دغدغه ایران
55.7K subscribers
1.18K photos
527 videos
149 files
2.59K links
این تنها رسانه ویژه انتشار نوشته‌های محمد فاضلی در تلگرام است. هیچ کانال دیگری برای نشر نوشته‌هایم ندارم.
Download Telegram
مصاحبه با خبرگزاری ایرنا – قسمت سوم
من در اواخر دی‌ماه مصاحبه‌ای با خبرنگار ایرنا انجام دادم که در نهایت متن بسیار مفصلی شد و در تاریخ ده بهمن 1395 منتشر گردید (http://www.irna.ir/fa/News/82406185/). گزیده‌های این مصاحبه‌ را در چند قسمت منتشر می‌کنم. (محمد فاضلی - @fazeli_mohammad)

مسأله گفت‌وگو
✍جامعه ما چندین میلیون دانشجو و عده زیادتری فارغ التحصیل دانشگاهی دارد. ارتباطش با جهان گسترده شده است. آرزوها و آمالش را در آنچه در دنیا می‌بیند مشاهده می‌کند. رهبران و نمایندگانی برای گفت‌وگو پیدا کرده است. ابزار آن را هم یافته است و می‌تواند از طریق اینترنت، گوشی‌های هوشمند و رسانه‌ها وارد گفت‌وگو شود. شنونده برای سخن‌های تازه پیدا شده و شکل گرفته است. مسائل زیادی هم برای گفت‌و‌گو پیدا شده است. ما پیش‌تر در عصر انکار مسائل بودیم.
✍پنجاه درصد جامعه ایران تا دو دهه قبل حدود وجود ملموسی نداشت. دانشجو شدن زنان و ورود گسترده آن‌ها به بازار کار، انگاره‌های جامعه درباره آنان را تغییر داد. 50 درصد خاموش جامعه وارد مدار گفت‌وگو و مطالبه‌گری شده است. جامعه ایران هواپیمای دو موتوره‌ای بود که تا چندی قبل تنها با یک موتور خود یعنی مردها پرواز می‌کرد و آن‌ها هم نه چندان توانمند بودند نه ابراز لازم را برای گفت‌وگو در اختیار داشتند؛ اما طی سالیان اخیر هم 50 درصد قبلی یعنی مردان توانمندتر و تحصیلکرده‌تر و هم 50 درصد دیگر جامعه به آن‌ها اضافه شده‌اند. مطالبات آن‌ها هم به خاطر افزایش آگاهی‌شان بیشتر شده است.
✍امروز هر آدمی با تلفن هوشمندش می‌تواند ایده‌های خود را در بازاری رقابتی به اشتراک بگذارد و با دیگران درباره آن بحث کند. من یکی از بزرگ‌ترین دست‌آوردهای دولت را تلاش برای باز نگه داشتن دسترسی مردم به شبکه‌های اجتماعی می‌دانم.
✍جریان گفت‌و‌گو به نفع ایده‌هایی است که بر شفافیت، میانه‌روی، تعامل سازنده با جهان، مدرنیزاسیون و تکثرگرایی سازگار هستند. شبکه‌های اجتماعی ترکیبی از داده درست/غلط، اطلاعات و آگاهی در جامعه تولید می‌کند و این مولد انرژی است. انرژی هم ایجاد آنتروپی و میل به تغییر نظم موجود را خلق می‌کند. کل این تغییر تدریجی خواهد بود و از زندگی روزمره مردم شروع می‌شود. شکل نظم جدید هم تابع ظرفیت‌های سیستم اجتماعی-سیاسی است، و عقلانیت بیشتری در آن نهفته است، اما نباید از شگفتی‌های تاریخی نیز غافل شد.
✍جامعه ایران در مسیر کره شمالی پیش نمی‌رود و به هیچ طریقی هم نمی‌توان آنرا به آن سمت برد. من شانسی برای اینکه جریانی بتواند جامعه ایران را از مسیر بهره‌مندی از اینترنت و غیره جدا کند نمی‌بینم. هیچ کس نتوانست ماهواره را از ایرانی‌ها بگیرد. اینترنت در جزءجزء زندگی ایرانیان رسوخ کرده است. شبکه بانکی، مالی، بیمه، خدمات الکترونیک همه به اینترنت وابسته‌اند. منافع بخشی از شرکت‌های دولتی، خصولتی و خصوصی در تداوم حضور اینترنت در کشور است.

درباره اصلاح‌طلبی
✍ایده اصلاحات رسیدن به سطح خوبی از توسعه همه‌جانبه در کشور است و همه ایرانی‌ها هم دنبال آن هستند. دستیابی به اقتصادی خوب، روابط اجتماعی اخلاقی و توام با احترام، حفظ حرمت میراث فرهنگی و توسعه سیاسی ایده‌های اصلاحات بوده و هنوز هم هست. مردم ایران به معنای مردمی که خواهان توسعه همه‌جانبه هستند، اصلاح‌طلبند.
✍مردم جامعه‌ای را می‌خواهند که اقتصاد آن شکوفا و نوآور باشد. رشد اقتصادی‌اش بالا، تورم و بیکاری‌اش پایین باشد. حکومتی دموکراتیک در عرصه سیاسی می‌خواهند که در آن حقوق شهروندی و حقوق بشر رعایت شود و در عرصه فرهنگی به تمدن ایرانی - اسلامی احترام گذاشته شود، روابط اجتماعی هم آزاد، مبتنی بر ارزش‌ها و اخلاق اجتماعی و به دور از سرکوب باشد.
✍جامعه آمریکا با همان سامان سیاسی استوارش، از پس تجربه نابرابری شدید و بحران اقتصادی، دونالد ترامپ را تولید می‌کند، خیزش محمود احمدی‌نژاد از سامان سیاسی جامعه ایرانی در آن شرایط عجیب نیست. https://telegram.me/fazeli_mohammad
گذشت زمان چه چیزهایی را حل نمی‌کند؟
ریچارد هاس استراتژیست آمریکایی در جایی درباره وضعیت غرب آسیا و خاورمیانه گفته بود «درسی که باید بگیریم این است که گذشت زمان برخی گزینه‌های بد را حل نمی‌کند.» من این جمله هاس را در عرصه سیاست داخلی این گونه بازنویسی می‌کنم: «درسی که باید بگیریم این است که گذشت زمان ضرورت اخذ تصمیم‌های سخت را از میان نمی‌برد.»
دولت و جامعه در ایران باید چندین تصمیم سخت بگیرند. تصمیم‌های سختی برای اصلاح نظام بانکی، پایدارسازی وضعیت صندوق‌های بازنشستگی، تنش‌زدایی در سیاست خارجی، پایبندی به اصول حفاظت و صیانت از محیط زیست، تعهد به توسعه سیاسی از مسیر آزادسازی توسعه احزاب و سامانمند شدن سیاست، پایبندی به ملزومات توسعه تور حمایت اجتماعی هدفمند، و اقدام عاجل و مؤثر برای حفاظت از منابع آب، شماری از این تصمیمات سخت هستند که سیستم تاکنون از آن‌ها طفره رفته است. چهار دهه وقت کافی نیست که آگاه شویم «گذشت زمان ضرورت اخذ تصمیم‌های سخت را از میان نمی‌برد؟» انتخابات سال 1396 زمانی برای سخن گفتن درباره این تصمیم‌های سخت، تصمیم‌هایی دردناک و نیازمند اجماع سیاسی در همه سطوح، است. (محمد فاضلی. @fazeli_mohammad)
هر روز یک حق – روز سی‌ویکم (14 بهمن 1395)
من تلاش می‌کنم هر روز درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.
ماده 31- حق شهروندان است که به اطلاعات شخصی خود که توسط اشخاص و مؤسسات ارائه‌دهنده خدمات عمومی جمع‌آوری و نگهداری می‌شود دسترسی داشته باشند و در صورت مشاهده اشتباه، خواستار اصلاح این اطلاعات گردند. اطلاعات خصوصی مربوط به افراد را نمی‌توان در اختیار دیگران قرار داد، مگر به‌موجب قانون یا با رضایت خود افراد.
✍ماده 31 در واقع بخشی از قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات است. این ماده به چندین نکته مهم اشاره دارد. اولین نکته آن است که افراد باید بدانند که اشخاص و مؤسسات ارائه‌دهنده خدمات عمومی چه اطلاعات شخصی از ایشان نگهداری می‌کنند. فهرست گسترده‌ای از مؤسسات وجود دارند که اطلاعات شخصی افراد نزد ایشان است و در شرایط فعلی، مشخص نیست که ایمنی این اطلاعات، میزان دسترسی غیرقانونی و سوءاستفاده از آن‌ها چقدر است. شهروندان ایرانی حتی امروز نمی‌دانند که مؤسسات عمومی چه اطلاعاتی را با چه سازوکاری و برای چه مقاصدی جمع‌آوری می‌کنند.
✍یک مثال ساده اهمیت این بند از منشور را نشان می‌دهد. هر شهروند ایرانی به احتمال قوی با بسیاری از پیامک‌های تبلیغاتی مواجه می‌شود که خود هیچ وقت برای دریافت آن‌ها ثبت نام نکرده یا مجوز ارسال آن‌ها را به مؤسسه‌ای نداده است. اپراتورها یا سایر اشخاص و مؤسسات از اطلاعات شماره تلفن‌های همراه برای ارسال پیامک‌های تبلیغاتی استفاده می‌کنند. اطلاعات ذیقیمت دیگری نظیر اطلاعاتی مالیاتی، پرونده‌های پزشکی، فهرست خرید شخصی، اطلاعات درآمدی و بسیاری مقولات دیگر نیز هستند که می‌توانند مورد سوءاستفاده قرار گیرند. کاملاً محتمل است که این گونه اطلاعات بدون رضایت فرد در اختیار دیگران قرار داده شوند.
✍مؤسسات بر مبنای اطلاعاتی که از افراد دارند درباره آن‌ها تصمیم می‌گیرند. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بر مبنای داده‌هایی که در «پایگاه رفاه ایرانیان» گردآوری شده درباره قطع یا تداوم پرداخت یارانه به افراد تصمیم می‌گیرد. اشخاص حق دارند از اطلاعاتی که درباره ایشان در این پایگاه گردآوری شده اطلاع داشته باشند. این گونه اطلاعات مبنای هر گونه تصمیم‌گیری آتی برای سیاست‌های رفاهی، مالیاتی یا هر سیاست اجتماعی و اقتصادی دیگری نیز خواهد بود و بر سرنوشت افراد تأثیر دارد.
✍دولت مدرن اساساً بر شناخت و اشراف بر شهروند بنا شده است. دولت‌ها هر قدر باظرفیت‌تر و قدرتمندتر باشند، اطلاعات بیشتری از شهروندان خود دارند و شهروند را از ابتدای تولد تا مرگ، بیشتر با اطلاعات دقیق دنبال می‌کنند. پیچیدگی‌های دنیای جدید، خطراتی نظیر تروریسم و ضرورت کنترل بر فعالیت‌های اقتصادی قانونی و غیرقانونی شهروندان، و اتخاذ سیاست‌های اجتماعی دقیق‌تر، لازم می‌دارد که دولت‌ها به اطلاعات بیشتری از شهروندان خود نیاز داشته باشند. مسأله این نیست که دولت‌ها از شهروندان خود اطلاعات جمع‌آوری می‌کنند یا نمی‌کنند. دولتی که اطلاعات دقیقی از شهروندان خود نداشته باشد، دولت مدرن و تأمین‌کننده کیفیت زندگی شهروندانش نخواهد بود. مسأله این است که دولت از اطلاعاتی که جمع‌آوری می‌کند چگونه صیانت و استفاده خواهد کرد. ماده 31 منشور حقوق شهروندی یکی از بنیان‌های کارکرد درست دولت مدرن را تشریح می‌کند. (محمد فاضلی)
https://telegram.me/fazeli_mohammad
هر روز یک حق – روز سی‌ام (13 بهمن 1395)
من تلاش می‌کنم هر روز درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.
ماده 30- حق شهروندان است که به اطلاعات عمومی موجود در مؤسسات عمومی و مؤسسات خصوصی ارائه‌دهنده خدمات عمومی دسترسی داشته باشند. همه دستگاه‌ها و نهادها موظف به انتشار مستمر اطلاعات غیر طبقه‌بندی‌شده و موردنیاز جامعه می‌باشند.
✍من در نوشته‌های پیشین بارها تأکید کرده‌ام که تحقق مواد متعددی از منشور حقوق شهروندی منوط به اجرای «قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات» است. سرمایه‌ها در جامعه ایجاد نابرابری می‌کنند. افراد با سرمایه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی متفاوت، فرصت‌های متفاوتی برای زندگی پیدا می‌کنند. افراد با اطلاعات متفاوت نیز فرصت‌های متفاوتی خواهند داشت و مهم‌تر آن‌که عدم تقارن اطلاعات بین جامعه و قدرت سیاسی از یک‌سو، و عدم تقارن اطلاعات بین صاحبان مناصب در دستگاه‌های مختلف قدرت سیاسی و مردم، سبب نابرابری‌های بسیار و منشأ بسیاری از سوءاستفاده‌ها، عدم شفافیت‌ها و فسادهاست.
✍بیایید به دو ماده از قانون مذکور نگاه کنیم: «ماده 5 ـ مؤسسات عمومی مکلفند اطلاعات موضوع این قانون را در حداقل زمان ممکن و بدون تبعیض در دسترسی مردم قرار دهند. تبصره ـ اطلاعاتی که متضمن حق و تکلیف برای مردم است باید علاوه بر موارد قانونی موجود از طریق انتشار و اعلان عمومی و رسانه‌های همگانی به آگاهی مردم برسد.» هم‌چنین «ماده7ـ مؤسسه عمومی نمی‌تواند از متقاضی دسترسی به اطلاعات هیچ گونه دلیل یا توجیهی جهت تقاضایش مطالبه کند.» اطلاعات عمومی بسیار زیادی هست که طبق این دو ماده از قانون مذکور، که آئین‌نامه اجرایی آن نیز در 22/6/1394 به تصویب هیئت وزیران رسیده، می‌تواند در اختیار مردم قرار گیرد.
✍دولت اگر خواهان پیشبرد منشور حقوق شهروندی است، بهتر است در اجرای این قانون تسریع کند و برای مثال مصادیق اطلاعات عمومی هر یک از دستگاه‌ها که مشمول این قانون می‌شود مشخص شود. دولت می‌تواند و ضروری است که برنامه‌هایی برای پیشبرد آموزش، اطلاع‌رسانی و ارتقای مطالبه عمومی برای اجرایی‌شدن قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات در نظر بگیرد.
✍آیا خواهان جامعه‌ای شفاف هستیم که در آن شهروندان توانمند شده و قادر باشند کاستی‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را شناسایی کرده و ناظران قدرتمندی بر رفتار قدرت سیاسی باشند؟ اگر به دنبال چنین جامعه‌ای هستیم، یکی از راه‌های آن مطالبه برای اجرای قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات است.
✍آیا می‌خواهیم یک گام به جلو برای خلق جامعه‌ای مردم‌سالار و احقاق حقوق خود برداریم؟ پس بیایید ساعتی به این بیندیشیم که در هر دستگاه عمومی و خصوصی، چه اطلاعات عمومی‌ای هست که اگر به آن‌ها دسترسی داشته باشیم، می‌توانیم شهروندان توانمندتری باشیم. (محمد فاضلی)
https://telegram.me/fazeli_mohammad
ترامپ‌آزمایی نکنیم
—---------------------------------------------------------------
این متن را قبلا با عنوان «کنار آمدن با افول هژمونی آمریکا» منتشر کرده بودم. اوضاعی پیش آمده که فکر کردم بد نیست دوباره منتشر شود.
—---------------------------------------------------------------
دونالد ترامپ به زودی قدرت را در آمریکا به دست می‌گیرد و یکی از سؤال‌های مهم برای جهان و ایران آن است که تعاملات ایران و آمریکا به چه سمتی پیش خواهد رفت. این سؤال برای ایران و تأمین منافع ملی آن بسیار اهمیت دارد. من این سؤال را با ذکر یک خاطره و فرضیه برآمده از آن پاسخ می‌گویم.
ایمانوئل والرستین جامعه‌شناس بزرگ آمریکایی، و ارائه‌دهنده نظریه نظام-جهان مدرن، اسفندماه سال 1392 میهمان انجمن جامعه‌شناسی ایران بود و یک سخنرانی هم در مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری ارائه کرد. والرستین در بخش پرسش و پاسخ سخنرانی در برابر این پرسش که مشکل رابطه ایران و آمریکا چیست، ترکیبی از نتایج نظریه نظام-جهان مدرن و روان‌شناسی رهبران را به‌کار گرفت و پاسخ داد. وی از دهه 1970 استدلال کرده است که هژمونی آمریکا رو به افول می‌رود. دیگرانی نظیر پاول کندی نیز درباره ظهور و افول قدرت‌های جهانی نوشته‌اند و دلایل آن‌را توضیح داده‌اند. افول هژمونی آمریکا بدان معنی نیست که آمریکا در حال فروپاشی است یا به سطح یک قدرت درجه چندم سقوط می‌کند. بریتانیا و به درجاتی کشورهایی نظیر اسپانیا نیز قدرت‌های هژمونی بوده‌اند که افول کرده‌اند اما این بدان معنا نیست که بریتانیا یک قدرت تأثیرگذار جهانی نیست. افول در معنای نسبی به‌کار می‌رود یعنی در نسبت با بقیه قدرت‌های در حال ظهور، فاصله نسبی قدرت برتر کاهش می‌یابد، ولی قدرت هژمون کماکان به عنوان قدرتی بزرگ و دارای توانایی آسیب‌رسانی به بقیه باقی می‌ماند. آمریکا نیز با تحلیل نظریه نظام-جهان مدرن والرستین سیر افول به معنای دور شدن از موقعیت سیطره و هژمونی بر جهان را طی می‌کند.
والرستین در آن نشست پاسخ داد مشکل رابطه آمریکا و ایران روانشناختی است، یعنی رهبران آمریکا به سختی با این واقعیت کنار می‌آیند که آمریکا دیگر آن قدرت چیره سابق نیست و مدتی طول می‌کشد تا با این واقعیت خو کنند. مقامات ایران نیز به سختی خواهند پذیرفت که ایران نیز آن قدرتی که ادعا می‌کند نیست و پذیرش واقعیت‌های جهان برای آن‌ها دشوار است. مقامات دو کشور به زمان نیاز دارند تا با این واقعیت کنار بیایند.
باراک اوباما به هر دلیل از جمله ویژگی‌های شخصی یا نزدیکی با طیفی از تحلیل‌گران راهبردی در آمریکا که واقعیت افول هژمونیک آمریکا را پذیرفته‌اند، کوشید تا هژمونی آمریکا را به «رهبری» آمریکا تبدیل کند و از این جهت واژه لیدرشیپ در ادبیات او جایگاهی مهم یافت و اجماع‌سازی جهانی را هدفی راهبردی قرار داد. این دست از تحلیل‌گران هنوز هم در اندیشکده‌های آمریکایی جایگاه مناسبی دارند، اما این اندیشه با بستر اقتصادی و ژئوپلتیکی مناسبی همراه نبود. این اندیشه دقیقاً در زمانی قوت می‌گرفت که آمریکای مواجه‌شده با بحران اقتصادی بعد از سال 2007، بحران‌های برآمده از بهار عربی و جنگ‌های داخلی در خاورمیانه، منازعات در دریای چین جنوبی و بحران ناشی از بروز خواست‌های ژئوپلتیک روسیه و ظهور آن در اوکراین، در تناقضاتی ساختاری قرار گرفته است.
باراک اوباما کوشید تا گذار به آمریکای غیرهژمون را به کمک رهبری آمریکا در جریان‌های بین‌المللی و اجماع‌سازی هدایت کند و فرود اطمینان‌بخشی را تضمین نماید. وی با تأکید استراتژیک بر شرق آسیا تلاش کرد برآمدن چین در عرصه قدرت جهانی را مسالمت‌آمیز سازد و با تأکید بر فناوری‌ها و انرژی‌های نوین و توسعه اجتماعی در آمریکا، تلاش کرد غیرهژمونیک بودن را با پیشروترین بودن جبران کند. او رئیس‌جمهور خوش‌اقبالی نبود و تناقضات ساختاری ناشی از قرار داشتن در بحران‌های اقتصادی و ژئوپلتیک، فرود آرام قدرت هژمون را با چالش مواجه ساخت.
جامعه آمریکا در نهایت به دو کاندیدایی رو آورد که افول قدرت هژمونیک را به رسمیت نمی‌شناسند. دونالد ترامپ و هیلاری کلینتون هر دو تجلی رؤیای آمریکای مسلط بر جهان هستند. تحلیل والرستین در این‌جا قوت خود را نشان می‌دهد: کنار آمدن روانی با افول قدرت هژمون دشوار است. شعارهای ترامپ درخصوص بازگرداندن قدرت اقتصادی آمریکا، رویکرد فعالانه‌تر در سیاست جهانی و استفاده از قدرت نظامی بیشتر (هر چند نسبت به هزینه نظامی حساس است) و تحقیر کردن دیگران از جمله گروه‌های اقلیت تا کشورهای دیگر، نمودی از تلاش برای بازگشت به هژمونی است. این‌ها بازتاب ذهنیت آمریکایی‌هایی است که هنوز نوستالژی وضعیت پیشین خود را دارند.
👍1
رهبرانی با این شعارها و مردمی با این رؤیاها سیطره بر جهان، در وضعیت روان‌شناختی خطرناکی قرار می‌گیرند. این خطر برآمده از دو حالت متناقض است: 1. تلاش برای نشان دادن قدرت پیشین، ممکن است به رفتارهای تهاجمی بینجامد؛ 2. ناامیدی از احیای قدرت قبلی و هم‌زمان برای برون‌فکنی ناکامی‌های درونی ممکن است ماجراجویی در خارج را در دستور کار قرار دهد. شوروی سابق ظاهراً در وضعیت دوم و در حالی که بقیه سیاست‌ها ناکام مانده بود، دست به اشغال افغانستان زد. بروز رفتارهای خشن در این حالت‌ها از سوی قدرت در حال افول امکان‌پذیر است.
این تحلیل تدوین راهبردی را برای دور ماندن از آسیب‌های یک قدرت هژمون در حال افول و رفتارهای برآمده از روان‌شناسی رهبران آن ضروری می‌سازد. این راهبرد در عین حال می‌تواند شامل بهره‌گیری از شرایط افول نیز باشد. قدرت هژمون در حال افول کماکان قدرتمند و آسیب‌زننده است. طراحی شیوه تعامل ایران و آمریکا (و نه الزاماً تلاش برای برقراری رابطه) می‌تواند با خودآگاهی طرفداران منافع ملی نسبت به تهدیدها و فرصت‌های مندرج در شرایط افول نسبی یک قدرت هژمونیک، و به همین دلیل، فرصت‌های موجود در موازنه نسبی قدرت بین بزرگان قدرت جهانی در چنین وضعیتی، صورتبندی شود.
برآمدن ترامپ فرایند افول هژمونی آمریکا را تندتر یا شاید کندتر کند، اما اصل مسیر افول ادامه می‌یابد و بنابراین کشوری نظیر ایران باید نگریستن به آمریکا را از منظر جدید مد نظر داشته باشد. این وضعیت می‌تواند الزامی برای تدوین راهبردی برای کنار آمدن با شرایط دنیای در حال افول قدرت هژمونیک باشد. این افول بدان معناست که سایر قدرت‌ها – چین و اعضای بریکس، و اتحادیه اروپایی که ممکن است نقش‌های متفاوتی به عهده بگیرد – و هم‌چنین متحدانی که به تدریج اعتماد و اتکای خود را به قدرت هژمونیک کم می‌کنند، راهبردهای جدیدی در پیش می‌گیرند که به معنای تغییر در روابط بین‌الملل و رویکردهای ایشان است.
«ترامپ‌آزمایی» - عبارتی که یکی از تحلیل‌گران به‌کار می‌برد – در شرایط روانی رهبران قدرت‌های هژمونیک در حال افول، گزینه خطرناکی است. جمهوری اسلامی ایران می‌تواند به عوض هر اقدامی برای تحریک یا آزمودن ترامپ، راهبردی برای تأمین منافع ملی خود در شرایط افول هژمونی آمریکایی تدوین نماید. (محمد فاضلی، https://telegram.me/fazeli_mohammad)
مصاحبه با خبرگزاری ایرنا – قسمت چهارم
من در اواخر دی‌ماه مصاحبه‌ای با خبرنگار ایرنا انجام دادم که در نهایت متن بسیار مفصلی شد و در تاریخ ده بهمن 1395 منتشر گردید (http://www.irna.ir/fa/News/82406185/). گزیده‌های این مصاحبه‌ را در چند قسمت منتشر می‌کنم. (محمد فاضلی - @fazeli_mohammad)

ایده‌های دولت روحانی
✍دولت روحانی ضمن اینکه همه ایده‌های دولتهای قبلی را در خود هضم و جذب کرده، ایده‌های جدیدی هم دارد. منتهی این ایده‌ها به اندازه ایده‌های قبلی بدیع یا شعارگونه نیست. ایده مهمی که دستمالی نشده باشد باقی نمانده است. منظورتان اگر این است که ایده‌ای برای توسعه سیاسی نیست، من چنین تصوری ندارم. مسأله این است که چقدر می‌توان این ایده را طرح و دنبال کرد.
✍چطور می‌توان گفت دولتی که در آن منشور حقوق شهروندی را به امضای رئیس جمهور رسیده است، ایده توسعه سیاسی ندارد.
✍ایده دیگر این دولت، تعامل سازنده با دنیا بود. دنبال آن هم رفت و آنرا در مهم‌ترین پرونده سیاست بین‌المللی کشور یعنی برجام اجرایی کرد. آیا برخی این را درک نمی‌کنند که ایده تعامل سازنده با دنیا چقدر ایده بزرگی است؟! اگر دولتی فقط همین یک ایده را داشته باشد نمی‌توان گفت فاقد ایده است.
✍شما ممکن است بگویید تعامل سازنده ایده دولت آقای خاتمی هم بوده است. بله درست می‌گویید اما مگر چند ایده کلان وجود دارد که دنبال شود؟ هیچ ایرادی هم ندارد که دولت‌ها ایده‌های یکدیگر را پی بگیرند و تکمیل کنند. ایده عدالت در دولت‌های آقای احمدی‌نژاد مطرح شده و به جایی هم نرسیده است. آیا باید ایده عدالت را رها کرد؟ عدالت از اول با انسان همراه بوده و خواهد بود.
✍دولت ایده محیط زیست پایدار را هم دارد. کدام دولت تاکنون به اندازه دولت یازدهم درباره محیط زیست صحبت کرده است. آب و محیط زیست دو پایه برنامه ششم توسعه است. این دولت اگر فقط همین ایده محیط زیست را هم داشت آنقدر ارزشمند بود که پای آن بایستیم.
دولت روحانی اصلا دولت بی‌ایده‌ای نیست. مشکل دولت ایشان برآمدن در یک شرایط طوفان‌زده و قرار گرفتن در طوفان‌های پیاپی بعدی است. طوفان اقتصادی برآمده از جامعه‌ای به شدت قطبی شده؛ طوفان اجتماعی ناشی از انباشت ناکارآمدی‌های گذشته؛ طوفان سیاسی ناشی از زخم‌های هنوز التیام‌نیافته رخدادهای سال 88، و شکاف عظیم دولت-ملت که هر سیاستمداری را در موقعیت‌های متناقض قرار می‌دهد؛ و مهم‌تر از همه احساس ناامیدی و سرمایه اجتماعی از دست رفته که امکان همکاری و مشارکت برای حل مسائل را تضعیف کرده است.

عصر هم‌آیندی بحران‌ها
✍ما الان در داخل کشور در وضعیتی هستیم که من به آن لقب «همايندي بحران‌ها» می‌دهم. این ناشی از همزمانی چند رخداد مهم است، یعنی همه با هم می‌آیند.
✍انباشت بیکاری یعنی انباشت مطالبه شغل. انباشت بحران محیط زیست یعنی انباشت مطالبه زندگی سالم. انباشت آسیب‌های اجتماعی یعنی انباشت مطالبه زندگی اخلاقی. این دولت در عصر هم‌آیندی بحران‌ها قوه مجریه را در دست گرفته است. همه این بحرانها به سمت دولتی سرازیر شده اند که به علت تحریم بودن و سقوط قیمت نفت، به منابع مالی کمتری نسبت به گذشته دسترسی دارد.

تشدید منازعه سیاسی
✍شما در دوران جنگ، دوران آقاي هاشمي و خاتمي نمي‌ديديد كه امروز وزير امور خارجه در يك جلسه محرمانه صحبت كند و فردا سخنانش توسط رقيب منتشر شود. اين سطح از عدم انسجام و شكاف بين نخبگان اجازه انعقاد هيچ ايده‌اي را نمي‌دهد. شکاف سیاسی به حد خطرناکی رسیده است.

قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات
✍قانون انتشار و دسترسي آزاد به اطلاعات يكي از مترقي‌ترين قانون‌هايي است كه در كشور به تصويب رسيده است. دولت و وزير ارشاد به نظر من اگر فقط پاي همين قانون بايستند و آنرا اجرا كند اتفاق بزرگي در كشور خواهد افتاد.
✍قانون انتشار و دسترسي آزاد به اطلاعات چه كار مي‌كند؟ اين قانون، انحصار اطلاعات را كه يكي از پايه‌هاي قدرت سیاسی نامتوازن با جامعه است و توان آن‌را براي فريبكاري به شدت افزايش مي دهد فرو مي ريزد. معناي ديگر قانون دسترسي آزادنه به اطلاعات، توانمندسازي جامعه است. https://telegram.me/fazeli_mohammad
👍1
هر روز یک حق – روز سی‌ودوم (16 بهمن 1395)
من تلاش می‌کنم هر روز درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.
ماده 32-کودکان حق دارند به اطلاعات مناسب با سن خود دسترسی داشته باشند و نباید در معرض محتوای غیراخلاقی، خشونت‌آمیز یا هر نوع محتوایی قرار گیرند که موجب غلبه ترس یا بروز آسیب جسمی یا روانی شود.
✍اذعان به این اصل که کودکان حق دارند به اطلاعات مناسب با سن خود دسترسی داشته باشند، اگرچه در شرایط امروزین بیش از هر چیز انسان را به دغدغه‌هایی درباره فضای مجازی و محتوای نامناسب آن می‌کشاند، اما بیش از آن ضرورت اصلاح نظام آموزش و پرورش و اطلاعاتی را که از طریق این نظام در اختیار کودکان قرار می‌گیرد متذکر می‌شود. کودکان ما آیا امروز هر آن چیزی را می‌آموزند که برای زیستن در دنیای جدید به آن نیازمند هستند؟ آیا اطلاعاتی که در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد ظرفیت تفکر خلاق، انتقادی و متناسب با تغییرات فزاینده را در اختیار ایشان قرار می‌دهد؟ آیا کودکان ما امروز چیزهایی می‌آموزند که برای مشارکت فعال و انتقادی در جامعه‌شان به آن نیازمند هستند؟ واژه «اطلاعات مناسب» به اندازه همه واژه‌های دیگری که در این ماده بر محتوای غیراخلاقی، خشونت‌آمیز و موجب ترس تأکید می‌کنند اهمیت دارد.
✍آیا نظام آموزش و پرورش اقدام به طراحی، پیگیری یا حمایت از آموزش‌ها و تربیت‌هایی که کودکان را به مسیر عقلانیت و تفکر و صلح‌دوستی و بردباری واردسازد و خشونت و افراطی‌گری را از فکر و اندیشه و عمل ایشان دور سازد در برنامه کاری خود داشته است؟ آیا این‌ها مصداق اطلاعات مناسب نیست؟
✍شمار قابل توجهی کودک بازمانده از تحصیل در ایران وجود دارد. این تعداد بنا به آمارهای موجود از چند صد هزار تا چند میلیون نفر گزارش شده است. این کودکان اصلاً در هیچ سازوکاری که تضمین‌کننده دسترسی درست به اطلاعات و ابزارهای کسب اطلاعات باشد قرار نمی‌گیرند. اجرای ماده 32 منشور مستلزم رفع پدیده کودکان بازمانده از تحصیل است.
✍آیا مدارس در ایران برنامه‌ای برای توانمندسازی کودکان در دنیای اطلاعاتی امروز دارند. مدارسی که بیش از هر چیز بر آموزش کتاب‌های درسی تمرکز دارند و بهترین آن‌ها کودکان را از سنین ابتدایی برای ورود به کنکور پرورش می‌دهند و در بهترین حالت برای صیانت کودکان در برابر اطلاعات نامناسب، ایشان را از آوردن گوشی‌های تلفن همراه به مدرسه منع می‌کنند، قادرند به اجرای ماده 32 منشور حقوق شهروندی کمک کنند؟
✍آیا نظام آموزش و پرورش در ایران کادر آموزشی و پرورشی خود را برای تمایز نهادن میان اطلاعات مناسب و نامناسب آموزش داده است؟ و آیا اطلاعات نامناسب فقط از طریق فضای مجازی که اغلب ذهن والدین را به خود مشغول می‌سازد، منتقل می‌شود؟ تلویزیون نقشی در این زمینه ندارد؟ آیا دسترسی کودکان به همه برنامه‌های تلویزیونی و حتی صفحات روزنامه‌ها – مثلا صفحات حوادث – جزئی از اطلاعات آسیب‌زننده نیست؟ آیا تنظیم‌گری‌های کافی برای طبقه‌بندی و پخش محتوای تلویزیونی و هشدارهای کافی به والدین درخصوص دیدن برنامه‌های تلویزیونی وجود دارد؟
✍کودکان سازندگان آینده این سرزمین هستند و آینده را بر شانه اطلاعات مناسب یا نامناسبی که به ایشان داده می‌شود می‌سازند. تجربه روزمره والدین از آموزش کودکان‌شان حاکی از آن است که آن‌چه می‌آموزند نسبت درستی با ملزومات زندگی در دنیای جدید ندارد. (محمد فاضلی)
https://telegram.me/fazeli_mohammad
عباس عبدی نوشته است: «ترامپ مي‌كوشد كه خود را پشت برخورد تمدن‌ها پنهان كند، ولي همه مي‌دانند كه او بيش از اينكه در برابر مسلمانان صف‌آرايي كند در برابر بيشتر آمريكايي‌ها و نيز ساير كشورهاي غربي خواهد ايستاد پس دليلي ندارد ايران وارد اين مجادله شود و آن را به انحراف بكشاند. اين نيز همان چشم‌انداز خوش‌بينانه است كه نبايد آن را از دست بدهيم.
خوش‌بيني ديگري هم داريم پس از نظريه پايان تاريخ الگوبرداري از دموكراسي غربي بر روندهاي داخلي غلبه يافت. ولي اكنون و با آمدن ترامپ مي‌توان اميدوار بود كه نگاه به دموكراسي به امري درون‌زا تبديل شود و اين اتفاق مهمي است كه ما را نسبت به آينده جامعه خود خوش‌بين مي‌كند. ديگر نمي‌توان دموكراسي جامعه‌اي را كه ترامپ رييس آن باشد الگوي خود قرار داد.» بسیار نکته آموز است.
خودمان را دستور کار ترامپ نکنیم
بگذاریم ترامپ با مسائل داخلی خودش دست به گریبان باشد. بگذاریم او بی‌خردی کند. باربارا تاکمن سوء حکومت را دارای چهار ویژگی می‌داند: 1. استبداد یا ظلم و فشار؛ 2. جاه‌طلبی بیش از حد؛ 3. بی‌کفایتی یا انحطاط؛ 4. و بالاخره بی‌خردی یا اصرار در کژاندیشی. وی بی‌خردی را «پیروی از سیاست‌های مغایر با منافع مردم و کشور خود» تعریف می‌کند. دونالد ترامپ ویژگی‌های 1، 2 و 4 از تعریف سوء حکومت را کم و بیش برای آمریکایی‌ها به ارمغان می‌آورد و نقض سنت‌های تاریخی است که چنین حکمرانی بی‌کفایتی و انحطاط را به بار نیاورد. به قول تاکمن، «بی‌خردی زمان و مکان نمی‌شناسد؛ بی‌زمان و جهان‌شمول است.» ترامپ مصداق درستی این جمله است. آمریکای قرن بیست‌ویکم هم می‌تواند شاهد بی‌خردی باشد.
این بی‌خردی خسرانی است برای مردم آمریکا و بزرگی قدرت اقتصادی و نظامی آمریکا، منشأ خسران برای جهان است در عصر بی‌خردی ترامپ. خردمندی از آن کشورهایی است که خود را دستور کار این بی‌خرد نکنند. ترامپ بی‌شباهت به بی‌خردانی چون فیلیپ دوم پادشاه اسپانیا نیست که «تجربه هیچ شکستی ایمان وی به برتری سیاست‌هایش را سست نمی‌کرد.» بی‌خردی ارمغانی برای آمریکا نخواهد داشت، اما نگذاریم خسرانش برای ما بسیار شود. آمریکایی‌ها باید هزینه انتخاب بد خود را به تنهایی بپردازند.
(محمد فاضلی. https://telegram.me/fazeli_mohammad)
هر روز یک حق – روز سی‌وسوم (17 بهمن 1395)
من تلاش می‌کنم هر شب درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.

ماده 33- حق شهروندان است که آزادانه و بدون تبعیض از امکان دسترسی و برقراری ارتباط و کسب اطلاعات و دانش در فضای مجازی بهره‌مند شوند. این حق از جمله شامل احترام به تنوع فرهنگی، زبانی، سنت‌ها و باورهای مذهبی و مراعات موازین اخلاقی در فضای مجازی است. ایجاد هرگونه محدودیت (مانند فیلترینگ، پارازیت، کاهش سرعت یا قطعی شبکه) بدون مستند قانونی صریح ممنوع است.
✍مبحث فضای مجازی عرصه حقوقی جدیدی شده که در زمان نگارش قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران موضوعیت نداشته است و از این‌رو منشور حقوق شهروندی یکی از حقوقی را که تصریح می‌کند و سابقه‌ای در قوانین ندارد، مربوط به حوزه فضای مجازی است.
✍من در نوشته‌های قبلی درباره منشور حقوق شهروندی همواره استدلال کرده‌ام که تأمین حقوق مردم، علاوه بر مستند حقوقی نیازمند توسعه یافتن ابزارهای احقاق حق و به عبارتی سطوحی از توسعه‌یافتگی است. درستی این استدلال را می‌توان تا اندازه‌ای در حیطه فضای مجازی مشاهده کرد. توسعه فناوری دیجیتال و پیوند خوردن آن با زندگی مردم در همه جوانب، و وابسته شدن کارکردهای قدرت سیاسی به خدمات اینترنت و دیجیتال، فضایی فراهم کرده که سلب کردن حق مردم در دسترسی به فضای مجازی بسیار دشوار شده است، چنان‌چه حتی پیش از ارائه منشور حقوق شهروندی نیز مردم از حق مندرج در ماده 33 تاحدود زیادی برخوردار بوده‌اند.
✍دولت حسن روحانی تا به امروز در پایبندی به ماده 33 منشور کارنامه قابل دفاعی دارد. فیلترینگ مهم‌ترین شبکه اجتماعی مورد استفاده در ایران – تلگرام – صورت نگرفته، و کیفیت خدمات اینترنتی و قیمت دسترسی به اینترنت برای کاربران بهبود یافته است، لیکن کماکان معضل فیلترینگ برخی از پرکاربردترین شبکه‌های اجتماعی نظیر فیسبوک و پیام‌رسان توئیتر برقرار است. موضوع پارازیت‌ها نیز کماکان لاینحل باقی مانده است.
✍مشکل آن‌جاست که قدرت سیاسی هنوز اجازه نداده تا فضای بدون ابهامی درباره عوارض پارازیت‌ها شکل بگیرد. دولت می‌تواند متعهد به ماده 13 منشور حقوق شهروندی خود شود و از این منظر درباره پارازیت‌ها بررسی و اقدام را آغاز کند. بنا بر ماده 13 «هر شهروندی حق دارد از امنیت جانی، مالی، حیثیتی، حقوقی، قضایی، شغلی، اجتماعی و نظایر آن برخوردار باشد. هیچ مقامی نباید به نام تأمین امنیت، حقوق و آزادی‌های مشروع شهروندان و حیثیت و کرامت آنان را مورد تعرض و تهدید قرار دهد. اقدامات غیرقانونی به نام تأمین امنیت عمومی به‌ویژه تعرض به حریم خصوصی مردم ممنوع است.» اگر اثبات شود که پارازیت‌ها اثرات ناخوشایندی بر سلامت جسمی و روانی افراد دارند، مصداق نقض امنیت جانی افراد به حساب می‌آیند و این‌که مقاماتی به نام تأمین امنیت، حقوق شهروندان را مخدوش می‌کنند.
✍فضای مجازی نیازمند قانون‌گذاری بیشتر نه برای محدود کردن استفاده از آن بلکه برای قانون‌مند کردن استفاده است. این واقعیت تلخ مشهود است که فضای مجازی در ایران حاوی انواع توهین‌ها و عدم رعایت حقوق اقلیت‌ها و عدم احترام به تنوع‌های فرهنگی، دینی، قومی و زبانی است. نمی‌توان از کنار این واقعیت گذشت که دغدغه‌هایی درباره چگونگی استفاده از فضای مجازی وجود دارد، اما راهکار مواجهه با آن‌ها فیلترینگ یا محدود کردن دسترسی نیست.
https://telegram.me/fazeli_mohammad
کتاب «برجام: سیاست‌ها، دستاوردها و الزامات» منتشر شد. یک فصل این کتاب نیز به قلم من و دکتر علی جنادله است. http://npps.ir/ArticlePreview.aspx?id=111802
ساعت 21 امشب بیست بهمن 1395دربرنامه زاویه شبکه چهاربرای بحث درباره وضعیت علمی دانشگاهها حاضر می شوم .
هر روز یک حق – روز سی‌وششم (21 بهمن 1395)
من تلاش می‌کنم هر روز درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.
ماده 36- حق هر شهروند است که حریم خصوصی او محترم شناخته شود. محل سکونت، اماکن و اشیاء خصوصی و وسایل نقلیه شخصی از تفتیش و بازرسی مصون است، مگر به حکم قانون.
✍بند خ از منشور حقوق شهروندی مواد 36 تا 42 این منشور را شامل می‌شود و «حق حریم خصوصی» نام گرفته است. مندرجات این بند به واقع یکی از بنیادی‌ترین حقوق و منشأ بسیاری از نارضایتی‌های جامعه ایرانی را نشانه گرفته است. ایرانیان بسیاری هنوز به یاد دارند روزهایی را که تعدادی نظامی یا شبه‌نظامی به یکباره خیابان را می‌بستند و بازرسی اتومبیل‌ها بدون حکم قانونی آغاز می‌شد. گشت‌های شبانه صفی از خودروها درست می‌کردند که منتظر بودند بازرسی شوند. حضور چند جوان در خودرو بهانه‌ای کافی برای بازرسی آن بود.
شهروندان ایرانی هنوز یاد دارند شهروندانی را که به‌واسطه نگهداری ویدئو در منزل مجازات شده‌اند. ماده 36 اگرچه درباره اموری صحبت می‌کند که امروز برای جامعه ایرانی بدیهی پنداشته می‌شوند، اما نه امروز همه این حقوق رعایت می‌شوند و نه تاریخ روشنی از رعایت این حقوق وجود دارد.
✍حریم خصوصی چیست؟ دولت بهتر است به دقت حریم خصوصی را تعریف کند و آن‌گاه از اعمال هرگونه رویکردهای خلاف شرع و قانون در تأمین امنیت که تجسس در حریم خصوصی مردم، محدودسازی امنیت شغلی و جان و مال شهروندان برخلاف قوانین کشور را تجویز یا توجیه کند جلوگیری نماید. مداخله در حریم خصوصی مردم اغلب با توجیه تأمین امنیت صورت می‌گیرد.
✍مناسب است دولت، رویکرد فکری درستی در قوۀ مجریه راجع به الزامات قانون اساسی برای حمایت از حریم خصوصی مردم در پیش بگیرد که به‌جز حریم خانوادگی و مسکن افراد و حریم فکری و اعتقادی و شخصی و حریم اطلاعات هویتی و احوال شخصیۀ افراد، حریم خصوصی در حوزۀ ارتباطات و مکاتبات و مذاکرات افراد را نیز تحت پوشش قرار دهد.
✍دولت برای تحقق ماده 36 باید از اِعمال رویکردهای اجرایی که دخالت در حریم خصوصی مردم ازجمله حریم ارتباطات را امری غیرمهم و معمولی جلوه می‌دهد جلوگیری کند.
✍جامعه ایرانی اگرچه به‌واسطه توسعه‌نیافتگی اقتصادی و اجتماعی، مشکلات معیشتی، و زیرساخت‌های مادی زندگی دارای نارضایتی‌های گسترده است، اما نباید از یاد برد که بخشی از نارضایتی محصول حس مردم از مداخله قدرت سیاسی در زندگی و حریم شخصی ایشان است. تعریف‌نشده ماندن حریم خصوصی نیز بر احساس نارضایتی ذهنی افزوده است. (محمد فاضلی)
https://telegram.me/fazeli_mohammad
نوشتاری راهبردی از سیدحسین موسویان
این نوشته را جدی بگیریم.
«عرض من به بزرگان نظام این است که به دو دلیل شرایط را جدی بگیرند:
اول اینکه، ترامپ درعملیاتی کردن هرکدام از قولهایش همچون ناتو، و نفتا، دیوار مکزیک، پیمان آب و هوا و حتی درمبارزه با داعش با چالش‌های جدی درداخل و خارج آمریکا مواجه خواهد شد. «ایران» تنها موضوعی است که او می‌تواند اجماع داخلی را با حداقل چالش بوجود آورد و کسری‌ها، شکست‌ها و عقب‌نشینی‌هایش درسایر موضوعات را جبران کند.
دوم اینکه، ترامپ غیرقابل پیش‌بینی و تاثیرپذیر است. قدرتمندترین افراد تیم اصلی سیاست خارجی و امنیت ملی اوهم ژنرال ماتیس (رئیس پنتاگون)، ژنرال فلین (مشاور امنیت ملی) ومشاور ویژه او، استیو بنن از افسران سابق ارتش آمریکا هستند. ژنرال ماتیس و ژنرال فلین سال‌ها در منطقه ما همچون عراق و افغانستان مسئولیت‌های مهم نظامی به عهده داشته، ناچارا با سپاه پاسداران ایران درچالش بوده‌اند و لذا همه چیز درمورد ایران را صرفاً از این زاویه می‌بینند. ضمن اینکه همه نیز ضد اسلامگرایی هستند و ایران را هم یک منبع ومنشاء مهم این گرایش می‌دانند.
شرایط فعلی به گونه‌ای است که دولت ترامپ هرزمان که درداخل کم بیاورد، سعی خواهد کرد با استفاده ازمسئله ایران، جبران و توجهات داخلی و خارجی را به سمت موضوعی منحرف کند که با کمترین مقاومت روبرونشود. همانطور که دیدید بعد از فرمان اجرایی منع ورود مسلمانان هفت کشور، زلزله سیاسی-رسانه ای علیه او درداخل آمریکا و درسطح جهان ایجاد شد اما اوتوانست با استفاده از موضوع تست موشکی ایران، به بزرگنمایی تهدید جمهوری اسلامی پرداخته، تحریم‌های جدید اعمال کند، افکار عمومی را منحرف نموده و با مخالفت داخلی و خارجی هم مواجه نشود.
برخی از تحلیلگران جهانی از احتمال وقوع جنگ بین ایران و آمریکا وتهاجم نظامی به منابع ومراکز حیاتی ایران هشدار داده‌اند. معتقدم چنین سناریویی ضمن اینکه غیرممکن نیست، اما فعلا در دستور کار دولت ترامپ نیست و شامل تهدیدات آنی جمهوری اسلامی هم نیست. جنجال درمورد احتمال جنگ، بخشی از جنگ روانی است که همراه با اعمال تحریم ها، فضای بین‌لمللی را برای همکاریهای اساسی تکنولوژیک، سرمایه‌گذاری و تجاری با ایران تیره و تار می‌کند و این دقیقا استراتژی طراحی شده جاری علیه ایران است. ترامپ دردوره انتخابات عربستان را منشاء اصلی تروریسم جهان خواند و اخیرا ژنرال ماتیس ایران را تهدید اول تروریستی جهان خواند. روند جدید فشارهای کشنده علیه ایران اینگونه خواهد بود. دولت ترامپ به تدریج سوی اسلام‌هراسی را پایین و "ایران هراسی" را جایگزین خواهد کرد.
ایران نیازمند چهار تدبیر است: اول اینکه، بهانه به دست تندروهای دولت ترامپ برای اقدامات ضد‌ایرانی بیشتر ندهد. دوم اینکه، از اقدامات و شعارهای احساسی بی‌خاصیت بپرهیزد. سوم اینکه، درایجاد فضای جنگی و جو التهاب بین‌المللی علیه ایران، با دولت ترامپ مسابقه نگذارد بلکه برعکس فضای ثبات و امن با حداقل ریسک به جهانیان عرضه کند، چهارم اینکه یک برنامه مؤثر و جامع برای مقابله با تهدیدات بیشتر دولت ترامپ داشته باشد که قطعا استفاده از دیپلماسی نرم بخشی از آن خواهد بود.
هیچ نیازی به ترس، عقب نشینی، وادادگی یا واکنش از موضع ضعف نیست اما انتخاب موثرترین شیوه و تاکتیک برای مقابله با تهدید و استفاده از فرصتها، ضرورتی آنی وحیاتی است. راجع به زمینه دیپلماسی نرم، بد نیست دونمونه عینی کوچک که دردوروز اخیر برای خودم پیش آمد، را ذکر کنم. صبح همسایه دندانپزشک آمریکایی من درب منزل را زد. وقتی درب را باز کردم گفت فقط آمده ام ازشما و خانواده تان بخاطر توهین ترامپ به مسلمانان عذرخواهی کنم. درحالی که گریه می‌کرد یک دسته گل به من داد و رفت. همسرم برای خرید به مغازه‌ای رفته بود. مغازه دار ازاوپرسیده بود شما محجبه‌اید. ازکدام کشور هستید؟ همسرم پاسخ داده بود من ایرانی هستم. صاحب مغازه دست بر سینه گذاشته، به نشانه احترام درمقابل همسرم خم شده و به اوگفته بود بدانید که خیلی ازما آمریکایی‌ها اکنون شرمنده شما و مسلمانان هستیم. این نمونه، قطره‌ای از فرصت‌هاست.»
هر روز یک حق – روز سی‌وهفتم (23 بهمن 1395)
تفتیش ممنوع
من تلاش می‌کنم هر روز درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.
ماده 37- تفتیش، گردآوری، پردازش، به‌کارگیری و افشای نامه‌ها اعم از الکترونیکی و غیرالکترونیکی، اطلاعات و داده‌های شخصی و نیز سایر مراسلات پستی و ارتباطات از راه دور نظیر ارتباطات تلفنی، نمابر، بی‌سیم و ارتباطات اینترنتی خصوصی و مانند این‌ها ممنوع است مگر به موجب قانون.
✍واقعیت جامعه‌شناختی این است که مردم ایران به رعایت شدن ماده 37 منشور باور ندارند. مردم بارها در مکالمات روزمره خود، شوخی یا جدی، به «برادرانی» اشاره می‌کنند که مکالمات تلفنی آن‌ها را شنود می‌کنند، و همواره بیم دارند که آن‌چه از طریق اینترنت منتقل می‌کنند به گونه‌ای مورد سوءاستفاده قرار گیرد. ارتباطات موبایلی آن‌ها که دچار اختلال می‌شود و در فواصل کوتاه قطع می‌شود، ناخودآگاه یاد شنود می‌افتند و روایت‌های بسیاری از زندانیان سیاسی شنیده‌اند که به آن‌ها درباره مکالمات شنودشده گفته‌اند. لذا سالیان سال طول خواهد کشید تا در ایران مردم به اجرای ماده 37 منشور حقوق شهروندی باور پیدا کنند. این ماده روشن‌تر از آن است که توضیحی درباره محتوای آن لازم باشد، بلکه باید فقط درباره عبارت «به موجب قانون» و اعتمادسازی درباره آن‌ بحث کرد.
✍قدرت سیاسی اگر می‌خواهد مجری ماده 37 باشد، مصادیق «به موجب قانون» را مشخص کند و برای مردم مشخص سازد که قانون در چه مواردی اجازه می‌دهد مکالمات و ارتباطات افراد تحت نظارت باشد و این نظارت برای چه دوره زمانی است. چه کسانی حق دارند از نظارت بر مکاتبات و برای رسیدن به چه مقاصدی استفاده کنند؟ آیا هر نظارتی که در بازه زمانی مشخصی انجام شده است، در هر زمانی قابل استفاده علیه فرد است؟
✍آیا قدرت سیاسی این حق را برای افرادی که در گذشته تحت نظارت‌های غیرقانونی قرار گرفته‌اند و از نتایج این نظارت علیه آن‌ها استفاده شده است حق دادخواهی قائل است؟ آیا قدرت سیاسی اجازه می‌دهد بررسی درباره گذشته استفاده از نظارت‌های غیرقانونی بر ارتباطات افراد و مصادیق استفاده غیرقانونی از نتایج چنین نظارتی انجام شود؟ آیا آن‌ها که در گذشته به‌ استناد اطلاعات به دست آمده از شنود و کنترل ارتباطات الکترونیک و غیرالکترونیک خود متهم و محکوم شده‌اند در حالی که مرجع کنترل‌کننده حکم قانونی برای این کار نداشته است، امروز می‌توانند به استناد ماده 37 منشور مدعی دادخواهی شوند؟
✍اعتماد کردن جامعه ایرانی به عزم جدی دولت و سایر قوای سیاسی به تکریم حقوق انسانی و حریم شخصی وقتی حاصل خواهد شد که مصادیق دقیق «به موجب قانون» در ماده 37 مشخص گردد و زمینه برای دادخواهی نسبت به موارد خلاف ماده 37 منشور فراهم شود. به علاوه دولت و قوه قضائیه نشان دهند رویه‌هایی را جاری کرده‌اند که مانع از تکرار اعمال خلاف قانون در گذشته است. (محمد فاضلی)
https://telegram.me/fazeli_mohammad
درباره منشور
حقوق شهروندی - 38
ممنوعیت انتشار اطلاعات خصوصی شهروندان

من تلاش می‌کنم هر روز درباره یکی از حقوق تصریح‌ شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی درعصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.
روز سی‌وهشتم
ماده 38-گردآوری و انتشار اطلاعات خصوصی شهروندان جز با رضایت آگاهانه یا به‌حکم قانون ممنوع است.
✍جامعه ایرانی و اعتماد مردم زخم‌خورده از رعایت نشدن ماده 38 منشور حقوق شهروندی است. اطلاعات خصوصی افراد – بالاخص از زمان در دسترس قرار گرفتن اینترنت و شبکه‌های اجتماعی – گاه به‌طور گسترده جمع‌آوری و منتشر شده است. فیلم‌ها و عکس‌های خصوصی، اطلاعات درآمدی، فیش‌های حقوقی و اسناد دارایی‌های افراد، مدارک تحصیلی و بسیاری موارد در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌اند.
✍اطلاعات خصوصی افراد بیشتر در منازعات سیاسی افراد و گروه‌ها بازیچه خواست‌های طرفین می‌شوند و گاه در مناقشات فردی برای انتقام‌گیری یا اخاذی استفاده می‌شوند. انتشار اطلاعات خصوصی گاه به صورت سازمان‌یافته و از طریق مجرمان فضای مجازی نیز صورت می‌گیرد. بارها دست یافتن هکرها به اطلاعات مالیاتی شهروندان در کشورهای دیگر، یا دسترسی به اطلاعات کارت‌های بانکی شهروندان ایرانی، نمونه‌هایی از تلاش سازمان‌یافته برای دسترسی به اطلاعات خصوصی است.
✍افراد گاه فقط برای منظور خاصی اطلاعات شخصی خود را دراختیار دیگران قرار می‌دهند اما نمی‌توانند اطمینان داشته باشند که جمع‌آوری‌کننده اطلاعات برای مقاصد دیگری از جمله مقاصد تجاری و بازرگانی از آن استفاده نمی‌کند. شماره تلفن خصوصی افراد نیز از جمله همین موارد است که به تکرار برای تبلیغات بازرگانی از آن استفاده می‌شود و مردم گویی در برابر آن دفاعی ندارند.
✍اعتماد جامعه ایرانی به اجرا شدن قوانین و رویه‌های صیانت از اطلاعات خصوصی فروریخته و شاید سال‌ها زمان لازم باشد تا این اعتماد بازسازی شود. مردم به کرات دیده‌اند که افرادی با گرایش‌های سیاسی خاص هدف سوءاستفاده رقبای خود قرار گرفته‌اند و تلاش برای دادخواهی قضایی اغلب به نتیجه روشنی نینجامیده است. وضعیت درخصوص انتشار فیلم و عکس‌های خصوصی افراد کمی بهتر است و مردم گزارش‌های زیادی درباره رسیدگی قضایی به این جرم از سوی مراجع انتظامی و قضایی خوانده‌اند. اما اعتمادسازی در این عرصه‌ها نیز نیازمند افزایش توانمندی‌های فناورانه و تضمین امنیت ارتباطات است.
✍دولت اما اگر می‌خواهد گام بلندی به سوی اجرای ماده 38 منشور بردارد، مصادیق اطلاعات خصوصی و نهادهای مجاز به جمع‌آوری و نگهداری چنین اطلاعاتی را دقیقاً مشخص ساخته و از طریق انواع سیستم‌های آموزش متناسب در اختیار مردم قرار دهد. مردم به‌ واقع نمی‌دانند چه نوع اطلاعاتی خصوصی محسوب می‌شود. آیا شماره بیمه تأمین اجتماعی، شماره ملی یا فیش حقوقی فرد اطلاعات خصوصی است؟ اگر هست، چه مراجعی حق دارند آنها را از فرد دریافت کنند و در چه مواردی مجاز به استفاده از آن هستند؟ آیا برخی سازمان‌ها اطلاعات خصوصی اضافی از فرد دریافت نمی‌کنند؟ آیا مردم می‌دانند در مقابل تلاش برخی برای جمع‌آوری اطلاعات خصوصی باید چه واکنشی نشان دهند؟ و آیا مردم از پیامدهای تلاش افراد و سازمان‌ها برای جمع‌آوری اطلاعات خصوصی آنها مطلع هستند؟ (محمد فاضلی) https://telegram.me/fazeli_mohammad