی از مشخصات آن است. لزوما متصف شدن جامعه به این اوصاف، امری مثبت نیست.

حرف آخر ۱: جامعه مدرن، ایدئولوژی‌ها دینی را به چالش کشیده و البته این خدمت به انسانیت است اما لزوما پاسخ جامعه مدرن به مسائل انسانی، پاسخی حتما صحیح یا لااقل مناسب‌تر با حسن و قبح عقلی نیست. ای بسا که تفکرات سنتی، انسانی‌تر از آن باشد که امروزه داعیه‌دار آن هستند.

حرف آخر ۲: حکومت‌های انحصارطلب پشت ایدیولوژی‌ها که مستعد صلب و سفت شدن هستند، مخفی می شوند و اهداف خود را ذیل ایدئولوژی‌ها تفسیر و توجیه می‌کنند. این نه گناه ایدئولوژی‌ها که گناه سیستمی است که با سوءاستفاده از ایدئولوژی‌ها، نعل وارونه می‌زند.

ایدئولوژی به ذات خود ندارد عیبی
هرعیب که هست در مستبد بودن ماست

ماجرای مهربانی

مهربان هستید؟ به پدر و مادرتان، خویشاوندان و دوستانتان نیکی می‌کنید؟ بسیار خوب است. شما یکی از مهمترین شرایط انسانیت را در این روزگار سخت دارا هستید اما...
👈 آیا تا به حال از خود پرسیده‌اید در عوض نیکی کردنتان چه می‌خواهید؟

رضایت الهی؟
جبران توسط افراد؟
آرامش درونی؟
معروفیت اجتماعی؟
تشکر دیگران؟
انجام وظیفه؟
به رخ کشیدن توانایی خود؟
جلب نظر دیگران؟

آیا انتظار دارید فردی که به او کمک کرده‌اید همسو با نظرات شما شده و به علت کمک شما مثل شما به جهان نگاه کند؟

👈 نیت هر فرد بیشتر از هر کسی برای خود او معلوم است هرچند که گاهی ما از نیت‌های خود در انجام امور غافل می‌شویم و به قطعیت به انگیزه‌های جانبی خودمان واقف نیستیم.

در فرهنگ دینی، کسب رضایت الهی و ترس از عذاب او بدون هیچ چشم‌داشت معنوی و مادی از افراد در بخش انجام خیر توصیه شده است (انما نطعمکم لوجه الله لایرید منکم اجرا و لا شکورا)
در فرهنگ فرادینی، انجام عمل شایسته، بی‌توقع هیچ مابه‌ازای مادی و معنوی از فرد مقابل، آموزش داده می‌شود (نمونه: آموزه‌های دکتر هلاکویی به‌عنوان روانشناسی مدرن)

🧷 این دو دیدگاه لااقل در بی‌توقعی از دیگران، اشتراک دارند.

نتیجه: چه مبنای دینی و چه مدرنیته را محور کارتان می‌دانید، به هیچ وجه به تاثیر نیکی و بازخوردهای آن توجه نکنید. صرف انجام کار نیک، شایسته است. همین...

پ.ن: واقعیت این است که انسان موجودی چند لایه است و نمی‌توان پیش‌بینی دقیقی از نتایج کار نیک در دیگران انتظار داشت.

قدیم‌ها برای رسیدن به حقیقت، همه عمر تلاش می‌کردند اما الان حقایق، خودبه‌خود پیدا می‌شوند!

تکرار اشتباه

👈 نمی‌دانستید؟ باور نمی‌کردید؟ گول خوردید‍؟ چنین احتمالی را نمی‌دادید؟ هدف دیگری داشتید؟ هرچه، هرچه، هرچه.
😡 یادتان باشد با مغزهای فندقی‌‌ای که دارید نمی‌توانید سر از ماجرا در بیاورید.
😡 یادتان باشد همه کنش‌گران از اهداف عالی صحبت می‌کنند اما در خفا به فکر موافقت اصولی برای تاسیس کارخانه و گرفتن وام‌های دیرپرداخت هستند.
😡 یادتان باشد متاسفانه نسل‌های آرمان‌خواه اما بی‌تجربه بازهم خواهند آمد. زمانی که من و مثل من نیستند و شما با موی سفید و پیشانی چین‌خورده، همین حرف‌ها را برایشان تکرار خواهید کرد.

من درباره #ناآرامی‌های_بنگلادش صحبت می‌کردم.

«کلمه‌ها، صداها را
طرح بزنیم، نقاشی کنیم
و هرچه خیال را
به تماشای خیابان برده...»

- که چه شود؟
مگر جنگل است!

که این هیاهوی بی‌معنا
جنگلی شود
پر از سکوت
و ترس انبوهی
که باز هرلحظه
تو را از پشتِ سر
یا روبرو
غافل کند

#رفت‌وآمد در جهان سهراب
#شعرنو

دفاع از آنچه نمی‌فهمند

۱ شعر و اصولاً هنر الهامی، دموکراتیک نیست. اگر دموکراتیک به معنای همه‌فهم، همه‌گیر و همه‌پسند باشد، دیگر اثری بکر و تازه نخواهد بود.
۲ آدم‌ها عموماً چیزهای نو را نه می‌فهمند، نه دوست دارند و نه به‌راحتی میپذیرند.
۳ شعرنو (به‌ویژه) وقتی پیامی نو در قالب مضامین تازه ارائه میدهد و از بحور عروضی سنتی فاصله میگیرد، ممکن است برای کسی که سال‌ها با شعر کلاسیک خو گرفته، غریب و ناخوشایند به نظر برسد.
حال چنین فردی را می‌توان به کسی تشبیه کرد که در عمرش تنها سوپ، آش و فرنی خورده و هرگز دندان به کباب نزده است. چنین کسی از شیشلیک چه تصوری دارد؟ غذایی سفت که به‌زحمت بلعیده می‌شود و گاهی اصولاً فرو نمی‌رود!
۴ برای درک جهان مدرن، باید «تغییر ذائقه» را در دستور کار قرار داد.

پ.ن:
نسخه دانشگاهی این یادداشت که همراه با ارجاعات علمی است را در بخش دیدگاه‌های روزنامک فرنود منتشر کردم.

ارتباط زنده یا توهم؟

پدر و مادرم، یک سالِ قبل به آسمان رفتند. روزی نیست که صدبار یادشان نکرده و به یادشان گریه نکنم. به قول یکی در مجلس ختم‌: هنوز گرمی و نمی‌فهمی. بگذار چندوقت بگذرد تا درد اصلی را بفهمی (ابله راستگو)
شب‌ها هم عموماً خوابشان را می‌بینم. گاهی حتی می‌دانم که مرده‌اند و گاهی نه. به صورت کاملا عادی، در خواب با آن‌ها زندگی می‌کنم.
👈 داشتم فکر می‌کردم ای کاش امکان برقراری ارتباط تصویری بین آن دنیا و این دنیا برقرار بود. حالا می‌بینم همین خواب‌ها ارتباط تصویری است و ای بسا بهتر از ویدیوکالی که قطع‌ و‌ وصل شود.
#درگذشتگان

سپاس که
شادی‌ دائمی آورده‌ای
کدام‌ها؟
که حتی رفتنت را
ماندن ببینم
که غم‌ نبودنت را
هرگز نبینم
که شادی و غم‌هایم
همه از تو
آمده باشد...


ما عاشق همدیگریم. چه حرف‌ها! تو را نمی‌دانم، خودم اما... آن را هم یقین ندارم.
تو اینجا نیستی اما به گمانم باشی. آدمی که هرگز نباشد این قدرها حرفش نمی‌ماند.
من آنجا نیستم. اگر بودم چه خوب بود. خوب نبود؟ چه می‌دانم.
جزیی‌ترین خاطره‌هایت را در ذهن نگه داشته‌ام. آه از این ذهن خیانتکار. از کجا که این خاطره‌ها از تو باشد؟ تو اما نفرت قدیمی‌ات را حفظ کرده‌ای! از قدیم نفرت داشتی؟ آدم نمی‌تواند از قدیم نفرتی را این همه با خودش راه بیاورد. مگر خسته نمی‌شود؟ فراموش نمی‌کند؟ مگر بیمار است! بیمار و بیکار که نبوده‌ای!
خبری ندارم و همین خبر نداشتن من را می‌کشد.

از هزاران #نامه عاشقانه

...هرچند عقل مخالف آن است اما اگر انسان غوغایی نسازد و در غوغای برساخته‌ی دیگران شرکت نکند، پس چه کند؟‌ بله، صبر نمودن و تقوا ورزیدن، هرچند امر دشواری است‌ اما اگر آدمی از غوغای خود و دیگران بگریزد و‌ بگذرد و به عواقب غوغاپیشه‌گی بیاندیشد که هیچ‌گاه نیک نبوده، راحت‌تر صبر و سکوت خواهد کرد.
#فضایل_الاشراف

در طول زندگی‌ام افرادی را دیده‌ام که گرفتار وضعیتی نابهنجار شده که خود شریک به وجود آمدنش بوده‌اند!
آن‌ها به مدد عقل و بر طبق فطرت، آن فضای مسموم را تحمل نکرده و از آن حالت گریخته‌اند. تا اینجای مسأله، همه‌چیز خوب است اما دیده‌ام که فرد برای فراموشی آن دوره، یک‌باره همه‌چیز را منفجر کرده است!
انگار فراموش کرده که خود از مهمترین علت‌های به وجود آمدن آن فضا بوده و کثیری از اتفاقات و افراد موجود در آن برهه، رفتاری طبیعی داشته و تقصیری در به وجود آمدن آن وضعیت نداشته‌اند.

👈آدمی بهتر است گاهی درونِ مسأله‌ساز خود را منفجر کند و نه دیگری و دیگران را.

#انتحار در ترازوی اخلاق

از عادت‌های خوب بپرهیزید!

دوستی دارم که دل‌بسته مرحوم شجریان است. فقط او را می‌شنود و دیگر هیچ. نه تنها به خواننده سنتی‌ دیگری توجه ندارد بلکه دیگر رسته‌های موسیقی (کلاسیک، بی‌کلام، زبان‌های دیگر، پاپ و...) را هجو می‌داند.
در جوانی با دوستی دیگری هم اتاق بودم که مداوماً نماز می‌خواند و به زیارت می‌رفت و جز کارهای مختصر دیگری هیچ کاری نمی‌کرد!

با خود می‌پرسم چرا؟
☝️ شجریان شنیدن و نماز و زیارت رفتن که خوب است اما...
👈 واقعیت این است که ما عمری کوتاه و مجالی تنگ در این زندگی داریم. در همین محدوده هم اگر بخواهیم خود را محدود بکنیم و با دیگر پنجره‌های باز در این عالم، رابطه نگیریم، حقیقتا باخته‌ایم.
سر سپردنِ صرف به هر هنر و هنرمند، آیین مذهبی_عرفی و... جز خسران و تک‌بعدی شدن، چیزی به بار نمی‌آورد.

پی‌نوشت:
۱- این یادداشت با هدف توسعه فردی در رفتارها و کردارهای مثبت نوشته شده است. لطفاً برای گرفتار شدن در آلودگی‌ها و ارتکاب گناهان از آن سواستفاده نکنید!
۲- گاهی به‌واسطه عدم تمکن مالی، آلودگی همه چیز و دور از دسترس بودنِ افق‌های باز مجبوریم به مواردی معدود از چیزهای مثبت، بسنده کنیم.‌ خب چاره‌ای نیست اما یادمان نرود که سهم ما، همه خوبی‌هاست‌.

حسین ا. به من لطف دارد. پیام‌رسان من شده به ساحت علوی.
خوشحالم در جوانی بخش‌هایی از نهج‌البلاغه را ذیل درس‌های دکتر سروش، مطالعه کرده‌ام.
علی را از نهج‌البلاغه بشناسیم.