درود،

به گمانم اگر ارزش نکات تکمیلی هر پست، بیشتر از متن اصلی نباشد، کمتر از آن نیست.
این نکات و همچنین نظرات خوانندگان دربارهٔ هر پستِ روزنامک فرنود، در بخش دیدگاه‌ها درج شده است.

برای مشارکت در گفتگوها و مطالعهٔ نظرات دیگران، لطفاً در گروه گفتگوی ما در تلگرام عضو شوید:
👉 https://t.me/goftgoof

پ.ن: قاعدهٔ کار در این گروه: فقط پست‌های مرتبط با مطالب روزنامک مجاز است. سایر مطالب حذف خواهند شد.

این فکرهای متفرقه
چه می‌کند میان حافظ و فلسفه‌ی غرب؟
میان تلفیقِ عرفان و بستنی سه‌رنگ؟

ما در نهایت،
میوه‌‌ی درختانِ جنگل‌ایم:
گندمزاری که بیوگانِ فقر را،
کودکانِ کار را سیر کند،
کجای این تصویر
جامانده است؟

در کنار #اندیشه
#شعر فقر
#ترانه تردید
#شعرنو

قصه تردید!

> کار من چیست؟
کار من، تردید است: هر روز و شب شک ورزیدن در تنهایی اما اگر مخاطبی به تماشا آمده باشد، نمایش یقین به دیگران؛ و آنگاه که تماشاگری نیست، نمایش یقینِ خود به خویشتن!

> شک به چه؟
نخست به مراممان، و سپس به این خودِ مدعیِ مرام. آیا حقیقت مرام را درک کرده‌ام، یا تنها پژواکی از واژگانش را تکرار می‌کنم؟ آیا نمایش مرام برای دیگران، ریشه در صفای باطنم دارد، یا در نقابِ فضیلت پنهان شده‌ام؟

> تکرار تردید، با من چه کرده است؟
دو چهره ساخته است: گاه دژی استوار می‌شود که اندیشه در پناه آن فلج می‌گردد، و گاه دیواری فروریخته که عبور از ویرانه‌هایش نیز زخم‌هایی بر جان می‌نهد. با این همه، تردید چون سایه‌ای همیشگی باقی است.

> با تردید چه می‌شود کرد؟
کار ما نه نفی تردید که هم‌سفری با آن است: حرکت میان دریافتِ ژرف‌تر حقیقت و پذیرشِ کران‌ناپذیری جهل. موفقیت در این راه، نه نابودی تردید که گاه‌گاه گشودن پنجره‌ای است به رویِ یقینی گذرا – یقینی که خود نیز در آینه‌ی پرسش‌های تازه می‌لرزد.

> یاد گرفته‌ام که تردیدِ اصیل، موتورِ پالایشِ مرام و منِ مدعی مرام است؛ آتشی که ادعاهای دروغین را می‌سوزاند و اگر تاب بیاورم، هسته‌ی اخلاق را آشکار می‌سازد.
نمایشِ «یقین به خود» در خلوت، بزرگترین آزمون اخلاقی ماست: آیا با خویشتن نیز راویِ همان افسانه‌هایی هستیم که برای جهان می‌سازیم؟

بی‌اجازه آمد. طنازی کرد و ناگهان رفت...
چه تصویر آشنایی از آن سال‌های دور!

#طبیعت‌گردی_هفتگی

گفتگوی علوی- ۱

با یکی از دوستان عاشق امیرالمومنین (ع) صحبت می‌کردم. این خلاصه سخنانش با من است:
بگذار اعتراف کنم: من تازه‌واردِ حریمِ محبّتِ علی بن ابی‌طالب‌ام. همین هم ادعایی بزرگ است. راستش را بخواهی، باید بگویم که تازه نامِ مولا، پیوسته بر زبانم جاری می‌شود. اما از زمانی که نامِ علی مرا در خود غرق کرده، زندگی‌ام دگرگون شده است. رغبت به گناه در وجودم مُرده است؛ گویی هرگز در عمرم مرتکب گناه نشده‌ام!
فهمیده‌ام که دوست داشتن علی، آنچنان نیکیِ بی‌همتایی است که با وجود آن، هیچ گناه و پلیدی‌ای نمی‌تواند به عاشقِ او آسیبی برساند. چرا؟ نمی‌دانم. فقط می‌دانم که محبّت علی، هر بدی را از آدمی دور می‌کند...

در زیرزمین خانه‌ی ما
خرسی نیست
و حتی کلاغ‌ها،
از ما بهتران را
در تاریک-روشنای پشت‌بام
هرگز مشاهده نکرده‌اند
مورچه‌ها اما
کارشان به هر جان‌کندنی
تمام خواهد شد
و با سرعتی که شاید
سیصدسال طول بکشد
پیِ ساختمان را
گودبرداری می‌کنند؛

خلاصه اینکه،
عنکبوت‌ها و موریانه‌ها
طرح رفاقت ریخته‌اند
و ما خاطرات گذشته‌مان را
یکی یکی
به سمساری سرکوچه
واگذار می‌کنیم
و رخت‌های مهمانی‌های نرفته‌مان را
برای رهایی از نحسی
می‌سوزانیم

#شعر_تامل
#بی‌پناهی در برابر جبر
#ترس_جمعی
#شعرنو

تأملی درباره تقوا!

خداوند در چشم آنان، به عظمت تجلّی کرده؛ از این‌رو، جز او هر چه هست در دیدگانشان خُرد می‌نماید. 

۱- این عبارت بخشی از صفات اهل پرهیز است. اما چگونه می‌توان به آن رسید؟
در دست‌یابی به هر فضیلت دینی، ۲ گزینهٔ مکمّل باید وجود داشته باشد: تلاش فرد و امداد الهی! شما این دومی را می‌توانید به «شانس آسمانی» یا «کارمای همسو با هدف» ترجمه کنید. خلاصه‌ این‌که باید تلاش کنی و خدا هم از تو خوشش بیاید. و چرا خدا از تو خوشش نیاید؟ 
۲- مبلّغان دینی، عموماً در سال‌های اخیر سعی می‌کنند تصویری صورتی، کاملاً مهربان، منعطف، (به قول آقا رضا مارمولک:) اِندِ بی‌خیال‌شدن، از خدا ارائه دهند. من مخالفتی ندارم که حتّی موافقم! چراکه خدایی که بیش‌تر از هر نامی خودش را در کتابش «رحمان» و «رحیم» معرفی کرده را باید هم این‌گونه معرفی کرد. امّا اهل تقوا از مسیری دیگر به هدف رسیده‌اند!
آن‌ها بیش‌تر از هر چیز، سخت‌گیریِ خداوندی را چشیده‌اند و آن را بعضا با ترکیبی از ذوق عارفانه آمیخته‌ و درک کرده‌اند. آنان حضرت باری را آن‌چنان عظیم یافته‌اند که دیگر هیچ‌چیزی (چه زمینی و چه فرازمینی) با او یارای مقاومت ندارد. 
۳- خلاصه‌ این‌که باید دید خدا چگونه به شما رُخ نشان داده است. کارِ اهل تقوا برای من دل‌پسندتر است. شاید برای دیگران، تجلّیاتِ دیگر خدا، جذّاب‌تر باشد اما نویسنده روزنامَکِ فرنود، ضمن تواضع در برابر همهٔ صفاتِ خدا و رفتارهای اهلِ حقّ (یقین‌داران، عاشقان، تائبان و شاکران و...) آن نوعِ خاصی را که علی بن ابی‌طالب (ع) در خطبهٔ متّقین بیان کرده، بیش‌تر از همه می‌پسندد.

پ.ن: نکات تکمیلی در بخش دیدگاه.

این قصه‌ی اندوه
چون به پایان رسد
دزدانِ لرزانِ غم
به افق‌های دور می‌گریزند.
و رنج نبودنت
چون مِه سحرگاهی،
رفته‌رفته محو خواهد شد؛

اما لب‌هایت،
خنده را به یاد خواهد آورد؟
چشمانت —
جز نامه‌های اشک —
قصۀ فردا را
چگونه می‌سراید؟
و آغوشت، حجمِ شادی را
در خود می‌پذیرد؟

و این‌جا، در ژرف‌ترینِ تنهایی‌ها،
جایی که حتّی سایه‌مان را
گم کرده‌ایم —
غصه‌هایِ من و تو
پنهان از هم،
چشم بر ما دوخته‌اند

#شعر_آمادگی
#شعر_فردا
#شعر_شک
#شعرنو

پیامی به
رفقای مذهبی، غیرمذهبی و ضدمذهبی؛

آیا دوست دارید در مرامی که انتخاب کرده‌اید، ثابت‌قدم باشید؟
تنها راه این است که در جَوِّ همفکران خود باشید و بی‌انصافی پیشه کنید! (بی‌انصافی در اینجا به معنای نپذیرفتنِ سخن افراد متفاوت از شماست.)
اما اگر می‌خواهید از موقعیتی که در آن قرار دارید رشد کرده و به درجات کمال برسید، کافی است ابتدا در همان مرامی که انتخاب کرده‌اید را به‌دقّت مطالعه کنید و سپس سخنان دیگران را هم با انصاف بشنوید.

در این صورت به احتمال زیاد فردی روشن‌اندیش و اخلاق‌مُند خواهید شد که این چیزِ کمی نیست.

به یاد داشته باشید:
۱. ثبات قدم با جمود فکری متفاوت است؛ اولی بر پایهٔ آگاهی است و دومی بر ترس از نقد.
۲. انصاف معادل با تغییر مرام نیست، بلکه آزمونی برای استحکام باورهای شماست.
۳. روشن‌اندیشی در گروِ عبور از دایرهٔ امن فکری و رویارویی با اندیشه‌های دیگر است.

#مرام_آزادگی

دربندِ دیگران نباشیم!

از رفتارهای اجتماعی، مذهبی و فرهنگیِ نسل Z ناراضی‌ام. گسستی کامل بین خود و آن‌ها حس می‌کنم (من ۴۹ ساله‌ام). آن‌ها را موجوداتی غرق در تمایلات جنسی، بی‌سواد، بی‌تعهد و... می‌دانم، اما و هزاران "اما" که آن‌ها نسلی دیگرند با تفاوت‌هایی بنیادین با نسل من.
برای بیشترشان نه تقدس امور مقدس اهمیت دارد و نه به ارزش‌های نسلِ من پایبندند. انگار آزاد و رها از هر قید گذشته آفریده شده‌اند.
ای کاش دستاوردهای معنوی نسل‌های پیشین را نادیده نمی‌گرفتند اما آن‌ها خود را به دنیایی نو سپرده‌اند و از صفر آغاز کرده‌اند.
تا حدی کوشیده‌ام بر آن‌ها تاثیر مثبتی بگذارم، اما باور دارم هرکس خدای خویش را دارد و من مسئول شتران خودم هستم. اگر خدایی باشد ـ که بی‌شک هست ـ هوای خانه و اهلش را دارد. ما همه خانوادهٔ خداییم.

پ.ن: شگفت‌آنکه نداشته‌های نسل Z می‌تواند فردایی بهتر برایشان بسازد...
#پلورالیسم_نسلی

گفتگوی علوی- ۲

... رفیقمان ادامه می‌دهد: «دوست‌داشتن علی‌ابن‌ابی‌طالب(ع) آدمی را چنان می‌سازد که معصیت به او آسیب نرساند؛ بازداشتن از گناه از تأثیرات این محبت است. اما آیا حُب علی تأثیری برانگیزاننده هم دارد؟»

خود پاسخ می‌دهد: «بلی. شما را واله می‌کند و آتشی در دلتان می‌افروزد؛ تا آنجا که ارزش‌های علی(ع)، ارزش‌های شما می‌شود.»

پرسیدم: «چه چیزهایی؟»

می‌گوید: «باید تاریخ زندگی و سخنانش را مطالعه کنی. هرچه بیشتر با سیره و کلام مولا آشنا شوی، بیشتر با او همرنگ می‌شوی. کار سختی نیست:
- وصیت‌هایش در بستر شهادت را بخوان
- نامه‌اش به فرزندش پس از صفین را مطالعه کن تا جهان‌بینی‌اش را دریابی.»

می‌گویم: «خلاصه‌اش؟»

می‌گوید: «خلاصه‌اش این است:
- بی‌ارزشی دنیا وقتی برای خویشتن باشد
- اهمیت آن وقتی قرار است به محرومان برسد.
- رعایت ظرفیت مخاطب در بیان احکام الهی، و شکیبایی تا فراهم شدن زمینه مناسب»...

تَک پا نه
جُفت‌پا، هرگز
باز دوباره در
خاطره‌ی رودخانه می‌افتم،
بوته‌ها و بادها
مثل هر سال
به آرامی در «اُلَنگ»
تکرار می‌شوند
---

آدینه‌ای که گذشت با حمزه، دوقدم مانده به پایان سرولایت.
#شعرنو

در دامنه‌ی کوه:
-پس پنجاه. هفتاد سال-
جاپایِ پیرزن پیداست؛
حالا تک‌تک دانه‌های بادام
برای خود مردی شده‌اند!
---


مادربزرگ سال‌ها رفته بود. رسیدگی به درختان بادام را نسل سوم برعهده داشت...
پ.ن: ادامه سفر گذشته
#شعرنو

بیل‌ و لودرهای شهرداری
دور می‌شوند
حالا همه دیوارها
پراکنده خوابیده‌اند،
شما اما خیالتان جمع
این گزارش محضِ راستی آزمایی
از سازمانِ مللِ من است:
«جهان را
با همه تری‌ها و خشکی‌هایش
جایی امن گذارده‌ام؛
دقیقاً پشت ظرف‌های چینی
در گنجه بالایی»
و چرا کسی نمی‌پرسد
اینِ انجیر-درختِ لبنانی
روییده در زمینی فاقد پروانه
از کجا آمده است؟
ـــ

پ.ن:
دور است و تنهایی بر گام‌هایم سنگینی می‌کند. کمتر مسیرم به آن جاده می‌افتد، دیروز اما اتفاقی رسیدم به همان انجیرـدرخت لبنانی.
بزرگ شده بود و بی‌ریخت. بود و بودنش حلقه امروز و دیروز را محکم گرفته بود. دستش درد نکند...
امروز که شعرهای گذشته‌ام را ورق می‌زدم رسیدم به این شعر و خجالت کشیدم که چرا همان وقت ملاقات با درخت، شعرش را به یاد نیاورده بودم. درخت شاید به خاطر آورده بود. چه کسی می‌داند؟ هرچه بود، حرفی به میان نیاورد و در سکوتی به‌سان پیرمردی که کمتر حوصله صحبت دارد، فقط نگاه کرد... راستی شعرم را برایش خوانده بودم یا نه؟
#شعرنو

غیرت ایرانی

برای من اگر ۳ چیز مهم باشد: یکی مردم کشورم، دیگری مذهبم و سومی ایران بزرگ است.
رژیم اسراییل به هر ۳ محور یادشده دست‌درازی و تعرض کرده است.
به هر وسیله، شخص، نهاد، حکومت و قدرتی که همسو با خطوط قرمز من باشد احترام می‌گذارم و معتقدم باید متر به مترِ اسرائیل را شخم زد.
همین
#جنگ

وصیت صریح سیاسی!

تجربه تاریخی ما از رفتار سرمایه‌داری جهانی با ایران از ابتدای دوره پهلوی تا امروز نشان می‌دهد که آنان هیچ‌گاه با وجود ایرانی مقتدر موافق نبوده‌اند.

چه باید کرد؟
در این بین، حفظ استقلال و اقتدار ملی نیازمند تقویت بنیان‌های داخلی است.
در این مسیر، بهره‌گیری حداکثری از توان علمی، فکری و هنری کشور، اجتناب‌ناپذیر است. باید به‌جای تحقیر، و اخراج نخبگان به محوریت آن‌ها فکر کرد.
هرگونه غفلت از این سرمایه‌های ملی، ناخواسته به تضعیف توانمندی‌های راهبردی کشور منجر خواهد شد.

راهکار عملی:
پیشنهاد می‌شود سازوکارهای شفافی برای بهره‌گیری از ظرفیت تمامی صاحب‌نظران دلسوز، صرف‌نظر از هرگونه شعارزدگی، باندگرایی و اقدامات ظاهری طراحی شود.
این اقدام نه یک مطالبه شخصی که ضرورتی برای پیشرفت کشور عزیزمان ایران است.
#جنگ

ستون پنجم بدتر از دشمن خارجی

لطفاً تک‌تک آدم‌هایی که با سپاه و ارتش این کشور همدل نیستند و در جنگ پیش آمده، جانب دشمن را گرفته یا سکوت کرده‌اند را از کشور اخراج کنید.


آن‌ها لیاقت زندگی در ایران را ندارند. ایران خانه ایرانیان دلسوز به آب و خاک میهن است نه هر کسی که اینجا زاییده شده است.

#دادگاه_صحرایی
#جنگ

غدیر؛ عید ولایت در برائت

دو ماه است لااقل که منتظر مهم‌ترین عید مذهبی (غدیر خم) بودم. تقارن جنگ رژیم صهیونیستی با ایران و تلفات آن در کشور، رمقی برای شادی غدیر نگذاشته و این مطلب سخت ناراحتم کرده بود.
اما عَدو سبب خیر شود، اگر خدا خواهد. گفتم تأملی بکنم در مفهوم غدیر. دیدم همواره از ولایت امیر مؤمنان و شادی دوستانش در این روز گفته‌ایم، اما فراموش کرده‌ایم که تبری (دوری جستن از مخالفان راه و فکر امام) کمتر از تولی نیست.

ما به‌عنوان کسانی که دوست داریم شیعه حقیقی امیرالمؤمنین باشیم، باید هم‌مسیر او باشیم و هم تارک راه مخالفان و دشمنانش.

مبارزه با اسرائیل (بخش عملیاتی استکبار جهانی) و مخالفت با هر کس که به هر دلیلی دوست، هم‌پیمان، همراه یا مدافع این رژیم خبیث است، جزیی از وظیفه هر شیعه واقعی است. وگرنه، لبخند زدن، لباس نو پوشیدن و شیرینی و شربت خوردن، کار دشواری نیست.

#جنگ

چه باید کرد؟

در مواجهه با شرایط خطرناک، نخستین پرسشی که به ذهن خطور می‌کند این است: چه باید کرد؟ یا در وضعیت‌های بحرانی‌تر: چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟
امروز، پس از سی‌وشش سال از پایان جنگ ایران و عراق، بار دیگر درگیر جنگی تمام‌عیار شده‌ایم.
به راستی به عنوان شهروندانی عادی، چه راه‌هایی پیش‌روی ماست؟

راه‌های پیش‌رو:

۱. مهاجرت:
اگر حفظ جان، سلامت و امنیت شخصی، نخستین اولویت باشد، طبیعی است که بسیاری پیش‌تر به فکر مهاجرت به مقاصدی مانند دوبی، ترکیه یا با امکانات مالی بیشتر، به اروپا و آمریکا افتاده باشند.

۲. ماندن و مقاومت فعال:
اما برای بسیاری از ما، ایران تنها یک جغرافیا نیست؛ تعلقی ژرف به خاک میهن، ارزش‌های فرهنگی، باورها یا مسئولیت‌های اجتماعی، ماندن را به انتخابی آگاهانه تبدیل می‌کند.
در این صورت:
- با احتیاط اما امیدوارانه زندگی می‌کنیم.
- یاور هموطنان خواهیم بود: از حمایت‌های مالی از نیازمندان تا مشارکت در شبکه‌های امداد مردمی، تقویت تولید داخلی، یا حفظ پیوندهای اجتماعی.
- آگاهی‌بخشی مسئولانه را پیشه می‌کنیم (پرهیز از شایعه‌پراکنی).
- در حد توان در فعالیت‌های مدنی، فرهنگی یا رسانه‌ایِ سازنده مشارکت می‌جوییم.
- از ظرفیت‌های قانونی برای بهبود شرایط بهره می‌بریم.

۳. ماندنِ تحمیلی (گروه درمانده):
گروه سومی نیز هستند که علی‌رغم میل به ترک کشور، امکان مالی مهاجرت را ندارند. اینجا است که همبستگی اجتماعی معنا می‌یابد:
- ایجاد شبکه‌های حمایت روانی و اقتصادی در محله‌ها/فضای مجازی.
- تبدیل درماندگی به کنش جمعی: حتی کم‌توان‌ترین افراد نیز می‌توانند با افزایش آگاهی، مهارت‌آموزی یا حفظ کرامت انسانی در بحران، به تاب‌آوری جامعه کمک کنند.

#جنگ