فکر!

فلسفهٔ خلقت آدمی، بنا به صریح آیهٔ قرآن (ذاریات: ۵۶)، عبادت است. در احادیث، عبادت را گاهی معادل شناخت خدا دانسته‌اند؛ چنان‌که در حدیثی قدسی آمده:
«کُنْتُ کَنْزًا مَخْفِیًّا فَأَحْبَبْتُ أَنْ أُعْرَفَ...»
«گنجی پنهان بودم، پس خواستم شناخته شوم...» - مصباح الشریعه، ص ۵)؛
و گاهی شناخت خدا را مقدمهٔ عبادت معرفی کرده‌اند، چنان‌که امیرالمؤمنین(ع) می‌فرمایند:
«أَوَّلُ الدِّینِ مَعْرِفَتُهُ»
«آغاز دین، شناخت اوست.»
(نهج البلاغه، خطبه ۱).
در حدیثی مشهور آمده است:

«أَکْثَرُ عِبَادَةِ أَبِي ذَرٍّ التَّفَكُّرُ»
«بیشترین عبادت ابوذر، تفکر بود.»

(الخصال، شیخ صدوق، ج۱، ص۴۲).
این حدیث با تفسیر عبادت به «شناخت»، کاملاً همسو است. سؤال اینجاست: چه نوع تفکری؟ و اصولاً «تفکر» چه نقشی می‌تواند داشته باشد؟
واضح است که تفکر، امری نیست که بتوان برای آن چارچوب قائل شد و موضوع و نتایج آن را محدود به موضوعات و نتایجی دلخواه در نظر گرفت.
همچنین واضح است تفکر در امور روزمره، خارج از مراد این حدیث است؛ چراکه قرآن چنین تفکری را بی‌ثمر می‌داند:
«يَعْلَمُونَ ظَاهِرًا مِّنَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ»
«[آنان] تنها ظاهری از زندگی دنیا را می‌دانند و از آخرت غافل‌اند.»
(روم: ۷).
به نظر می‌رسد تفکر باید معطوف به موضوعات بنیادین باشد؛ مانند:
- مفهوم الوهیت،
- دامنهٔ قدرت پروردگار،
- و شناخت خویشتن. مطابق حدیث: «مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ»
«هر که خود را شناخت، پروردگارش را شناخته است»
(غرر الحکم، حدیث ۴۷۶).
بخش دیگر حدیث عبادت ابوذر می‌افزاید:

«کانَ أَکْثَرُ عِبَادَتِهِ الاعْتِبارُ»
«بیشترین عبادت او عبرت‌گرفتن بود.»

به یاری این مفهوم، می‌توان به مسائل روزمره نیز در قالب تفکر الهی اندیشید، اما این اندیشیدن زمانی ارزشمند است که هدف، صرفاً سودجویی مادی نباشد، بلکه عبرت‌گیری باشد؛ و از شکست‌ها، پیروزی‌ها، دارایی‌ها و ازدست‌دادن‌ها برای فهم جایگاه انسان و خدا در عالم بهره برد.

چه شعری، شعر است؟
شعر حداقل‌هایی دارد مثل شکست زبان، کشف نو از موضوع و... اما حقیقتا شعری، شعر است که شما پس از مواجهه با آن دوست داشته باشید شعر بگویید یا لااقل دقایقی در فضای وهمناک آن زندگی کرده و دنیا را آن‌گونه ببینید.

#مصاحبه با خود

انفرادی طولانی!

بخشی از گفتگوی ابراهیموویچ (روزنامه‌نگار پیش‌کسوت) و برانف (عضو کمیسیون امنیت ملی شوروی) در دوران گورباچف، برگرفته از ترجمه‌ای در یک روزنامه انگلیسی:

ابراهیموویچ: چرا سرگئی پتروویچ، اندیشمند برجستهٔ جامعهٔ #عارفان روسیه با سابقهٔ درخشان آکادمیک جهانی، ماه‌ها است که بدون هیچ دادگاهی زندان انفرادی را تحمل می‌کند؟
برانف: او معتاد به مواد افیونی است و با زنان متأهل ارتباط نامشروع داشته!
ابراهیموویچ: فرض می‌کنم ادعاهایتان درست باشد. اما در پرونده‌های امنیتی، کا.گ.ب پیش از بازداشت، همه‌چیز را بررسی می‌کند. پس توجیه ماه‌ها حبس انفرادی او چیست؟
برانف: اطلاعاتم محدود است؛ این امور محرمانه‌اند. شایعات درباره‌اش زیاد است و رسیدگی زمان‌بر خواهد بود.
ابراهیموویچ: اتهامات شما مشخص است! طولانی‌شدن بازداشت او و نزدیکانش، و این حبس انفرادی، تنها یک چیز را نشان می‌دهد:

دست کا.گ.ب خالی است. نه اعترافی وجود دارد، نه سند قابل ارائه در دادگاه. هدف شما روشن است: گرفتن اعترافات ساختگی تحت فشار زندان و فراموشی افکار عمومی. این تکنیک‌ها پیش‌پا افتاده‌اند.

پ‌.ن: متن کامل گفتگو نخستین بار در پراودا منتشر شد!



مردمِ ایتالیا
با دست سخن می‌گویند،
هندی‌ها با چهره،
ژاپنی‌ها با نگاهی
که در چشمانِ بادمی‌شان دارند،
جان را می‌کاوند.

کاش تو...
به هر زبانی که می‌خواستی
سخن می‌گفتی
یا حتی سکوت؛

گاه ترکِ فَعل
همان فَعلِ بزرگی است
که جایش
همواره خالی‌ست...!

#شعرنو
#زنجموره

از خامی تا پختگی

اگر به مرحله‌ای رسیده‌اید که مسئولیت تمام اشتباهات زندگی را قبول می‌کنید یا دستِکم سهم چشمگیری از مسئولیتِ رخدادهای اطرافتان را می‌پذیرید، بدانید که پخته شده‌اید...
راه دیگری هم وجود دارد:

بکوشید خود را در معرضِ چنین موقعیت‌هایی قرار ندهید.

"در معرض قرار نگرفتن" یعنی دوری و اجتناب از اینکه ناگزیر به تعامل با دیگران باشید و پیامدِ تصمیماتشان، زندگی شما را تحت‌تأثیر قرار دهد.
به گمانم این حقیقت #واضح است. اگر هنوز برایتان روشن نشده، شاید در درکِ چنین مفاهیمی تجربهٔ کافی نداشته باشید.

صدایی که ازش متنفری؟
- بانو هایده!
چرا؟
- کسی که روزی دوستم داشت، هایده را از خودش بهتر می‌خواند...

#مصاحبه با خود

- حتی با آمدن عشق تازه، نتوانسته‌ای عشق قبلی را فراموش کنی؟
متاسفانه با شرمندگی بله! نتوانسته‌ام...
- ابداً متاسف نباش. شما انسان هستی و بر خلاف آنکه معتقدند انسان از ریشه نسیان (فراموشی) مشتق شده، معتقدم انسان از ماده اُنس، سرچشمه گرفته و اُنس، چیزی نیست که در معرض زمان از یاد برود و همواره باقی است.

#گفتگو با خود

تقویم‌ها دروغ می‌گویند
پاییز دیگر آمده
و تو مثل هر سال
باز هم نمی‌آیی

پارک عوامِ #ملت - مرداد ماه

از تنهایی تا انزوا

دو مفهومِ به‌ظاهر مشابه، اما در واقع متفاوت وجود دارد: «تنهایی» و «انزوا».
حقیقتاً معتقدم همهٔ انسان‌ها تنهایند؛ چه از این امر آگاه باشند چه نباشند، و چه آن را بپذیرند یا انکار کنند. دلیل این امر، سرشتِ تک‌نفره (فرادا) انسان در خلقت است. آیاتی از قرآن کریم نیز بر این ویژگیِ وجودی تأکید دارند.

اما مسألهٔ انزوا، پدیده‌ای متمایز است. تنهایی امری کاملاً ذهنی و احساسی است تا آنجا که ممکن است کسی در میان انبوه مردم نیز احساس تنهایی کند اما در مقابل، انزوا (Isolation) یک وضعیت عینی و قابل‌سنجش است که به معنای کمبود واقعی تماس اجتماعی یا تعامل با افراد (اعم از خانواده، دوستان یا جامعه) می‌باشد.
انزوا می‌تواند اختیاری (برآمده از انتخاب فرد) یا غیراختیاری (ناشی از بیماری، دوری جغرافیایی یا عوامل دیگر) باشد.

خلاصه‌ کلام:
- از تنهایی گریزی نیست؛ این بخشی از ماهیت انسان است و دستکم در قلمرو ذهن و اندیشه، می‌توان آن را پذیرفت یا با آن آشتی کرد.
- اما انزوا، حداقل از نظر نظری، وضعیتی است که امکان رهایی از آن وجود دارد.

با این حال در عمل:
به‌دلیل گرفتاری‌های مالی (که افراد را به تمرکز افراطی بر کار وامی‌دارد)، دوری‌گزینی ناشی از محدودیت‌های مادی، ترس‌های امنیتی یا قضایی از برقراری روابط اجتماعی، و همچنین تجربه‌نکردن حسی مثبت و سازنده حالت انزوا، جامعه‌ای منزوی داریم.
در نتیجه، بسیاری از افراد همزمان در چنبرهٔ هر دو رنجِ تنهایی و انزوا اسیر شده‌ایم.

میراث معصوم پنجم

حسین(ع) تنها یک حقیقت را جاودانه ساخت:

در راه پاسداری از آرمان‌های مقدس، از جان و مال خویش و هر همسوی با خود می‌گذریم و هراسی به دل راه نمی‌دهیم؛ حتی اگر شکستمان قطعی باشد!

سینه‌زنی، زنجیرزنی، روضه‌خوانی، سیاه‌پوشی، برپایی مجلس عزا، پیاده‌روی اربعین‌، نذری دادن و گریه‌ها - اگر این مفاهیم را در جان ما زنده کند و این درس را آموخته و پیوسته یادآور شود - در مسیر حسین(ع) گام نهاده‌است.
وگرنه، اسطوره‌سازی شخصی ما از کربلا است و نسبتی با خطِ حسین(ع) ندارد.
.

خانمِ «ت»،
نمونه‌ی گریز و سرگشتگی،
مثالِ نرسیدن یا
همیشه دیر رسیدن من،
مثل نوشداروی سهراب،
وقتی حتی
رستمی در کار نبوده باشد؛

سال‌ها رفته‌ای
و من هر فرض ممکن را
با احتیاط کاوش کرده‌
و حالا دیگر پذیرفته‌ام
همواره بعضی مانندِ
دونده‌های صدمتر پیشتازند
و برخی چون توت‌های وحشی
در زمانی میانِ دو فصل نامعلوم‌
در جایی که دستِ کسی نمی‌رسد
پیدایشان می‌شود...

#شعرنو
#مخاطب_خاص

نکته‌ای برای همیشه!

از ما خاندان پیامبر، هیچ‌کدام به مرگ طبیعی از دنیا نرفته‌ یا کشته شده‌ایم یا مسموم...

#شهادت پیامبر
#شهادت امامان معصوم
#شهادت محسن
#شهدای کربلا
#یاران شهید ائمه