ادبیات فارسی هشتم
4.71K subscribers
69 photos
29 videos
42 files
39 links
لطفا کانال‌ها را به دوستان و آشنایان خود معرفی فرمایید.
پایه نهم
@farsi9a
پایه هفتم
@Farsi7a
کانال شعر و متن ادبی
@baraneadab
Download Telegram
Forwarded from متوسطه
علایم نگارشی.pdf
488 KB
#آموزش علایم نگارشی

♻️کانال متوسطه
@mutevasete2
فارسی- نکاتی درباره اسم
*اسم: كلمه ای است كه برای ناميدن موجودات به كار می رود.

مانند : علی – طراوت – افروز – بابل – محمد

*اسم ها را می توان از جهات گوناگون تقسيم كرد . كه عبارتند از :

1- مفرد
2- جمع
3- اسم جمع

اسم مفرد: اسمی كه بدن نشانه ی جمع بيايد و بر بيش از یکی دلالت نكند .

مانند: خيابان – دشت – خانه – جنگل

جمع : اسمی كه بر بيش از یکی دلالت كند و علامت جمع هم داشته باشد .

مانند: شب ها – مردان – پسر ها – پسران

*نكته : در زبان فارسی دو نوع پسوند جمع وجود دارد .

1- ها = روزها – راه ها

2- ان = درختان – روزگاران

*توجه: تقريبا همه ی اسم ها را با (ها) می توان جمع بست .

مانند : ميز ها – كاغذ ها

*بيشتر جانداران را می توان با ( ان ) جمع بست .

مانند : جانوران – گوسفندان

*نكته:كلمه هايي كه به ( ا ) يا ( و ) ختم می شوند هنگام جمع بستن با ( ان ) بين كلمه و ( ان ) جمع ، حرف ( ی ) اضافه می شود .

مانند : آشنا + ان = آشنايان
دانشجو + ان = دانشجويان
دانا + ان = دانايان
جنگجو + ان = جنگجويان

*توجه : ( ان ) هميشه نشانه ي جمع نيست بلكه كاربردهای مختلفی دارد كه عبارتند

1- نشانه ی زمان = بامدادان – سحر گاهان – بهاران

2- نشانه ی مكان = گيلان – سپاهان

3- نشانه ی صفت = گريان – خندان – نالان – دوان

4- نشانه ی جمع = مردان – اميران – پسران

نشانه های جمع عربی :

1- ( ات ) = معلومات – امكانات – اطلاعات – آيات

2- ( ين ) = معلمين – محصلين – مدرسين – محققين

3- ( ون )= انقلابيون – روحانيون – ملّيّون

نکته ی مهم : جمع بستن واژه های فارسی با نشانه هاي جمع عربی از نظر نوشتن درست نيست بنابر اين جمع واژه های ( پيشنهادات – گزارشات–فرمايشات– آزمايشات– بازرسين) نادرست است.و جمع اين كلمه های فارسی با نشانه های(ها) و (ان) درست هستند . جمع اين كلمات به ترتيب چنين است .
( پيشنهاد ها – گزارش ها – فرمايش ها – آزمايش ها – بازرسان )
* اسم جمع : اسم جمع اسمی مفرد است بدون نشانه ی جمع اما در مفهوم بر بيش از یکی دلالت دارد .
مانند : قوم – قبيله – گروه – عده – مردم – ملت – طايفه – كاروان – رمه – گله – سپاه – لشكر و .....
توجه : اسم جمع ، جمع هم بسته می شود .
مانند : لشكر ها – كاروان ها و ......

* جمع مكسر:اين جمع ويژه ي زبان عربی است و برای خود مفرد هم دارد و برخی از آن ها در زبان فارسی هم كار بُرد دارند .

مانند : كتب ( كتاب ) – مدارس ( مدرسه ) – آثار ( اثر ) – نكات ( نكته ) –اماكن (مكان) –
آداب ( ادب ) – حكّام ( حاكم ) – اديان (دين ) – سوانح (سانحه) – وظايف (وظيفه) –
هدايا (هديه) – علوم (علم) –زوايا (زاويه) – شروط (شرط) – علما (عالم) –
اعمال ( عمل )- فرايض (فريضه ) – قبايل (قبيله)- مجالس ( مجلس ) – انبيا ( نبی )-
ادبا (اديب )– اصول ( اصل )- حواس (حس)- علل ( علت )- اوامر ( امر )- صنايع ( صنعت ) –
اشكال ( شكل ) – تصاوير ( تصوير ) – عقايد
(عقيده) –مذاهب ( مذهب ) – نوابغ (نابغه) –اُسرا ( اسير ) – احكام (حكم)- رسوم (رسم)
نكته ی مهم : جمع مكسر عربی با نشانه های جمع فارسی همراه نمی شوند ، یعنی نبايد بنويسيم : حواس ها – احكام ها – عقايد ها – صنايع ها و ...

اما می توان مفرد اين كلمات را با نشانه های جمع فارسی ، جمع بست . یعنی می توانيم بنويسيم : حس ها – حكم ها – عقيده ها – صنعت ها
@farsi9allameh999
اسلوب معادله:👇
هرگاه شاعر بیتی بسراید که با جابه جا کردن مصراع اول و دوم خللی در مفهوم بیت ایجاد نشود و مصراع دوم مصداقی برای مصراع اول باشد، به آن آرایهٔ اسلوب معادله گویند.
صائب تبریزی از جمله شاعرانی است که اسلوب معادله را به عنوان یک عنصر اصلی در اشعار خویش قرار داده‌است.

مثال:

دود اگر بالا نشیند کسر شأن شعله نیست
جای چشم، ابرو نگیرد، گرچه او بالاتر است

مثال:
دلبر جانان من برده دل و جان من
برده دل و جان من دلبر جانان من
استعاره👇

استعاره در لغت به معنی عاريت گرفتن و عاريت خواستن است امّا در اصطلاح استعاره نوعی تشبيه است كه درآن یکی از طرفين تشبيه (مشبه يا مشبه به) را ذكر و طرف ديگر را حذف كرده باشند .

نكته : اصل استعاره بر تشبيه استوار است و به دليل اينكه در استعاره فقط يك ركن از تشبيه ذكر می شود و خواننده را به تلاش ذهنی بیشتری وا می دارد ، بنابر این استعاره از تشبيه رساتر ، زيباتر و خيال انگيز تر است.

انواع استعاره: با توجه به اينكه در استعاره یکی از طرفين تشبيه ذكر می شود، آن را بر دو نوع تقسيم كرده اند.
1- استعاره ی مصرحه
2- استعاره ی مكنيه

استعاره ی مصرحه (آشكار):
آن است كه«مشبه به»ذكر و«مشبه»حذف گردد. (مشبه به جانشين مشبه می شود.)
مثال 1:
صدف وار گوهر شناسان را
دهان جز به لؤلؤ نكردند باز

توضيح : « لؤلؤ » استعاره از سخنان با ارزش است. (لؤلؤ « مشبه به » ذكر شده و سخنان با ارزش« مشبه » كه حذف شده است.)

استعاره مكنيه: آن است كه « مشبه » به همراه یکی از لوازم و ویژگی « مشبه به » ذكر گردد و خود « مشبه به » حذف شود .

نكته1: گاهی لوازم يا ویژگی « مشبه به » در جمله به « مشبه » نسبت داده می شود.

مثال: مرگ چنگال خود را به خون او رنگين كرد.

توضيح : « مرگ » را به « گرگی » تشبيه كرده است كه چنگال داشته باشد اما خود «گرگ»را نياورد و «چنگال» كه یکی از لوازم و ویژگی گرگ است به آن (مرگ) نسبت داده است.

نكته2 : گاهی لوازم يا ویژگی «مشبه به» در جمله به «مشبه» اضافه می شود كه در اين صورت «اضافه ی استعاری» است.

مثال1: سر نشتر عشق بر رگ روح زدند يك قطره از آن چكيد و نامش دل شد

توضيح: «روح» را به بدنی تشبيه كرده كه «رگ» داشته باشد و «رگ» را كه یکی از ویژگی های «مشبه به»است به «روح» اضافه كرده است .

مثال 2️: مردی صفای صحبت آيينه ديده از روزن شب شوكت ديرينه ديده

توضيح : «شب» را به اتاقی تشبيه كرده كه «روزن يا پنجره» داشته باشد و «روزن» را كه یکی از ویژگی‌های «مشبه به» بود به «شب» اضافه كرده است.

نكته: جمله ای كه در آن آرايه استعاره به كار رفته ادبی تر است، نسبت به جمله ای كه دارای آرايه تشبيه است.

نكته: در اضافه ی استعاری «مضاف» در معنی حقیقی خود به كار نمی رود و ما«مضاف اليه» را به چیزی تشبيه می كنيم كه دارای جزء يا اندامی است ولی چنين جزء و اندام كه «مضاف» است برای
«مضاف اليه»يك واقعيت نيست بلكه يك تصور و فرض است .

مثال: دست روزگار ـــــــــ دست برای روزگار یک تصور و فرض است.
روزن شب ـــــــ روزن يا پنجره، برای شب یک تصور است و واقعیت ندارد.

نكته مهم: در استعاره مكنيه چنانچه مشبه به، انسان باشد، به آن «تشخيص» گويند.
حکایت نام خوش بو صفحه 80
یکی از عارفان (بُشربن حارث) روزی در راه کاغذی دید که نام مبارک پروردگار (بسم الله) بر آن نوشته شده بود و مردم پا بر آن می نهادند و می گذشتند. ایستاد و کاغذ را برگرفت و آن کاغذ را معطّر گرداند و اندر شکاف دیوار نهاد تا از آسیب پای رهگذران در امان باشد.
مدت ها گذشت. شبی به خواب دید که ندایی به او می گوید: « ای دوست نام من خوش بو کردی

و مرا بزرگ داشتی و حرمت نهادی. ما نیز نام تو معطر گردانیم در دنیا و آخرت تو را بزرگ و گرامی خواهیم داشت».

رساله قشیریه: از ابوالقاسم قشیری از عارفان قرن پنجم است. اصل کتاب به زبان عربی است که یکی از شاگردانش آنرا به فارسی ترجمه کرده است.

معنی واژه ها :
عارف : خداشناس
مبارک : با برکت ،خجسته ، فرخنده
بسم الله: به نام خدا
معطر:خوشبو
اندر: (حرف اضافه ) به معنی در
شکاف: درز، رخنه، روزنه، سوراخ
آسیب: زخم ، صدمه، رنج، آفت ، بلا، آزار، زیان ، ضرر.
رهگذر:عابر پیاده،مسافر
امان: ایمن شدن ، بی ترس و بیم گردیدن
ندا :بانگ و فریاد
دانش آموزان عزیز سلام
بسیاری از دانش آموزان در تشخیص استفهام انکاری از استفهام تأکیدی مشکل دارند . در ذیل به تعریف هرکدام و تفاوت آن ها با ذکر مثال از متن کتاب های درسی دبیرستان می پردازیم:

استفهام انکاری(پرسش انکاری):اگر جمله ی پرسشی با فعل مثبت برای انکار موضوعی بیاید ((استفهام انکاری)) است.مثال: همچو نی زهری و تریاقی که دید؟ یعنی هیچ کس زهر و تریاقی(پادزهری) مانند نی ندیده است.

استفهام تأکیدی(پرسش تأکیدی): اگر جمله ی پرسشی با فعل منفی برای تأکید موضوعی بیاید ((پرسش تأکیدی)) است.مثال: مگر به تو نگفته بودم؟ تأکید بر گفتن مطلب در قبل

مثال دیگر از کتاب زبان و ادبیات فارسی ۱و۲ پیش دانشگاهی:مگر اشک سیه روزان که سیل حوادث را هدایت می کند به استحکام کاخ پوشالی جبّاران به سخره نمی نگرد؟
درس 13 صفحه 94
معنی لغت‌های مهم
ابزار: وسیله
سامان: نظم، ترتیب
استواری: پایداری
انسجام: پیوستگی
ایثار: از خود گذشتگی
آرمان: آرزو
باطن:درون هر چیز، حقیقت،اصل
سبب:دلیل
شیوه: روش
طراوت: شادابی
عرصه: میدان
فروپاشی:در هم ریختن، از بین رفتن
بنیاد: اساس
بیدادگری:ظلم و ستم
تعهد: پیمان بستن
حماسه: دلیری
رایحه: بوی خوش
دیار: سرزمین
تکریم: گرامی داشتن
تحول: دگرگونی
قلمرو: میدان، عرصه، ناحیه
کرامت: بزرگواری
محتوا: درون مایه
معاصر: همزمان
وحدت:یکپارچگی
ولایت: سرپرستی، رهبری
صفحه 97
سوال1: سه ویژگی انقلاب اسلامی را بیان کنید.
خدا محوری و دین باوری، رهبری بر پایۀ اصل ولایت فقیه، وحدت و یکپارچگی مردم
سوال 2: مقصود از عبارت « انقلاب اسلامی، تولّدی دیگر» چیست؟
پس از انقلاب اسلامی، بسیاری از بنیادهای فکری، فرهنگی و معیارهای ارزشی و اخلاقی دگرگون شد. به دنبال تحول در باورها و ارزش‌ها، ذهن و زبان و شیوه نگرش اهل جامعه به مسائل تغییر یافت که نگارنده از آن با تعبیر تولدی دیگر یاد کرده است.
سوال 3: به نظر شما چرا آثار فرهنگی، آیینۀ احوال و افکار جامعه است؟
زیرا زبان هر جامعه در هر دوره‌ای بر پایه‌ی باورها و ارزش‌های دینی، اخلاقی و به طور کلی بر بنیاد فرهنگ حاکم بر آن زمان، سامان می‌یابد. پس زبان هر دوره نماینده‌ی فکر و فرهنگ همان روزگار است. بهترین راه برای آشنایی با اندیشه‌ها و باورهای هر جامعه، روی آوردن به ادبیات آن است و مقصود از ادبیات هم آثار فرهنگی است که در حقیقت، تاریخ احوال و افکار آن نسل است.
سوال 4: ادبیات انقلاب چگونه ادبیاتی است؟
ادبیات انقلاب، انقلابی است که در درونمایه و محتوای آثار و افکار پدید آمده است و عشق و شور و رادمردی و دین باوری و ایثار در آن موج می‌زند. ادبیات انقلاب، آیینه انقلاب است و گنجینه‌ای است که آرمان‌های انقلاب اسلامی را در خود جای داده است.
درس 1 کنایه صفحه 97

کنایه جمله یا عبارتی است که دو معنی دارد؛ معنی نزدیک و معنی دور ، ولی مقصود گوینده معنی دور آن است ؛ مثلاً وقتی شاعر می‌گوید «از گفتۀ او مپیچ سر را » معنی نزدیک آن است که هنگام شنیدن سخن او(پدر) سر خود را نچرخان ؛ امّا مقصود شاعر معنی دور آن است؛یعنی نافرمانی نکن.
گفت و گو:
سوال 1: پس از مشورت و گفت وگو با اعضای گروه دربارۀ «پیروزی انقلاب اسلامی ایران» گزارشی کوتاه به کلاس ارائه دهید.
به عهده دانش آموز
سوال2: دربارۀ راه های تقویت «خودباوری نوجوانان» در زمینه های مختلف علمی، اجتماعی و... گفت وگو کنید.
تقویت اعتماد به نفس و خودباوری در یک ملت مخصوصاً جوانان باعث شکوفایی علمی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و... می‌شود.

فعاليت‌هاي نوشتاری: صفحه 98
سوال 1: در متن درس، از میان گروه کلمات مهم املایی، دو نمونه برای هر یک از انواع ترکیب (اضافی - وصفی) بیابید و بنویسید.
ترکیب وصفی:
واقعه عظیم
معیارهای ارزشی
بنیان گذار فرزانه
اولی موصوف دومی صفت
ترکیب اضافی:
نظام شاهنشاهی
ولایت فقیه
وحدت کلمه
انقلاب ادبیات
مضاف مضاف الیه
سوال 2: مفرد واژه های زیر را بنویسید، سپس آنها را با نشانه های جمع فارسی «ان» یا «ها» جمع ببندید.
واژه مفرد جمع با ان/ها واژه مفرد جمع با ان/ها
عوامل عامل عاملان/عامل‌ها افکار فکر فکرها
مفاهیم مفهوم مفهوم‌ها احوال حال حال‌ها
آثار اثر اثرها علما عالم عالمان/عالم‌ها

سوال 3: در هر یک از گروه های اسمی زیر، وابسته ها را مشخص کنید و نوع هر یک را بنویسید.
نخستین عامل مهم
نخستین، وابسته پیشین/ عامل، هسته/ مهم، وابسته پسین
صبح صادق
اسم(هسته) صفت بیانی
یک اثر ادبی این انقلاب امید بخش
همان. ملت غیور
وابسته پیشین اسم(هسته) وابسته پسین
سوال 4: از متن درس هفتم، دو کنایه بیابید و مفهوم آن را بنویسید.
۱- «افسوس که جوان نمی داند و پیر نمی تواند» کنایه از جوان آگاه نیست و پیر توانانی ندارد.
2- ماهی را هر وقت از آب بگیری تازه است. کنایه است از هر کاری خواستی در هر وقت شروع کنی ارزشمند است.
دانش های ادبی وزبانی از درس9 تا آخر کتاب
درس 9
صفت بیانی
هرگاه بخواهیم برای اسمی توضیحی بیاوریم؛ مثلاً رنگ، اندازه، جنس و...آن را بیان کنیم بعد از نقش‌نمای اضافه(کسره)از صفت بیانی استفاده می‌کنیم، در این صورت یک گروه اسمی شامل هسته و صفت بیانی خواهیم داشت. درنمونه‌های زیر برای قلم(هسته)چند صفت بیانی آورده‌ایم.
واژه های بعد از قلم،صفت بیانی هستند:
قلمِ آبی - قلمِ بزرگ - قلمِ چوبی - قلمِ خوب قلمِ زیبا - قلمِ شکسته
صفت بیانی معمولاً وابستۀ پسین است ؛یعنی بعد از هسته آورده می‌شود.
توضیح1:به گروه اسمی شامل هسته و صفت، ترکیب وصفی می‌گویند.
توضیح 2:اگر پس از هسته و نقش‌نمای اضافه، کلمه‌ای غیر صفت بیانی(اسم یاضمیر) بیاوریم، به آن کلمه مُضاف‌ الیه می‌گویند.در این حال، مجموع هسته و مضاف‌الیه را ترکیب اضافی می‌گویند؛
مثال: قلمِ معلم(در این مثال‌ قلم «هسته»، معلّم «مضافٌ‌الیه» و مجموع دو کلمۀ«قلمِ معلّم»،ترکیب اضافی است.)
درس 10
جناس
جناس آن است که نویسنده یا شاعر، کلماتی را بیاورد که دارای چند حرف هم جنس باشند، جناس انواعی دارد:
الف–جناس تام:تمام حروف و حركات دو كلمه مانند یکدیگر است، امّا معنی آن‌ها متفاوت.
مثال:
بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور بهرام گرفت
ب -جناس ناقص حرکتی:
دو کلمه فقط در حرکت‌ها با هم فرق دارند
مثال:
مَلِک را همین مُلک پیرایه بس
که راضی نگردد به آزار کس
پ –جنا‌س ناقص اختلافی:
دو کلمه فقط در یک حرف با هم فرق دارند:
مثال:
ای هدهد صبا به سبا می‌فرستمت
بنگر که از کجا به کجا می‌فرستمت
ت -جناس ناقص افزایشی:
یکی از کلمه‌ها یک حرف بیشتر دارد
مثال:
ای نام تو بهترین سرآغاز
بی نام تو نامه کی کنم باز
درس11
صفت اشاره –صفت شمارشی
صفت اشاره :کلمه های این، آن، همین، همان وقتی قبل از اسم بیایند، صفت اشاره هستند، آن اسم هسته است. پس صفت اشاره همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد. درمثال های زیر واژۀ اوّل صفت اشاره و واژۀ دوم «هسته»است:
این مر د–آن میز–همین دانش‌آموز
همان کتاب
صفت شمارشی: عددی که همراه اسم بیاید، صفت شمارشی است، آن اسم هسته است. پس صفت شمارشی همراه با هسته یک گروه اسمی می سازند. در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت شمارشی و واژۀ دوم«هسته»است:
چهار مدرسه
ششمین کلاس
صفتهای اشاره از وابسته‌های پیشین هستند؛ یعنی قبل از هسته(اسم) آورده می‌شوند.
صفت‌های شمارشی که در این درس خواندیم از وابسته‌های پیشین هستند؛ یعنی قبل از هسته(اسم)آورده می‌شوند.
درس 12
صفت پرسشی–صفت تعجّبی
صفت پرسشی: اگر کلمه های پرسشی مانند، کدام، چند، چه، قبل از اسم بیایند، صفت پرسشی هستند، اسم بعدی هسته است. پس صفت پرسشی همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد.در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت پرسشی و واژۀ دوم«هسته»است:
شما کدام ورزش را دوست دارید؟
امسال چند کتاب خوانده‌اید؟
چه شعری را دوست دارید؟
صفت تعجّبی: دو کلمۀ چه و عجب اگر قبل از اسم بیایند، صفت تعجبّی هستند ، اسم بعدی هسته است. پس صفت تعجّبی همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد. در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت تعجّبی و واژۀ دوم «هسته» است:
چه گل‌هایی روییده‌ا‌ند!
عجب سخنی گفتی!
توضیح:«چه»اگرمعنی پرسشی داشته باشد، صفت پرسشی و اگر معنی تعجّبی داشته باشد صفت تعجّبی است.
صفت‌های پرسشی و تعجّبی هر دو از وابسته‌های پیشین هستند؛ یعنی قبل از هسته آورده می‌شوند.
درس 13
کنایه
کنایه جمله یا عبارتی است که دو معنی دارد؛ معنی نزدیک و معنی دور، ولی مقصود گوینده معنی دور آن است؛ مثلاً وقتی شاعر می‌گوید «از گفتۀ او مپیچ سر را» معنی نزدیک آن است که هنگام شنیدن سخن او(پدر) سر خود را نچرخان؛ امّا مقصود شاعر معنی دور آن است؛یعنی نافرمانی نکن.
درس 14
ردیف
ردیف یک یا چند کلمه است که در آخر مصراع ها بعد از قافیه عیناً تکرار شود؛ مانند دوکلمۀ «شد نیامدی»در بیت زیر:
چه روزها که یک به یک غروب شد نیامدی چه بغض‌ها که در گلو رسوب شد نیامدی
درس 16
صفت مبهم
صفت مبهم: کلمه هایی مانند هر، همه، چند، فلان اگر قبل از اسم بیایند، صفت مبهم هستند، اسم بعدی هسته است. پس صفت مبهم همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد. در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت مبهم و واژۀ دوم«هسته»است:
فلان کتاب را از بازار خریدم.
چند مداد بر زمین افتاد.
توضیح:«چند»اگر معنی پرسشی داشته باشد، صفت پرسشی است و اگر معنای پرسشی نداشته باشد صفت مبهم است.
صفت‌ مبهم از وابسته‌های پیشین است؛ یعنی قبل از هسته آورده می‌شود.
درس 17
در زبان های مختلف محلّ اجزای جمله با هم فرق دارد مثلاً فعل در زبان فارسی پایان جمله، در زبان انگلیسی معمولاًپس از نهاد و در زبان عربی معمولاً آغاز جمله آورده می شودو هنگام ترجمه باید به این نکته توجّه داشته باشیم.
❤1
💛💛انواع حذف💛💛


💙💙حذف به قرینه لفظی💙💙


اگر حذف به دلیل تکرار و برای پرهیز از آن صورت گیرد،آن را «حذف به قرینه لفظی» می گوییم.

💕💕مثال ۱💕💕

«در هر نَفَسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمت شکری

واجب >> حذف فعل «است» در جمله ی دوم به قرینه لفظی.

💕💕مثال ۲💕💕

«من به خانه رفتم و درس هایم را خواندم و غذا خوردم و خوابیدم.»
واژه «من» از ابتدای جمله های دوم، سوم، چهارم به قرینه لفظی حذف شده است.
(من رفتم، من خواندم، من خوردم، من خوابیدم)



💛💛حذف به قرینه معنوی💛💛


اگر خواننده یا شنونده از روی معنا به بخش حذف شده پی ببرد، به آن حذف به «قرینه معنوی» می گوییم.

💕💕مثال۱💕💕

«هرکه بامش بیش، برفش بیشتر»
حذف فعل « است» یا فعل «می باشد» به قرینه معنوی،
«هرکه بامش بیش باشد، برفش بیشتر است.»

💕💕مثال۲💕💕

«به جان شما، من این کار را انجام خواهم داد.»
حذف «سوگند می خورم» به قرینه معنوی،
«به جان شما قسم می خورم من این کار را انجام خواهم داد».
خودارزیابی صفحه 55

1- سه درس که بهلول به جنید آموخت، چه بود؟ درخوردن اصل آن است که لقمه ی حلال باید و اگر حرام را صد از این گونه آداب به جا بیاوری فایده ندارد وسبب تاریکی دل شود. در سخن گفتن نیز باید اوّل، دل، پاک باشد و نیّت درست باشد وآن گفتن برای رضای خدا باشد وگرنه سکوت و خاموشی بهترونیکوتر باشد ودرآداب خواب، اصل این است که دردل توبغض و کینه و حسد مسلمانان نباشد ودر ذکرحق باشی تا به خواب روی.

2- درزندگی امروزی، چه آسیب هایی انسان را تهدید می کند ؟ استفاده از فناوری های پیشرفته هرچه که ما را کمک می کند، امّا اگراز آن ها درست استفاده نشود همان قدر که کمک می کند ما را تهدید هم می کند. استفاده ی نا به جا و نسنجیده از امکاناتی که فراهم آمده است. شکستن شکوه وحرمت انسانی و کم رنگ شدن آداب و اخلاق، رهاورد تمدّن ماشینی و علم زده ی غرب است.

3- به نظرشما بهترین زمان سخن گفتن و بهترین زمان سکوت و خاموشی، چه هنگامی است؟

زمانی که از شخص سؤالی پرسیده می شود جواب دهد و هنگامی که دیگران سخن
می گویند واز اوسؤال نشده است، سکوت کند.

4- چرا حریم قانون، دین وهنجاری های اخلاقی، فرهنگ و آداب جوانمردی را رعایت کنیم؟ چون رعایت آن به نفع ماست و وظیفه ی هر شهروند را رعایت آن هاست. گذشته از آن اگر ما رعایت نکنیم ممکن است به آتش همان بی حرمتی خود، بسوزیم.
درس7 خود ارزیابی صفحه 61

1.از نظر پیر خارکش،عزّت و آزادگی چیست؟ قانع بودن و محتاج دیگران نبودن، خوارنشدن در مقابل دیگران.

2.باتوجه به شعر شخصیت پیر و جوان را باهم مقایسه کنید. جوان مغرور و پرادعا ، پیر فروتن و بی ادعا. جوان زیاده خواه ولی پیر قانع. جوان ارزش و سعادت را در ثروت و قدرت می دید امّا پیر ارزش ها را در قانع بودن و بی نیازی نسبت به دیگران می دید.

3.چگونه می توان به عزّت آزادگی رسید؟ باید ابتدا فکر خود را تغییر داد. زندگی انسان ها در گرو فکر آنهاست یعنی ما آنچنان که فکر می کنیم زندگی می کنیم.

4.شعر این درس به چه شیوه ای خوانده می شود؟ به شیوه ی داستانی. به طوری که شنونده به شنیدن ادامه ی آن مشتاق باشد.
❤1
درس 9 خودارزیابی صفحه 73

1.سوالات قائم مقام فراهانی برای آزمایش فرزندانش چه بود؟ این شعر از کیست؟ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد/دل رمیده ی ما را انس و مونس شد کاشف الکل که بود؟

2.ویژگی های مشترک امیرکبیر و قائم مقام فراهانی چیست؟ هر دو به مقام صدر اعظمی رسیدند. آنها باهوش و ذکاوت بودند و با تلاش و کوشش خود به دانش و مقام بالایی دست پیدا کردند. آنها توانستند با جهل موجود در جامعه مبارزه کنند.

3.خدمات قائم مقام فراهانی و امیرکبیر به ایران چه بود؟ قائم مقام قراردادهای مهم و ارزشمندی برای ایران بست. امیرکبیر برای اولین بار مدارسی به نام دارالفنون که شبیه به مدارس حال بود تأسیس کرد. گروهی از دانشجویان را برای تحصیل به خارج از کشور اعزام کرد و جلوی ریخت و پاش درباریان را گرفت.

4.اگر به جای امیر کبیر بودید چه می کردید؟ به جای فرستادن اندک دانشجویان به خارج، دانشگاهی در ایران تأسیس کرده و استادان فرهیخته را به آن می آوردم تا دانشجویان بیشتری به تحصیل بپردازند.
درس 10ص 78

1- سید جمال الدین اسد آبادی در چه زمینه هایی استعداد داشت؟1-زبان آموزی 2-سخنوری 3-بحث با دیگران 4-تاثیر گذاری سخنش

2 - چه رابطه ای بین شعر حافظ ونقاشی کمال الدین بود؟ شاه اسماعیل در آستانه شکست ومرگ بود وکمال الدین عکس پرنده ای را کشید که در حال اوج گرفتن است ودو بیت حافظ را خواند ومنظورش این بود که این دنیای پست ارزش ماندن وتو که مانند پرنده آزاد و رهایی هستی باید به فکر رهایی از بند و اسارت دنیا باشی. زیرا مرگ تو را به عالمی می برد که در آن آزاد و آسوده خواهی بود

3- چرا روحانیت وچهره های علمی-فرهنگی تأثیر بیشتری در جامعه دارند؟ آن ها به دلیل مطالعه وشناختی که از محیط جامعه و نیازهای آن دارند می دانند که در هر شرایطی جامعه به چه چیزی نیاز دارد.

4 در جنگ چالدران چه کسی با شاه اسماعیل و سربازانش بود؟ چه کسی زخمی شد؟ 1- کمال الدین بهزاد همراه آنها بود. 2-یکی از سربازان زخمی شد.
❤1
خود ارزیابی های درس 12 صفحه 90

1.در بیت اول به کدام صفات حضرت علی(ع) اشاره دارد؟ اخلاص-دوری از فریبکاری

2.کدام بیت با مفهوم عبارت(الاعمال بالنیات)مناسبت دارد؟ بیت7

3.مولوی در بیت نهم برچه نکته ای تاکید دارد؟ کار را برای خدا انجام دادن نه برای خلق خدا
درس 13 صفحه 97

1- سه ویژگی انقلاب اسلامی را بیان کنید؟ خدامحوری ودین باوری- رهبری برپایه اصل ولایت فقیه- وحدت ویکپارچگی مردم

2- مقصوداز عبارت انقلاب اسلامی تولدی دیگر چیست؟ پس از پیروزی انقلاب اسلامی بسیاری از بنیادهای فکری ،فرهنگی ومعیارهای ارزشی واخلاقی دگرگون شد.

3- به نظر شما چرا آثار فرهنگی ،آیینۀ احوال وافکار جامعه است؟ زیرا زبان هر دوره ای پایه ی باورها ارزش های دینی واخلاقی وبه طورکلی بربنیاد فرهنگ حاکم برآن زمان سامان می یابد.

4- توجه به آثارادبی مانند شاهنامه فردوسی، مثنوی مولوی وگلستان سعدی چه نتایجی در بردارد؟ چهرۀ انسانهای آن جامعه ورفتار ومنش اجتماعی اشخاص را پیش چشم خود دارید.اصولا کلید شناخت هرملتی ،ادبیات آن ملت است.
دانستنی ها:
کلمه ها در طول زمان دچار تغییر و تحوّل می شوند. گاه این تغییر در تلفّظ آن هاست؛مانند خانِه که در قدیم خانَه گفته می‌شده است و گاهی این تحوّل در معنی آن هاست مثلاً کلمه ی «دولت»که امروزه به معنی مجموعه ی افراد اداره کننده ی کشور به کار می رود در قدیم به معنی «سعادت و نیک بختی» بوده است.
جناس:
جناس آن است که نویسنده یا شاعربه منظور زیبا کردن سخن، کلماتی را بیاورد که دارای چند حرف همجنس باشند( به عبارت دیگر این کلمات از نظر تلفّظ به هم نزدیک و از نظر معنی از هم دور هستند.) ؛ مانند کلمات
زیر :

کفر است در طریقت ما کینه داشتن
آیین ماست سینه چون آیینه داشتن
آیین/ آیینه
خار کش پیری با دلق درشت
پشته ای خار همی برد به پشت
پشته/ پشت

اضافه کردن واژه ها

هرگاه بخواهیم برای کلمه ای توضیح بیشتری بیاوریم و یا ویژگی های آن را بیان کنیم ، واژه ای به آخر این کلمه اضافه می کنیم ، در این حال معمولاً یک کسره آخر کلمه ی اول گذاشته می شود و هر دوکلمه را روی هم «ترکیب» می‌نامیم. مانند:

شعر شعرِ سعدی
کتاب کتابِ سودمند

اگر در پایان کلمه‌ی اول سه حرف «ا»، «و»، «ه» باشد، بین دو کلمه به جای کسره،حرف «ی» قرار داده می‌شود؛ مانند :

دریای پهناور - آهوی صحرا - خانه‌ی بزرگ.

اگر واژه‌ی دوم هر ترکیب صفت باشد یعنی یکی از ویژگی های کلمه ی قبل مانند : رنگ، اندازه، جنس، شکل و... را بیان کند ، کلمه ی اول را موصوف ، کلمه ی دوم را صفت و ترکیب را وصفی می نامند ؛ مثال:قلم بزرگ


و اگر واژه ی دوم صفت نباشد نام گذاری تغییر می کند ؛ یعنی کلمه ی اوّل را مضاف، کلمه ی دوم رامضاف الیه وترکیب را اضافی می نامند ؛ مثال: قلم کودک

شرح حال

اگر نویسنده شرح حال خود را بنویسد، به آن «زندگی نامه ی خود نوشته»یا «اتو بیوگرافی» می‌گویند.

اگر نویسنده شرح حال شخص دیگری را بنویسد،به آن«زندگی نامه»یا «بیو گرافی» می‌گویند.

ماضی ساده – ماضی استمراری
ماضی ساده از انجام کاری در زمان گذشته خبر می دهد ؛ مانند: آموخت ، رفتید.

طرز ساخت : بن ماضی + شناسه

ماضی استمراری از کاری خبر می دهد که در گذشته انجام یافته و تکرار شده است. مانند: می رفتی ، می خواندند.

طرز ساخت : می + بن ماضی + شناسه

نامه های تاریخی

بعضی از نامه هایی که شخصیّت های مشهور تاریخی نوشته اند موجب تحوّلات بزرگی شده است مانند: نامه های پیامبر (ص) به سران کشورها، نامه‌ی سلیمان (ع) به ملکه‌ی سبا و نامه ی امام خمینی به رهبر شوروی

کلمات ساده - کلمات غیر ساده
کلمه های ساده تنها یک جز دارند مانند: ایران، باغ ، استخراج

کلمات غیر ساده بیش از یک جز دارند و بر دو نوع هستند کلمات مشتق و کلمات مرکّب؛

کلمات مشتق: این کلمات از یک جز معنادار و یک یا چند((وند)) تشکیل شده اند؛ مانند:

خرّمی = خرّم(جز معنادار) + ی (پسوند)،
با خرد = با(پیشوند) + خرد(جز معنادار)

کلمات مرکّب: این واژه ها بیش از یک جز معنادار دارند و دارای ((وند)) نیستند ؛ مانند:
کتاب‌خانه = کتاب(جز معنادار) + خانه(جز معنادار) ، پاک آیین = پاک(جز معنادار) + آیین(جز معنادار)

تکرار حرف ( واج آرایی )

گاهی شاعر حرفی را در یک بیت چند بار تکرار می کند و این تکرار باعث زیباتر و خوش آهنگ تر شدن شعر

می شود ؛ مانند: تکرار ((خ)) و ((ز))در این بیت :

خیزید و خز آرید که هنگام خزان است
باد خنک از جانب خوارزم وزان است

جابه جایی کلمات
گاهی در ترکیب های وصفی و اضافی دو واژه را جابه جا می کنند در نتیجه واژه های جدیدی ساخته می شودو گاه موجب زیبایی در کلام می شود ، به مثال های زیر توجّه کنید:

ترکیب اضافی "سرای دانش " به کلمه ی مرکّب "دانش سرا " تغییر یافته است و یا ترکیب وصفی " قامتِ بلند "که به کلمه ی مرکّب " بلند قامت " تبدیل شده است.

نشانه ی قلّاب

گاهی ویراستار یا شخصی دیگر ، یک یا چند کلمه به نوشته ی اصلی اضافه می کند و برای این که خواننده بداند این کلمات از نویسنده ی اصلی نیست،آنها را داخل قلّاب قرار می دهد.
درس 9 از صفحه 68 تا 72 هشتم
به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست
عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست
قافیه : خرم ، عالم
ردیف : از اوست
تعداد جمله : 4
به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست
بر همه عالم عاشقم که همه عالم از اوست
آرایه ی ادبی :
تکرار : جهان ، عالم ، همه ، که

به حلاوت بخورم زهر که شاهد ساقی است
به ارادت بکشم درد که درمان هم از اوست

قافیه : هم ( با واژه های قافیه در بیت های پیشین و پسین )

ردیف : از اوست
تعداد جمله : 4

زهر را به حلاوت بخورم که شاهد ساقی است
درد را به ارادت بکشم که درمان هم از اوست

آرایه ی ادبی : تضاد : درد و درمان

« آشپززاده ی وزیر »

بند 1 :
تضاد : هیاهو و سکوت
بند 2 :
کاغذ ذهن : اضافه ی تشبیهی ، تشبیه ذهن به کاغذ
ذهن : رکن اول تشبیه
کاغذ : رکن دوم تشبیه
بند 3 :
قلک ذهن: اضافه ی تشبیهی ، تشبیه ذهن به قلک
ذهن : رکن اول تشبیه
قلک : رکن دوم تشبیه
بند 4 :
مراعات نظیر : باغ ، طراوت ، سرسبزی ، برگ ، سبز
مراعات نظیر : نور ، گرم ، خورشید ، می درخشیدند
بند 7 :
لب گزید : در این عبارت ، کنایه از شرم و خجالت
بند 10 :
باز ماندن چشم : کنایه از تعجب
ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد
دل رمیده ی ما را انیس و مونس شد
قافیه : مجلس ، مونس
ردیف : شد
تعداد جمله : 3
ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد
دل رمیده ی ما را انیس و مونس شد
آرایه ی ادبی :
مراعات نظیر : ستاره ، ماه ، بدرخشید
تشخیص : دل رمیده ، فراری و گریزان بودن
را ( که ویژگی انسان است ، به دل
نسبت داده است . )
تشخیص : ستاره انیس و مونس شد ، همدم و یار
شدن که ویژگی انسان است ، به ستاره
نسبت داده شده است .
« گریه ی امیر»
بند 3 :
جناب امیر ، شبه جمله ، این عبارت یک جمله
محسوب می شود .
بند 4 :
وای از جهل و نادانی مردم : شبه جمله ، این
عبارت یک جمله محسوب می شود.
نشانه ­های جمع در زبان فارسی
در زبان فارسی دو نوع نشانه­ ی جمع به کار می­ رود:(ها- ان)
جانور / جانوران
دیوار / دیوارها
چشم / (چشمان / چشم­ها)
دست/ (دستان / دست­ها)
تحت تأثیر زبان عربی سه نشانه ­ی جمع نیز به زبان فارسی راه یافته است:
1-(ین- ون) نشانه ­های «مثنی مؤنث سالم» و «جمع مذکّر سالم» در کلمات:
روحانی/ روحانیون
مدرّس / مدرّسین
2- (ات) نشانه­ ی جمع مؤنث سالم:
تقریر / تقریرات
سبزی / سبزیجات1
حروف میانجی: به حروفی گفته می­ شوند که بین اسم و نشانه ­های آن اضافه­ می ­شوند تا تلفظ آن­ها را آسان کنند:
آشنا + ان = (آشنا + ی + ان)آشنایان زانو + ان = (زانو + و + ان) زانوُان
جمع مکسّر:جمعی که شکل مفردکلمه در آن تغییر کرده و می­ شکند. مثال: (ائمّه / اولیا) و (امام / ولی)
فصل 6 ادبیات جهان صفحه 111
ماه روشنی اش را
درسراسر آسمان
می پراكَنَد
و لكّه های سياهش را برای خود نگه می دارد

معنی:آنانكه نور و روشنی به ديگران می دهند (اهل ايثارند)رنج و بلا را برای خود نگه می دارند.
تاگور، شاعر هندوستانی
هشتم
درس 16 شانزدهم پرنده ی آزاد صفحه 112
محمد در بغل پدرش مثل پرنده ای ترسناک لانه دارد، تشبیه
از ترس آسمانی که مانند جهنم است.
به خاطر بمباران، آرایه تشبیه
_آه ای پدر ، مرا بپوشان بپوشان بال های من در برابر این توفان بسیار ضعیف است ، ضعیف در مقابل این تاریکی و آنهایی که پرواز می کنند آن بالا.

محمد مانند فرشته ی پاکی است که حمایتگر و پناهی ندارد نزدیک به اسلحه ی شکارچی است که رحم نمی کند او در سایه ی خود. تنهاست صورتش مانند خورشید روشن است، قلبش هم مانند سیب قرمز و روشن است ، شکارچی او می تواند به شکار خود جور دیگری فکر کند.

با خودش می گوید:

«حالا او را آزاد می کنم ، تا وقتی که بتواند فلسطین را بدون غلط بیان کند و فردا موقعی نا فرمانی کند ، صیدش می کنم»
«محمد الدّوره»
مانند خونی است که از رسالت فرستادگان خدا جوشیده است پس ای محمد بالا بیا
تا آخرین درجه بالا بیا!
محمود درویش ، شاعر فلسطینی

کودکان سنگ

جهان را شگفت زده کردند با اینکه در دست هایشان به غیر از سنگ هیچ چیز دیگری نبود
کنایه، تشخیص
مثل آتش ها درخشیدند و مثل مژدگانی از راه رسیدند و استقامت کردند و فریاد زدند و شهید شدند.
تشبیه

آه ای سپاه مکر و خیانت وجیره خواری ها! هر قدم که زمان بایستد .
تشخیص
به زودی بچه های سنگ ویرانتان می کنند
ای دانش آموزان شهر غزه!
به ما یاد بدهید،
که چگونه سنگ در دست های کودکان دلیری خَلق می کند؟

ای فرزندان غزه !
با تمام قدرتتان یورش برید و
در راهتان محکم بمانید و در میدان های نبرد جلو بروید.
ای دوست های کوچک ما، درود برشما!
برای برداشت زیتون ها آماده باشید
(آماده ی رسیدن به آرامش حقیقی باشید)
وقتی که درختان زیتون بار ده می شوند
ملتی به دنیا می آید
دوباره فلسطین از آن خودتان می شود
و جهانی دیگر آشکار می شود،
سیمای مسجدالاقصی روشن می شود و
چهره ی فلسطین پر نور و درخشنده می گردد.

نزار قَبّانی، ترجمه: عبدالرضا رضایی نیا

هشتم درس 16 صفحه 116

1- دربند اول شعر پرندۀ آزادی تشبیه ها را بیابید؟ محمد در آغوش پدرش چونان پرنده ای بیمناک آشیان دارد.

2- منظور شاعر از کودکان سنگ چیست؟ کودکان سنگ به دست فلسطینی ها که برای دفاع از خود وکشورشانهیچ اسلحه ای به جزسنگ ندارند.

3- نوجوانان فلسطینی برای آزادی سرزمین خود، چه کارهایی می کنند؟با تمام توانشان ایستادگی می کنندودرراهشان استوار هستند.


صفت مبهم

صفت مبهم : کلمه هایی مانند هر ، همه ، چند ، فلان اگر قبل از اسم بیایند ، صفت مبهم هستند ، اسم بعدی هسته است. پس صفت مبهم همراه با هسته یک گروه اسمی می سازد. در مثال های زیر واژۀ اوّل صفت مبهم و واژۀ دوم «هسته» است:
فلان کتاب را از بازار خریدم.
چند مداد بر زمین افتاد.

توضیح: «چند» اگر معنی پرسشی داشته باشد، صفت پرسشی است و اگر معنای پرسشی نداشته باشد صفت مبهم است.

صفت‌ مبهم از وابسته‌های پیشین است؛ یعنی قبل از هسته آورده می‌شود.
فعالیت های نوشتاری:
ج 1- بیامد - بیفروخته است - بیفکنده بودند
ج2- صفت مبهم پیشین: هر، هر، چند
هسته: سخن، روز، شعر، دانش آموزان، درخت
صفت بیانی، پسین: ارزشمند، زیبا
ج3- دنیا ملتی دیگر را می بیند
و جهانی دیگر آشکار می شود.
(و قدرت مظلومان آشکار می شود.)
هنگام افزودن پیشوند «ب» به فعل هایی که با همزه(ء) شروع می شوند، املای کلمه تغییر می کند؛ و «ی» جایگزین همزه می شود؛
مانند: اندیشد —> بیندیشد
افتاد —> بیفتاد
انداخت —> بینداخت