انجیل زمین

در سرزمین باران،
آرام و بی‌صدا
قفلِ تلخِ مرگ را
از بیخ و بن بریده‌ای.
هیچ گور و مدفنی
بی‌علف‌های سبز
و شادی بی‌پایان
باقی نمانده است.

بانوانِ تیره‌ی تراب
در انتظار شاخه‌های نسترن،
مردان دلاورشان
بی‌هراس از سایه‌های جنگ
یاد گل‌های شیپوری،
شاه‌عباسی را
زنده می‌کنند.

انگار کن بهشت را به زمین
تبعید کرده‌‌ای که نه —
به بشارت فرستاده‌ای!
جهانی دیگر، تر و تازه
سفره‌ی چهارفصلش را
بر قامت سبز خاک گسترده.
میهمانان تو با برگ‌هایی نو،
ریشه‌هایی ناب
از دل آن سرزمین می‌رویند...

#عرفان_طبیعی
#میراث_سپهری
#سرود_ریشه‌هایی_ناب
#شعرنو

ساحتِ بی‌ساحتی!

طرح مسأله
گاهی آدم‌هایی را دیده‌ام که هیچ حکومت و دولتی آن‌ها را برنمی‌تابد و آن‌ها هم هیچ نهادِ قدرتی را تأیید و تبلیغ نمی‌کنند و همواره سازمانی تک‌نفره هستند.
این رویکرد چندان قابل آموزش و همگانی‌شدن نیست. به هر حال، هر کسی سرانجام با نهادی، دستگاهی و فکر و برنامه‌ای کنار می‌آید؛ اما انگار طرح ناخودآگاه این افراد کم‌شمار این است که با کسی کنار نیایند.

علت گرایش
آن‌ها همواره بخش خالی لیوان را می‌بینند و از آن واهمه دارند که روزی گناه یا تبعات غیراخلاقی آن بخش خالی بر دوش آن‌ها بیفتد.

معذوریت‌های امروزی
می‌دانم این روال با دموکراسی و خرد جمعی همساز نیست. اما می‌توان اهمیتی برای این عدم تطابق قائل نشد. هرچند امیدوارم روزی برآیند عقل جمعی، چنین طرح‌واره‌ای را پذیرا باشد.

یک پرسش
آیا این رویکرد با آن دسته از احادیثی که مشارکت سیاسی در عصر غیبت را مردود می‌شمارد، قابل جمع نیست؟

پ.ن: نسخه‌ای از این یادداشت با ارجاعات به مطالعات دانشگاهی در بخش دیدگاه منتشر شده است

من از شما، 
از شهر آباء و اجدادی‌ام،
گریخته‌ام؛

حضورِ دائم من 
غیبتِ مکررِ شما،
دروغی به نامِ «همدلی،
هم‌خونی» را 
پشتِ در، 
برای همیشه رها کرده‌ام. 

درختانِ شب و روزهای تنهایی‌ را 
بخشیده‌ام به باد؛ 
پرندگانی که 
لبخندهایتان را 
به مجهول‌ترین نشانی‌ها 
می‌برده‌اند را 
بی‌التفاتی حتی
عبور کرده‌ام... 

حالا اینجا، 
در سرزمینِ بی‌درختِ غربت، 
باد را زنجیر بسته‌ام: 
که مبادا 
نسیمِ دروغ مهربانی‌تان
به حرمت آوارگی‌هایم 
راه پیدا کند. 

راهِ هر رسیدن را 
به جاده‌ای بی‌انتها 
پیوند زده‌ام: 
تا هر پیام‌آور شما 
در گردابِ شن‌های بی‌حافظه 
نیست و نابود گردد. 

من اینجا به همت
سایه‌ی خاموشِ خویش، 
دریا و کوه و دشت را 
در قابِ بی‌حوصله‌ی پنجره 
میخ‌کوب کرده‌ام؛ 

تا موج‌ها 
و بادها و عطرِ گل‌ها 
بی‌هیچ "اما" و "شایدی" 
به جایِ شما در کنارم 
همواره مهمان بمانند.
---

#فرار از شما
#روایت ما
#شعرنو

آیا شما هم افتخاراتِ مگو دارید؟!

آیا افتخاری که نتوان آن را بازگو کرد، افتخار است؟ بله! مگر در ذاتِ افتخار نوشته شده که ارزشش به فهمیدنِ دیگران است؟ نه!
مادهٔ اصلی افتخار، صاحبِ موقعیتی فوق‌العاده شدن است؛ چه آن موقعیت مادی باشد، چه معنوی؛ چه بتوان آن را جار زد و چه نه.

باز هم فکر می‌کردم: چرا در جوامع بسته و تک‌صدایی نمی‌توان بعضی از افتخارات را بیان کرد؟ دستکم بخشی از پاسخ این است که حکومت و نهادِ قدرت برایتان دردسرساز می‌شود؛ پس چیزی را بر زبان نمی‌آورید.

اما واقعیتی اساسی را فراموش کرده‌اید: بعید است به موقعیتی خاص و خارق‌العاده دست یافته باشید، اما نهادِ قدرت از آن بی‌خبر مانده باشد. چرا که پیشرفته‌ترین عنصرِ حکومت‌ها (به‌ویژه حکومت‌های سرکوبگر)، همه‌چیزدانیِ آن‌هاست. پس چه باید کرد؟

منطقاً نباید بترسید که حکومت باخبر شود (چراکه معمولاً از همه چیز آگاهند)، بلکه باید از این بترسید که علنی کردنِ آن افتخار، جرمی به مراتب سنگین‌تر از داشتنِ آن موقعیتِ خاصِ تلقی شود. و عموماً هم بیان آن، تبلیغ علیه دستگاه حاکم تلقی می‌شود.

پس در جوامعِ تک‌صداییِ می‌توان افتخارهایی داشت؛ اما بیانِ آن خطایی محض است. مگر آنکه هدفی مهم‌تر از بیانِ آن افتخار داشته باشید:
شکستنِ هیمنهٔ قدرت!



تصور کنید این خانم، مسوول نظافت کوچه شماست. آیا باز هم زباله‌هایتان را هر ساعتی از روز جلوی در خانه می‌گذارید؟
واقعیت این است مردانی که عموما متصدی نظافت کوچه من و شما هستند، آدمی هستند مثل این پاکبان محترم. زن یا مرد بودن پاکبان، دلیلی بر کم‌توجهی ما به وظیفه‌ای به نام «تمیز نگه داشتن محل زندگی‌مان» نیست.
اگر ماجراهای تلخی مثل قضیه این خانم پاکبان شما را بیشتر متوجه می‌کند بدانید همه پاکبانان مسوول این هستند که آلودگی‌های من و شما را پاک و تمیز کنند. و این وضعیت، هیچ‌وقت حسی خوبی برای آن پاکبان نداشته و نخواهد داشت...

.
.
.

ما تاریخ را دیده‌ایم!

یادداشت بالا را ۱۰ سالِ پیش نوشته بودم، وقتی مادر داشتم و (شاید) بیشتر افراد فکر می‌کردند، برجام، یعنی رفع همه مشکلاتِ سال‌های بعد از انقلاب!

بعد از #زندان
خدانگهدار #مادرم
مکانیسم #ماشه
#جنگ

فلسفه‌ای برای زندگی و مرگ

عالیجناب پیشوای دویچه!

... در ساحتِ جمعی و انتخابِ‌های سرنوشت‌سازِ برای جامعه، دو معیار بنیادین را باید در نظر داشت:

یکم: آن‌که: «چه حقی داری ترازوی داوریِ خویش را، سنجهٔ همه‌ی آنان کنی که به نامشان سخن می‌گویی؟»
> پاسخی که به این پرسش می‌دهی، باید بر دموکراسی یا سازوکاری مقبول استوار باشد؛ و بدانی که حقِ دگرگونیِ رأی، همواره برای مردم محفوظ است. رأیِ دیروزشان را نمی‌توان به امروزِ ایشان تسرّی داد.

دوم: آن‌که: «هیچ کس را زخم‌خوردن از دشمن – هرچند سهمگین – بازنده نمی‌کند. فروپاشیِ شهرها، نابودیِ ثروت‌ها، حتی جان‌باختن به دستِ متجاوزان، شکست نیست.
شکست آن‌جاست که سال‌ها ادعایی را فریاد بزنی، امّا در روزِ آزمایش، از آرمان‌هایت بگریزی. آن‌گاه می‌توان تو را بزدلی شکست‌خورده‌ نامید.

#جنگ

نامه انتقادی روشنفکران مترقی آلمان به هیتلر- ۱۹۲۲ م.

در صف ما
چه کسی سر
بر دامن ماه گذارده؟

و اکنون
بسان عنکبوتی خسته
خانه‌اش را در
کثرت جزییات
سامان داده است؟

و چرا هیچ مرده‌ای از ما
دست از خاک برنداشته
چون گل اطلسی
که بالبخند و تمنا
به دیدار باغ بشتابد؟

علف‌های مرداب می‌دانند:
هرچند ریشه در آب دارند
و هیچ هیاهویی گردِشان نمی‌گردد،
اما سقفِ آسمان را
هرگز گیاهی
لمس نکرده است.

ماه در کشاکش این کلمات
سکوتش را به آسمان گره زده
لبخند دل‌فرببش
رازی را
بازگو نخواهد کرد
---
#شعرنو
به استقبال از #رما

ماجرای موج افسرده‌ی شعر!

خلاصه پرونده:
حقیقتاً رساندن یک #شعرنو به مرحله‌ای که خیالت از انتشارش تقریباً راحت باشد، ساعت‌ها وقت می‌طلبد و سال‌ها تجربهٔ پیش از آن. و شاید نیاز به ۳۰ تا ۴۰ بار تغییر و بازنویسیِ سروده، پس پیدایش اولین نسخه‌اش.

تتمه کار:
بماند که باید چند دوست کاربلد را پیش از انتشار جمع کرده باشم و نظرشان را خواسته باشم... که عاقبت چه شود؟ هیچ! حتی نه یک هیچِ بزرگ. یک هیچِ مختصر که هیچ‌وقت هم جدی گرفته نشده است.

تحلیل:
شعر گفتن، آن‌هم در شمایل شعر نو، برای مخاطب فارسی‌زبانی که ناخواسته عاشق ردیف و قافیه است و از شعر یا «می و مطرب و جمال یار» می‌خواهد یا شعرِ حماسی و دینی، کاری است عبث.
مثل این است که طلا را در قالبی بریزی که پیش از آن برای تیرچهٔ بلوک‌های سقف استفاده می‌شده.

برداشت نهایی:
خلاصه آنکه در دیارِ شعر و ادب، شعر و ادب فراموش‌شده‌ترین چیزهاست.

توجیه:
برای من، شعر گفتن در حکم صنعتی پیچیده، ذوق‌آفرین و ظریف است که محصولش تنها می‌تواند دلِ خودم را گرم کند و نهایتاً سه چهار لایکِ دیگر را... و بس.

پ.ن: برای دیدن همه سروده‌هایم، پس از اینکه وارد روزنامک فرنود شدید، از آن سه‌نقطه بالا عبارت #شعرنو را جستجو کنید.

.
انسان در تنهایی
چه می‌کند؟
خسته، در سایه آزادی‌اش می‌آرمد،
با حیوانیتی که در جانش رقیق شده،
از خواب برمی‌خیزد،
با انسانیتِ گنگ و سرگردانش
چای می‌نوشد،
و در کنجی که بوی رهایی
هوا را سنگین کرده،
آرام آرام،
جانش را به باد می‌سپارد.


#شعرنو

بنیاد فرنود، بنیادی غیرانتفاعی است که رییس و کارمندش خودم هستم و حتی مخاطبش!
در پلتفرم‌های متعدد فضای مجازی، ارگان رسمی و غیررسمی من، صفحه روزنامک فرنود است که با حدود ۳۴۰۰ هم‌اندیش در ارتباط است.
نشانی همه صفحات روزنامک فرنود:

تلگرام:
https://t.me/farnoodf
اینستاگرام:
www.instagram.com/farnoodfm
فیس‌بوک:
https://www.facebook.com/farnoodf
توییتر:
@farnoodfaghfoor
واتس‌آپ:
https://chat.whatsapp.com/KRjyqJt11PdJsnS4luQ2A5?mode=r_c
ایتا:
https://eitaa.com/farnoodfm1
بله:
ble.ir/join/GBrrXoFge2

واضح است که حسب نوع محتوای تولیدی، برخی از صفحات به‌روز می‌شوند و برخی کمتر.

از این میان، فیس‌بوک از همه قدیمی‌تر و تلگرام از همه فعال‌تر است و دو درگاه ایرانی، اخیراً برای دوره‌های قطعی اینترنت بین‌الملل (مشابه ایام جنگ تحمیلی اسراییل علیه میهن باستانی‌مان) راه‌اندازی شده‌ است.

صف بسته‌اند:
یکی برای کودکان،
یکی ویژهٔ بزرگ‌ترها.
ولی چه فرقی می‌کند؟
اینجا همه گرسنه‌اند...
گرسنه‌تر از همه
بمب‌ها و نارنجک‌ها
که می‌ترکند
و صف‌ها را تکه‌تکه می‌کنند.

حریص‌تر از سایه‌ای
که پاره‌پاره می‌کند هر کس را،
بی‌آن که
حتی قصد سیر شدن باشد.
امروز از دور
بوی نان می‌رسد
و زمزمه‌های صلح و دارو...
صف‌های نگران اما
به هیچ‌کجا
چشم دوخته‌اند.

#شعرنو
#شعر_جنگ
#شعر_انسانیت

ازدواج محال!

یکی از دوستانم در فکر ازدواج است. از او پرسیدم: «وقتی خانم، شروع به پرسش‌هایش می‌کند، چه پاسخی می‌دهی؟»
با آرامش پاسخ داد: «می‌گویم لطفاً کمی صبر کنید. من خودم پاسخ همه پرسش‌هایتان را به صورت یکجا ارائه می‌دهم.
سپس می‌گویم:
اگر اهل بزن و برقص و بچرخ و بگرد و بنوش و بخور و بخر و بپوش و بریز و بپاش هستی، من نیستم اما اگر اهل نشستن و فکر کردن و قناعت پیشه نمودن و تمیز بودن و کوه رفتن و ورزش کردن و شعر سرودن و در خلوت روضه خواندن و گریستن هستی و همچنین خطر نترسیدن از ظالم را قبول می‌کنی، من همه‌جوره هستم.
---

حقیقتا به نظرتان چنین زنی برایش پیدا می‌شود؟
ما، هر دو: فکر نکنم!