درس یازدهم: پرچم داران، صفحۀ ۸۱
شعرهای میهنی، برای بیان حسّ غرور، عظمت و افتخار ملّی سروده میشوند. به هنگام خواندن این گونه متنها باید با حفظ استواری کلام و تأکید بر واژگان کلیدی متن، همچون وطن لحن مناسب و آهنگ حماسی را به کار گرفت.
شکوهمند: باعظمت، پرافتخار، باشکوه
عزّت: سرافرازی، ارجمند
پیکر: جسم، هیکل
گستاخی: بیپروایی، بیحیایی، پررویی
بنیان: پایه
ایام: روزها
گزند: آسیب، صدمه
سرافراز: سربلند
پاسداری: نگاه داشتن، مراقبت کردن
تازش: حمله
همّت: تلاش، اراده، سعی، بلندنظری
دلیری: شجاعت
حامیان: حمایت کنندگان
شادابی: طراوت، تازگی
رشید: خوش قد و قامت، دلیر، شجاع
تعهّد: پیمانبستن، به عهدهگرفتن، مسئولیتپذیری
آیین: دین، کیش
زیور: عامل و وسیلۀ زیبایی، زینت
مایۀ: باعث
قلل: ج قله، قلهها
حب: دوست داشتن
مأوا: پناهگاه
نوآوری: ابداع، کارنو کردن
عرصه: میدان، قلمرو
منش: خوی، عادت
خیل: جمع، گروه، دسته
پهنه: عرصه، گستره
دلاوران: شجاعان
مسکن: محل آرامش
جان و تن: روح و جسم
مهر: محبت و علاقه
اهریمن: دشمن، شیطان
اراده:میل ،قصد ،خواستن
پیکره: جسم ، صورت ، مجسمه
عزّت: بزرگی، ارجمندی
گستاخی: جسارت، پررویی
خیل: گروه، دسته
جان بر کف: آماده ی مرگ، جانباز
بنیان: پی، ساختمان، شالوده
حامیان: طرفداران
تازش: حمله
سیما: چهره
مأوا: پناهگاه
اهریمن: شیطان
ناموس: شرف، آبرو
حب: دوستی
هجوم: حمله
تعهّد: پیمان، عهده داری، ضمانت
تخصّص: استادی،مهارت،کاردانی
معنی ابیات:
۱- ای وطن ای دل مرا مأوا
ای وطن ای تن مرا مسکن
ای سرزمینم، که پناهی برای دل و روح منی
ای میهنم، ای که برای تنم خانه هستی
۲- ای وطن ای تو نور و ما همه چشم
ای وطن ای توجان و ما همه تن
ای میهنم، ای که تو مانند نور هستی و ما همه مانند چشم که به نور نیاز دارد.
ای میهنم ای که تو مانند روح هستی و ما تن برای این روح
۳- نکتهای گویمت که گر شنوی
شاد، مانی به جان و زنده به تن
نکتهای را میخواهم برای تو باز گو کنم که اگر بشنوی
با تمام دل و جان خود شادمان میشوی
۴- آدمی را چو هفت مِهر به دل
نَبُوَد کم شمار از اهریمن
انسان اگر محبت و علاقه هفت چیز را در دل خود نداشته باشد از شیطان هم او را باید پایینتر دانست
۵- مهر ناموس و زندگانی و دین
عزّت و خاندان و مال و وطن
علاقه به آبرو و زندگی و دین
شرف و خانواده و مال و ثروت و وطن
۶- وآن که حبّ وطن نداشت به دل
مرده زان خوب تر به باور من
و کسی که میهن دوستی و علاقه به وطن را در دل خود نداشته باشد
به اعتقاد من مرده از او بهتر است
ادیب الممالک فراهانی
خود ارزیابی
۱. در متن درس، سرزمین ایران با چه ویژگیهایی توصیف شده است؟
سرزمینی بزرگ و عزیز و شکوهمند است که دین، زبان، فرهنگ و جسم ما در آن پروش یافته است.
۲. دربارۀ ارتباط حدیث «حبُّ الوطنِ مِنَ الایمان» با محتوای درس، توضیح دهید.
معنی حدیث این است که (دوست داشتن سرزمین مادری جزئی از ایمان است) و ما این را در طول تاریخ و بهویژه در دوران دفاع مقدس دیدهایم که جوانان این کشور برای دفاع از سرزمین مادری خود چگونه از وطن خود با اتکا به خداوند متعال دفاع کردند.
۳. به نظر شما برای عزّت و سربلندی ایران اسلامی در عرصههای جهانی چه باید کرد؟
باید در راه علم و دانش کوشش فراوانی انجام دهیم چون همانطور که فردوسی گفته است توانا بود هر که دانا بود، و وقتی ما دانا باشیم این توانایی را خواهیم داشت که ایران را در عرصههای جهانی سربلند و عزیز کنیم.
صفت اشاره،صفت شمارشی
وابسته های اسم(۲)
دانش زبانی
صفت اشاره – صفت شمارشی
صفت اشاره: کلمههای این، آن، همین، همان وقتی قبل از اسم بیایند، صفت اشاره هستند، و آن اسم، هسته است. پس صفت اشاره همراه با هسته یک گروه اسمی میسازد. در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت اشاره و واژۀ دوم «هسته» است :
این مرد/آن میز/همین دانشآموز/همان کتاب
صفت شمارشی: عددی که همراه اسم بیاید، صفت شمارشی است و آن اسم هسته است. پس صفت شمارشی همراه با هسته یک گروه اسمی میسازند. در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت شمارشی و واژۀ دوم «هسته» است:چهارمین مدرسه/ششمین کلاس
صفتهای اشاره از وابستههای پیشین هستند؛ یعنی قبل از هسته (اسم) آورده میشوند.
صفتهای شمارشی که در این درس خواندیم از وابستههای پیشین هستند؛ یعنی قبل از هسته (اسم) آورده میشوند.
به جمله های زیر، توجّه کنید.
۱. آن قهرمان، پیروز شد.
۲. من این میز را ساختم.
در هر دو گروه اسمی مشخص شده، کلمۀ )آن، این( پیش از اسم، «صفت اشاره » است که دربارۀ دوری و نزدیکی آن اسم توضیح میدهد. چون صفت اشاره قبل از اسم میآید، «وابستۀپیشین» اسم، خوانده میشود. اکنون جملههای زیر را بخوانید:
۳. چهار دانشآموز به همان کلاس آمدند.
۴. اوّلین گروه در این مسابقه پیروز شدند.
به گروههای اسمی مشخص شده در جمله های ۳ و ۴ توجّه کنید. در هر دو گروه اسمی، کلمهای که قبل از اسم آمده است، صفت شمارش
شعرهای میهنی، برای بیان حسّ غرور، عظمت و افتخار ملّی سروده میشوند. به هنگام خواندن این گونه متنها باید با حفظ استواری کلام و تأکید بر واژگان کلیدی متن، همچون وطن لحن مناسب و آهنگ حماسی را به کار گرفت.
شکوهمند: باعظمت، پرافتخار، باشکوه
عزّت: سرافرازی، ارجمند
پیکر: جسم، هیکل
گستاخی: بیپروایی، بیحیایی، پررویی
بنیان: پایه
ایام: روزها
گزند: آسیب، صدمه
سرافراز: سربلند
پاسداری: نگاه داشتن، مراقبت کردن
تازش: حمله
همّت: تلاش، اراده، سعی، بلندنظری
دلیری: شجاعت
حامیان: حمایت کنندگان
شادابی: طراوت، تازگی
رشید: خوش قد و قامت، دلیر، شجاع
تعهّد: پیمانبستن، به عهدهگرفتن، مسئولیتپذیری
آیین: دین، کیش
زیور: عامل و وسیلۀ زیبایی، زینت
مایۀ: باعث
قلل: ج قله، قلهها
حب: دوست داشتن
مأوا: پناهگاه
نوآوری: ابداع، کارنو کردن
عرصه: میدان، قلمرو
منش: خوی، عادت
خیل: جمع، گروه، دسته
پهنه: عرصه، گستره
دلاوران: شجاعان
مسکن: محل آرامش
جان و تن: روح و جسم
مهر: محبت و علاقه
اهریمن: دشمن، شیطان
اراده:میل ،قصد ،خواستن
پیکره: جسم ، صورت ، مجسمه
عزّت: بزرگی، ارجمندی
گستاخی: جسارت، پررویی
خیل: گروه، دسته
جان بر کف: آماده ی مرگ، جانباز
بنیان: پی، ساختمان، شالوده
حامیان: طرفداران
تازش: حمله
سیما: چهره
مأوا: پناهگاه
اهریمن: شیطان
ناموس: شرف، آبرو
حب: دوستی
هجوم: حمله
تعهّد: پیمان، عهده داری، ضمانت
تخصّص: استادی،مهارت،کاردانی
معنی ابیات:
۱- ای وطن ای دل مرا مأوا
ای وطن ای تن مرا مسکن
ای سرزمینم، که پناهی برای دل و روح منی
ای میهنم، ای که برای تنم خانه هستی
۲- ای وطن ای تو نور و ما همه چشم
ای وطن ای توجان و ما همه تن
ای میهنم، ای که تو مانند نور هستی و ما همه مانند چشم که به نور نیاز دارد.
ای میهنم ای که تو مانند روح هستی و ما تن برای این روح
۳- نکتهای گویمت که گر شنوی
شاد، مانی به جان و زنده به تن
نکتهای را میخواهم برای تو باز گو کنم که اگر بشنوی
با تمام دل و جان خود شادمان میشوی
۴- آدمی را چو هفت مِهر به دل
نَبُوَد کم شمار از اهریمن
انسان اگر محبت و علاقه هفت چیز را در دل خود نداشته باشد از شیطان هم او را باید پایینتر دانست
۵- مهر ناموس و زندگانی و دین
عزّت و خاندان و مال و وطن
علاقه به آبرو و زندگی و دین
شرف و خانواده و مال و ثروت و وطن
۶- وآن که حبّ وطن نداشت به دل
مرده زان خوب تر به باور من
و کسی که میهن دوستی و علاقه به وطن را در دل خود نداشته باشد
به اعتقاد من مرده از او بهتر است
ادیب الممالک فراهانی
خود ارزیابی
۱. در متن درس، سرزمین ایران با چه ویژگیهایی توصیف شده است؟
سرزمینی بزرگ و عزیز و شکوهمند است که دین، زبان، فرهنگ و جسم ما در آن پروش یافته است.
۲. دربارۀ ارتباط حدیث «حبُّ الوطنِ مِنَ الایمان» با محتوای درس، توضیح دهید.
معنی حدیث این است که (دوست داشتن سرزمین مادری جزئی از ایمان است) و ما این را در طول تاریخ و بهویژه در دوران دفاع مقدس دیدهایم که جوانان این کشور برای دفاع از سرزمین مادری خود چگونه از وطن خود با اتکا به خداوند متعال دفاع کردند.
۳. به نظر شما برای عزّت و سربلندی ایران اسلامی در عرصههای جهانی چه باید کرد؟
باید در راه علم و دانش کوشش فراوانی انجام دهیم چون همانطور که فردوسی گفته است توانا بود هر که دانا بود، و وقتی ما دانا باشیم این توانایی را خواهیم داشت که ایران را در عرصههای جهانی سربلند و عزیز کنیم.
صفت اشاره،صفت شمارشی
وابسته های اسم(۲)
دانش زبانی
صفت اشاره – صفت شمارشی
صفت اشاره: کلمههای این، آن، همین، همان وقتی قبل از اسم بیایند، صفت اشاره هستند، و آن اسم، هسته است. پس صفت اشاره همراه با هسته یک گروه اسمی میسازد. در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت اشاره و واژۀ دوم «هسته» است :
این مرد/آن میز/همین دانشآموز/همان کتاب
صفت شمارشی: عددی که همراه اسم بیاید، صفت شمارشی است و آن اسم هسته است. پس صفت شمارشی همراه با هسته یک گروه اسمی میسازند. در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت شمارشی و واژۀ دوم «هسته» است:چهارمین مدرسه/ششمین کلاس
صفتهای اشاره از وابستههای پیشین هستند؛ یعنی قبل از هسته (اسم) آورده میشوند.
صفتهای شمارشی که در این درس خواندیم از وابستههای پیشین هستند؛ یعنی قبل از هسته (اسم) آورده میشوند.
به جمله های زیر، توجّه کنید.
۱. آن قهرمان، پیروز شد.
۲. من این میز را ساختم.
در هر دو گروه اسمی مشخص شده، کلمۀ )آن، این( پیش از اسم، «صفت اشاره » است که دربارۀ دوری و نزدیکی آن اسم توضیح میدهد. چون صفت اشاره قبل از اسم میآید، «وابستۀپیشین» اسم، خوانده میشود. اکنون جملههای زیر را بخوانید:
۳. چهار دانشآموز به همان کلاس آمدند.
۴. اوّلین گروه در این مسابقه پیروز شدند.
به گروههای اسمی مشخص شده در جمله های ۳ و ۴ توجّه کنید. در هر دو گروه اسمی، کلمهای که قبل از اسم آمده است، صفت شمارش
❤1
ی است و دربارۀ شمار اسم توضیح میدهد.
اعداد اصلی(یک، دو، سه و …)
و ترتیبی(اوّلین، دومین، سومین و …) صفت شمارشی هستند. صفتهای شمارشی که پیش از اسم میآید، وابستۀ پیشین اسم نامیده میشود.
اکنون گروههای اسمی جملههای ۱ تا ۴ را به هسته و وابسته، تقسیم میکنیم.
آن/قهرمان
این/میز
چهار/دانش آموز
همان/کلاس
اولین/گروه
این/مسابقه
آن، این،چهار، همان، اولین، وابسته و قهرمان، میز، دانشآموز، کلاس، گروه، مسابقه، هسته
فعالیتهای نوشتاری:
۱- چهار کلمۀ مهمّ املایی از متن درس بیابید و برای هر کدام، یک متضاد و یک مترادف بنویسید.
۲- جملههای زیر را به اجزای آن تجزیه کنید؛ سپس هسته و نوع وابستۀ گروههای اسمی را مشخص کنید.
دشمن بی رحم بمب بر مردم بیگناه، فرومیریخت.
این ملّت شجاع، در هشت سال، حماسههای شگفتانگیز آفریدند.
نهاد: دشمن بی رحم- این ملت شجاع
مفعول: بمب- حماسههای شگفت انگیز
متمم: مردم- هشت سال
فعل: فرومی ریخت- آفریدند
هسته: دشمن/ بمب/ مردم/ ملت/ سال/ حماسهها
وابسته: بیحرحم/بیگناه/ شگفت انگیز/شجاع (وابسته پسین، صفتبیانی)
این/(وابسته پیشین، صفت اشارهای)
اعداد اصلی(یک، دو، سه و …)
و ترتیبی(اوّلین، دومین، سومین و …) صفت شمارشی هستند. صفتهای شمارشی که پیش از اسم میآید، وابستۀ پیشین اسم نامیده میشود.
اکنون گروههای اسمی جملههای ۱ تا ۴ را به هسته و وابسته، تقسیم میکنیم.
آن/قهرمان
این/میز
چهار/دانش آموز
همان/کلاس
اولین/گروه
این/مسابقه
آن، این،چهار، همان، اولین، وابسته و قهرمان، میز، دانشآموز، کلاس، گروه، مسابقه، هسته
فعالیتهای نوشتاری:
۱- چهار کلمۀ مهمّ املایی از متن درس بیابید و برای هر کدام، یک متضاد و یک مترادف بنویسید.
۲- جملههای زیر را به اجزای آن تجزیه کنید؛ سپس هسته و نوع وابستۀ گروههای اسمی را مشخص کنید.
دشمن بی رحم بمب بر مردم بیگناه، فرومیریخت.
این ملّت شجاع، در هشت سال، حماسههای شگفتانگیز آفریدند.
نهاد: دشمن بی رحم- این ملت شجاع
مفعول: بمب- حماسههای شگفت انگیز
متمم: مردم- هشت سال
فعل: فرومی ریخت- آفریدند
هسته: دشمن/ بمب/ مردم/ ملت/ سال/ حماسهها
وابسته: بیحرحم/بیگناه/ شگفت انگیز/شجاع (وابسته پسین، صفتبیانی)
این/(وابسته پیشین، صفت اشارهای)
شعر خوانی
ای وطن من صفحۀ ۸۶
شعرخوانی
شمایل: چهره، شکل
فروتن: متواضع، خاکی
کُهنسال: پیر
خوف: ترس، وحشت
مجمع الجزایر:مجموعهای ازچند جزیره که درکنارهم قراردارند
موّاج: خروشان
مؤدب: با ادب
پوپک: هدهد
رویینتن: کسی که بدنی قوی و آسیب ناپذیر دارد
بهغایت: بینهایت، بسیار زیاد
جرأتمند: شجاع
برخی از ابیات که نیاز به معنی داشته آورده شده
ای ایستاده درچمن آفتابی معلوم
ای وطنی که مانند درختی درسبزهزاری مقابل آفتاب روشن قرارگرفتهای.
ای آفتاب شمایلِ دریادل
ای وطن ظاهرت مانند آفتاب است
و دل تو مانند دریا بزرگ و وسیع است.
و بیش از آنکه من خوف تبر را نگرانم
بیشتر از آنکه من از ترس تبر نگران باشم...
و مادران صبوری داری
و مادران شکیبا و بردباری داری
و پدرانی به غایت جرأتمند
و پدرانی در اوج دلیری
ای مجمع الجزایر گلها، خوبیها!
ای مجموعهای از جزیرههای گل و خوبی!
ای بهار استوار!
ای بهار پابرجا و همیشگی
ای اقیانوس موّاج عاطفه و خشونت ...
ای اقیانوس پرموج مهربانی و خشم...
ای شکیبای شکوهمند!
ای بردبار باشکوه!
-چهقدربه اقیانوس میمانی
چهقدر به اقیانوس شبیه هستی (وسیع و با عظمت هستی.)
دردورهای کویرطبس
آن اتفاق
یادت هست؟
اشاره داردبه حادثه ی ۱۳۵۹ که درآن چند هلیکوپتر آمریکایی قراربود در عملیاتی مخفیانه وارد ایران شوند و رسیدند، توفان شن باعث شد چندتا از هلیکوپترها سقوط کنند و بقیه مجبور به بازگشت شوند.
به این ترتیب عملیات آنها فقط با یاری خداوند بدون دخالت نیروهای ایرانی ناموفق ماند.
از آسمان سبز نوشته سلمان هراتی
ای وطن من صفحۀ ۸۶
شعرخوانی
شمایل: چهره، شکل
فروتن: متواضع، خاکی
کُهنسال: پیر
خوف: ترس، وحشت
مجمع الجزایر:مجموعهای ازچند جزیره که درکنارهم قراردارند
موّاج: خروشان
مؤدب: با ادب
پوپک: هدهد
رویینتن: کسی که بدنی قوی و آسیب ناپذیر دارد
بهغایت: بینهایت، بسیار زیاد
جرأتمند: شجاع
برخی از ابیات که نیاز به معنی داشته آورده شده
ای ایستاده درچمن آفتابی معلوم
ای وطنی که مانند درختی درسبزهزاری مقابل آفتاب روشن قرارگرفتهای.
ای آفتاب شمایلِ دریادل
ای وطن ظاهرت مانند آفتاب است
و دل تو مانند دریا بزرگ و وسیع است.
و بیش از آنکه من خوف تبر را نگرانم
بیشتر از آنکه من از ترس تبر نگران باشم...
و مادران صبوری داری
و مادران شکیبا و بردباری داری
و پدرانی به غایت جرأتمند
و پدرانی در اوج دلیری
ای مجمع الجزایر گلها، خوبیها!
ای مجموعهای از جزیرههای گل و خوبی!
ای بهار استوار!
ای بهار پابرجا و همیشگی
ای اقیانوس موّاج عاطفه و خشونت ...
ای اقیانوس پرموج مهربانی و خشم...
ای شکیبای شکوهمند!
ای بردبار باشکوه!
-چهقدربه اقیانوس میمانی
چهقدر به اقیانوس شبیه هستی (وسیع و با عظمت هستی.)
دردورهای کویرطبس
آن اتفاق
یادت هست؟
اشاره داردبه حادثه ی ۱۳۵۹ که درآن چند هلیکوپتر آمریکایی قراربود در عملیاتی مخفیانه وارد ایران شوند و رسیدند، توفان شن باعث شد چندتا از هلیکوپترها سقوط کنند و بقیه مجبور به بازگشت شوند.
به این ترتیب عملیات آنها فقط با یاری خداوند بدون دخالت نیروهای ایرانی ناموفق ماند.
از آسمان سبز نوشته سلمان هراتی
❤1
صفحۀ ۸۹
صبح صادق، قدرت کاذب شکست
رشتههای دام اهریمن گسست (حمید سبزواری)
صبح صادق، صبح سحر، صبح زود: هنگامی که روشنی آفتاب در سیاهی شب به خوبی نمایان گردد پگاه دوم، صبح دوم یا صبح صادقوار گفته میشود.
صبح کاذب، صبح نخستین: صبحی است قبل از صبح صادق که چند لحظه ظاهر و سپس ناپدید شود. صبح اول، صبح دروغین یا فجر کاذب نامیده میشود.
صادق: راستگو، پیدا و آشکار
کاذب: دروغگو، دروغین
اهریمن: منشأ بدی، شیطان
معنی بیت: صبح طلوع کرد (امام آمد) و شکوه و قدرتِ صبح کاذب (رژیم شاهنشاهی) را در هم شکست و تار و پود دام شیطان (شاه و عاملانش) را نابود کرد.
معنی دوم: صبح راستین و حقیقی، پردۀ دروغین شب را کنار زد و تار و پود دام شیطان را در هم شکست.
معنی سوم: انقلاب اسلامی، قدرت ستمگر و
دروغین را در هم شکست و چهرۀ شیطانی آن را از میان برداشت.
صبح صادق، قدرت کاذب شکست
رشتههای دام اهریمن گسست (حمید سبزواری)
صبح صادق، صبح سحر، صبح زود: هنگامی که روشنی آفتاب در سیاهی شب به خوبی نمایان گردد پگاه دوم، صبح دوم یا صبح صادقوار گفته میشود.
صبح کاذب، صبح نخستین: صبحی است قبل از صبح صادق که چند لحظه ظاهر و سپس ناپدید شود. صبح اول، صبح دروغین یا فجر کاذب نامیده میشود.
صادق: راستگو، پیدا و آشکار
کاذب: دروغگو، دروغین
اهریمن: منشأ بدی، شیطان
معنی بیت: صبح طلوع کرد (امام آمد) و شکوه و قدرتِ صبح کاذب (رژیم شاهنشاهی) را در هم شکست و تار و پود دام شیطان (شاه و عاملانش) را نابود کرد.
معنی دوم: صبح راستین و حقیقی، پردۀ دروغین شب را کنار زد و تار و پود دام شیطان را در هم شکست.
معنی سوم: انقلاب اسلامی، قدرت ستمگر و
دروغین را در هم شکست و چهرۀ شیطانی آن را از میان برداشت.
درس دوازدهم: شیرحق صفحۀ ۹۰
اخلاص: عقیده پاک داشتن، پاکی نیّت
منّزه: پاک و بی عیب
دَغَل: فریب کاری، نادرست
غزا: جنگ
شتافت: تند رفتن
خَدو: آب دهان
نبیّ: پیامبر
افکند: انداخت
کاهلی: سُستی، تنبلی
زین: از این
عمل: کار
عفو: بخشش
بیمحل: نامناسب، نابجا
تیغ تیز: شمشیر تیز
افراشتی: بلند کردی
پی: پشت، دنبال
فعل: کار
گوا: گواه، دلیل، شاهد
هوا: هوس، میل نفس
آز: طمع
نهان: پنهان
سزا: شایسته
شهوت: میل و خواهش نفس(اماره: بد، شیطانی)
از علی آموز اخلاص عمل/ شیر حق را دان منزّه از دغل
: اخلاص و درستی عمل را از حضرت علی (ع) بیاموز، حضرت علی (ع)، شیر خدا را از ناراستی، پاک بدان.
در غزا بر پهلوانی دست یافت/زود شمشیری برآورد و شتافت
: در جنگ بر پهلوانی تسلط یافت و غالب شد. فوری شمشیر را بیرون آورد و برای کشتنش شتافت.
او خدو انداخت بر روی علی/افتخار هر نبی و هر ولی
: آن پهلوان بر صورت آن حضرت، آب دهان انداخت. شخصیّتی که مایۀ افتخار پیامبران و اولیاست.
در زمان انداخت شمشیر آن علی/ کرد او اندر غزایش کاهلی
: آن حضرت فوری شمشیر را بر زمین انداخت و در جنگ با آن پهلوان سستی کرد. (به جنگ ادامه نداد.)
گشت حیران آن مبارز ، زین عمل/ وز نمودن عفو و رحم بیمحل
:آن پهلوان از این عمل و از بخشش و رحم نابههنگام و غیر منتظره حضرت علی(ع) متعجّب شد.
گفت: بر من تیغ تیز افراشتی/ از چه افکندی، مرا بگذاشتی؟
: آن مبارز گفت: تو بر من شمشیر تیز کشیدی، پس چرا شمشیر بر زمین انداختی و مرا رها کردی؟
گفت: من تیغ از پی حق میزنم/ بنده حقّم نه مأمور تنم
: گفت: من برای رضای خدا شمشیر میزنم (میجنگم) من بندۀ خدا هستم و مأمور جسمم نیستم. (برای هوای خودم شمشیر نمیزنم.)
شیر حقّم، نیستم شیر هوا/ فعل من بر دین من باشد گوا
: من شیر خدا هستم و شیر هوا و هوس نیستم. رفتار و عملم بر دین و ایمانم گواهی میدهد.
باد خشم و باد شهوت، باد آز/ برد او را که نبود نماز
: خشم و شهوت و طمع مثل باد آن کسی را با خود میبرد که اهل نماز نباشد.
چون درآمد در میان، غیر خدا/ تیغ را دیدم نهان کردن سزا
: وقتی که در جنگ با تو عمل غیر الهی و غرض نفسانی پیش آمد، نهان کردن و رها کردن شمشیر را شایسته دیدم.
دانش زبانی
صفت پرسشی–صفت تعجّبی
صفت پرسشی: اگر کلمههای پرسشی مانند، کدام، چند، چه، قبل از اسم بیایند، صفت پرسشی هستند، اسم بعدی هسته است. پس صفت پرسشی همراه با هسته یک گروه اسمی میسازد.در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت پرسشی و واژۀ دوم«هسته»است:
شما کدام ورزش را دوست دارید؟
امسال چند کتاب خواندهاید؟
چه شعری را دوست دارید؟
صفت تعجّبی: دو کلمۀ چه و عجب اگر قبل از اسم بیایند، صفت تعجبّی هستند، اسم بعدی هسته است. پس صفت تعجّبی همراه با هسته یک گروه اسمی میسازد. در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت تعجّبی و واژۀ دوم «هسته» است:
چه گلهایی روییدهاند!
عجب سخنی گفتی!
توضیح:«چه»اگر معنی پرسشی داشته باشد، صفت پرسشی و اگر معنی تعجّبی داشته باشد صفت تعجّبی است.
صفتهای پرسشی و تعجّبی هر دو از وابستههای پیشین هستند؛ یعنی قبل از هسته آورده میشوند.
فعالیتهای نوشتاری، صفحۀ ۹۲
جواب۱: اخلاص: مخلص، خلوص، خالص
حق: حقیقی، محق، حقوق، تحقق، تحقیقات
مأمور: امور، امر، مأموریت، مأمورین
ج۳: شیر
حضرت علی(ع) در شجاعت مانند شیر بود.
حضرت علی(ع) طرف اول یا مشبه/ شیر، طرف دوم یا مشبهبه/ شجاعت، طرف سوم یا وجه شبه/ مانند، طرف چهارم، یا ادات تشبیه. (به جای طرف، میتوان رکن اول، دوم... گفت)
ج ۳: چه - گل - معطّری!
عجب - روز - سردی!
گروه اسمی:
گروه:
واژههای پیدرپی را که در جمله به اتفاق هم یک نقش دستوری ایفا میکنند، گروه مینامند.
یکی از گروهها، گروه اسمی است که به توضیح آن میپردازیم.
معرفی گروه اسمی:
گروه اسمی یک واحد دستوری است که در ساخت جمله درجایگاههای نهاد، مفعول، متمم، مسند،مضاف الیه، بدل و منادا قرار میگیرد و هستۀ آن«اسم» است. گروه اسمی تکرار پذیرترین گروه درجمله است.
علت تکرار زیاد این گروه نقشهای متنوعی است که در جمله میپذیرد.
وجود هسته در گروه اسمی اجباری و وجود وابستهها اختیاری است.
ملاکهای تشخیص اسم:
۱- واژههایی که در نقشهای نهاد، مفعول، متمم، مسند، منادا و مضاف ٌالیه به کار میروند.
۲- اسمها -غیر از اسم خاص- نشانۀ نکره میپذیرند. مانند: کتابی
۳- اسمها جز- اسم خاص - وابستههای پیشین میپذیرند. مثال: این کتاب
۴- اسمها غیر از- اسم خاص- جمع بسته میشوند. نظیر: کتابها
چگونگی تشخیص هستۀ گروه اسمی:
هرگاه در یک گروه اسمی بیش از یک اسم وجود داشته باشد، تنها یکی از آنها هسته است و آن اسمی است که معمولاً مفهوم اصلی گروه اسمی را تشکیل میدهد.
برای تشخیص آن با ید به موارد زیر توجّه کرد.
۱- اگر گروه اسمی در جایگاه نهاد باشد، فعل جمله از نظر شخص و شمار تنها با اسمی مطابقت میکند که نقش هسته را بر عهده دارد.
م
اخلاص: عقیده پاک داشتن، پاکی نیّت
منّزه: پاک و بی عیب
دَغَل: فریب کاری، نادرست
غزا: جنگ
شتافت: تند رفتن
خَدو: آب دهان
نبیّ: پیامبر
افکند: انداخت
کاهلی: سُستی، تنبلی
زین: از این
عمل: کار
عفو: بخشش
بیمحل: نامناسب، نابجا
تیغ تیز: شمشیر تیز
افراشتی: بلند کردی
پی: پشت، دنبال
فعل: کار
گوا: گواه، دلیل، شاهد
هوا: هوس، میل نفس
آز: طمع
نهان: پنهان
سزا: شایسته
شهوت: میل و خواهش نفس(اماره: بد، شیطانی)
از علی آموز اخلاص عمل/ شیر حق را دان منزّه از دغل
: اخلاص و درستی عمل را از حضرت علی (ع) بیاموز، حضرت علی (ع)، شیر خدا را از ناراستی، پاک بدان.
در غزا بر پهلوانی دست یافت/زود شمشیری برآورد و شتافت
: در جنگ بر پهلوانی تسلط یافت و غالب شد. فوری شمشیر را بیرون آورد و برای کشتنش شتافت.
او خدو انداخت بر روی علی/افتخار هر نبی و هر ولی
: آن پهلوان بر صورت آن حضرت، آب دهان انداخت. شخصیّتی که مایۀ افتخار پیامبران و اولیاست.
در زمان انداخت شمشیر آن علی/ کرد او اندر غزایش کاهلی
: آن حضرت فوری شمشیر را بر زمین انداخت و در جنگ با آن پهلوان سستی کرد. (به جنگ ادامه نداد.)
گشت حیران آن مبارز ، زین عمل/ وز نمودن عفو و رحم بیمحل
:آن پهلوان از این عمل و از بخشش و رحم نابههنگام و غیر منتظره حضرت علی(ع) متعجّب شد.
گفت: بر من تیغ تیز افراشتی/ از چه افکندی، مرا بگذاشتی؟
: آن مبارز گفت: تو بر من شمشیر تیز کشیدی، پس چرا شمشیر بر زمین انداختی و مرا رها کردی؟
گفت: من تیغ از پی حق میزنم/ بنده حقّم نه مأمور تنم
: گفت: من برای رضای خدا شمشیر میزنم (میجنگم) من بندۀ خدا هستم و مأمور جسمم نیستم. (برای هوای خودم شمشیر نمیزنم.)
شیر حقّم، نیستم شیر هوا/ فعل من بر دین من باشد گوا
: من شیر خدا هستم و شیر هوا و هوس نیستم. رفتار و عملم بر دین و ایمانم گواهی میدهد.
باد خشم و باد شهوت، باد آز/ برد او را که نبود نماز
: خشم و شهوت و طمع مثل باد آن کسی را با خود میبرد که اهل نماز نباشد.
چون درآمد در میان، غیر خدا/ تیغ را دیدم نهان کردن سزا
: وقتی که در جنگ با تو عمل غیر الهی و غرض نفسانی پیش آمد، نهان کردن و رها کردن شمشیر را شایسته دیدم.
دانش زبانی
صفت پرسشی–صفت تعجّبی
صفت پرسشی: اگر کلمههای پرسشی مانند، کدام، چند، چه، قبل از اسم بیایند، صفت پرسشی هستند، اسم بعدی هسته است. پس صفت پرسشی همراه با هسته یک گروه اسمی میسازد.در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت پرسشی و واژۀ دوم«هسته»است:
شما کدام ورزش را دوست دارید؟
امسال چند کتاب خواندهاید؟
چه شعری را دوست دارید؟
صفت تعجّبی: دو کلمۀ چه و عجب اگر قبل از اسم بیایند، صفت تعجبّی هستند، اسم بعدی هسته است. پس صفت تعجّبی همراه با هسته یک گروه اسمی میسازد. در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت تعجّبی و واژۀ دوم «هسته» است:
چه گلهایی روییدهاند!
عجب سخنی گفتی!
توضیح:«چه»اگر معنی پرسشی داشته باشد، صفت پرسشی و اگر معنی تعجّبی داشته باشد صفت تعجّبی است.
صفتهای پرسشی و تعجّبی هر دو از وابستههای پیشین هستند؛ یعنی قبل از هسته آورده میشوند.
فعالیتهای نوشتاری، صفحۀ ۹۲
جواب۱: اخلاص: مخلص، خلوص، خالص
حق: حقیقی، محق، حقوق، تحقق، تحقیقات
مأمور: امور، امر، مأموریت، مأمورین
ج۳: شیر
حضرت علی(ع) در شجاعت مانند شیر بود.
حضرت علی(ع) طرف اول یا مشبه/ شیر، طرف دوم یا مشبهبه/ شجاعت، طرف سوم یا وجه شبه/ مانند، طرف چهارم، یا ادات تشبیه. (به جای طرف، میتوان رکن اول، دوم... گفت)
ج ۳: چه - گل - معطّری!
عجب - روز - سردی!
گروه اسمی:
گروه:
واژههای پیدرپی را که در جمله به اتفاق هم یک نقش دستوری ایفا میکنند، گروه مینامند.
یکی از گروهها، گروه اسمی است که به توضیح آن میپردازیم.
معرفی گروه اسمی:
گروه اسمی یک واحد دستوری است که در ساخت جمله درجایگاههای نهاد، مفعول، متمم، مسند،مضاف الیه، بدل و منادا قرار میگیرد و هستۀ آن«اسم» است. گروه اسمی تکرار پذیرترین گروه درجمله است.
علت تکرار زیاد این گروه نقشهای متنوعی است که در جمله میپذیرد.
وجود هسته در گروه اسمی اجباری و وجود وابستهها اختیاری است.
ملاکهای تشخیص اسم:
۱- واژههایی که در نقشهای نهاد، مفعول، متمم، مسند، منادا و مضاف ٌالیه به کار میروند.
۲- اسمها -غیر از اسم خاص- نشانۀ نکره میپذیرند. مانند: کتابی
۳- اسمها جز- اسم خاص - وابستههای پیشین میپذیرند. مثال: این کتاب
۴- اسمها غیر از- اسم خاص- جمع بسته میشوند. نظیر: کتابها
چگونگی تشخیص هستۀ گروه اسمی:
هرگاه در یک گروه اسمی بیش از یک اسم وجود داشته باشد، تنها یکی از آنها هسته است و آن اسمی است که معمولاً مفهوم اصلی گروه اسمی را تشکیل میدهد.
برای تشخیص آن با ید به موارد زیر توجّه کرد.
۱- اگر گروه اسمی در جایگاه نهاد باشد، فعل جمله از نظر شخص و شمار تنها با اسمی مطابقت میکند که نقش هسته را بر عهده دارد.
م
❤1
مثال: «دبیران مدرسۀ ما فردا در یک جلسۀ عمومی شرکت خواهند کرد.»
در این جمله گروه اسمی "دبیران مدرسۀ ما "نقش نهاد را دارد واز سه واژه تشکیل شدهاست که فعل جمله تنها با واژۀ "دبیران" مطابقت دارد.
۲- ملاک دیگر برای تشخیص هستۀ گروه اسمی این است که معمولاً اولین واژهای که در گروه اسمی نقش نمای اضافه میگیرد ، هسته است.
مثال: "آن دو درختِ تنومند همسایه"
۳- اگردر گروه اسمی هیچکدام از واژهها نقشنمای اضافه ندارند، هسته آخرین واژه است.
مثال :این چند دانشآموز
هسته(دانشآموز) که اگر آن را گسترش دهیم، دانشآموز اولین واژهای است که نقشنمای اضافه میگیرد.
"این چند دانشآموزِ زرنگ"
ج۴: وابستۀ پیشین تعجبی: چه/عجب/چه
هسته اسم: انشا/ لباس/ پرسش
وابسته پسین: زیبایی/گران قیمتی/ دقیقی
برخی از واژهها در زبان فارسی، به دو شکل نوشته و خوانده میشود؛ بیآنکه در معنای آنها تغییری ایجاد شود. در هنگام نوشتن این کلمات لازم است به تلفّظ واژه و املای درست آن دقّت و توجّه کافی داشت؛ مانند: "هوشیار، هشیار".
در این جمله گروه اسمی "دبیران مدرسۀ ما "نقش نهاد را دارد واز سه واژه تشکیل شدهاست که فعل جمله تنها با واژۀ "دبیران" مطابقت دارد.
۲- ملاک دیگر برای تشخیص هستۀ گروه اسمی این است که معمولاً اولین واژهای که در گروه اسمی نقش نمای اضافه میگیرد ، هسته است.
مثال: "آن دو درختِ تنومند همسایه"
۳- اگردر گروه اسمی هیچکدام از واژهها نقشنمای اضافه ندارند، هسته آخرین واژه است.
مثال :این چند دانشآموز
هسته(دانشآموز) که اگر آن را گسترش دهیم، دانشآموز اولین واژهای است که نقشنمای اضافه میگیرد.
"این چند دانشآموزِ زرنگ"
ج۴: وابستۀ پیشین تعجبی: چه/عجب/چه
هسته اسم: انشا/ لباس/ پرسش
وابسته پسین: زیبایی/گران قیمتی/ دقیقی
برخی از واژهها در زبان فارسی، به دو شکل نوشته و خوانده میشود؛ بیآنکه در معنای آنها تغییری ایجاد شود. در هنگام نوشتن این کلمات لازم است به تلفّظ واژه و املای درست آن دقّت و توجّه کافی داشت؛ مانند: "هوشیار، هشیار".
حکایت انءشاالله صفحۀ ۹۳
دِرَم: واحد پول
درعقیدتش: در عقیده اش، در ایمانش
خَزفروشان: بازار پوستین فروشان
اِن شأءالله: اگر خدا بخواهد
حاجت: نیاز
طرّاری: دزدی، جیب بری
حیلت: فریب و نیرنگ
خِلل: آسیب، تباهی، نقص و ضعف
واقف: آگاه
خجلوار: خجالت زده
به اتفاق: اتفاقاً
زر: طلا
موضع: جایگاه، موقع، مکان
نقل کردهاند که، یک مرد که از نظر اعتقادی ضعیف بود از مسیری میگذشت و چند درهمی در جیب داشت.
یک نفر به او گفت: به کجا میروی؟ گفت: به بازار خز فروشان میروم تا خز(پوستین، یا لباس ابریشمی) بخرم
گفت: بگو ان شاءالله! (اگر خدا بخواهد)
گفت: به ان شاءالله گفتن نیازی نیست. زیرا که زر(پول) در جیب و لباس در بازار است.
در طول راه دزدی با او برخورد کرد و آن با نیرنگ از او دزدید. وقتی آن مرد فهمید که پولش را بردهاند، شرمسار برگشت و از قضا دوباره آن مرد به او برخورد و گفت: هان! لباس خریدی؟ گفت: پول را بردند ان شاءالله. گفت: اشتباه کردی؛ ان شاءالله در آن جا باید میگفتی تا مفید باشد.
رَوحالارواح از سمعانی
دِرَم: واحد پول
درعقیدتش: در عقیده اش، در ایمانش
خَزفروشان: بازار پوستین فروشان
اِن شأءالله: اگر خدا بخواهد
حاجت: نیاز
طرّاری: دزدی، جیب بری
حیلت: فریب و نیرنگ
خِلل: آسیب، تباهی، نقص و ضعف
واقف: آگاه
خجلوار: خجالت زده
به اتفاق: اتفاقاً
زر: طلا
موضع: جایگاه، موقع، مکان
نقل کردهاند که، یک مرد که از نظر اعتقادی ضعیف بود از مسیری میگذشت و چند درهمی در جیب داشت.
یک نفر به او گفت: به کجا میروی؟ گفت: به بازار خز فروشان میروم تا خز(پوستین، یا لباس ابریشمی) بخرم
گفت: بگو ان شاءالله! (اگر خدا بخواهد)
گفت: به ان شاءالله گفتن نیازی نیست. زیرا که زر(پول) در جیب و لباس در بازار است.
در طول راه دزدی با او برخورد کرد و آن با نیرنگ از او دزدید. وقتی آن مرد فهمید که پولش را بردهاند، شرمسار برگشت و از قضا دوباره آن مرد به او برخورد و گفت: هان! لباس خریدی؟ گفت: پول را بردند ان شاءالله. گفت: اشتباه کردی؛ ان شاءالله در آن جا باید میگفتی تا مفید باشد.
رَوحالارواح از سمعانی
❤1
درس سیزدهم: ادبیات انقلاب صفحۀ ۹۴
معاصر: همدوره، هم عصر
وحدت:یکپارچگی
استقلال: وابسته نبودن
قیام: به پا خاستن، برخاستن
تعالیم: آموزش، آموختهها
باطن: درون و ذات
پیشوایی: رهبری
دوگانگی: تفرقه، جدایی
انسجام: محکم بودن، هماهنگی
مقصود: هدف
منش: اخلاق و رفتار
بنیاد: پایه، اساس
معیار: شاخصه، وسیله سنجش
بنیان گذار: ایجاد کننده
انقلاب: تغییر، دگرگونی
جلوه: ظاهر، شکل
جلوهای: شکلی
ایثار: دیگری را برخود ترجیح دادن
ولایت: رهبری دینی، سرپرستی
حماسه: دلیری، شجاعت
رشادت: دلیری
جلوهگر: نمایان، ظاهر
فرزانه: دانشمند، خردمند
زایا: نتیجه دهنده، بارور
نظم: شعر
نثر: نوشته عادی
شرافت: بزرگواری و نجابت
کرامت: بخشندگی و جوانمردی
فضیلت: خوبیهای اخلاقی
رادمردی: جوانمردی
محتوا: درونمایه، معنی
ابزار: وسیله
سامان: نظم، ترتیب
استواری: پایداری
انسجام: پیوستگی
آرمان: آرزو
باطن:درون هر چیز، حقیقت،اصل
سبب: دلیل
شیوه: روش
طراوت: شادابی
عرصه: میدان
فروپاشی:در هم ریختن، از بین رفتن
بنیاد: اساس
بیدادگری:ظلم و ستم
تعهد: پیمان بستن
رایحه: بوی خوش
دیار: سرزمین
تکریم: گرامی داشتن
تحول: دگرگونی
قلمرو: میدان، عرصه، ناحیه
معاصر: همزمان
وحدت: یکپارچگی
۱- سه ویژگی انقلاب اسلامی را بیان کنید؟ خدامحوری ودین باوری- رهبری بر پایه اصل ولایت فقیه- وحدت ویکپارچگی مردم
۲- مقصود از عبارت انقلاب اسلامی تولدی دیگر چیست؟ پس از پیروزی انقلاب اسلامی بسیاری از بنیادهای فکری، فرهنگی ومعیارهای ارزشی واخلاقی دگرگون شد.
۳- به نظر شما چرا آثار فرهنگی ،آیینۀ احوال وافکار جامعه است؟ زیرا زبان هر دورهای پایۀ باورها ارزشهای دینی واخلاقی وب ه طورکلی بربنیاد فرهنگ حاکم بر آن زمان سامان مییابد.
۴- توجه به آثار ادبی مانند شاهنامه فردوسی، مثنوی مولوی و گلستان سعدی چه نتایجی در بردارد؟ چهرۀ انسانهای آن جامعه ورفتار و منش اجتماعی اشخاص را پیش چشم خود دارید. اصولا کلید شناخت هر ملتی، ادبیات آن ملت است.
دانش ادبی کنایه
کنایه جمله یا عبارتی است که دو معنی دارد؛ معنی نزدیک و معنی دور ، ولی مقصود گوینده معنی دور آن است ؛ مثلاً وقتی شاعر میگوید «از گفتۀ او مپیچ سر را » معنی نزدیک آن است که هنگام شنیدن سخن او(پدر) سر خود را نچرخان؛ امّا مقصود شاعر معنی دور آن است؛ یعنی نافرمانی نکن.
گفت و گو:
سوال ۱: پس از مشورت و گفت وگو با اعضای گروه دربارۀ «پیروزی انقلاب اسلامی ایران» گزارشی کوتاه به کلاس ارائه دهید.
به عهده دانش آموز
سوال۲: دربارۀ راههای تقویت «خودباوری نوجوانان» در زمینههای مختلف علمی، اجتماعی و... گفت وگو کنید.
تقویت اعتماد به نفس و خودباوری در یک ملت مخصوصاً جوانان باعث شکوفایی علمی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و... میشود.
فعاليتهای نوشتاری: صفحۀ ۹۸
سوال ۱: در متن درس، از میان گروه کلمات مهم املایی، دو نمونه برای هر یک از انواع ترکیب (اضافی - وصفی) بیابید و بنویسید.
ترکیب وصفی:
واقعۀ عظیم
معیارهای ارزشی
بنیانگذار فرزانه
اولی موصوف دومی صفت
ترکیب اضافی:
نظام شاهنشاهی
ولایت فقیه
وحدت کلمه
انقلاب ادبیات
مضاف مضاف الیه
سوال ۲: مفرد واژههای زیر را بنویسید، سپس آنها را با نشانههای جمع فارسی «ان» یا «ها» جمع ببندید.
واژه مفرد جمع با ان/ها واژه مفرد جمع با ان/ها
عوامل عامل عاملان/عاملها افکار فکر فکرها
مفاهیم مفهوم مفهومها احوال حال حالها
آثار اثر اثرها علما عالم عالمان/عالمها
سوال ۳: در هریک از گروههای اسمی زیر، وابستهها را مشخص کنید و نوع هر یک را بنویسید.
نخستین عامل مهم
نخستین، وابسته پیشین/ عامل، هسته/ مهم، وابسته پسین
صبح صادق
اسم(هسته) صفت بیانی
یک اثر ادبی
این انقلاب امید بخش
همان. ملت غیور
وابسته پیشین اسم(هسته) وابسته پسین
سوال ۴: از متن درس هفتم، دو کنایه بیابید و مفهوم آن را بنویسید.
۱- «افسوس که جوان نمیداند و پیر نمیتواند» کنایه از جوان آگاه نیست و پیر توانانی ندارد.
۲- ماهی را هر وقت از آب بگیری تازه است. کنایه است از هر کاری خواستی در هر وقت شروع کنی ارزشمند است.
معاصر: همدوره، هم عصر
وحدت:یکپارچگی
استقلال: وابسته نبودن
قیام: به پا خاستن، برخاستن
تعالیم: آموزش، آموختهها
باطن: درون و ذات
پیشوایی: رهبری
دوگانگی: تفرقه، جدایی
انسجام: محکم بودن، هماهنگی
مقصود: هدف
منش: اخلاق و رفتار
بنیاد: پایه، اساس
معیار: شاخصه، وسیله سنجش
بنیان گذار: ایجاد کننده
انقلاب: تغییر، دگرگونی
جلوه: ظاهر، شکل
جلوهای: شکلی
ایثار: دیگری را برخود ترجیح دادن
ولایت: رهبری دینی، سرپرستی
حماسه: دلیری، شجاعت
رشادت: دلیری
جلوهگر: نمایان، ظاهر
فرزانه: دانشمند، خردمند
زایا: نتیجه دهنده، بارور
نظم: شعر
نثر: نوشته عادی
شرافت: بزرگواری و نجابت
کرامت: بخشندگی و جوانمردی
فضیلت: خوبیهای اخلاقی
رادمردی: جوانمردی
محتوا: درونمایه، معنی
ابزار: وسیله
سامان: نظم، ترتیب
استواری: پایداری
انسجام: پیوستگی
آرمان: آرزو
باطن:درون هر چیز، حقیقت،اصل
سبب: دلیل
شیوه: روش
طراوت: شادابی
عرصه: میدان
فروپاشی:در هم ریختن، از بین رفتن
بنیاد: اساس
بیدادگری:ظلم و ستم
تعهد: پیمان بستن
رایحه: بوی خوش
دیار: سرزمین
تکریم: گرامی داشتن
تحول: دگرگونی
قلمرو: میدان، عرصه، ناحیه
معاصر: همزمان
وحدت: یکپارچگی
۱- سه ویژگی انقلاب اسلامی را بیان کنید؟ خدامحوری ودین باوری- رهبری بر پایه اصل ولایت فقیه- وحدت ویکپارچگی مردم
۲- مقصود از عبارت انقلاب اسلامی تولدی دیگر چیست؟ پس از پیروزی انقلاب اسلامی بسیاری از بنیادهای فکری، فرهنگی ومعیارهای ارزشی واخلاقی دگرگون شد.
۳- به نظر شما چرا آثار فرهنگی ،آیینۀ احوال وافکار جامعه است؟ زیرا زبان هر دورهای پایۀ باورها ارزشهای دینی واخلاقی وب ه طورکلی بربنیاد فرهنگ حاکم بر آن زمان سامان مییابد.
۴- توجه به آثار ادبی مانند شاهنامه فردوسی، مثنوی مولوی و گلستان سعدی چه نتایجی در بردارد؟ چهرۀ انسانهای آن جامعه ورفتار و منش اجتماعی اشخاص را پیش چشم خود دارید. اصولا کلید شناخت هر ملتی، ادبیات آن ملت است.
دانش ادبی کنایه
کنایه جمله یا عبارتی است که دو معنی دارد؛ معنی نزدیک و معنی دور ، ولی مقصود گوینده معنی دور آن است ؛ مثلاً وقتی شاعر میگوید «از گفتۀ او مپیچ سر را » معنی نزدیک آن است که هنگام شنیدن سخن او(پدر) سر خود را نچرخان؛ امّا مقصود شاعر معنی دور آن است؛ یعنی نافرمانی نکن.
گفت و گو:
سوال ۱: پس از مشورت و گفت وگو با اعضای گروه دربارۀ «پیروزی انقلاب اسلامی ایران» گزارشی کوتاه به کلاس ارائه دهید.
به عهده دانش آموز
سوال۲: دربارۀ راههای تقویت «خودباوری نوجوانان» در زمینههای مختلف علمی، اجتماعی و... گفت وگو کنید.
تقویت اعتماد به نفس و خودباوری در یک ملت مخصوصاً جوانان باعث شکوفایی علمی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و... میشود.
فعاليتهای نوشتاری: صفحۀ ۹۸
سوال ۱: در متن درس، از میان گروه کلمات مهم املایی، دو نمونه برای هر یک از انواع ترکیب (اضافی - وصفی) بیابید و بنویسید.
ترکیب وصفی:
واقعۀ عظیم
معیارهای ارزشی
بنیانگذار فرزانه
اولی موصوف دومی صفت
ترکیب اضافی:
نظام شاهنشاهی
ولایت فقیه
وحدت کلمه
انقلاب ادبیات
مضاف مضاف الیه
سوال ۲: مفرد واژههای زیر را بنویسید، سپس آنها را با نشانههای جمع فارسی «ان» یا «ها» جمع ببندید.
واژه مفرد جمع با ان/ها واژه مفرد جمع با ان/ها
عوامل عامل عاملان/عاملها افکار فکر فکرها
مفاهیم مفهوم مفهومها احوال حال حالها
آثار اثر اثرها علما عالم عالمان/عالمها
سوال ۳: در هریک از گروههای اسمی زیر، وابستهها را مشخص کنید و نوع هر یک را بنویسید.
نخستین عامل مهم
نخستین، وابسته پیشین/ عامل، هسته/ مهم، وابسته پسین
صبح صادق
اسم(هسته) صفت بیانی
یک اثر ادبی
این انقلاب امید بخش
همان. ملت غیور
وابسته پیشین اسم(هسته) وابسته پسین
سوال ۴: از متن درس هفتم، دو کنایه بیابید و مفهوم آن را بنویسید.
۱- «افسوس که جوان نمیداند و پیر نمیتواند» کنایه از جوان آگاه نیست و پیر توانانی ندارد.
۲- ماهی را هر وقت از آب بگیری تازه است. کنایه است از هر کاری خواستی در هر وقت شروع کنی ارزشمند است.
شعر یاد حسین – صفحۀ ۹۹
دراین درس به حماسۀ بزرگ عاشورا، امام حسین(ع) و یاران جان بر کف ایشان رو به رو هستیم حال و هوای این قصیده ۳۱۴ بیتی تنها بخش کوتاهی از آن در کتاب فارسی آمده است، جان مخاطب را از عظمت هولناکی این واقعۀ تاریخی، متأثر میکند و حسرت و اندوه و افسوس را در خوانش او به جا میگذارد.
از کاربردهای قصیده میتوان به بیان ستایش، نکوهش، وصف و... اشاره کرد و »فدایی« از این قالب برای بیان تأثرات جمعی جامعه به خوبی بهره برده است.
"ردیف" در شعر فارسی سودمندیها و گرفتاریهایی برای شاعر دارد؛ در این قصیده، فدایی، آن چنان بهرهای از ردیف قصیدههاش برده است که گویی (تشنگی) تنها عنصر چیره بر عالم و آدم است.
از ویژگیهای ادبی این شعر میتوان به استعاره و مجاز (دود دل)، مجاز و کنایه (تف دل، دلسوخته)، تشبیه (بحر بال)، تضاد (بزرگ و کوچک) و... اشاره کرد.
تف: گرما و حرارت
کام: دهان
یک سر: سراسر، بطور کلی
دود دل، آه و سوز و آتش دل
خامه: قلم
رقم کرد: نوشت
خسرو: شاه، بزرگ و سرور
غرقه: درآب فرو رفته، غرق شده
دیده: چشم
بحر: دریا
بر: بیابان، صحرا
فتد: افتد
عطشان: تشنه
اکبر و اصغر: بزرگ و کوچک
شط: رود بزرگ
کوثر: چشمه در بهشت
کِلک: قلم
محشر: صحرای قیامت
مکرّر: پی درپی، تکراراً
۱- شد چنان از تَف دل کام سخنور تشنه
که ردیف سخنش آمده یک سر تشنه
از شدت گرمای دل چنان دهان شاعر تشنه گشت که تمام ردیف شعرش کلمۀ تشنه شد.
۳- خشک گردید هم از دود دل و دیده، دوات خامه با سوز، رقم کرد به دفتر تشنه
از شدّت غم دل و اندوه فراوان، دوات خشک شد، قلم به جای جوهر با اشک و آه خود، تشنگی را بر دفتر نوشت.
۳- آه و افسوس از آن روز که در دشت بلا
بود آن خسرو بی لشکر و یاور تشنه
افسوس از آن روز که در کربلا، آن پادشاه (امام حسینع) بدون لشکر و بدون یار و یاور تشنه بود.
۴- با لب خشک و دل سوخته و دیدۀ تر
غرقۀ بحر بلا بود در آن بر تشنه
لب، دل، دیده: آرایۀ مراعات نظیر
بحر و بر: آرایۀ پتضاد
با لبانی خشک و دلی سوخته و چشمانی اشکبار در آن بیابان در حالی که دچار مصیبتهای زیادی شده بود لب تشنه بود.
۵- همچو ماهی که فتد زآب برون، آل نبی
میتپیدی دلشان، سوخته در بر تشنه
آرایۀ تشبیه: رکن اوّل (مشبّه) = آل نبی. رکن دوم (مشبّه به)= ماهی
رکن سوم (وجه شبه)= از شدّت تشنگی بالا و پایین پریدن
رکن چهارم (ادات تشبیه) = همچو
مانند ماهی که از آب بیرون میافتد اهل بیت پیامبر دلشان از شدت تشنگی در سینه میسوخت و میتپید.
۶- آل احمد همه عطشان ز بزرگ وکوچک
نسل حیدر همه از اکبر و اصغر تشنه
آرایۀ تضاد: (بزرگ و کوچک)، (اکبر و اصغر)
خاندان پیامبر(ص) و فرزندان حضرت علی(ع) از بزرگ تا کوچک همگی تشنهلب بودند.
۷- تشنهلب کشته شود درلب شط از چه گناه
آن که سیراب کند در لب کوثر تشنه؟
آن کسی که در بهشت همۀ تشنگان را سیراب میکند به کدامین گناه باید در کنار آب فرات در حالی که تشنه است، کشته شود؟
۸- بُرد عباس جوان، ره چو سوی آب فرات
ماند بر یاد حسین (ع) تا صف محشر تشنه
وقتی که عباس جوان به آب فرات رسید به یاد تشنگی امام حسین (ع)تا قیامت تشنه ماند.
۹- گشت ازکِلکِ فدایی چو دلش دود بلند
بر ورق کرد رقم بس که مکرر تشنه
از قلم فدایی مانند دلش آه بلند شد که پی در پی بر روی کاغذ کلمه تشنه را نوشت.
کاش میگشت «فدایی» به فدایش آن روز
تا نگشتی به صف پر تف محشر تشنه
معنی بیت: ای کاش شاعر(فدایی مازندرانی) در روز عاشورا فدای حسین میشد تا در صف سوزان صحرای قیامت تشنه نمیماند.
قالب شعر(قصیده)است
(فدایی مازندرانی)
درس ۱۴ صفحۀ ۱۰۰
۱. در متن درس به نام کدام حماسه سازان واقعۀ کربلا اشاره شده است؟
امام حسین (ع)، حضرت عباس(ع)، حضرت علی اکبر(ع) و علی اصغر (ع)
۲- چرا حضرت عباس(ع) یکی از اسوههای جوانمردی در واقعۀ کربلا شمرده میشوند؟ چون ایشان با آنکه جوان بودند در برابر دشمن ایستادند و در این راه شهید شوند.
۳. به نظر شما چگونه میتوان یاد شهدای واقعۀ کربلا را زنده نگه داشت؟
با زنده نگه داشتن نام آنها و ادامه راهی که آنها برای آن شهید شدند.
ردیف
ردیف یک یا چند کلمه است که در آخر مصراعها بعد از قافیه عیناً تکرار میشود؛ مانند دو کلمۀ «شد نیامدی» در بیت زیر:
چه روزها که یک به یک غروب شد نیامدی
چه بغضها که در گلو رسوب شد نیامدی
فعالیتهای نوشتاری صفحۀ ۱۰۱
ج ۱. بر#بحر / تر #خشک/ بزرگ # کوچک
تشنه # سیراب
ج۲. با لب خشک / دل سوخته/ دیده تر
لب، دل، دیده -> هسته
خشک، سوخته، تر -> وابستۀ پسین صفت بیانی
ج۳. بر، بحر -> جناس افزایشی
ج۴. آن خسرو بیلشکر، آن روز، آن بر
آن -> صفت اشارۀ پیشین
خسرو، روز، بر -> هسته
بیلشکر -> وابستۀ پسین، صفت بیانی
دراین درس به حماسۀ بزرگ عاشورا، امام حسین(ع) و یاران جان بر کف ایشان رو به رو هستیم حال و هوای این قصیده ۳۱۴ بیتی تنها بخش کوتاهی از آن در کتاب فارسی آمده است، جان مخاطب را از عظمت هولناکی این واقعۀ تاریخی، متأثر میکند و حسرت و اندوه و افسوس را در خوانش او به جا میگذارد.
از کاربردهای قصیده میتوان به بیان ستایش، نکوهش، وصف و... اشاره کرد و »فدایی« از این قالب برای بیان تأثرات جمعی جامعه به خوبی بهره برده است.
"ردیف" در شعر فارسی سودمندیها و گرفتاریهایی برای شاعر دارد؛ در این قصیده، فدایی، آن چنان بهرهای از ردیف قصیدههاش برده است که گویی (تشنگی) تنها عنصر چیره بر عالم و آدم است.
از ویژگیهای ادبی این شعر میتوان به استعاره و مجاز (دود دل)، مجاز و کنایه (تف دل، دلسوخته)، تشبیه (بحر بال)، تضاد (بزرگ و کوچک) و... اشاره کرد.
تف: گرما و حرارت
کام: دهان
یک سر: سراسر، بطور کلی
دود دل، آه و سوز و آتش دل
خامه: قلم
رقم کرد: نوشت
خسرو: شاه، بزرگ و سرور
غرقه: درآب فرو رفته، غرق شده
دیده: چشم
بحر: دریا
بر: بیابان، صحرا
فتد: افتد
عطشان: تشنه
اکبر و اصغر: بزرگ و کوچک
شط: رود بزرگ
کوثر: چشمه در بهشت
کِلک: قلم
محشر: صحرای قیامت
مکرّر: پی درپی، تکراراً
۱- شد چنان از تَف دل کام سخنور تشنه
که ردیف سخنش آمده یک سر تشنه
از شدت گرمای دل چنان دهان شاعر تشنه گشت که تمام ردیف شعرش کلمۀ تشنه شد.
۳- خشک گردید هم از دود دل و دیده، دوات خامه با سوز، رقم کرد به دفتر تشنه
از شدّت غم دل و اندوه فراوان، دوات خشک شد، قلم به جای جوهر با اشک و آه خود، تشنگی را بر دفتر نوشت.
۳- آه و افسوس از آن روز که در دشت بلا
بود آن خسرو بی لشکر و یاور تشنه
افسوس از آن روز که در کربلا، آن پادشاه (امام حسینع) بدون لشکر و بدون یار و یاور تشنه بود.
۴- با لب خشک و دل سوخته و دیدۀ تر
غرقۀ بحر بلا بود در آن بر تشنه
لب، دل، دیده: آرایۀ مراعات نظیر
بحر و بر: آرایۀ پتضاد
با لبانی خشک و دلی سوخته و چشمانی اشکبار در آن بیابان در حالی که دچار مصیبتهای زیادی شده بود لب تشنه بود.
۵- همچو ماهی که فتد زآب برون، آل نبی
میتپیدی دلشان، سوخته در بر تشنه
آرایۀ تشبیه: رکن اوّل (مشبّه) = آل نبی. رکن دوم (مشبّه به)= ماهی
رکن سوم (وجه شبه)= از شدّت تشنگی بالا و پایین پریدن
رکن چهارم (ادات تشبیه) = همچو
مانند ماهی که از آب بیرون میافتد اهل بیت پیامبر دلشان از شدت تشنگی در سینه میسوخت و میتپید.
۶- آل احمد همه عطشان ز بزرگ وکوچک
نسل حیدر همه از اکبر و اصغر تشنه
آرایۀ تضاد: (بزرگ و کوچک)، (اکبر و اصغر)
خاندان پیامبر(ص) و فرزندان حضرت علی(ع) از بزرگ تا کوچک همگی تشنهلب بودند.
۷- تشنهلب کشته شود درلب شط از چه گناه
آن که سیراب کند در لب کوثر تشنه؟
آن کسی که در بهشت همۀ تشنگان را سیراب میکند به کدامین گناه باید در کنار آب فرات در حالی که تشنه است، کشته شود؟
۸- بُرد عباس جوان، ره چو سوی آب فرات
ماند بر یاد حسین (ع) تا صف محشر تشنه
وقتی که عباس جوان به آب فرات رسید به یاد تشنگی امام حسین (ع)تا قیامت تشنه ماند.
۹- گشت ازکِلکِ فدایی چو دلش دود بلند
بر ورق کرد رقم بس که مکرر تشنه
از قلم فدایی مانند دلش آه بلند شد که پی در پی بر روی کاغذ کلمه تشنه را نوشت.
کاش میگشت «فدایی» به فدایش آن روز
تا نگشتی به صف پر تف محشر تشنه
معنی بیت: ای کاش شاعر(فدایی مازندرانی) در روز عاشورا فدای حسین میشد تا در صف سوزان صحرای قیامت تشنه نمیماند.
قالب شعر(قصیده)است
(فدایی مازندرانی)
درس ۱۴ صفحۀ ۱۰۰
۱. در متن درس به نام کدام حماسه سازان واقعۀ کربلا اشاره شده است؟
امام حسین (ع)، حضرت عباس(ع)، حضرت علی اکبر(ع) و علی اصغر (ع)
۲- چرا حضرت عباس(ع) یکی از اسوههای جوانمردی در واقعۀ کربلا شمرده میشوند؟ چون ایشان با آنکه جوان بودند در برابر دشمن ایستادند و در این راه شهید شوند.
۳. به نظر شما چگونه میتوان یاد شهدای واقعۀ کربلا را زنده نگه داشت؟
با زنده نگه داشتن نام آنها و ادامه راهی که آنها برای آن شهید شدند.
ردیف
ردیف یک یا چند کلمه است که در آخر مصراعها بعد از قافیه عیناً تکرار میشود؛ مانند دو کلمۀ «شد نیامدی» در بیت زیر:
چه روزها که یک به یک غروب شد نیامدی
چه بغضها که در گلو رسوب شد نیامدی
فعالیتهای نوشتاری صفحۀ ۱۰۱
ج ۱. بر#بحر / تر #خشک/ بزرگ # کوچک
تشنه # سیراب
ج۲. با لب خشک / دل سوخته/ دیده تر
لب، دل، دیده -> هسته
خشک، سوخته، تر -> وابستۀ پسین صفت بیانی
ج۳. بر، بحر -> جناس افزایشی
ج۴. آن خسرو بیلشکر، آن روز، آن بر
آن -> صفت اشارۀ پیشین
خسرو، روز، بر -> هسته
بیلشکر -> وابستۀ پسین، صفت بیانی
روان خوانی صفحۀ ۱۰۲
معنی واژههای شوق آموختن
سرفراز: سربلند
مخوف: ترسناک، وحشتناک
بعث: در لغت به معنای «رستاخیز» و «برانگیختن» و از نظر سیاسی، عنوان نهضت فكری و حزب سیاسی، با شعار «وحدت اعراب، آزادی از سلطۀ خارجی، سوسیالیسم» است.
اِعْمال: اجرا، برگزار کردن.
غالب: اکثر، بیشتر
مصمّم: با اراده
مضیقه: تنگنا، محدودیت
گل از گلش شکفت: کنایه از(شادمان شدن، خوشحالی فراوان).
فیالمجلس: همانجا، فوراً، بیفاصله، بیتأمّل
فضیلت: برتری
اصلاح: نیکو ساختن، بهبود دادن
بالاخره: در نهایت، سرانجام
تبعید: دور کردن، راندن
مسلّط: غالب: چیره، پیروز
حکایت زمستان از سعید عاکف
١. دو متن روانخوانی «آقا مهدی» و «شوق آموختن» را از نظر محتوا و پیام، با هم مقایسه کنید.
٢. چه عواملی می تواند شوق آموختن را در نوجوانان ایرانی، تقویت کند؟
بین اُنس با كتاب و عادت به مطالعه در میزان علاقهمندی دانشآموزان به مطالعه رابطه تنگاتنگی وجود دارد.
داشتن خانوادۀ با سواد و اهل مطالعه در بین فرزندان آنها انگیزه ایجاد میكند و موجب پرورش حس كنجكاوی آنها میگردد.
بین نقش مدارس و رسانههای خبری در میزان علاقهمندی دانشآموزان به مطالعه رابطه وجود دارد.
بین میزان مطالعه و كتابخانههای مدارس و قیمت كتابها رابطه نزدیكی وجود دارد.
معنی واژههای شوق آموختن
سرفراز: سربلند
مخوف: ترسناک، وحشتناک
بعث: در لغت به معنای «رستاخیز» و «برانگیختن» و از نظر سیاسی، عنوان نهضت فكری و حزب سیاسی، با شعار «وحدت اعراب، آزادی از سلطۀ خارجی، سوسیالیسم» است.
اِعْمال: اجرا، برگزار کردن.
غالب: اکثر، بیشتر
مصمّم: با اراده
مضیقه: تنگنا، محدودیت
گل از گلش شکفت: کنایه از(شادمان شدن، خوشحالی فراوان).
فیالمجلس: همانجا، فوراً، بیفاصله، بیتأمّل
فضیلت: برتری
اصلاح: نیکو ساختن، بهبود دادن
بالاخره: در نهایت، سرانجام
تبعید: دور کردن، راندن
مسلّط: غالب: چیره، پیروز
حکایت زمستان از سعید عاکف
١. دو متن روانخوانی «آقا مهدی» و «شوق آموختن» را از نظر محتوا و پیام، با هم مقایسه کنید.
٢. چه عواملی می تواند شوق آموختن را در نوجوانان ایرانی، تقویت کند؟
بین اُنس با كتاب و عادت به مطالعه در میزان علاقهمندی دانشآموزان به مطالعه رابطه تنگاتنگی وجود دارد.
داشتن خانوادۀ با سواد و اهل مطالعه در بین فرزندان آنها انگیزه ایجاد میكند و موجب پرورش حس كنجكاوی آنها میگردد.
بین نقش مدارس و رسانههای خبری در میزان علاقهمندی دانشآموزان به مطالعه رابطه وجود دارد.
بین میزان مطالعه و كتابخانههای مدارس و قیمت كتابها رابطه نزدیكی وجود دارد.
درس ۱۶ شانزدهم پرندۀ آزاد صفحۀ ۱۱۲
مأوا: پناهگاه، جایگاه
حب الوطن: میهن دوستی، عشق به سرزمین
لحن: آواز، آهنگ صدا
بیمناک: ترسیده، ترسان
صیاد: شکارچی
سنگدل: بیرحم
سرکشی: نافرمانی، سرپیچی
سدرةالمنتهی: درختی درآسمان هفتم است که در سورۀ نجم از آن یاد شده است
بتازید: حمله کنید
بشارت: مژده دادن
مزدور: کسی که تحت فرمان حاکم ستمگر کار میکند، سرسپرده
چونان: مثل، مانند
درنگ: صبر، تحمّل
حماسه: دلیری، شجاعت
استوار: محکم
گستره: میدان، عرصه
مهیّا: آماده، حاضر
بارور: محصول دادن، ثمره دادن، میوه دار شدن
دوزخ: جهنم
افق: محل طلوع خورشید، کناره آسمان
پرفروغ: پرنور رخساره: چهره، صورت
محمد در بغل پدرش مثل پرندهای ترسناک لانه دارد، تشبیه
از ترس آسمانی که مانند جهنم است.
به خاطر بمباران، آرایه تشبیه
_آه ای پدر، مرا بپوشان بپوشان بالهای من در برابر این توفان بسیار ضعیف است، ضعیف در مقابل این تاریکی و آنهایی که پرواز میکنند آن بالا.
محمد مانند فرشتۀ پاکی است که حمایتگر و پناهی ندارد نزدیک به اسلحۀ شکارچی است که رحم نمیکند او در سایۀ خود تنهاست، صورتش مانند خورشید روشن است، قلبش هم مانند سیب قرمز و روشن است، شکارچی او میتواند به شکار خود جور دیگری فکر کند.
با خودش بگوید:
«حالا او را آزاد میکنم، تا وقتی که بتواند فلسطین را بدون غلط بیان کند و فردا موقعی که نافرمانی کند، صیدش میکنم»
«محمد الدّوره»
مانند خونی است که از رسالت فرستادگان خدا جوشیده است پس ای محمد بالا بیا
تا آخرین درجه بالا بیا!
محمود درویش، شاعر فلسطینی
کودکان سنگ
جهان را شگفتزده کردند با اینکه در دستهایشان به غیر از سنگ هیچ چیز دیگری نبود
کنایه، تشخیص
مثل آتشها درخشیدند و مثل مژدگانی از راه رسیدند و استقامت کردند و فریاد زدند و شهید شدند.
تشبیه
آه ای سپاه مکر و خیانت و جیرهخواریها! هر قدم که زمان بایستد
تشخیص
به زودی بچههای سنگ ویرانتان میکنند
ای دانشآموزان شهر غزه!
به ما یاد بدهید،
که چگونه سنگ در دستهای کودکان، دلیری خَلق میکند؟
ای فرزندان غزه!
با تمام قدرتتان یورش برید و در راهتان محکم بمانید و در میدانهای نبرد جلو بروید.
ای دوستهای کوچک ما، درود بر شما!
برای برداشت زیتونها آماده باشید
(آمادۀ رسیدن به آرامش حقیقی باشید)
وقتی که درختان زیتون بارده میشوند
ملتی به دنیا میآید
دوباره فلسطین از آنِ خودتان میشود
و جهانی دیگر آشکار میشود،
سیمای مسجدالاقصی روشن میشود و
چهرۀ فلسطین پر نور و درخشنده میگردد.
نزار قَبّانی، ترجمه: عبدالرضا رضایی نیا
هشتم درس 16 صفحه 116
۱- دربند اول شعر پرندۀ آزادی تشبیهها را بیابید؟ محمد در آغوش پدرش چونان پرندهای بیمناک آشیان دارد.
۲- منظور شاعر از کودکان سنگ چیست؟ کودکان سنگبهدست فلسطینی که برای دفاع از خود وکشورشان هیچ اسلحهای بهجز سنگ ندارند.
۳- نوجوانان فلسطینی برای آزادی سرزمین خود، چه کارهایی میکنند؟ با تمام توانشان ایستادگی میکنند و در راهشان استوار هستند و دوشادوش بزرگترها با اشغالگران مبارزه میکنند.
صفت مبهم
صفت مبهم: کلمههایی مانند هر، همه، چند، فلان، اگر قبل از اسم بیایند، صفت مبهم هستند، اسم بعدی هسته است. پس صفت مبهم همراه با هسته یک گروه اسمی میسازد. در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت مبهم و واژۀ دوم «هسته» است:
فلان کتاب را از بازار خریدم.
چند مداد بر زمین افتاد.
توضیح: «چند» اگر معنی پرسشی داشته باشد، صفت پرسشی است و اگر معنای پرسشی نداشته باشد صفت مبهم است.
صفت مبهم از وابستههای پیشین است؛ یعنی قبل از هسته آورده میشود.
فعالیتهای نوشتاری:
ج 1- بیامد - بیفروخته است - بیفکنده بودند
ج2- صفت مبهم پیشین: هر، هر، چند
هسته: سخن، روز، شعر، دانش آموزان، درخت
صفت بیانی، پسین: ارزشمند، زیبا
ج3- دنیا ملتی دیگر را می بیند
و جهانی دیگر آشکار می شود.
(و قدرت مظلومان آشکار می شود.)
هنگام افزودن پیشوند «ب» به فعلهایی که با همزه(ء) شروع میشوند، املای کلمه تغییر میکند؛ و «ی» جایگزین همزه میشود؛
مانند: اندیشد —> بیندیشد
افتاد —> بیفتاد
انداخت —> بینداخت
مأوا: پناهگاه، جایگاه
حب الوطن: میهن دوستی، عشق به سرزمین
لحن: آواز، آهنگ صدا
بیمناک: ترسیده، ترسان
صیاد: شکارچی
سنگدل: بیرحم
سرکشی: نافرمانی، سرپیچی
سدرةالمنتهی: درختی درآسمان هفتم است که در سورۀ نجم از آن یاد شده است
بتازید: حمله کنید
بشارت: مژده دادن
مزدور: کسی که تحت فرمان حاکم ستمگر کار میکند، سرسپرده
چونان: مثل، مانند
درنگ: صبر، تحمّل
حماسه: دلیری، شجاعت
استوار: محکم
گستره: میدان، عرصه
مهیّا: آماده، حاضر
بارور: محصول دادن، ثمره دادن، میوه دار شدن
دوزخ: جهنم
افق: محل طلوع خورشید، کناره آسمان
پرفروغ: پرنور رخساره: چهره، صورت
محمد در بغل پدرش مثل پرندهای ترسناک لانه دارد، تشبیه
از ترس آسمانی که مانند جهنم است.
به خاطر بمباران، آرایه تشبیه
_آه ای پدر، مرا بپوشان بپوشان بالهای من در برابر این توفان بسیار ضعیف است، ضعیف در مقابل این تاریکی و آنهایی که پرواز میکنند آن بالا.
محمد مانند فرشتۀ پاکی است که حمایتگر و پناهی ندارد نزدیک به اسلحۀ شکارچی است که رحم نمیکند او در سایۀ خود تنهاست، صورتش مانند خورشید روشن است، قلبش هم مانند سیب قرمز و روشن است، شکارچی او میتواند به شکار خود جور دیگری فکر کند.
با خودش بگوید:
«حالا او را آزاد میکنم، تا وقتی که بتواند فلسطین را بدون غلط بیان کند و فردا موقعی که نافرمانی کند، صیدش میکنم»
«محمد الدّوره»
مانند خونی است که از رسالت فرستادگان خدا جوشیده است پس ای محمد بالا بیا
تا آخرین درجه بالا بیا!
محمود درویش، شاعر فلسطینی
کودکان سنگ
جهان را شگفتزده کردند با اینکه در دستهایشان به غیر از سنگ هیچ چیز دیگری نبود
کنایه، تشخیص
مثل آتشها درخشیدند و مثل مژدگانی از راه رسیدند و استقامت کردند و فریاد زدند و شهید شدند.
تشبیه
آه ای سپاه مکر و خیانت و جیرهخواریها! هر قدم که زمان بایستد
تشخیص
به زودی بچههای سنگ ویرانتان میکنند
ای دانشآموزان شهر غزه!
به ما یاد بدهید،
که چگونه سنگ در دستهای کودکان، دلیری خَلق میکند؟
ای فرزندان غزه!
با تمام قدرتتان یورش برید و در راهتان محکم بمانید و در میدانهای نبرد جلو بروید.
ای دوستهای کوچک ما، درود بر شما!
برای برداشت زیتونها آماده باشید
(آمادۀ رسیدن به آرامش حقیقی باشید)
وقتی که درختان زیتون بارده میشوند
ملتی به دنیا میآید
دوباره فلسطین از آنِ خودتان میشود
و جهانی دیگر آشکار میشود،
سیمای مسجدالاقصی روشن میشود و
چهرۀ فلسطین پر نور و درخشنده میگردد.
نزار قَبّانی، ترجمه: عبدالرضا رضایی نیا
هشتم درس 16 صفحه 116
۱- دربند اول شعر پرندۀ آزادی تشبیهها را بیابید؟ محمد در آغوش پدرش چونان پرندهای بیمناک آشیان دارد.
۲- منظور شاعر از کودکان سنگ چیست؟ کودکان سنگبهدست فلسطینی که برای دفاع از خود وکشورشان هیچ اسلحهای بهجز سنگ ندارند.
۳- نوجوانان فلسطینی برای آزادی سرزمین خود، چه کارهایی میکنند؟ با تمام توانشان ایستادگی میکنند و در راهشان استوار هستند و دوشادوش بزرگترها با اشغالگران مبارزه میکنند.
صفت مبهم
صفت مبهم: کلمههایی مانند هر، همه، چند، فلان، اگر قبل از اسم بیایند، صفت مبهم هستند، اسم بعدی هسته است. پس صفت مبهم همراه با هسته یک گروه اسمی میسازد. در مثالهای زیر واژۀ اوّل صفت مبهم و واژۀ دوم «هسته» است:
فلان کتاب را از بازار خریدم.
چند مداد بر زمین افتاد.
توضیح: «چند» اگر معنی پرسشی داشته باشد، صفت پرسشی است و اگر معنای پرسشی نداشته باشد صفت مبهم است.
صفت مبهم از وابستههای پیشین است؛ یعنی قبل از هسته آورده میشود.
فعالیتهای نوشتاری:
ج 1- بیامد - بیفروخته است - بیفکنده بودند
ج2- صفت مبهم پیشین: هر، هر، چند
هسته: سخن، روز، شعر، دانش آموزان، درخت
صفت بیانی، پسین: ارزشمند، زیبا
ج3- دنیا ملتی دیگر را می بیند
و جهانی دیگر آشکار می شود.
(و قدرت مظلومان آشکار می شود.)
هنگام افزودن پیشوند «ب» به فعلهایی که با همزه(ء) شروع میشوند، املای کلمه تغییر میکند؛ و «ی» جایگزین همزه میشود؛
مانند: اندیشد —> بیندیشد
افتاد —> بیفتاد
انداخت —> بینداخت
درس هفدهم: راه خوشبختی صفحۀ ۱۱۸
جزر: پایین رفتن آب دریا
مد: بالا آمدن آب دریا
مقصود: هدف
مسلماً: قطعاً، بیگمان
بسا: چه بسیار
غنیمت: بهرهبردن، فرصت شمردن
غفلت: فراموش کردن، بیخبری
بیم: ترس
تاب: تحمل
فرط: زیادی، شدّت
مسرور: شاد، خوشحال
توکل: کار خود را به خدا واگذارکردن
افعال: فعلها، کاره
تأمّل: اندیشیدن
اضطراب: دلهره و دلواپسی
منحرف: ازراه راست کج شده
متانت: استواری، سنگینی، وقار
شِعار: پیشه، راه و روش، عادت
پرخوف و خطر: ترسناک و خطرناک
حسرت: افسوس، دریغ
کائنات: موجودات عالم
ندامت: پشیمانی
میگزیم: گاز میگیریم
ثمر: نتیجه، اثر، میوه
پاس داشتن: قدر دانستن
روا: جایز، شایسته
روا داشتن: مجاز دانستن
معیّن: مشخّص، معلوم
سرد و گرم روزگار: کنایه از خوشیها و ناملایمات زندگی
سرد و گرم آرایه ی تضاد نیز دارد.
منحرف: کج رو، گمراه
متانت: وقار، سنگینی
پرخوف: ترسناک، وحشتناک
راهبر: راهنما، راهبرنده
ایّام: روزگاران، ج یوم
آیندگان: نسلِ آینده
پایمال کردن: از بین بردن
ندامت: حسرت، پشیمانی
انگشت به دندان گزیدن: کنایه از پشیمانی کردن
ثمر: نتیجه، حاصل، بهره
سپری شدند: طی شدند، گذشتند
محال: غیر ممکن، نشدنی
کشتی زندگانی: زندگانی به کشتی تشبیه شدهاست
غنیمت شمردن: ارزشمند شمردن، گرامی دانستن
بسا: چه بسیار
اعماق: ژرفا، عمق
فرط: زیادی، شدّت
تلف: تباه، هدر
در جمله کار امروز را به فردا میفکن» دو آرایه به کار رفته است:
۱- ضرب المثل
۲- امروز و فردا(تضاد)
مسرور: شادمان، خوشحال
برکات: نعمتها
عجول: شتابان
تعلّل: درنگ، تأخیر
در جست وجوی خوشبختی، نوشته لُرد آویبوری و ترجمه ی ابوالقاسم پاینده است. این کتاب در هفده فصل نگاشته شده و نویسنده در آن به موضوعاتی مانند خو شبختی، امید، تربیت و ... پرداخته است.
خودارزیابی
١- شکسپیر، روزگار را چه چیزی تشبیه کرده است؟
به دریایی که کشتی زندگانی ما بر روی آن به سوی ساحل مقصود میرود.
٢- این بیت حافظ باکدام قسمت درس، ارتباط دارد؟
نصیحت گوش کن جانا که از جان دوست تر دارند
جوانان سعادتمند پند پیر دانا را
برعکس اگر عقل و متانت را شعار خود کنند و پیران سالخورده را که عمر دراز تر و تجربه بیشتر دارند در این راه پرخوف و خطر راهبر خود قرار دهند زندگی را به راحت و آسایش خواهند گذرانید و ایام پیری بتوانند برای دیگران کارهای مفیدی انجام دهند.
٣- به نظر، شما راه رسیدن به خوشبختی چیست؟
١-داشتن هدف ٢- برنامه ریزی٣- استفاده از تجربۀ دیگران۴- تفکر در احوال گذشتگان۵- انتخاب آگاهانه ۶-تلاش برای رسیدن به هدف ٧- امید جهت رسیدن به هدف
۴- درعبارت (این دریای بزرگ، همیشه در جزر و مد است)چیست؟ مشکلات و سختیهای زندگی، پستیها و بلندیهای زندگی، حوادث تلخ و شیرین زندگی است.
دانش ادبی
جای اجزای جمله در زبانهای مختلف:
در زبانهای مختلف محلّ اجزای جمله با هم فرق دارد.
مثلاً فعل در زبان فارسی پایان جمله، در زبان انگلیسی معمولاً پس از نهاد و در زبان عربی معمولاً آغاز جمله آورده میشود و هنگام ترجمه باید به این نکته توجّه داشته باشیم .
فعالیتهای نوشتاری
۱- اصلاً، مسلماً
۲- صفتهای پیشین: این(اشارهای)، چه(تعجبی)، هیچ(مبهم)
صفتهای پسین: بزرگ، پرستاره، شگفت انگیز(بیانی)
افعال->فعل - اوقات->وقت- وظایف->وظیفه
فاصله->فواصل- برکت->برکات-عقل->عقول
۴- بالاترین درجه ایمان، نیکی به مردم است.
من دانش آموز هستم. من در ... زندگی می کنم.
من کتابهایم را دوست دارم و هر زمان آنها را میخوانم.
"تنوین"، یکی از نشانههای خطّی زبان است که با صدای "ن" ساکن شنیده میشود. باید به شکل درست این نشانه، توجه داشت؛ مانند"حتماً، تقریباً، رسماً، مسلماً". نوشتن این گونه کلمات، با حرف "ن"(حتمن، تقریبن، رسمن، مسلمن) نادرست است.
جزر: پایین رفتن آب دریا
مد: بالا آمدن آب دریا
مقصود: هدف
مسلماً: قطعاً، بیگمان
بسا: چه بسیار
غنیمت: بهرهبردن، فرصت شمردن
غفلت: فراموش کردن، بیخبری
بیم: ترس
تاب: تحمل
فرط: زیادی، شدّت
مسرور: شاد، خوشحال
توکل: کار خود را به خدا واگذارکردن
افعال: فعلها، کاره
تأمّل: اندیشیدن
اضطراب: دلهره و دلواپسی
منحرف: ازراه راست کج شده
متانت: استواری، سنگینی، وقار
شِعار: پیشه، راه و روش، عادت
پرخوف و خطر: ترسناک و خطرناک
حسرت: افسوس، دریغ
کائنات: موجودات عالم
ندامت: پشیمانی
میگزیم: گاز میگیریم
ثمر: نتیجه، اثر، میوه
پاس داشتن: قدر دانستن
روا: جایز، شایسته
روا داشتن: مجاز دانستن
معیّن: مشخّص، معلوم
سرد و گرم روزگار: کنایه از خوشیها و ناملایمات زندگی
سرد و گرم آرایه ی تضاد نیز دارد.
منحرف: کج رو، گمراه
متانت: وقار، سنگینی
پرخوف: ترسناک، وحشتناک
راهبر: راهنما، راهبرنده
ایّام: روزگاران، ج یوم
آیندگان: نسلِ آینده
پایمال کردن: از بین بردن
ندامت: حسرت، پشیمانی
انگشت به دندان گزیدن: کنایه از پشیمانی کردن
ثمر: نتیجه، حاصل، بهره
سپری شدند: طی شدند، گذشتند
محال: غیر ممکن، نشدنی
کشتی زندگانی: زندگانی به کشتی تشبیه شدهاست
غنیمت شمردن: ارزشمند شمردن، گرامی دانستن
بسا: چه بسیار
اعماق: ژرفا، عمق
فرط: زیادی، شدّت
تلف: تباه، هدر
در جمله کار امروز را به فردا میفکن» دو آرایه به کار رفته است:
۱- ضرب المثل
۲- امروز و فردا(تضاد)
مسرور: شادمان، خوشحال
برکات: نعمتها
عجول: شتابان
تعلّل: درنگ، تأخیر
در جست وجوی خوشبختی، نوشته لُرد آویبوری و ترجمه ی ابوالقاسم پاینده است. این کتاب در هفده فصل نگاشته شده و نویسنده در آن به موضوعاتی مانند خو شبختی، امید، تربیت و ... پرداخته است.
خودارزیابی
١- شکسپیر، روزگار را چه چیزی تشبیه کرده است؟
به دریایی که کشتی زندگانی ما بر روی آن به سوی ساحل مقصود میرود.
٢- این بیت حافظ باکدام قسمت درس، ارتباط دارد؟
نصیحت گوش کن جانا که از جان دوست تر دارند
جوانان سعادتمند پند پیر دانا را
برعکس اگر عقل و متانت را شعار خود کنند و پیران سالخورده را که عمر دراز تر و تجربه بیشتر دارند در این راه پرخوف و خطر راهبر خود قرار دهند زندگی را به راحت و آسایش خواهند گذرانید و ایام پیری بتوانند برای دیگران کارهای مفیدی انجام دهند.
٣- به نظر، شما راه رسیدن به خوشبختی چیست؟
١-داشتن هدف ٢- برنامه ریزی٣- استفاده از تجربۀ دیگران۴- تفکر در احوال گذشتگان۵- انتخاب آگاهانه ۶-تلاش برای رسیدن به هدف ٧- امید جهت رسیدن به هدف
۴- درعبارت (این دریای بزرگ، همیشه در جزر و مد است)چیست؟ مشکلات و سختیهای زندگی، پستیها و بلندیهای زندگی، حوادث تلخ و شیرین زندگی است.
دانش ادبی
جای اجزای جمله در زبانهای مختلف:
در زبانهای مختلف محلّ اجزای جمله با هم فرق دارد.
مثلاً فعل در زبان فارسی پایان جمله، در زبان انگلیسی معمولاً پس از نهاد و در زبان عربی معمولاً آغاز جمله آورده میشود و هنگام ترجمه باید به این نکته توجّه داشته باشیم .
فعالیتهای نوشتاری
۱- اصلاً، مسلماً
۲- صفتهای پیشین: این(اشارهای)، چه(تعجبی)، هیچ(مبهم)
صفتهای پسین: بزرگ، پرستاره، شگفت انگیز(بیانی)
افعال->فعل - اوقات->وقت- وظایف->وظیفه
فاصله->فواصل- برکت->برکات-عقل->عقول
۴- بالاترین درجه ایمان، نیکی به مردم است.
من دانش آموز هستم. من در ... زندگی می کنم.
من کتابهایم را دوست دارم و هر زمان آنها را میخوانم.
"تنوین"، یکی از نشانههای خطّی زبان است که با صدای "ن" ساکن شنیده میشود. باید به شکل درست این نشانه، توجه داشت؛ مانند"حتماً، تقریباً، رسماً، مسلماً". نوشتن این گونه کلمات، با حرف "ن"(حتمن، تقریبن، رسمن، مسلمن) نادرست است.
Forwarded from باران ادب (...)
حکایت انءشاالله صفحۀ ۹۳
دِرَم: واحد پول
درعقیدتش: در عقیده اش، در ایمانش
خَزفروشان: بازار پوستین فروشان
اِن شأءالله: اگر خدا بخواهد
حاجت: نیاز
طرّاری: دزدی، جیب بری
حیلت: فریب و نیرنگ
خِلل: آسیب، تباهی، نقص و ضعف
واقف: آگاه
خجلوار: خجالت زده
به اتفاق: اتفاقاً
زر: طلا
موضع: جایگاه، موقع، مکان
نقل کردهاند که، یک مرد که از نظر اعتقادی ضعیف بود از مسیری میگذشت و چند درهمی در جیب داشت.
یک نفر به او گفت: به کجا میروی؟ گفت: به بازار خز فروشان میروم تا خز(پوستین، یا لباس ابریشمی) بخرم
گفت: بگو ان شاءالله! (اگر خدا بخواهد)
گفت: به ان شاءالله گفتن نیازی نیست. زیرا که زر(پول) در جیب و لباس در بازار است.
در طول راه دزدی با او برخورد کرد و آن با نیرنگ از او دزدید. وقتی آن مرد فهمید که پولش را بردهاند، شرمسار برگشت و از قضا دوباره آن مرد به او برخورد و گفت: هان! لباس خریدی؟ گفت: پول را بردند ان شاءالله. گفت: اشتباه کردی؛ ان شاءالله در آن جا باید میگفتی تا مفید باشد.
رَوحالارواح از سمعانی
دِرَم: واحد پول
درعقیدتش: در عقیده اش، در ایمانش
خَزفروشان: بازار پوستین فروشان
اِن شأءالله: اگر خدا بخواهد
حاجت: نیاز
طرّاری: دزدی، جیب بری
حیلت: فریب و نیرنگ
خِلل: آسیب، تباهی، نقص و ضعف
واقف: آگاه
خجلوار: خجالت زده
به اتفاق: اتفاقاً
زر: طلا
موضع: جایگاه، موقع، مکان
نقل کردهاند که، یک مرد که از نظر اعتقادی ضعیف بود از مسیری میگذشت و چند درهمی در جیب داشت.
یک نفر به او گفت: به کجا میروی؟ گفت: به بازار خز فروشان میروم تا خز(پوستین، یا لباس ابریشمی) بخرم
گفت: بگو ان شاءالله! (اگر خدا بخواهد)
گفت: به ان شاءالله گفتن نیازی نیست. زیرا که زر(پول) در جیب و لباس در بازار است.
در طول راه دزدی با او برخورد کرد و آن با نیرنگ از او دزدید. وقتی آن مرد فهمید که پولش را بردهاند، شرمسار برگشت و از قضا دوباره آن مرد به او برخورد و گفت: هان! لباس خریدی؟ گفت: پول را بردند ان شاءالله. گفت: اشتباه کردی؛ ان شاءالله در آن جا باید میگفتی تا مفید باشد.
رَوحالارواح از سمعانی
.:
💢 *دیگر نگران نباشید* !
*اگر تدریس دبیران وزارت آموزش و پرورش در شبکه 7 آموزش ( صدا و سیما ) مشاهده ننموده اید ، می توانید با مراجعه به لینک ذیل ، تمام تدریس پایه های سه گانه تحصیلی از پایه اول تا پایه دوازدهم را در هر ساعت و وقت مناسب نگاه کنید* 🔻🔻🔻
http://tv7.ir/tvschool
@oloomandimeshk
💢 *دیگر نگران نباشید* !
*اگر تدریس دبیران وزارت آموزش و پرورش در شبکه 7 آموزش ( صدا و سیما ) مشاهده ننموده اید ، می توانید با مراجعه به لینک ذیل ، تمام تدریس پایه های سه گانه تحصیلی از پایه اول تا پایه دوازدهم را در هر ساعت و وقت مناسب نگاه کنید* 🔻🔻🔻
http://tv7.ir/tvschool
@oloomandimeshk
سلام فایل صوتی تدریس درس ۱۷ راه خوشبختی لطفا موقع تدریس از روی کتاب به درس گوش دهید.
طرز پیدا کردن مصدر:
هرگاه کلمهای(فعل، اسم، صفت و قید) را به ما دادند که مصدر آن را پیدا کنیم به کلمۀ داده شده خوب دقّت کرده و سوال زیر را در مورد آن مطرح میکنیم:
این کلمه بر چه کار یا حالتی دلالت میکند؟
مثلاً برای پیداکردن مصدر کلمۀ ‹آموزگار› که صفت است اوّلین کاری که میکنیم، سوال بالا را میپرسیم:
کلمۀ ‹آموزگار› بر چه کاری دلالت می کند؟
جواب: آموختن است.
پس مصدر ‹آموزگار› کلمۀ ‹آموختن› است. اگر متوجه شدهباشید ‹آموختن› به فعل شباهت دارد و با ‹ن› پایان یافته است. پس در واقع، آموختن یک مصدر است.
توجّه کنید که مصدر، یک یا چند حرف از خود را در کلمۀ مورد نظر قرار میدهد چنان که ‹آموختن› در کلمۀ آموزگار، ‹آمو› را جا گذاشته است.
شما میتوانید با این روش، مصدر فعلها، اسمها، صفتها و قیدهای مصدردار را به آسانی و سریع بیابید. به نظر شما مصدر این کلمهها کداماند؟: آزمایش، آفریده، رفتار، میبینم، دواندوان، ساختمان، و...
هرگاه کلمهای که بیشتر از یک جزء باشد به جزء مصدردار آن توجّه کنید. مثلاً به کلمۀ ‹جمع آوری› دقّت کنید از دو جزء جمع و آوری ساخته شده است که جزء دوم آن یعنی ‹آوری› مصدردار است. که از مصدر ‹آوردن› گرفته شده است.
کلمههای زیر از این دستهاند: جلوگیری، از خود گذشتگی، بازدید، دستگیره، فنّاوری، برنامهریزی، خودرو سازی، سرنشین، روانشناسی
فعل از نظر زمان به سه دسته تقسیم میشود:
۱- گذشته(ماضی) ۲- حال(مضارع) ۳- آینده(مستقبل)
این سه نوع فعل از دو طریق از مصدر ساخته میشوند:
فعلهای ماضی و مستقبل از بن ماضی و فعل مضارع از بن مضارع مصدر گرفته میشوند.
بُن چیست؟
جزء اوّل، ثابت و تغییرناپذیر فعل است که در تمام ساختها میآید و معنی اصلی فعل(مصدر) را در بردارد.
بن ماضی چیست؟
بُنی است که تمام فعلهای ماضی، برخی اسمها، صفات و قیدها و فعل آینده از آن ساخته میشوند. مانند ‹دید› که فعل ماضی بالا از آن ساخته شده و اسمهایی چون ‹دیدار، بازدید› و صفتهایی چون ‹دیده، دیدنی› و فعل آیندۀ ‹خواهد دید› از آن ساخته میشوند.
طرز پیدا کردن بن ماضی:
۱- اوّل باید مصدر کلمۀ مورد نظر را پیدا کرد. ‹بینا› مصدر: ‹دیدن›
۲- ‹ن› مصدری را حذف کنید. دیدن - ن -> دید
۳- آنچه باقی میماند، بن ماضی است. دید = بن ماضی
‹دید› بن ماضی مصدر ‹ دیدن › است
بن ماضی کلمههای زیر را پیدا کنید. دانا، گسترش، تابندگی، ریخته، ناتوانی، پیامبر، راستگو
بن مضارع چیست؟
بُنی است که همۀ فعلهای مضارع، بعضی اسمها، صفتها و قیدها و فعل امر از آن ساخته میشوند. مانند ‹بین› که فعل مضارع زیر از آن ساخته شدهاست:
میبینم، میبینی، میبیند، میبینیم، میبینید، میبینند
و اسمی مانند ‹بینش› و صفت و قیدهایی چون ‹بیننده، بینا› و فعل مضارع ‹میبیند› و فعل امر ‹ببین› از آن ساخته میشوند.
طرز پیدا کردن بن مضارع:
۱- اوّل باید مصدر کلمۀ مورد نظر را پیدا کرد.
‹بینا› مصدر: ‹دیدن›
۲- از مصدر، جا خالی جملۀ زیر را کامل کنید
‹دیدن› من حالا دارم می ... م. : ﺑﻴﻨ
۳- جزئی که در جاخالی قرار میگیرد، بن مضارع است. : بین
۴- مصدر را به یک نفر امر میکنیم <ب> را از امر آن حذف میکنیم. رفتن -> برو --> رو
بن مضارع کلمههای زیر را پیدا کنید. گذاشته، نفوذ ناپذیر، گفتار، زادگاه، کردار، آمدند، یخ زده
هرگاه کلمهای(فعل، اسم، صفت و قید) را به ما دادند که مصدر آن را پیدا کنیم به کلمۀ داده شده خوب دقّت کرده و سوال زیر را در مورد آن مطرح میکنیم:
این کلمه بر چه کار یا حالتی دلالت میکند؟
مثلاً برای پیداکردن مصدر کلمۀ ‹آموزگار› که صفت است اوّلین کاری که میکنیم، سوال بالا را میپرسیم:
کلمۀ ‹آموزگار› بر چه کاری دلالت می کند؟
جواب: آموختن است.
پس مصدر ‹آموزگار› کلمۀ ‹آموختن› است. اگر متوجه شدهباشید ‹آموختن› به فعل شباهت دارد و با ‹ن› پایان یافته است. پس در واقع، آموختن یک مصدر است.
توجّه کنید که مصدر، یک یا چند حرف از خود را در کلمۀ مورد نظر قرار میدهد چنان که ‹آموختن› در کلمۀ آموزگار، ‹آمو› را جا گذاشته است.
شما میتوانید با این روش، مصدر فعلها، اسمها، صفتها و قیدهای مصدردار را به آسانی و سریع بیابید. به نظر شما مصدر این کلمهها کداماند؟: آزمایش، آفریده، رفتار، میبینم، دواندوان، ساختمان، و...
هرگاه کلمهای که بیشتر از یک جزء باشد به جزء مصدردار آن توجّه کنید. مثلاً به کلمۀ ‹جمع آوری› دقّت کنید از دو جزء جمع و آوری ساخته شده است که جزء دوم آن یعنی ‹آوری› مصدردار است. که از مصدر ‹آوردن› گرفته شده است.
کلمههای زیر از این دستهاند: جلوگیری، از خود گذشتگی، بازدید، دستگیره، فنّاوری، برنامهریزی، خودرو سازی، سرنشین، روانشناسی
فعل از نظر زمان به سه دسته تقسیم میشود:
۱- گذشته(ماضی) ۲- حال(مضارع) ۳- آینده(مستقبل)
این سه نوع فعل از دو طریق از مصدر ساخته میشوند:
فعلهای ماضی و مستقبل از بن ماضی و فعل مضارع از بن مضارع مصدر گرفته میشوند.
بُن چیست؟
جزء اوّل، ثابت و تغییرناپذیر فعل است که در تمام ساختها میآید و معنی اصلی فعل(مصدر) را در بردارد.
بن ماضی چیست؟
بُنی است که تمام فعلهای ماضی، برخی اسمها، صفات و قیدها و فعل آینده از آن ساخته میشوند. مانند ‹دید› که فعل ماضی بالا از آن ساخته شده و اسمهایی چون ‹دیدار، بازدید› و صفتهایی چون ‹دیده، دیدنی› و فعل آیندۀ ‹خواهد دید› از آن ساخته میشوند.
طرز پیدا کردن بن ماضی:
۱- اوّل باید مصدر کلمۀ مورد نظر را پیدا کرد. ‹بینا› مصدر: ‹دیدن›
۲- ‹ن› مصدری را حذف کنید. دیدن - ن -> دید
۳- آنچه باقی میماند، بن ماضی است. دید = بن ماضی
‹دید› بن ماضی مصدر ‹ دیدن › است
بن ماضی کلمههای زیر را پیدا کنید. دانا، گسترش، تابندگی، ریخته، ناتوانی، پیامبر، راستگو
بن مضارع چیست؟
بُنی است که همۀ فعلهای مضارع، بعضی اسمها، صفتها و قیدها و فعل امر از آن ساخته میشوند. مانند ‹بین› که فعل مضارع زیر از آن ساخته شدهاست:
میبینم، میبینی، میبیند، میبینیم، میبینید، میبینند
و اسمی مانند ‹بینش› و صفت و قیدهایی چون ‹بیننده، بینا› و فعل مضارع ‹میبیند› و فعل امر ‹ببین› از آن ساخته میشوند.
طرز پیدا کردن بن مضارع:
۱- اوّل باید مصدر کلمۀ مورد نظر را پیدا کرد.
‹بینا› مصدر: ‹دیدن›
۲- از مصدر، جا خالی جملۀ زیر را کامل کنید
‹دیدن› من حالا دارم می ... م. : ﺑﻴﻨ
۳- جزئی که در جاخالی قرار میگیرد، بن مضارع است. : بین
۴- مصدر را به یک نفر امر میکنیم <ب> را از امر آن حذف میکنیم. رفتن -> برو --> رو
بن مضارع کلمههای زیر را پیدا کنید. گذاشته، نفوذ ناپذیر، گفتار، زادگاه، کردار، آمدند، یخ زده