درس 8 صفحه 59
خارکش پیری با دَلق دُرُشت پشتهای خار همی برد به پشت
خار: تیغ دَلق: پوستین، جامهدرویشی، دُرُشت: زبر، زمخت، خشن، ضخیم ضدنرم همی برد: می برد ( کاربرد قدیم ماضی استمراری)
" پشته و پشت ": آرایه ی "جناس" دارند.
معنی بیت: خارکش پیری با لباس زبرِ فرسوده، پشته ی خاری را بر پشت خود گذاشته و حمل می کرد.
لنگلنگان قدمی برمیداشت هر قدم دانه ی شکری میکاشت
لنگلنگان: شَلان شَلان، در حال لنگیدن دانه ی شکر: شکرگزاری را به کاشتن دانه تشبیه کرده است.
معنی بیت: در حالی که میلنگید و راه میرفت؛ با هر قدم خدا را سپاس میگفت.
کای فرازنده ی این چرخ بلند! وی نوازنده ی دلهای نژند!
فرازنده: افرازنده، بلند کننده، برپا کننده نوازنده: آنکه نوازش و مهربانی کند. لطف کننده، مرحمت کننده نژند: اندوهگین، پژمرده، غمناک، سرد و بی روح
معنی بیت: ای خدايی كه اين روزگار و آسمان رابرافراشته ای و ای كسی كه آرامش دهنده ی دلهای غمگين هستی!
کنم از جَیب نظر تا دامن چه عزیزی که نکردی با من
جَیب: یخه ی پیراهن، گریبان عزیزی: ارجمندی گرانمایگی احترام
"از جَیب تا دامن نظر کردن" کنایه از: "به احوالات خود نظر کردن"
معنی بیت: وقتی كه ازسر تا پای خودرا نگاه می كنم( به احوال و روزگار خود می نگرم ) می بينم كه همه نوع بزرگواری و ارجمندی را در حقّم كرده ای.
در دولت به رخم بگشادی تاج عزّت به سرم بنهادی
دولت: اقبال، نیکبختی، خوش بختی عزّت: ارجمندی، سرافرازی، عزیزی
تاج عزّت: اضافه ی تشبیهی
معنی بیت: درِ خوش بختی و سعادت را در مقابل چشمان من باز کردی و ارجمندی و بزرگی را مانند تاج بر سر من نهادی.
حد من نیست ثنایت گفتن گوهر شکر عطایت سُفتن
ثنا: تمجید، تعریف، تحسین، مدح، ستایش،شکر، سپاس جمع : ثنیه
عطا: بخشش، انعام سُفتن: سوراخ کردن، ساییدن، (درباره ی مروارید)
معنی بیت: من در حدّی نيستم كه بتوانم تو را ستایش کنم و از عهده ی شكرگزاری نعمت و بخشش های تو برآيم.
نوجوانی به جوانی مغرور رخش پندار همیراند ز دور
پندار: اندیشه، گمان، خیال، تصور،غرور، تکبّر
معنی بیت: نوجوانی که مغرورِ جوانی خود بود، از دور در حالیکه اسب کبر و غرور را می راند به پیرمرد نزدیک شد. (پندار جوان مانند رخش، تند و سریع به حرکت درآمد.)
آمد آن شکرگزاریش به گوش گفت کای پیر خِرِف گشته، خموش!
خِرِف: مرد کم عقل و پیر
معنی بیت: شکر گزاری پیرمرد به گوش جوان رسید و گفت: ای پیرمردِ کم عقل! ساکت باش!
خار بر پشت، زنی زین سان گام دولتت چیست، عزیزیت کدام؟
زین سان: مخفف از این سان، بدین نحو، اینگونه گام: قدم
معنی بیت: خار بر پشت نهاده ای و اینگونه به سختی راه می روی! خوشبختی و بخت و اقبالت چیست وعزّتت كدام است؟
عزّت از خواری نشناختهای عمر در خارکشی باختهای
خواری: پستی، زبونی، ذلّت
"عزّت و خواری": آرایه ی "تضاد" یا "طباق" "خوار و خار": آرایه ی "جناس"
معنی بیت: تو هنوز تفاوت سربلندی را از ذلّت و خواری درک نکرده ای و عمرت را درخاركشی از دست داده ای.
پیر گفتا که: «چه عزّت زین به که نیام بر در تو بالین نه
بالین: آنچه بهنگام خواب زیر سر نهند. بالش، بالشت
"نیام بر در تو بالین نه": کنایه از "محتاج نبودن"
معنی بیت: پیرمرد جواب داد که چه عزّتی بالاتر از این است که بر درِ خانهی تو بالش خوابم را نمیگذارم.( محتاج به كسی چون تو نيستم.)
کای فلان! چاشت بده یا شامم نان و آبی که خورم و آشامم
چاشت: غذا و طعامی که به هنگام صبح یا نزدیک ظهر می خورند.
معنی بیت: كه ای فلانی! به من صبحانه يا شام بده و يا نانی که بخورم و آبی كه بنوشم.
شکر گویم که مرا خوار نساخت به خَسی چون تو گرفتار نساخت
خَسی: شخص پست و فرومایه، ناچیز
معنی بیت: خدا را سپاس میگویم که مرا ذلیل و خوار نساخت و به شخص پستی چون تو گرفتار و نیازمند نکرد.
به ره حرص شتابنده نکرد بر در شاه و گدا بنده نکرد
حرص: آز و طمع، ضد قناعت
معنی بیت: خداوند بخشنده و مهربان را شکر می گویم که مرا به راه حرص و طمع نکشاند و بر در خانه ی ثروتمند و فقیر، نیازمند نکرد.
داد با این همه افتادگیام عزّ آزادی و آزادگیام
افتادگی: فروتنی تواضع، ناتوانی آزادی: رهایی، در بند نبودن (از نظرجسمانی)
آزادگی: حریّت، جوانمردی، نجابت، اصالت " آزادی و آزادگی" آرایه ی جناس دارند.
معنی بیت: با این همه ضعف و ناتوانی که دارم، به من عزّت آزادی و آزادگی را هدیه کرد.
خارکش پیری با دَلق دُرُشت پشتهای خار همی برد به پشت
خار: تیغ دَلق: پوستین، جامهدرویشی، دُرُشت: زبر، زمخت، خشن، ضخیم ضدنرم همی برد: می برد ( کاربرد قدیم ماضی استمراری)
" پشته و پشت ": آرایه ی "جناس" دارند.
معنی بیت: خارکش پیری با لباس زبرِ فرسوده، پشته ی خاری را بر پشت خود گذاشته و حمل می کرد.
لنگلنگان قدمی برمیداشت هر قدم دانه ی شکری میکاشت
لنگلنگان: شَلان شَلان، در حال لنگیدن دانه ی شکر: شکرگزاری را به کاشتن دانه تشبیه کرده است.
معنی بیت: در حالی که میلنگید و راه میرفت؛ با هر قدم خدا را سپاس میگفت.
کای فرازنده ی این چرخ بلند! وی نوازنده ی دلهای نژند!
فرازنده: افرازنده، بلند کننده، برپا کننده نوازنده: آنکه نوازش و مهربانی کند. لطف کننده، مرحمت کننده نژند: اندوهگین، پژمرده، غمناک، سرد و بی روح
معنی بیت: ای خدايی كه اين روزگار و آسمان رابرافراشته ای و ای كسی كه آرامش دهنده ی دلهای غمگين هستی!
کنم از جَیب نظر تا دامن چه عزیزی که نکردی با من
جَیب: یخه ی پیراهن، گریبان عزیزی: ارجمندی گرانمایگی احترام
"از جَیب تا دامن نظر کردن" کنایه از: "به احوالات خود نظر کردن"
معنی بیت: وقتی كه ازسر تا پای خودرا نگاه می كنم( به احوال و روزگار خود می نگرم ) می بينم كه همه نوع بزرگواری و ارجمندی را در حقّم كرده ای.
در دولت به رخم بگشادی تاج عزّت به سرم بنهادی
دولت: اقبال، نیکبختی، خوش بختی عزّت: ارجمندی، سرافرازی، عزیزی
تاج عزّت: اضافه ی تشبیهی
معنی بیت: درِ خوش بختی و سعادت را در مقابل چشمان من باز کردی و ارجمندی و بزرگی را مانند تاج بر سر من نهادی.
حد من نیست ثنایت گفتن گوهر شکر عطایت سُفتن
ثنا: تمجید، تعریف، تحسین، مدح، ستایش،شکر، سپاس جمع : ثنیه
عطا: بخشش، انعام سُفتن: سوراخ کردن، ساییدن، (درباره ی مروارید)
معنی بیت: من در حدّی نيستم كه بتوانم تو را ستایش کنم و از عهده ی شكرگزاری نعمت و بخشش های تو برآيم.
نوجوانی به جوانی مغرور رخش پندار همیراند ز دور
پندار: اندیشه، گمان، خیال، تصور،غرور، تکبّر
معنی بیت: نوجوانی که مغرورِ جوانی خود بود، از دور در حالیکه اسب کبر و غرور را می راند به پیرمرد نزدیک شد. (پندار جوان مانند رخش، تند و سریع به حرکت درآمد.)
آمد آن شکرگزاریش به گوش گفت کای پیر خِرِف گشته، خموش!
خِرِف: مرد کم عقل و پیر
معنی بیت: شکر گزاری پیرمرد به گوش جوان رسید و گفت: ای پیرمردِ کم عقل! ساکت باش!
خار بر پشت، زنی زین سان گام دولتت چیست، عزیزیت کدام؟
زین سان: مخفف از این سان، بدین نحو، اینگونه گام: قدم
معنی بیت: خار بر پشت نهاده ای و اینگونه به سختی راه می روی! خوشبختی و بخت و اقبالت چیست وعزّتت كدام است؟
عزّت از خواری نشناختهای عمر در خارکشی باختهای
خواری: پستی، زبونی، ذلّت
"عزّت و خواری": آرایه ی "تضاد" یا "طباق" "خوار و خار": آرایه ی "جناس"
معنی بیت: تو هنوز تفاوت سربلندی را از ذلّت و خواری درک نکرده ای و عمرت را درخاركشی از دست داده ای.
پیر گفتا که: «چه عزّت زین به که نیام بر در تو بالین نه
بالین: آنچه بهنگام خواب زیر سر نهند. بالش، بالشت
"نیام بر در تو بالین نه": کنایه از "محتاج نبودن"
معنی بیت: پیرمرد جواب داد که چه عزّتی بالاتر از این است که بر درِ خانهی تو بالش خوابم را نمیگذارم.( محتاج به كسی چون تو نيستم.)
کای فلان! چاشت بده یا شامم نان و آبی که خورم و آشامم
چاشت: غذا و طعامی که به هنگام صبح یا نزدیک ظهر می خورند.
معنی بیت: كه ای فلانی! به من صبحانه يا شام بده و يا نانی که بخورم و آبی كه بنوشم.
شکر گویم که مرا خوار نساخت به خَسی چون تو گرفتار نساخت
خَسی: شخص پست و فرومایه، ناچیز
معنی بیت: خدا را سپاس میگویم که مرا ذلیل و خوار نساخت و به شخص پستی چون تو گرفتار و نیازمند نکرد.
به ره حرص شتابنده نکرد بر در شاه و گدا بنده نکرد
حرص: آز و طمع، ضد قناعت
معنی بیت: خداوند بخشنده و مهربان را شکر می گویم که مرا به راه حرص و طمع نکشاند و بر در خانه ی ثروتمند و فقیر، نیازمند نکرد.
داد با این همه افتادگیام عزّ آزادی و آزادگیام
افتادگی: فروتنی تواضع، ناتوانی آزادی: رهایی، در بند نبودن (از نظرجسمانی)
آزادگی: حریّت، جوانمردی، نجابت، اصالت " آزادی و آزادگی" آرایه ی جناس دارند.
معنی بیت: با این همه ضعف و ناتوانی که دارم، به من عزّت آزادی و آزادگی را هدیه کرد.
❤1
پیرخارکش ( آزادگی ) نقل به صورت داستان
براساس داستانی از جامی
در کتاب فارسی هشتم (درس 8)صفحه 89
می دانیم که جامی هفت اثر و مثنوی معروف « هفت اورنگ » دارد که به تقلید از مثنوی های نظامی گنجوی است. به نام های: سلسلةالذهب، سلامان و ابسال، تحفةالاحرار، سبحةالابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، خردنامه اسکندری
داستانی با عنوان « حکایت پیر خارکش » در مثنوی « سبحه الابرار » به نظم درآمده است که ما به بیان منثور آن می پردازیم:
در زمان های قدیم ، پیری فرتوت و خمیده قامت زندگی می کرد. این پیر زحمت کش ، زندگی خویش را از راه خارکشی در می آورد. کاری به غایت سخت و توان فرسا. خداوند به پیر فقیر و زحمت کش ما همت و قناعتی عطا کرده بود که با این دو نعمت الهی زندگی خویش را به خوبی سپری می کرد:
خارکش پیری با دلق درشت پشتهای خار همی برد به پشت
لنگلنگان قدمی برمیداشت هر قدم دانهٔ شکری میکاشت
از خداوندش راضی و شکرگزار بود که به او توانی داده که در پیری بتواند روزی خود را به دست آورد. فقط به خدا وابسته بود و همیشه شکر گزار:
کای فرازندهٔ این چرخ بلند! وی نوازندهٔ دلهای نژند!
کنم از جیب نظر تا دامن چه عزیزی که نکردی با من
در دولت به رخم بگشادی تاج عزت به سرم بنهادی
حد من نیست ثنایت گفتن گوهر شکر عطایت سفتن
روزی از روزها، وقتی پیرمرد قصه ما با بار خار بر پشت، داشت از دشت بر می گشت و طبق معمول، هر قدم دانه شکری می کاشت، جوانی او را دید و به تماشایش ایستاد و شنید که پیرمرد می گوید:
«خدایا شکرت که این همه نعمت به من عطا کردی، این همه ثروت و عزّت به من بخشیدی، خدایا...»
جوان که حرف های او را شنید و قد خمیده و لباس های زنده او را دید. به حیرت افتاد و در دل با خود گفت: «عجب پیرمرد بیچاره و احمقی! بیچارگی و نکبت و بدبختی از سر تا پایش می بارد. آن وقت شکر خدا را به جای می آورد و به خاطر ثروت و عزّت و دولتی که خداوند بدو بخشیده است شکر می گوید ولی کدام قدرت؟ کدام شوکت؟ کدام ثروت و عزت؟»
جوان جلوتر رفت و رو به روی پیرمرد ایستاد. می خواست سر از کارهای او در آورد و علت شکر گفتن های او را بفهمد. او در برابر پیرمرد ایستاد و چشم در چشم او، به او گفت:
«خار بر پشت زنی زین سان گام دولتت چیست؟ عزیزیت کدام؟
عمر در خارکشی ساخته ای عزّت از خواری نشناخته ای!»
پیرمرد لبخند معنی داری زد و سراپای جوان مغرور را برانداز کرد و آنگاه با لحنی کنایه آمیز گفت: «چه عزّتی و چه دولتی بالاتر از اینکه محتاج جوانی همچون تو نیستم. خودم کار می کنم و خرج زندگی ام را در می آورم. محتاج این نیستم که به در خانه مردم بروم و تکه نانی از این و جام آبی از آن بخواهم و یا به این و آن بگویم:
کای فلان، چاشت بده یا شامم نان و آبی که خورم، آشامم
شکر گویم که مرا خوار نساخت به خسی چون تو گرفتار نساخت»
جوان از شنیدن حرف های پیرمرد، شرمنده شد و سرش را به زیر انداخت. پیرمرد ادامه داد: «آری ای جوان، من خداوند بخشنده و مهربان را شکر می گویم که مرا...
به ره حرص شتابنده نکرد بر در شاه و گدا بنده نکرد
داد با این همه افتادگی ام عزّ آزادی و آزادگی ام!»
براساس داستانی از جامی
در کتاب فارسی هشتم (درس 8)صفحه 89
می دانیم که جامی هفت اثر و مثنوی معروف « هفت اورنگ » دارد که به تقلید از مثنوی های نظامی گنجوی است. به نام های: سلسلةالذهب، سلامان و ابسال، تحفةالاحرار، سبحةالابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، خردنامه اسکندری
داستانی با عنوان « حکایت پیر خارکش » در مثنوی « سبحه الابرار » به نظم درآمده است که ما به بیان منثور آن می پردازیم:
در زمان های قدیم ، پیری فرتوت و خمیده قامت زندگی می کرد. این پیر زحمت کش ، زندگی خویش را از راه خارکشی در می آورد. کاری به غایت سخت و توان فرسا. خداوند به پیر فقیر و زحمت کش ما همت و قناعتی عطا کرده بود که با این دو نعمت الهی زندگی خویش را به خوبی سپری می کرد:
خارکش پیری با دلق درشت پشتهای خار همی برد به پشت
لنگلنگان قدمی برمیداشت هر قدم دانهٔ شکری میکاشت
از خداوندش راضی و شکرگزار بود که به او توانی داده که در پیری بتواند روزی خود را به دست آورد. فقط به خدا وابسته بود و همیشه شکر گزار:
کای فرازندهٔ این چرخ بلند! وی نوازندهٔ دلهای نژند!
کنم از جیب نظر تا دامن چه عزیزی که نکردی با من
در دولت به رخم بگشادی تاج عزت به سرم بنهادی
حد من نیست ثنایت گفتن گوهر شکر عطایت سفتن
روزی از روزها، وقتی پیرمرد قصه ما با بار خار بر پشت، داشت از دشت بر می گشت و طبق معمول، هر قدم دانه شکری می کاشت، جوانی او را دید و به تماشایش ایستاد و شنید که پیرمرد می گوید:
«خدایا شکرت که این همه نعمت به من عطا کردی، این همه ثروت و عزّت به من بخشیدی، خدایا...»
جوان که حرف های او را شنید و قد خمیده و لباس های زنده او را دید. به حیرت افتاد و در دل با خود گفت: «عجب پیرمرد بیچاره و احمقی! بیچارگی و نکبت و بدبختی از سر تا پایش می بارد. آن وقت شکر خدا را به جای می آورد و به خاطر ثروت و عزّت و دولتی که خداوند بدو بخشیده است شکر می گوید ولی کدام قدرت؟ کدام شوکت؟ کدام ثروت و عزت؟»
جوان جلوتر رفت و رو به روی پیرمرد ایستاد. می خواست سر از کارهای او در آورد و علت شکر گفتن های او را بفهمد. او در برابر پیرمرد ایستاد و چشم در چشم او، به او گفت:
«خار بر پشت زنی زین سان گام دولتت چیست؟ عزیزیت کدام؟
عمر در خارکشی ساخته ای عزّت از خواری نشناخته ای!»
پیرمرد لبخند معنی داری زد و سراپای جوان مغرور را برانداز کرد و آنگاه با لحنی کنایه آمیز گفت: «چه عزّتی و چه دولتی بالاتر از اینکه محتاج جوانی همچون تو نیستم. خودم کار می کنم و خرج زندگی ام را در می آورم. محتاج این نیستم که به در خانه مردم بروم و تکه نانی از این و جام آبی از آن بخواهم و یا به این و آن بگویم:
کای فلان، چاشت بده یا شامم نان و آبی که خورم، آشامم
شکر گویم که مرا خوار نساخت به خسی چون تو گرفتار نساخت»
جوان از شنیدن حرف های پیرمرد، شرمنده شد و سرش را به زیر انداخت. پیرمرد ادامه داد: «آری ای جوان، من خداوند بخشنده و مهربان را شکر می گویم که مرا...
به ره حرص شتابنده نکرد بر در شاه و گدا بنده نکرد
داد با این همه افتادگی ام عزّ آزادی و آزادگی ام!»
*:
نمونه سوال فارسی هشتم نوبت اول
تا آخر در 6
۱-شعر ها و عبارت زیر را به نثر روان بنویسید.(۴)
الف-عقل ها حیران شود کز خاک تاریک نژند چون برآید این همه گل های نغز کامکار؟
ب-جهان متفق بر الهیتش
فرو مانده از کنه ماهیتش
ج-ده روزه مهر گردون، افسانه است و افسون نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا
د- تویی که چشم و چراغ ایرانی و بهار آفرین باغ ایران ؛ تویی که دست هنر از آستین فرهنگ و ادب برخواهی آورد.
۲- آرایه به کاررفته درابیات زیر رابنویسید.(۲)
الف-لبخند تو خلاصه خوبی هاست
لختی بخند خنده ی گل زیباست=.............
ب-دوستی از من به من نزدیک تر
از رگ گردن به من نزدیک تر =...............
۳- ادبیات اندرزی یا تعلیمی را تعریف کنید.(۲)
۴- ارکان تشبیه را نام برده و آنها را در جملات و ابیات تشبیهی زیر مشخص کنید.(۳)
الف-ملخ دو پای داس مانند دارد که با آن اشیا را بر می دارد.
ب-پرهای طاووس، مانند دسته گل پر نقش و نگار رنگارنگ است.
۵-قافیه و ردیف را مشخص کنید.(۱)
دوستی از من به من نزدیک تر
از رگ گردن به من نزدیک تر
۶-بن ماضی و بن مضارع و مصدر فعل های زیر را مشخص کنید.(۳)
خوردیم:
ماضی=..........مضارع=...........مصدر=.............
می رویم:
ماضی=..........مضارع=...........مصدر=..........
خواهیم زد: ماضی=...........مضارع............مصدر=.............آمدیم:
ماضی=...........مضارع=............مصدر=...........
۷- مهم ترین ارمغان ایران به سایر کشور ها چه بوده است؟(۱)
۸- برای بررسی ساختار به چه نکاتی باید توجه کنیم؟(۱)
۹-سه بیت اول از شعری که حفظ کرده اید را بنویسید.(۳)
جمع 20
نمونه سوال فارسی هشتم نوبت اول
تا آخر در 6
۱-شعر ها و عبارت زیر را به نثر روان بنویسید.(۴)
الف-عقل ها حیران شود کز خاک تاریک نژند چون برآید این همه گل های نغز کامکار؟
ب-جهان متفق بر الهیتش
فرو مانده از کنه ماهیتش
ج-ده روزه مهر گردون، افسانه است و افسون نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا
د- تویی که چشم و چراغ ایرانی و بهار آفرین باغ ایران ؛ تویی که دست هنر از آستین فرهنگ و ادب برخواهی آورد.
۲- آرایه به کاررفته درابیات زیر رابنویسید.(۲)
الف-لبخند تو خلاصه خوبی هاست
لختی بخند خنده ی گل زیباست=.............
ب-دوستی از من به من نزدیک تر
از رگ گردن به من نزدیک تر =...............
۳- ادبیات اندرزی یا تعلیمی را تعریف کنید.(۲)
۴- ارکان تشبیه را نام برده و آنها را در جملات و ابیات تشبیهی زیر مشخص کنید.(۳)
الف-ملخ دو پای داس مانند دارد که با آن اشیا را بر می دارد.
ب-پرهای طاووس، مانند دسته گل پر نقش و نگار رنگارنگ است.
۵-قافیه و ردیف را مشخص کنید.(۱)
دوستی از من به من نزدیک تر
از رگ گردن به من نزدیک تر
۶-بن ماضی و بن مضارع و مصدر فعل های زیر را مشخص کنید.(۳)
خوردیم:
ماضی=..........مضارع=...........مصدر=.............
می رویم:
ماضی=..........مضارع=...........مصدر=..........
خواهیم زد: ماضی=...........مضارع............مصدر=.............آمدیم:
ماضی=...........مضارع=............مصدر=...........
۷- مهم ترین ارمغان ایران به سایر کشور ها چه بوده است؟(۱)
۸- برای بررسی ساختار به چه نکاتی باید توجه کنیم؟(۱)
۹-سه بیت اول از شعری که حفظ کرده اید را بنویسید.(۳)
جمع 20
نمونه املا امتحان نوبت اول
میهن شکوهمند ما، این خاستگاه بخردان و دانایان و روشن رایان، این کانون روشنی و راستی، این کشور مردان گُرد، مردان پردل، دلیران و شیران، پهلوانانی نامدار، سرزمینی است که ما بدان می نازیم و سر از همگنان برمی افرازیم.
من می دانم و بی گمانم که تو ایران را از بن جان دوست می داری زیرا تو از تبار ایرانیان نژاده و آزاده هستی. از آن پاکان که جانشان از مهر ایران تابناک است و دلشان به نام و یاد ایران می تپد. از آن دانایان و خویشتن شناس که اکنون ایران را به گذشته ی پرفروغ آن می پیوندند.
تو از آن آزاداندیشانی هستی که پایدار و نستوه، استوار چون کوه می کوشند که در آبادانی و آزادی و شکوفایی و رسیدن به پیروزی و بهروزی ایران از هیچ تکاپویی دریغ نورزند.
اصل و نسبش از نصب تابلوها درآمدی عالی نصیب خود کرد.
تکرار صامت ها و مصوت ها به ایجاد آرایه ی نغمه ی حروف می انجامد.
بعد از خرد کردن خرده سنگ ها و خواندن و خوانش کتاب و چرخاندن تسبیح و خاراندن سرش، به خوردن خرده نان ها پرداخت.
صورتگر ماهر به عدّه ای از فرهیختگان، به تصویر کشیدن تماثیل و تصاویری نغز را آموزش داد.
طنین توفنده ی توفان تمام ظروف ظریف و ابزاری را که با ظرافت ساخته شده بودند، در هم شکست.
ملت به پا خاسته ی ایران برای رسیدن به آرمان ها و خواسته هایشان جلوه های خاصّی از حماسه را به خواصّ دنیا نشان داده و به نمایش گذاشتند.
خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی اثر مؤثّر و تأثیرگذارش را که همان کتاب جامع التّواریخ است، در قرن هشتم هجری تألیف کرده و به رشته ی تحریر درآورد. تا آن جا که همه ی مؤلّفین معاصرش به بُهت و حیرت
و تحیّر فرو رفتند.
در کتاب نهج البلاغه، امیرالمؤمنین که گزیده ی خطبه ها و نامه های آن حضرت است، درباره ی آفرینش طاووس و جثّه ی ظریف مورچه ها نیز سخن به میان آورده است.
میهن شکوهمند ما، این خاستگاه بخردان و دانایان و روشن رایان، این کانون روشنی و راستی، این کشور مردان گُرد، مردان پردل، دلیران و شیران، پهلوانانی نامدار، سرزمینی است که ما بدان می نازیم و سر از همگنان برمی افرازیم.
من می دانم و بی گمانم که تو ایران را از بن جان دوست می داری زیرا تو از تبار ایرانیان نژاده و آزاده هستی. از آن پاکان که جانشان از مهر ایران تابناک است و دلشان به نام و یاد ایران می تپد. از آن دانایان و خویشتن شناس که اکنون ایران را به گذشته ی پرفروغ آن می پیوندند.
تو از آن آزاداندیشانی هستی که پایدار و نستوه، استوار چون کوه می کوشند که در آبادانی و آزادی و شکوفایی و رسیدن به پیروزی و بهروزی ایران از هیچ تکاپویی دریغ نورزند.
اصل و نسبش از نصب تابلوها درآمدی عالی نصیب خود کرد.
تکرار صامت ها و مصوت ها به ایجاد آرایه ی نغمه ی حروف می انجامد.
بعد از خرد کردن خرده سنگ ها و خواندن و خوانش کتاب و چرخاندن تسبیح و خاراندن سرش، به خوردن خرده نان ها پرداخت.
صورتگر ماهر به عدّه ای از فرهیختگان، به تصویر کشیدن تماثیل و تصاویری نغز را آموزش داد.
طنین توفنده ی توفان تمام ظروف ظریف و ابزاری را که با ظرافت ساخته شده بودند، در هم شکست.
ملت به پا خاسته ی ایران برای رسیدن به آرمان ها و خواسته هایشان جلوه های خاصّی از حماسه را به خواصّ دنیا نشان داده و به نمایش گذاشتند.
خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی اثر مؤثّر و تأثیرگذارش را که همان کتاب جامع التّواریخ است، در قرن هشتم هجری تألیف کرده و به رشته ی تحریر درآورد. تا آن جا که همه ی مؤلّفین معاصرش به بُهت و حیرت
و تحیّر فرو رفتند.
در کتاب نهج البلاغه، امیرالمؤمنین که گزیده ی خطبه ها و نامه های آن حضرت است، درباره ی آفرینش طاووس و جثّه ی ظریف مورچه ها نیز سخن به میان آورده است.
پاسخنامه امتحان فارسی
۱-:
الف-انسان ها عاجز شده اند که از خاک سرد و بی روح چگونه اینقدر گل های جالب و زیبا و کامروا می روید.
ب-همه ی جهانیان بر یگانگی خدا موافق اند و از شناخت اصل وجود او عاجز شده اند.
ج-این چند روز عمر، غیر واقعی و نیرنگ است. پس نیکی کردن در حق دوستان را غنیمت بدان.
د-ای نوجوان،تو در این زمانه امید ایرانی و کسی هستی که ایران را به شکوفایی خواهی رساندو باعث پیشرفت ایران می گردی و تو آن کسی هستی که در زمینه های فرهنگ و ادب میتوانی به ایران خدمت کنی.
۲-الف=نغمه حروف(واج آرایی)/ب=تلمیح
۳-شاعران و نویسندگان همه ی ملت ها سروده ها و نوشته هایی دارند که در آنها راه بهتر زیستن ، و خوشبختی و سعادت را نشان میدهند به این نوع سروده ها و نوشته ادبیات اندرزی یا تعلیمی می گویند. مانند:بوستان و گلستان سعدی و مثنوی و معنوی مولوی و کلیله و دمنه
۴-
۱=مشبه / ۲= مشبه به/ ۳=ادات تشبیه/ ۴=وجه شبه
الف:پای ملخ= مشبه /مشبه به =داس/ادات تشبیه=مانند / وجه شبه=برداشتن اشیا
ب: مشبه=پرهای طاووس / مشبه به=دسته گل پر نقش و نگار / ادات تشبیه=مانند /وجه شبه=رنگارنگ بودن
۵-دوستی از من به من نزدیک تر
از رگ گردن به من نزدیک تر
من (اول) و گردن، قافیه
به من نزدیک تر در هر دو مصراع ردیف میباشد.
۶-خوردیم:ماضی=خورد ، مضارع=خور ،مصدر =خوردن
می رویم:ماضی=رفت ، مضارع=رو
مصدر= رفتن
خواهیم زد: ماضی = زد ، مضارع= زن ، مصدر= زدن
آمدیم:ماضی =آمد ،مضارع= آ(ی) ،
مصدر= آمدن
۷-برترین و گرامی ترین ارمغان ایران به دیگر سرزمین ها ، اندیشه و خرد و فرهنگ بوده است.
۸-:
الف-متن اثر به نثر است یا نظم؟
ب-شیوه بیان نوشته زبانی است یا ادبی؟
ج-واژه های متن ساده و قابل فهم است یا دشوار و دیریاب؟
۹-سه بیت اول یکی از شعرهایی که حفظ هستید را بنویسید.
۱-:
الف-انسان ها عاجز شده اند که از خاک سرد و بی روح چگونه اینقدر گل های جالب و زیبا و کامروا می روید.
ب-همه ی جهانیان بر یگانگی خدا موافق اند و از شناخت اصل وجود او عاجز شده اند.
ج-این چند روز عمر، غیر واقعی و نیرنگ است. پس نیکی کردن در حق دوستان را غنیمت بدان.
د-ای نوجوان،تو در این زمانه امید ایرانی و کسی هستی که ایران را به شکوفایی خواهی رساندو باعث پیشرفت ایران می گردی و تو آن کسی هستی که در زمینه های فرهنگ و ادب میتوانی به ایران خدمت کنی.
۲-الف=نغمه حروف(واج آرایی)/ب=تلمیح
۳-شاعران و نویسندگان همه ی ملت ها سروده ها و نوشته هایی دارند که در آنها راه بهتر زیستن ، و خوشبختی و سعادت را نشان میدهند به این نوع سروده ها و نوشته ادبیات اندرزی یا تعلیمی می گویند. مانند:بوستان و گلستان سعدی و مثنوی و معنوی مولوی و کلیله و دمنه
۴-
۱=مشبه / ۲= مشبه به/ ۳=ادات تشبیه/ ۴=وجه شبه
الف:پای ملخ= مشبه /مشبه به =داس/ادات تشبیه=مانند / وجه شبه=برداشتن اشیا
ب: مشبه=پرهای طاووس / مشبه به=دسته گل پر نقش و نگار / ادات تشبیه=مانند /وجه شبه=رنگارنگ بودن
۵-دوستی از من به من نزدیک تر
از رگ گردن به من نزدیک تر
من (اول) و گردن، قافیه
به من نزدیک تر در هر دو مصراع ردیف میباشد.
۶-خوردیم:ماضی=خورد ، مضارع=خور ،مصدر =خوردن
می رویم:ماضی=رفت ، مضارع=رو
مصدر= رفتن
خواهیم زد: ماضی = زد ، مضارع= زن ، مصدر= زدن
آمدیم:ماضی =آمد ،مضارع= آ(ی) ،
مصدر= آمدن
۷-برترین و گرامی ترین ارمغان ایران به دیگر سرزمین ها ، اندیشه و خرد و فرهنگ بوده است.
۸-:
الف-متن اثر به نثر است یا نظم؟
ب-شیوه بیان نوشته زبانی است یا ادبی؟
ج-واژه های متن ساده و قابل فهم است یا دشوار و دیریاب؟
۹-سه بیت اول یکی از شعرهایی که حفظ هستید را بنویسید.
دانش های زبانی
درس 9 صفحه 83
صفت بیانی
اگر بخواهیم برای اسمی توضیحی بیاوریم ؛ مثلاً رنگ ، اندازه ، جنس و . . . آن را بیان کنیم بعد از نقشنمای اضافه (کسره) از صفت بیانی استفاده میکنیم ، در این صورت یک گروه اسمی شامل هسته و صفت بیانی خواهیم داشت.
درنمونههای زیر برای قلم(هسته) چند صفت بیانی آوردهایم . واژه های بعد از قلم،صفت بیانی هستند:
قلمِ آبی- قلمِ بزرگ - قلمِ چوبی - قلمِ خوب - قلمِ زیبا - قلمِ شکسته
صفت بیانی معمولاً وابستۀ پسین است ؛یعنی بعد از هسته آورده میشود.
توضیح 1 : به گروه اسمی شامل هسته و صفت ، ترکیب وصفی میگویند.
توضیح 2 : اگر پس از هسته و نقشنمای اضافه ، کلمهای غیر صفت بیانی (اسم یاضمیر) بیاوریم، به آن کلمه مُضاف الیه میگویند. در این حال، مجموع هسته و مضافالیه را ترکیب اضافی میگویند؛
مثال: قلمِ معلم ( در این مثال قلم «هسته» ، معلّم «مضافٌالیه» و مجموع دو کلمۀ « قلمِ معلّم» ، ترکیب اضافی است. )
درس 9 صفحه 83
صفت بیانی
اگر بخواهیم برای اسمی توضیحی بیاوریم ؛ مثلاً رنگ ، اندازه ، جنس و . . . آن را بیان کنیم بعد از نقشنمای اضافه (کسره) از صفت بیانی استفاده میکنیم ، در این صورت یک گروه اسمی شامل هسته و صفت بیانی خواهیم داشت.
درنمونههای زیر برای قلم(هسته) چند صفت بیانی آوردهایم . واژه های بعد از قلم،صفت بیانی هستند:
قلمِ آبی- قلمِ بزرگ - قلمِ چوبی - قلمِ خوب - قلمِ زیبا - قلمِ شکسته
صفت بیانی معمولاً وابستۀ پسین است ؛یعنی بعد از هسته آورده میشود.
توضیح 1 : به گروه اسمی شامل هسته و صفت ، ترکیب وصفی میگویند.
توضیح 2 : اگر پس از هسته و نقشنمای اضافه ، کلمهای غیر صفت بیانی (اسم یاضمیر) بیاوریم، به آن کلمه مُضاف الیه میگویند. در این حال، مجموع هسته و مضافالیه را ترکیب اضافی میگویند؛
مثال: قلمِ معلم ( در این مثال قلم «هسته» ، معلّم «مضافٌالیه» و مجموع دو کلمۀ « قلمِ معلّم» ، ترکیب اضافی است. )
درس 11 صفحه 81
پرچم داران
شعرهای میهنی، برای بیان حسّ غرور،
عظمت و افتخار ملّی سروده می شوند. به هنگام خواندن این گونه متن ها باید با حفظ استواری کلام و تأکید بر واژگان کلیدی متن، همچون وطن لحن مناسب و آهنگ حماسی را به کار گرفت.
معنی واژه های درس
شکوهمند: با شکوه، با عظمت
اراده:میل ،قصد ،خواستن
پیکره: جسم ، صورت ، مجسمه
گزند: آسیب
عزّت: بزرگی، ارجمندی
گستاخی: جسارت، پررویی
خیل: گروه، دسته
جان بر کف: آماده ی مرگ، جانباز
بنیان: پی، ساختمان، شالوده
حامیان: طرفداران
تازش: حمله
رشید: دلیر، شجاع
قلل: جمع قله
سیما: چهره
عرصه: میدان
مأوا: پناهگاه
اهریمن : شیطان
ناموس: شرف، آبرو
حب: دوستی
هجوم: حمله
همّت: تلاش ،بلند نظری، اراده
تعهّد: پیمان، عهده داری، ضمانت
تخصّص: استادی،مهارت،کاردانی
زیور: زینت و آرایش
معنی ابیات:
1-ای وطن ای دل مرا مأوا
ای وطن ای تن مرا مسکن
ای سرزمینم، که پناهی برای دل وروح منی
ای میهنم، ای که برای تنم خانه هستی
2-ای وطن ای تو نور و ما همه چشم
ای وطن ای توجان وماهمه تن
ای میهنم، ای که تو مانند نور هستی و ما همه مانند چشم که به نور نیاز دارد.
ای میهنم ای که تو مانند روح هستی و ما تن برای این روح
3-نکته ای گویمت که گر شنوی
شاد، مانی به جان و زنده به تن
نکته ای را میخواهم برای تو باز گو کنم که اگر بشنوی
با تمام دل و جان خود شادمان می شوی
4-آدمی را چو هفت مهر به دل
نَبُوَد کم شمار از اهریمن
انسان اگر محبت و علاقه هفت چیز را در دل خود نداشته باشد از شیطان هم او را باید پایین تر دانست
5-مهر ناموس وزندگانی و دین
عزّت وخاندان و مال و وطن
علاقه به آبرو و زندگی و دین
شرف و خانواده و مال وثروت و وطن
6-وآن که حبّ وطن نداشت به دل
مرده زان خوب تر به باور من
و کسی که میهن دوستی و علاقه به وطن را در دل خود نداشته باشد
به اعتقاد من مرده از او بهتر است
ادیب الممالک فراهانی
خود ارزیابی
1. در متن درس، سرزمین ایران با چه ویژگی هایی توصیف شده است؟
سرزمینی بزرگ و عزیز و شکوهمند است که دین ، زبان ، فرهنگ و جسم ما در آن پروش یافته است
2 . دربارۀ ارتباط حدیث «حبُّ الوطنِ مِنَ الایمان » با محتوای درس، توضیح دهید.
معنی حدیث این است که (دوست داشتن سرزمین مادری جزئی از ایمان است) و ما این را در طول تاریخ وبه ویژه در دوران دفاع مقدس دیده ایم که جوانان این کشور برای دفاع از سرزمین مادری خود چگونه از وطن خود با اتکا به خداوند متعال دفاع کردند
3 . به نظر شما برای عزّت و سربلندی ایران اسلامی در عرصه های جهانی چه باید کرد؟
باید در راه علم و دانش کوشش فراوانی انجام دهیم چون همانطور که فردوسی گفته است توانا بود هر که دانا بود، و وقتی ما دانا باشیم این توانایی را خواهیم داشت که ایران را در عرصه های جهانی سربلند و عزیز کنیم
صفت اشاره،صفت شمارشی
وابسته های اسم(2)
دانش زبانی
به جمله های زیر، توجّه کنید.
1. آن قهرمان، پیروز شد.
2. من این میز را ساختم.
در هر دو گروه اسمی مشخص شده، کلمۀ )آن، این( پیش از اسم، «صفت اشاره » است که
دربارۀ دوری و نزدیکی آن اسم توضیح
می دهد. چون صفت اشاره قبل از اسم می آید، «وابستۀپیشین» اسم، خوانده می شود. اکنون جمله های زیر را بخوانید:
3. چهار دانش آموز به همان کلاس آمدند.
4. اوّلین گروه در این مسابقه پیروز شدند.
به گروه های اسمی مشخص شده در جمله های 3 و 4 توجّه کنید. در هر دو گروه اسمی،
کلمه ای که قبل از اسم آمده است، صفت شمارشی است و دربارۀ شمار اسم توضیح می دهد.
اعداد اصلی(یک، دو، سه و …)
و ترتیبی(اوّلین، دومین، سومین و …) صفت شمارشی هستند. صفت های شمارشی که پیش از اسم می آید ، وابستۀ پیشین اسم نامیده می شود.
اکنون گروه های اسمی جمله های 1 تا 4 را به هسته و وابسته، تقسیم می کنیم.
آن/قهرمان
این/میز
چهار/دانش آموز
همان/کلاس
اولین/گروه
این/مسابقه
آن،این،چهار،همان،اولین، وابسته و قهرمان، میز، دانش آموز، کلاس، گروه، مسابقه، هسته
فعالیت های نوشتاری:
1-چهار کلمۀ مهمّ املایی از متن درس بیابید و برای هر کدام، یک متضاد و یک مترادف بنویسید.
2-جمله های زیر را به اجزای آن تجزیه کنید؛ سپس هسته و نوع وابستۀ گروه های اسمی
را مشخص کنید.
دشمن بی رحم بمب بر مردم بی گناه، فرو
می ریخت.
این ملّت شجاع ، در هشت سال، حماسه های شگفت انگیز آفریدند.
نهاد: دشمن بی رحم# این ملت شجاع
مفعول: بمب#حماسه های شگفت انگیز
متمم:مردم#هشت سال
فعل:فرومی ریخت#آفریدند
هسته: دشمن/ بمب/ مردم/ ملت/ سال/ حماسه ها
وابسته: بی رحم/بی گناه/ شگفت انگیز/شجاع(وابسته پسین، صفت بیانی)
این/(وابسته پیشین، صفت اشاره ای)
پرچم داران
شعرهای میهنی، برای بیان حسّ غرور،
عظمت و افتخار ملّی سروده می شوند. به هنگام خواندن این گونه متن ها باید با حفظ استواری کلام و تأکید بر واژگان کلیدی متن، همچون وطن لحن مناسب و آهنگ حماسی را به کار گرفت.
معنی واژه های درس
شکوهمند: با شکوه، با عظمت
اراده:میل ،قصد ،خواستن
پیکره: جسم ، صورت ، مجسمه
گزند: آسیب
عزّت: بزرگی، ارجمندی
گستاخی: جسارت، پررویی
خیل: گروه، دسته
جان بر کف: آماده ی مرگ، جانباز
بنیان: پی، ساختمان، شالوده
حامیان: طرفداران
تازش: حمله
رشید: دلیر، شجاع
قلل: جمع قله
سیما: چهره
عرصه: میدان
مأوا: پناهگاه
اهریمن : شیطان
ناموس: شرف، آبرو
حب: دوستی
هجوم: حمله
همّت: تلاش ،بلند نظری، اراده
تعهّد: پیمان، عهده داری، ضمانت
تخصّص: استادی،مهارت،کاردانی
زیور: زینت و آرایش
معنی ابیات:
1-ای وطن ای دل مرا مأوا
ای وطن ای تن مرا مسکن
ای سرزمینم، که پناهی برای دل وروح منی
ای میهنم، ای که برای تنم خانه هستی
2-ای وطن ای تو نور و ما همه چشم
ای وطن ای توجان وماهمه تن
ای میهنم، ای که تو مانند نور هستی و ما همه مانند چشم که به نور نیاز دارد.
ای میهنم ای که تو مانند روح هستی و ما تن برای این روح
3-نکته ای گویمت که گر شنوی
شاد، مانی به جان و زنده به تن
نکته ای را میخواهم برای تو باز گو کنم که اگر بشنوی
با تمام دل و جان خود شادمان می شوی
4-آدمی را چو هفت مهر به دل
نَبُوَد کم شمار از اهریمن
انسان اگر محبت و علاقه هفت چیز را در دل خود نداشته باشد از شیطان هم او را باید پایین تر دانست
5-مهر ناموس وزندگانی و دین
عزّت وخاندان و مال و وطن
علاقه به آبرو و زندگی و دین
شرف و خانواده و مال وثروت و وطن
6-وآن که حبّ وطن نداشت به دل
مرده زان خوب تر به باور من
و کسی که میهن دوستی و علاقه به وطن را در دل خود نداشته باشد
به اعتقاد من مرده از او بهتر است
ادیب الممالک فراهانی
خود ارزیابی
1. در متن درس، سرزمین ایران با چه ویژگی هایی توصیف شده است؟
سرزمینی بزرگ و عزیز و شکوهمند است که دین ، زبان ، فرهنگ و جسم ما در آن پروش یافته است
2 . دربارۀ ارتباط حدیث «حبُّ الوطنِ مِنَ الایمان » با محتوای درس، توضیح دهید.
معنی حدیث این است که (دوست داشتن سرزمین مادری جزئی از ایمان است) و ما این را در طول تاریخ وبه ویژه در دوران دفاع مقدس دیده ایم که جوانان این کشور برای دفاع از سرزمین مادری خود چگونه از وطن خود با اتکا به خداوند متعال دفاع کردند
3 . به نظر شما برای عزّت و سربلندی ایران اسلامی در عرصه های جهانی چه باید کرد؟
باید در راه علم و دانش کوشش فراوانی انجام دهیم چون همانطور که فردوسی گفته است توانا بود هر که دانا بود، و وقتی ما دانا باشیم این توانایی را خواهیم داشت که ایران را در عرصه های جهانی سربلند و عزیز کنیم
صفت اشاره،صفت شمارشی
وابسته های اسم(2)
دانش زبانی
به جمله های زیر، توجّه کنید.
1. آن قهرمان، پیروز شد.
2. من این میز را ساختم.
در هر دو گروه اسمی مشخص شده، کلمۀ )آن، این( پیش از اسم، «صفت اشاره » است که
دربارۀ دوری و نزدیکی آن اسم توضیح
می دهد. چون صفت اشاره قبل از اسم می آید، «وابستۀپیشین» اسم، خوانده می شود. اکنون جمله های زیر را بخوانید:
3. چهار دانش آموز به همان کلاس آمدند.
4. اوّلین گروه در این مسابقه پیروز شدند.
به گروه های اسمی مشخص شده در جمله های 3 و 4 توجّه کنید. در هر دو گروه اسمی،
کلمه ای که قبل از اسم آمده است، صفت شمارشی است و دربارۀ شمار اسم توضیح می دهد.
اعداد اصلی(یک، دو، سه و …)
و ترتیبی(اوّلین، دومین، سومین و …) صفت شمارشی هستند. صفت های شمارشی که پیش از اسم می آید ، وابستۀ پیشین اسم نامیده می شود.
اکنون گروه های اسمی جمله های 1 تا 4 را به هسته و وابسته، تقسیم می کنیم.
آن/قهرمان
این/میز
چهار/دانش آموز
همان/کلاس
اولین/گروه
این/مسابقه
آن،این،چهار،همان،اولین، وابسته و قهرمان، میز، دانش آموز، کلاس، گروه، مسابقه، هسته
فعالیت های نوشتاری:
1-چهار کلمۀ مهمّ املایی از متن درس بیابید و برای هر کدام، یک متضاد و یک مترادف بنویسید.
2-جمله های زیر را به اجزای آن تجزیه کنید؛ سپس هسته و نوع وابستۀ گروه های اسمی
را مشخص کنید.
دشمن بی رحم بمب بر مردم بی گناه، فرو
می ریخت.
این ملّت شجاع ، در هشت سال، حماسه های شگفت انگیز آفریدند.
نهاد: دشمن بی رحم# این ملت شجاع
مفعول: بمب#حماسه های شگفت انگیز
متمم:مردم#هشت سال
فعل:فرومی ریخت#آفریدند
هسته: دشمن/ بمب/ مردم/ ملت/ سال/ حماسه ها
وابسته: بی رحم/بی گناه/ شگفت انگیز/شجاع(وابسته پسین، صفت بیانی)
این/(وابسته پیشین، صفت اشاره ای)
❤1
درس 11 صفحه 84
صفت اشاره – صفت شمارشی
صفت اشاره: کلمه های این، آن، همین، همان وقتی قبل از اسم بیایند، صفت اشاره هستند، آن اسم هسته است. پس صفت اشاره همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد. در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت اشاره و واژۀ دوم «هسته» است :
این مرد/آن میز/همین دانشآموز/همان کتاب
صفت شمارشی: عددی که همراه اسم بیاید، صفت شمارشی است، آن اسم هسته است. پس صفت شمارشی همراه با هسته یک گروه اسمی می سازند.در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت شمارشی و واژۀ دوم «هسته» است:
چهارمین مدرسه/ششمین کلاس
صفتهای اشاره از وابستههای پیشین هستند ؛ یعنی قبل از هسته (اسم) آورده میشوند .
صفتهای شمارشی که در این درس خواندیم از وابستههای پیشین هستند ؛ یعنی قبل از هسته (اسم) آورده میشوند.
صفت اشاره – صفت شمارشی
صفت اشاره: کلمه های این، آن، همین، همان وقتی قبل از اسم بیایند، صفت اشاره هستند، آن اسم هسته است. پس صفت اشاره همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد. در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت اشاره و واژۀ دوم «هسته» است :
این مرد/آن میز/همین دانشآموز/همان کتاب
صفت شمارشی: عددی که همراه اسم بیاید، صفت شمارشی است، آن اسم هسته است. پس صفت شمارشی همراه با هسته یک گروه اسمی می سازند.در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت شمارشی و واژۀ دوم «هسته» است:
چهارمین مدرسه/ششمین کلاس
صفتهای اشاره از وابستههای پیشین هستند ؛ یعنی قبل از هسته (اسم) آورده میشوند .
صفتهای شمارشی که در این درس خواندیم از وابستههای پیشین هستند ؛ یعنی قبل از هسته (اسم) آورده میشوند.
شعر خوانی
ای وطن من-صفحه 86 تا 88
برخی از ابیات که نیاز به ترجمه داشته آورده شده
ای ایستاده درچمن آفتابی معلوم
ای وطنی که مانند درختی درسبزه زاری مقابله آفتاب روشن قرارگرفته ای.
ای آفتاب شمایل دریادل
ای وطن ظاهرت مانندآفتاب است
ودل توماننددریابزرگ ووسیع است .
وبیش ازآنکه من خوف تبر را نگرانم
بیش ترازآن که من ازترس تبر نگران باشم...
و مادران صبوری داری
و مادران شکیبا و بردباری داری
و پدرانی به غایت جرأت مند
و پدرانی در اوج دلیری
ای مجمع الجزایر گل ها، خوبی ها!
ای مجموعه ای از جزیره های گل و خوبی!
ای بهار استوار!
ای بهار پابرجا و همیشگی
ای اقیانوس موّاج عاطفه و خشونت ...
ای اقیانوس پرموج مهربانی و خشم...
ای شکیبای شکوهمند!
ای بردبار باشکوه!
-چه قدربه اقیانوس میمانی
چه قدر به اقیانوس شبیه هستی (وسیع و با عظمت هستی.)
دردورهای کویرطبس
آن اتفاق
یادت هست؟
اشاره داردبه حادثه ی 1359که درآن چندهلی کوپترآمریکایی قراربوددرعملیاتی مخفیانه واردایران شوندورسیدند ، توفان شن باعث شدچندتا ازهلی کوپترها سقوط کنندوبقیه مجبوربه بازگشت شوند.
به این ترتیب عملیات آن هافقط با یاری خداوند بدون دخالت نیروهای ایرانی ناموفق ماند.
ای وطن من-صفحه 86 تا 88
برخی از ابیات که نیاز به ترجمه داشته آورده شده
ای ایستاده درچمن آفتابی معلوم
ای وطنی که مانند درختی درسبزه زاری مقابله آفتاب روشن قرارگرفته ای.
ای آفتاب شمایل دریادل
ای وطن ظاهرت مانندآفتاب است
ودل توماننددریابزرگ ووسیع است .
وبیش ازآنکه من خوف تبر را نگرانم
بیش ترازآن که من ازترس تبر نگران باشم...
و مادران صبوری داری
و مادران شکیبا و بردباری داری
و پدرانی به غایت جرأت مند
و پدرانی در اوج دلیری
ای مجمع الجزایر گل ها، خوبی ها!
ای مجموعه ای از جزیره های گل و خوبی!
ای بهار استوار!
ای بهار پابرجا و همیشگی
ای اقیانوس موّاج عاطفه و خشونت ...
ای اقیانوس پرموج مهربانی و خشم...
ای شکیبای شکوهمند!
ای بردبار باشکوه!
-چه قدربه اقیانوس میمانی
چه قدر به اقیانوس شبیه هستی (وسیع و با عظمت هستی.)
دردورهای کویرطبس
آن اتفاق
یادت هست؟
اشاره داردبه حادثه ی 1359که درآن چندهلی کوپترآمریکایی قراربوددرعملیاتی مخفیانه واردایران شوندورسیدند ، توفان شن باعث شدچندتا ازهلی کوپترها سقوط کنندوبقیه مجبوربه بازگشت شوند.
به این ترتیب عملیات آن هافقط با یاری خداوند بدون دخالت نیروهای ایرانی ناموفق ماند.
صفحه 89
صبح صادق، قدرت کاذب شکست
رشته های دام اهریمن گسست (حمید سبزواری)
صبح صادق، صبح سحر،صبح زود: هنگامی که روشنی آفتاب در سیاهی شب به خوبی نمایان گردد پگاه دوم،صبح دوم یا صبح صادق وار گفته می شود.
صبح کاذب،صبح نخستین:صبحی است قبل از صبح صادق که چند لحظه ظاهر و سپس ناپدید شود.صبح اول،صبح دروغین یا فجر کاذب نامیده می شود.
صادق: راستگو،پیدا و آشکار
کاذب: دروغگو،دروغین
اهریمن:منشأ بدی،شیطان
معنی بیت: صبح طلوع کرد (امام آمد) و شکوه و قدرتِ صبح کاذب (رژیم شاهنشاهی) را در هم شکست و تار و پود دام شیطان ( شاه و عاملانش) را نابود کرد.
معنی دوم: صبح راستین و حقیقی،پرده ی دروغین شب را کنار زد و تار و پود دام شیطان را در هم شکست.
معنی سوم: انقلاب اسلامی،قدرت ستمگر و
دروغین را در هم شکست و چهره ی شیطانی آن را از میان برداشت.
صبح صادق، قدرت کاذب شکست
رشته های دام اهریمن گسست (حمید سبزواری)
صبح صادق، صبح سحر،صبح زود: هنگامی که روشنی آفتاب در سیاهی شب به خوبی نمایان گردد پگاه دوم،صبح دوم یا صبح صادق وار گفته می شود.
صبح کاذب،صبح نخستین:صبحی است قبل از صبح صادق که چند لحظه ظاهر و سپس ناپدید شود.صبح اول،صبح دروغین یا فجر کاذب نامیده می شود.
صادق: راستگو،پیدا و آشکار
کاذب: دروغگو،دروغین
اهریمن:منشأ بدی،شیطان
معنی بیت: صبح طلوع کرد (امام آمد) و شکوه و قدرتِ صبح کاذب (رژیم شاهنشاهی) را در هم شکست و تار و پود دام شیطان ( شاه و عاملانش) را نابود کرد.
معنی دوم: صبح راستین و حقیقی،پرده ی دروغین شب را کنار زد و تار و پود دام شیطان را در هم شکست.
معنی سوم: انقلاب اسلامی،قدرت ستمگر و
دروغین را در هم شکست و چهره ی شیطانی آن را از میان برداشت.
درس 12 صفحه 90
از علی اموز اخلاص عمل
شیر حق را دان منزه از دغل
از حضرت علی پاکی نیت و بی ریایی را یاد بگیر و حضرت علی(ع) را از مکر و حیله پاک بدان
در غزا بر پهلوانی دست یافت
زود شمشیری برآورد و شتافت
در جنگ بر پهلوانی که از سپاه دشمن بود غلبه کرد و سریع شمشیرش را در آورد و با شتاب به طرف او رفت
او خدو انداخت بر روی علی
افتحار هر نبی و هر ولی
آن پهلوان بر روی حضرت علی (ع) آب دهان انداخت به روی کسی که افتخار همه ی پیامبران و بزرگان را است
در زمان انداخت شمشیر آن علی
کرد او اندر غزایش کاهلی
در همان لحظه حضرت علی شمشیرش را انداخت و از جنگیدن با پهلوان دست کشید
گشت حیران ان مبارز، زین عمل
وز نمودن عفو و رحم بی محل
آن مبارز از بخشش و گذشت بی موقع حضرت علی (ع) تعجب کرد
گفت: بر من تیغ تیز افراشتی
از چه افگندی مرا بگذاشتی؟
آن پهلوان گفت: شمشیر تیزت را بر رویم کشیدی و می خواستی مرا بکشی چرا شمشیرت را انداختی؟
گفت: من تیغ از پی حق میزنم
بنده حقم نه مأمور تنم
حضرت علی (ع) گفت من شمشیرم را در راه رضای خدا می زنم بنده ی خدا هستم و متیع دستور خودم نیستم
شیر حقم نیستم شیر هوا
فعل من بر دین من باشد گوا
من علی (ع) شیر خدا هستم و شیر میل و هوس های خودم نیستم کار من شاهدی بر دین داری من است
باد خشم و باد شهوت، باد آز
برد او را که نبود اهل نماز
خشم و هوس های نفسانی و حرص و طمع کسی را از بین می برد که اهل نماز نباشد
چون در آمد در میان، غیر خدا
تیغ را دیدم نهان کردن سزا
وقتی اندیشه های غیر خالصانه و غیر خدایی به میان آمد شایسته دیدم که شمشیرم را پنهان کنم و به رویت شمشیر نکشم
معنی واژه ها:
منزه:پاک ، پاکیزه
دغل: مکر و حیله
غزا: جنگ
شتافت:با شتاب رفت
حیران:متعجّب
بی محل:بی جا
گوا:شاهد
آز:حرص و طمع
درس 12 صفحه 91
صفت پرسشی – صفت تعجّبی
صفت پرسشی : اگر کلمه های پرسشی مانند ، کدام ، چند ، چه ، قبل از اسم بیایند ، صفت پرسشی هستند ، اسم بعدی هسته است. پس صفت پرسشی همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد . در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت پرسشی و واژۀ دوم «هسته» است :
شما کدام ورزش را دوست دارید؟
در سال گذشته چند کتاب خواندهاید؟ چه شعری را دوست دارید؟
صفت تعجّبی : دو کلمۀ چه و عجب اگر قبل از اسم بیایند ، صفت تعجبّی هستند ، اسم بعدی هسته است. پس صفت تعجّبی همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد .
در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت تعجّبی و واژۀ دوم «هسته» است :
چه گلهایی روییدهاند!/عجب سخنی گفتی!
توضیح: «چه» اگرمعنی پرسشی داشته باشد، صفت پرسشی و اگر معنی تعجّبی داشته باشد صفت تعجّبی است.
صفتهای پرسشی و تعجّبی هر دو از وابستههای پیشین هستند ؛ یعنی قبل از هسته آورده میشوند .
از علی اموز اخلاص عمل
شیر حق را دان منزه از دغل
از حضرت علی پاکی نیت و بی ریایی را یاد بگیر و حضرت علی(ع) را از مکر و حیله پاک بدان
در غزا بر پهلوانی دست یافت
زود شمشیری برآورد و شتافت
در جنگ بر پهلوانی که از سپاه دشمن بود غلبه کرد و سریع شمشیرش را در آورد و با شتاب به طرف او رفت
او خدو انداخت بر روی علی
افتحار هر نبی و هر ولی
آن پهلوان بر روی حضرت علی (ع) آب دهان انداخت به روی کسی که افتخار همه ی پیامبران و بزرگان را است
در زمان انداخت شمشیر آن علی
کرد او اندر غزایش کاهلی
در همان لحظه حضرت علی شمشیرش را انداخت و از جنگیدن با پهلوان دست کشید
گشت حیران ان مبارز، زین عمل
وز نمودن عفو و رحم بی محل
آن مبارز از بخشش و گذشت بی موقع حضرت علی (ع) تعجب کرد
گفت: بر من تیغ تیز افراشتی
از چه افگندی مرا بگذاشتی؟
آن پهلوان گفت: شمشیر تیزت را بر رویم کشیدی و می خواستی مرا بکشی چرا شمشیرت را انداختی؟
گفت: من تیغ از پی حق میزنم
بنده حقم نه مأمور تنم
حضرت علی (ع) گفت من شمشیرم را در راه رضای خدا می زنم بنده ی خدا هستم و متیع دستور خودم نیستم
شیر حقم نیستم شیر هوا
فعل من بر دین من باشد گوا
من علی (ع) شیر خدا هستم و شیر میل و هوس های خودم نیستم کار من شاهدی بر دین داری من است
باد خشم و باد شهوت، باد آز
برد او را که نبود اهل نماز
خشم و هوس های نفسانی و حرص و طمع کسی را از بین می برد که اهل نماز نباشد
چون در آمد در میان، غیر خدا
تیغ را دیدم نهان کردن سزا
وقتی اندیشه های غیر خالصانه و غیر خدایی به میان آمد شایسته دیدم که شمشیرم را پنهان کنم و به رویت شمشیر نکشم
معنی واژه ها:
منزه:پاک ، پاکیزه
دغل: مکر و حیله
غزا: جنگ
شتافت:با شتاب رفت
حیران:متعجّب
بی محل:بی جا
گوا:شاهد
آز:حرص و طمع
درس 12 صفحه 91
صفت پرسشی – صفت تعجّبی
صفت پرسشی : اگر کلمه های پرسشی مانند ، کدام ، چند ، چه ، قبل از اسم بیایند ، صفت پرسشی هستند ، اسم بعدی هسته است. پس صفت پرسشی همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد . در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت پرسشی و واژۀ دوم «هسته» است :
شما کدام ورزش را دوست دارید؟
در سال گذشته چند کتاب خواندهاید؟ چه شعری را دوست دارید؟
صفت تعجّبی : دو کلمۀ چه و عجب اگر قبل از اسم بیایند ، صفت تعجبّی هستند ، اسم بعدی هسته است. پس صفت تعجّبی همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد .
در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت تعجّبی و واژۀ دوم «هسته» است :
چه گلهایی روییدهاند!/عجب سخنی گفتی!
توضیح: «چه» اگرمعنی پرسشی داشته باشد، صفت پرسشی و اگر معنی تعجّبی داشته باشد صفت تعجّبی است.
صفتهای پرسشی و تعجّبی هر دو از وابستههای پیشین هستند ؛ یعنی قبل از هسته آورده میشوند .