دغدغه ایران
55.7K subscribers
1.18K photos
527 videos
149 files
2.59K links
این تنها رسانه ویژه انتشار نوشته‌های محمد فاضلی در تلگرام است. هیچ کانال دیگری برای نشر نوشته‌هایم ندارم.
Download Telegram
[Forwarded from Mohammad Fazeli]
شما کدام گزينه را انتخاب مي‌کنيد؟
(محمد فاضلي – عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي)
✅ تحريم‌ها اعمال شده‌اند، بيماري‌هاي اقتصاد ايران بروز کرده‌اند، قيمت ارز بالا رفته و نرخ تورم افزايش يافته است و حتماً برخي در اين شرايط شغل خود را از دست داده يا مي‌دهند. دولت نمي‌تواند نسبت به اين شرايط بي‌تفاوت باشد و بسته‌هاي حمايتي براي جبران اين شرايط ارائه شود. اخبار را که زير و رو کنيد، خواهيد ديد که يکي از کارهاي حمايتي دولت که قول آن داده شده، تأمين کالاهاي اساسي مردم با ارز 4200 توماني است. اين خبر را که ديدم سه حالت به ذهنم رسيد.

✅ حالت اول، دولت چيزي حدود 5 ميليارد دلار تا پايان سال ارز با نرخ 4200 تومان به واردکنندگان کالاهاي اساسي مي‌دهد تا کالا ارزان وارد شود و ارزان به دست مصرف‌کننده برسد. تصور من اين است که دولت هر قدر هم تلاش کند و وزرا قول نظارت بدهند، در نهايت، بخشي از ارزي که به اين قيمت داده مي‌شود و کالايي که با اين قيمت وارد خواهد شد، تبديل به رانت مي‌شود. ارز مي‌رود و کالا نمي‌آيد، يا کالاي واردشده با ارز 4200 توماني به قيمت کالاي وارداتي با ارز بازاري فروخته مي‌شود، و تفاوت قيمت ارز 4200 تومان با قيمت بازاري ارز – حداقل بين 8 تا 12 هزار تومان – به رانت تبديل مي‌شود. اين همان اتفاقي است که براي ارز 4200 توماني در بهار و تابستان افتاد. موبايل و بقيه کالاها را با ارز 4200 توماني وارد کردند و با قيمت ارز بازار آزاد فروختند.

✅ حالت دوم، دولت ارز را به همان قيمت بازاري – مثلاً بين 8 تا 12 هزار تومان – به واردکننده مي‌دهد و آن‌ها هم کالاهاي اساسي را با اين قيمت وارد مي‌کنند. مابه‌التفاوت درآمد دولت بابت فروش 5 ميليارد دلار ارز به قيمت 8 هزار تومان و نه 4200 تومان، معادل 19 هزار ميليارد تومان مي‌شود (5 ميليارد دلار ضربدر 3800 تومان مابه‌التفاوت قيمت ارز در حالت اول و دوم). دولت مي‌تواند اين 19 هزار ميليارد تومان را اگر به 80 ميليون ايراني تقسيم کنيم به هر نفر 237500 تومان مي‌رسد. دولت مي‌تواند معادل همين رقم به حساب هر نفر ايراني واريز کند. اين کار سبب مي‌شود دلارهاي ارزان براي واردکننده‌ها به رانت تبديل نشوند.

✅ حالت سوم، همان حالت دوم است با اين تفاوت که دولت درآمدش از مابه‌التفاوت قيمت ارز را به جاي آن‌که به همه خانوارها بدهد، فقط به خانوارهايي مي‌دهد که آسيب‌پذير و نيازمند هستند. استدلال دولت مي‌تواند اين باشد که اگر خانواري ثروتمند است و دارايي زيادي دارد (و اتومبيل، خانه يا ساير دارايي‌هايش در تورم افزايش يافته) و درآمدش بر اثر تورم بيشتر شده، چرا بايد از دولت نيز کمک دريافت کند؟ دولت با اين استدلال فقط خانوارهايي را که خود را نيازمند کمک معرفي کنند، حمايت خواهد کرد. اين نيازمندي چگونه سنجيده مي‌شود؟ متقاضيان کمک به دولت اجازه مي‌دهند که حساب‌هاي بانکي و دارايي‌هاي آن‌ها را ارزيابي کند و در صورت اثبات نيازمندي، از محل مابه‌التفاوت قيمت ارز آزاد و ارز 4200 توماني، کمک دريافت مي‌کنند. اين کار باعث مي‌شود تعداد قابل توجهي از دريافت کمک انصراف دهند (براي مثال همان دلالان دلار که در جريانات اخير سود کلان برده‌اند راضي نمي‌شوند براي گرفتن 237500 تومان، خود را زير ذره‌بين نظارت ببرند.) اگر براي مثال 30 ميليون نفر به اين ترتيب از فهرست کمک‌بگيران حذف شوند، مقدار کمک دولت به 50 ميليون باقيمانده به 380000 تومان براي هر نفر افزايش مي‌يابد.
حالت‌هاي ديگري هم حتماً قابل صورتبندي است. حالت اول، ظاهر مردم‌پسندي دارد اما تجربه نشان داده همراه فساد، به نام گروه‌هاي آسيب‌پذير ولي به کام قدرتمندان و رانت‌خواران است. حالت دوم، رانت ارزي را حذف مي‌کند و منافع آن به مساوات بين همه تقسيم مي‌شود. حالت سوم، رانت را حذف مي‌کند ولي نفع بيشتري هم براي گروه‌هاي آسيب‌پذيرتر دارد و شفافيت را هم افزايش مي‌دهد.

✅ نگاه من از منظر سياست‌گذاري و تشويق به گفت‌وگوي اجتماعي اين است که چرا دولت نبايد اين سه گزينه را به گفت‌وگوي عمومي بگذارد؟ چرا نبايد شفاف درباره هر سه گزينه يا هر گزينه ديگري براي مردم توضيح بدهد و با سازوکاري (مثلاً رأي‌گيري از طريق پيامک، عين برنامه نود) نظر مردم را درباره هر سه گزينه بخواهد؟ چرا نبايد با مردم شفاف سخن گفت و درباره پي‌آمدهاي هر گزينه سياستي توضيح داد؟
شما اگر در معرض انتخاب قرار گيريد، کدام گزينه را انتخاب مي‌کنيد؟ می‌توانید در این لینک (https://t.me/fazeli_mohammad/1417) رأی بدهید.

(اين متن را اگر مي‌پسنديد، براي ديگران هم ارسال کنيد.) @fazeli_mohammad
بر اساس نوشته فوق درباره روش‌های تخصیص ارز به کالاهای اساسی (https://t.me/fazeli_mohammad/1416)، کدام حالت را انتخاب می‌کنید؟
public poll

حالت سوم – 2K
👍👍👍👍👍👍👍 87%

حالت دوم – 214
👍 11%

حالت اول – 46
▫️ 2%

👥 2017 people voted so far.
آقا معلم هندسه (تقدیم به همه معلمان خوب)
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ او درست سی سال پیش در همین روزهای مهر 1367 وارد کلاس شد. نوجوانان کلاس اول دبیرستان، شاهد مردی حدود شصت ساله بودند که بسیار مرتب، زیبا و با ابهت لباس پوشیده بود. کت‌وشلوار سورمه‌ای، پالتو، کلاه پوست و چشم‌گیرتر از آن، پیکان جوانان زردرنگ که انگار نه انگار بیش از ده سال عمر داشت، عین روز اول نو بود. معلم هندسه بود و رفتار و گفتارش هم نظم هندسی داشت، چنان منظم و باطمأنینه که چهار سال تخته‌های گچی را پاک کرد اما گرد به لباسش ننشست. دایره‌ها را هم با دست انگار با پرگار می‌کشید.

✅ امتحان ثلث اول برگه امتحانی با خودم نبرده بودم و به رسم دوران راهنمایی یک دو برگی از وسط دفتر جدا کردم و پاسخ‌ها را نوشتم. یکی دو هفته بعد وقتی ورقه‌ها را تصحیح‌شده باز می‌گرداند، ورقه‌ام نبود. خیلی با احتیاط پرسیدم «آقا ورقه ما نیست؟» خیلی محترمانه پرسید «در برگه دفتر نوشته بودی؟» پاسخ دادم بله، و صریح گفت «ورقه را پاره کردم.» همان موقع فهمیدم مهربانی‌اش جایگزین نظم هندسی‌اش نمی‌شود.

✅ عالی درس می‌داد اما من بعید می‌دانم پیرمرد در چهار سالی که به ما هندسه و ریاضیات جدید درس داد هیچ وقت مسأله‌ای را خودش حل کرده باشد. همه را خودمان حل کردیم زیرا چنان شوق آموختن در نوجوانان کلاس برانگیخته بود که همه برای حل کردن مسائل آخر هر درس، سر و دست می‌شکستند. یکی از هیجان‌انگیزترین لحظات چهار سال دبیرستان من، مشارکت در حل مسأله‌های هندسه در زنگ‌های تفریح و ساعات بعد از مدرسه بود. تخته سبز مدرسه معمولاً به سه چهار قسمت تقسیم می‌شد و در هر قسمت دو سه دانش‌آموز توی سر و کله هم می‌زدند که مسائل را حل کنند.

✅ بزرگ‌ترین هنر پیرمرد وقتی بود که در خرداد 1368 در آخرین کلاس هندسه یک مسأله به‌ظاهر ساده به سه کلاس اول دبیرستان داد و گفت تا اول مهر فرصت دارید حل کنید. تکلیف و اجبار نبود، اما اکثریت دانش‌آموزان از جمله خودم بخش مهمی از تابستان را صرف کشیدن یک مثلت متساوی‌الساقین کردیم که زاویه رأس آن 20 درجه بود و یکی از میانه‌های دو ساقش ترسیم شده بود و قرار بود زوایای نامعلومش را محاسبه کنیم. مسأله را بعد از 29 سال هنوز به خاطر دارم. اول مهر، فقط یک نفر مسأله را حل کرده بود، اما هر کسی صدها مثلث کشیده و فکر کرده بود و بی‌آن‌که بداند، اندیشیدن، پشتکار و نظم را آموخته بود.

✅ پیرمرد امتحان تستی نمی‌گرفت، کتاب‌های کمک‌درسی صنعت کنکور را هم معرفی نمی‌کرد؛ اما دفترچه کوچکی داشت که با یک مداد اتود، برای دانش‌آموزانی که برای حل مسأله‌ها پای تخته می‌رفتند نمره درج می‌کرد. هیچ کس نفهمید نمره‌اش چند است یا چه تأثیری دارد اما از هر ابزاری برای ارزیابی کارآمدتر بود؛ کارآمدتر از هر نمره آزمون آزمایشی.

✅ «آقای قاضی‌زاده» معلم هندسه دبیرستان‌های اراک، پیرمرد اسطوره نظم، آموزگار پشتکار و استاد بی‌نظیر در واداشتن به تفکر، درست سی‌ سال پیش وارد کلاس که نه، وارد ذهن من و هم‌کلاسی‌هایم شد و هرگز بیرون نرفت. کثیری از ما ناخودآگاه چیزهایی از او آموختیم که امروز با ماست. یکی از دوستانم می‌گفت در اولین محل کارم بعد از تحصیل مهندسی، یکی از همکارانم گفت «شما پدرت نظامی بوده است که این قدر منظم و باپشتکار کار می‌کنی؟» می‌گفت هر چه پیش خودم فکر کردم دیدم هر آن‌چه دارم از چهار سال نعمت آموزگاری «آقای قاضی‌زاده» است.

✅ پیرمرد اگر زنده بود امروز باید نود و چندساله می‌شد و من چه با افتخار برای بوسیدن دستش به جاده می‌زدم و صدها کیلومتر می‌راندم. اطمینان دارم در نود و چندسالگی هم همان‌قدر با ابهت، منظم، وظیفه‌شناس، خلاق، استوار و انگیزه‌ساز می‌بود.

✅ من و بسیاری از آن‌ها که کلاسش را درک کردیم، از رمز و رازهای هندسه و ریاضیات جدید که به ما آموخت، چیز دندان‌گیری به یاد نداریم، اما او منطق آموختن، شوق یاد گرفتن، شور مبارزه برای حل مسأله، استواری بر مسیر سختی، نظم در طرح مسأله و هندسی اندیشیدن و انسانی رفتار کردن را کوشید در ما نهادینه کند. هر کدام به فراخور توانایی و پشتکارمان بهره‌ای گرفتیم و یادش را زنده نگه می‌داریم. روحش شاد و سلوک معلمی‌اش پایدار. شما نیز برای سلامتی بزرگ‌معلمان زنده و شادی روح آن‌ها که رفته‌اند، دعا کنید.

✅ (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.) @fazeli_mohammad
درازدستی و کوتاه‌عقلی بی‌پایان
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ گرانی زیاد، رونق تولید اندک، قیمت ارز بالا و بقیه شاخص‌های اقتصادی نیز کم‌وبیش ناخوشایند است؛ اما به یاد بیاوریم که کشورهای زیادی در جهان همه این مشکلات را تجربه کرده‌اند و امروز وضع و حال اقتصادشان خوب است. ابرتورم در آلمان – بعد از جنگ جهانی اول و دوم – و تورم شدید در ترکیه نزدیک به دو دهه قبل (که در همین ایران اسباب خنده شده بود)، و رکود اقتصادی شدید در آمریکای دهه 1920 و 1930؛ و بحران اقتصادی سال‌های 2007 به بعد در آمریکا؛ بحران در اقتصاد هند در اواخر دهه 1980 تا رسیدن به دوران اصلاحات در اوایل دهه 1990، و بحران اقتصادی در شرق آسیا سال 1997 همه نمونه‌هایی از گیر افتادن کشورها در مصائب اقتصادی است.

✅ همه کشورهایی که مثال زدم از دل این بحران‌های اقتصادی بیرون آمدند و امروز اقتصادهای نسبتاً قدرتمندی دارند: آلمان، هند، کره جنوبی، آمریکا و ترکیه. بحران‌های اقتصادی را می‌توان با سیاست‌های درست، به رسمیت شناختن علم اقتصاد و فرایندهای درست سیاست‌گذاری عمومی و افزایش ظرفیت حکمرانی درمان کرد. خسارتی اما هست که جبران ناپذیر است یا جبرانش مستلزم ده‌ها یا صدها سال زمان است: خسارت محیط‌زیستی. کشوری اگر ظرفیت زیست‌پذیری خود را حفظ کند و با کم‌دانشی، رانت و فساد، آتش به منابع آب، خاک، تنوع زیستی و هوای خود نکشد؛ می‌تواند به اتکای ظرفیت زیست‌پذیری و منابع خود، اقتصادش را بازسازی کند (البته با سختی و دشواری) و دوباره قدرتمند باشد.

✅ آب، خاک، تنوع زیستی و هوا که نابود شود، امکان زیست از بین می‌رود و دیگر جایی برای سیاست‌گذاری درست، فعالیت اقتصادی و شکل‌گیری تمدن باقی نمی‌ماند. آن‌چه امروز ما را تهدید می‌کند، همین خطر است. خطرناک‌تر آن‌که «دست دراز و عقل کوتاه» ما، و «صدای ضعیف و زبان کوتاه» محیط‌زیست با هم درآمیخته‌اند تا به نقطه بی‌بازگشت، به لحظه‌ای که ظرفیت زیست‌پذیری در سرزمین ایران تضعیف می‌شود نزدیک شویم. ما همه سازوکارهای لازم برای بهره‌کشی بی‌رحمانه از محیط‌زیست را تدارک دیده‌ایم.

✅ نفت‌ و گاز ارزان در طول چند دهه استفاده از فناوری غیربهره‌ور را توجیه کرده، ساختن خانه‌های هدردهنده انرژی را ممکن ساخته، سیاست‌های حمل و نقل پرمصرف و آلوده‌کننده را تسهیل نموده، و الگوهای مصرف اسراف‌آمیز را در ما نهادینه ساخته است. توهم فراوانی و قیمت نداشتن و فقدان ارزش اقتصادی آب و خاک، سلطه حماقت‌آمیز ما بر منابع آب و خاک را عقلانی جلوه داده، گسترش غیرکارشناسانه کثیری سازه‌های آبی غیرکارشناسی، کشاورزی غیربهره‌ور، صنایع آلوده‌کننده آب و خاک و هر عمل اقتصادی غیرموجه برای محیط‌زیست را مشروع ساخته است.

✅ دست دراز ما در کیسه گشاد محیط‌زیستی که خداوند با گشاده‌دستی در اختیارمان نهاده جولان داده و یادمان‌های بی‌اخلاقی و غارت محیط‌زیست ساخته‌ایم. خانه‌های غیراستاندارد، خودروهای پرمصرف، کارخانجات آلوده‌کننده، مناطف حفاظت‌شده و پارک‌های ملی تخریب‌شده، اراضی طبیعی و جنگل‌هایی که به حریم آن‌ها تجاوز شده، آبخوان‌های نابودشده، رودخانه‌های خشکیده، تالاب‌های نمک‌زار شده فروچاله‌هایی که چهره زمین را هولناک و زشت ساخته‌اند، یادمان‌های کردار زشت و عقلانیت کوتاه، و زبان‌های دراز، طمع‌های لجام‌گسیخته و حکمرانی و سیاست‌گذاری ناکارآمد ماست. برخی از آن‌چه را هم که نساخته‌ایم نشانه کردار زشت ماست. ناکامی در توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و بادی هم که به دلیل همین شیوه زیست ما ساخت‌شان به‌صرفه نیست اما دنیا آن‌ها را با شتاب توسعه می‌دهد، نشانه نادرستی کردار، سیاست‌گذاری و کاستی نظام تدبیر ماست.

✅ دست‌بردار هم نیستیم. مصوبات، قوانین و پول‌های بیشتری را هم در خدمت این دست‌درازی و کوتاه‌عقلی نسبت به محیط‌زیست قرار می‌دهیم. طرح‌های ضدمحیط‌زیست برای استقرار صنایع در نقاط نامناسب تصویب می‌کنیم، مدارس را از پرداخت هزینه آب و برق معاف می‌کنیم تا به جای الگوی زیستن صحیح با آب و انرژی به کودکان، گشاده‌دستی در مصرف را بیاموزانیم، و بر تکرار هر اشتباهی که در گذشته مرتکب شده‌ایم اصرار می‌ورزیم. «درازدستی‌ و کوتاه‌عقلی»‌های ما در حق آب، جنگل، کوه و دریا هم پایان ندارد.

✅ تورم‌ها، رکودها و عقب‌ماندگی فناوری به شرط عقلانیت و احترام نهادن به علم، حقوق انسانی، قانون و واقع‌بینی درمان شده‌اند؛ اما تمدن‌هایی که محیط‌زیست‌شان را نابود کردند، به تاریخ پیوستند. وقت برای اصلاح «درازدستی و کوتاه‌عقلی»ها هنوز هست؛ اما چون دیر شود، محیط‌زیست، دست‌ و زبان و طمع درازمان را با خشونت و فلاکت کوتاه خواهد کرد. عقل را فرابخوانید و عاقلان را میدان دهید.

(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad

https://t.me/IR_S_S
عوارض «دخل ریالی» و «خرج دلاری»
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ هنرمندی از سینمای ایران در مصاحبه‌ای درباره دستمزدش برای یک فیلم، زندگی خانواده‌اش در آمریکا، یک میلیون و چهارصد هزار فالوور اینستاگرامش و هشتاد میلیون ایرانی جملاتی می‌گوید که جنجالی می‌شود. او می‌گوید که هشتاد میلیون ایرانی در مقابل آن‌که خم به ابروی فرزندش در آمریکا بیاید چیزی نیست؛ و یک میلیون و اندی فالوور را هم در مقابل دغدغه فرزندش به هیچ می‌گیرد.

✅ حرف‌هایش باعث نقدهای بسیار شده اما فکر می‌کنم این بخش از حرف‌های جنجالی او می‌تواند فقط بخشی از یک واکنش عصبی به فشارها باشد و او به مانند ایرانیان دیگر، وطنش را دوست دارد و چنان نیست که هشتاد میلیون ایرانی را مهم تلقی نکند. منصف باشیم، لحظاتی بوده که هر کدام از ما وطن را از فرط درماندگی یا عصبانیت ناسزا گفته‌ایم، البته توجیه ندارد.

✅ جمله‌ای در مصاحبه این هنرمند هست که رمزگشایی آن بسیار مهم است. او می‌گوید من زیر بار ده هزار دلاری که هر ماه باید برای خانواده‌ام بفرستم درمانده شده‌ام. قصدم از تحلیل این جمله ایشان، ابداً نقد کردار و سبک زندگی فردی این هنرمند نیست، زندگی هر کسی به خودش ربط دارد، بلکه می‌خواهم از پدیده‌ای اجتماعی و سیاسی که بر این کشور تأثیرات بزرگ می‌گذارد بنویسم.

✅ خانواده‌های بسیاری در ایران هستند که فرزندان خود را برای تحصیل و زندگی بهتر به خارج از کشور فرستاده‌اند. برخی از این فرزندان با استعداد و توانمندی خود بورس تحصیلی گرفته‌اند یا کسب و کاری دارند و خانواده وابسته نیستند، اما کثیری وابسته‌اند. فرستادن فرزند به خارج توانمندی مالی قابل توجهی می‌خواهد و چنین خانواده‌هایی اغلب در طبقه متوسط و بالایی قرار دارند و از مدیران ارشد و میانی دولت، نمایندگان مجلس، قضات، استادان دانشگاه، مالکان و مدیران شرکت‌های خصوصی، اعضای هیئت مدیره شرکت‌های دولتی و خصولتی، پزشکان و هنرمندان مشهور هستند.

✅ ویژگی این مشاغل، توانایی کسب درآمد قابل توجه، بیشتر از درآمد معمول و قانونی این گونه مشاغل، از مسیرهای مشروع و نامشروع است. هر کدام از گروه‌هایی که برشمردم می‌توانند به شکل مشروع، بیشتر کار کنند (پزشکی که بیشتر در مطب کار می‌کند یا چهار عمل جراحی بیشتر انجام می‌دهد و الی آخر). این‌ها قادرند چندشغله هم بشوند و برای مثال مدیریت دو سه شرکت را بر عهده گیرند و در چند سازمان خدمت کنند. این گروه‌های شغلی هم‌چنین قادرند از مسیرهای نامشروع کسب درآمد کنند.

✅ مدیر دولتی می‌تواند پروژه غیرکارشناسی را تصویب کند، نماینده مجلس می‌تواند برای فلان پیمانکار لابی کند، استاد دانشگاه می‌تواند برای گرفتن فلان پروژه دست به کارهای غیراخلاقی بزند، پزشک می‌تواند تقاضای القایی ایجاد کند و بیمار را برای جراحی غیرضروری راهی بیمارستان سازد، و قاضی هم دستی به سر و روی پرونده بکشد و وجدانش را چند روزی به تعطیلات بفرستد، و همین‌طور الی آخر.

✅ صاحبان این مشاغل که برشمردم، به ابزارهایی برای تأثیرگذاری بر سیاست‌ها، برنامه‌ها و اقدامات دسترسی دارند. حقوق اغلب مدیران ارشدی که در چنین مشاغلی قرار دارند – به استثنای برخی مشاغل آزاد نظیر پزشکان – اگر حدود 15 میلیون تومان در ماه باشد (یعنی 180 میلیون تومان در سال)، و لازم باشد فقط ماهی 5 هزار دلار (نه ده هزار دلار آن هنرمند) برای خانواده ارسال کنند، بدان معناست که سالی 420 میلیون تومان کسری خواهند داشت (با احتساب دلار ده هزار تومان). این میزان کسری سه نوع فشار بر نظام سیاست‌گذاری و اجرا وارد می‌کند: 1. مدیران ارشد و میانی تحت فشار عصبی تأمین کسری درآمد قرار می‌گیرند؛ 2. فشار بر ظرفیت و توانمندی مدیران به‌واسطه چندشغله شدن و کاهش کارآیی آن‌ها وارد می‌کند؛ 3. فشار و زمینه برای میل به کسب درآمد نامشروع و اعمال نفوذ فسادانگیز بر سیاست‌ها، پروژه‌ها، قراردادها و الی آخر پدید می‌آورد.

✅ پدیده تحصیل فرزندان طبقه متوسط در خارج از ایران، به معنای «دخل ریالی و خرج دلاری» برای این طبقه است، و باعث فشار بر مغز والدین خود می‌شوند تا به هر طریقی فرزند دلبند را تأمین کنند و بدین گونه تمرکز بوروکرات‌ها و مغزهای مدیریتی و کارشناسی به عوض تمرکز بر امور مملکت، احتمالاً بر کسب درآمد از طرقی نامعقول و ناسالم متمرکز خواهد شد. پیدایش شرایطی در کشور که مسبب فشار برای فرستادن فرزندان به خارج است، خسارتش فراتر از فرار مغزها و خالی شدن کشور از نیروی انسانی است، نظام سیاست‌گذاری به شکل غیرمستقیم عقلانیت و سلامت نظام سیاسی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
✅ (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.) @fazeli_mohammad
دو گانگی‌های دغدغه‌های مردم و مسئولین
)محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
مصاحبه‌ای با هفته‌نامه تجارت فردا انجام دادم که با عنوان «از دوگانگی شناختی تا تعارض منافع: ریشه‌های تفاوت دغدغه‌های مردم و مسئولان» در شماره 287 این نشریه در تاریخ 7 مهر 1397 منتشر شده است. اصل مصاحبه را می‌توانید در این لینک مشاهده کنید (https://bit.ly/2PuPgby).
------------------------------------------------------
✅ من به وجود شکاف بین اولویت‌های مسئولان و مردم باور دارم و معتقدم این شکاف نه‌تنها در جزئیات که بعضا در کلیات هم هست. دو متغیر تاثیرگذار در اولویت‌بندی‌های متفاوت عبارتند از «شناخت‌ها»ی فرد و «منافع» او؛ یعنی اولا آنچه فرد می‌داند و ثانیا آنچه منافع او را تامین می‌کند بر اولویت‌بندی مؤثرند. شناخت مردم عمدتاً مبتنی بر زندگی روزمره‌شان است. اصولا ضرورتی ندارد که عموم مردم تحلیلی علمی از وضعیت داشته باشند؛ مردم زندگی می‌کنند و بر اساس زندگی ملموس خود ممکن است سوالاتی داشته باشند. البته آنان معمولا علاقه‌ای به دانستن علت‌ها ندارند و فقط وقتی تحت فشار شدید قرار می‌گیرند، به دنبال چرایی مشکلات می‌روند.

✅ مسئولان به اقتضای آن بخش از زندگی‌شان که مانند بقیه شهروندان است، خیلی چیزها درباره زندگی روزمره می‌دانند، اما شناختی که حاصل زندگی حرفه‌ای‌شان به عنوان مقام سیاسی است، فضای فکری متفاوتی برای آنها ایجاد می‌کند.

✅ مسئولان دچار نوعی «دوگانگی شناختی» هستند. هرکس با مقامات ارشد سیاسی کار کرده باشد، می‌داند که برخی از آن‌ها در درون و بیرون جلسه دو روی متفاوت دارند. من این نوع مسئولان را تحت عنوان «جلّاسان گردگو» مفهوم‌سازی کرده‌ام. یعنی مسئولانی که در جلسات متعدد شرکت می‌کنند و در این جلسات نه بر اساس دیدگاه‌های خود، بلکه بر اساس شناخت بوروکراتیک حاصل از فضای درون قدرت سیاسی و بوروکراتیک حرف می‌زنند؛ چیزهایی را می‌پذیرند که به آن باور ندارند و چیزهایی را انکار می‌کنند که شخصا قبول دارند. آن‌ها در فضای ابهام‌آلود، به دوگانگی شناختی و زیست دوگانه می‌رسند.

✅ در بوروکراسی ما ویژگی‌هایی مثل سیطره خطوط قرمز، نبود آمار و داده‌های متقن، ضعف کارشناسی و... وجود دارد. در نتیجه اغلب تصمیم‌گیران ارشد درگیر زیست دوگانه هستند. از سوی دیگر دولت ما (به معنای حاکمیت)، در درون خود موجودیتی بی‌طرف نیست. این در حالی است که یکی از نشانه‌های کیفیت حکمرانی، بی‌طرفی است.

✅ واقعیت این است که دولت و کلیت حاکمیت در ایران به جهات مختلف بی‌طرف نیست: نه بی‌طرفی ایدئولوژیک دارد، نه بی‌طرفی طبقاتی، نه بی‌طرفی قشری، نه بی‌طرفی فرهنگی و نه بی‌طرفی اقتصادی. یعنی افرادی برای کلیت کشور تصمیم می‌گیرند که دچار تعارض منافع‌اند و در واقع در حال تصمیم‌گیری برای منافع خود هستند.

✅ مسئولان برای رسیدن به دیدگاه‌های متفاوت باید شناخت‌های خود را با جامعه به اشتراک بگذارند، اما در ایران مکرراً دیده‌ایم که بخش خصوصی یا گروه‌های تخصصی گزارشی منتشر می‌کنند و نسبت به یک وضعیت خاص هشدار می‌دهند، روز بعد فلان مقام مسئول سخنرانی می‌کند و می‌گوید اتفاقاً در این عرصه در جهان پیشرو هستیم و هیچ مشکلی نداریم.

✅ مساله بعدی مناقشاتی است که قبلا به آنها اشاره کرده‌ام؛ مثل مناقشه آرمان‌گرایی و زندگی‌طلبی. آرمان‌گرایان البته زندگی‌طلب هم هستند و زندگی‌طلب‌ها هم به نوعی آرمان‌گرا هستند ولی گاه تفاوت در راهبردها و روش‌ها است. به عنوان مثال زندگی‌طلب‌ها روی رسیدن به آرمانی تاکید می‌کنند که قابل تحقق باشد، نه دور از دسترس. یعنی برای رسیدن به آرمان‌ها، قائل به حرکت پله‌پله و مرحله‌ای هستند.

✅ یکی از پیامدهای جدی این شکاف بین اولویت‌های مردم و مسئولان، کاهش فزاینده اعتماد است. وقتی اعتماد کاهش پیدا کند، امکان همکاری کم می‌شود. این در حالی است که توسعه حاصل همکاری میان دولت و مردم است. دومین پیامد این شکاف، تولید نوعی بی‌انگیزگی است. حتی اگر حکومت به گمان خود در حال حرکت به سمت منافع مردم باشد، ولی ادراک مردم این باشد که حرکت حکومت در مسیر خواست و منافعشان نیست، بی‌انگیزه می‌شوند.

✅ اولین راهکار گشودن زبان گفت‌وگو است: نشان دادن آزادی در فرایند گفت‌وگو، طرح مسائل واقعی، شفاف‌سازی و دادن پیام‌های کوچک از سوی طرفین -که البته باید از طرف حاکمیت آغاز شود. حاکمیت با چند سیگنال کوچک می‌تواند نشان دهد که قصد دارد بازی جدیدی را آغاز کرده و شکاف‌ها را کم کند.
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.) @fazeli_mohammad
https://t.me/IR_S_S
Forwarded from اتچ بات
‍ ‍ ‍ روایت خوف‌انگیزی از حاشیه
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✳️ فیلم‌هایی که شما را از زندگی خودتان جدا کنند و به دنیای دیگرانی ببرند که خیلی از شما دورند و شاید هیچ‌گاه به زندگی آن‌ها فکر نکرده‌اید زیاد نیستند. «مغزهای کوچک زنگ‌زده» به نویسندگی و کارگردانی هومن سیدی از همین جنس فیلم‌هاست. فیلم شما را به دنیای آدم‌هایی می‌برد که برای زندگی اکثریت جامعه ناشناخته‌اند، و شیوه‌ای از فکر کردن در میان آن آدم‌ها را تصویر می‌کند که برای بخش عظیمی از جامعه غریب است.

✳️ «مغزهای کوچک زنگ‌زده» روایت خوف‌انگیزی از زیستن در حاشیه، در منتهای فقر، در سایه آسیب اجتماعی و به دور ماندن از آموزش و چگونگی برآمدن تعصب کور از دل این شیوه زیست است. شما هیچ وقت از خودتان پرسیده‌اید زندگی کردن در حاشیه، در سایه کسب درآمد از «آشپزخانه» (جایی که در آن مواد مخدر صنعتی مثل شیشه تولید می‌شود)، و در جایی که کودکان بی‌سرپرست نگهداری می‌شوند تا وقتی بزرگ‌تر شدند برای تولید و توزیع مواد مخدر به‌کار گرفته شوند چگونه است؟ فیلم روایتی از این گونه زیستن است.

✳️ روابط اجتماعی در حاشیه چگونه است؟ رانده‌شدگان به حاشیه جامعه چگونه حق‌شان را از متن جامعه می‌گیرند؟ اخلاق در حاشیه چگونه تعریف می‌شود؟ هومن سیدی برای همه این‌ها پاسخ‌هایی دارد. فیلم هومن سیدی اما روایت «حاشیه در حاشیه» هم دارد.

✳️ زن، حاشیه‌ای در حاشیه است. زن در همان حاشیه‌ای که خودش در فقر و فلاکت دست و پا می‌زند، حاشیه‌ای بر دنیای خشن مردانه است، اوست که قربانی تعصب کور برآمده از زیست حاشیه‌ای می‌شود.

✳️ «مغزهای کوچک زنگ‌زده» روایتی است که یکی از مسیرهای خیزش ذهنیت داعشی را هم نشان می‌دهد. ذهنیت داعشی بیش از آن‌که بر قرائتی از دین بنا شده باشد، پایه‌اش مشروع پنداشتن خشونت برآمده از تعصب است و فیلم تصویری واقع‌گرایانه از سازوکارهای اجتماعی پیدایش ذهن و عمل خشونت‌آمیز ارائه می‌کند. فیلم نسبت بین بیکاری، فقدان مسکن باکیفیت، فقدان آموزش و پیدایش خشونت را به‌خوبی کاوش می‌کند.

✳️ «مغزهای کوچک زنگ‌زده» بی‌شباهت نیست به تصویری که فیلم «ابد و یک روز» از حاشیه ارائه می‌کند و اتفاقاً در آن‌جا هم زن «حاشیه‌ای بر حاشیه» است و بازی نوید محمدزاده در هر دو فیلم در نقشی کم‌وبیش قابل مقایسه، هر دو فیلم را به روایت‌هایی مکمل از حاشیه بدل می‌کند. نکته مهم اما راهی است که جامعه ایران در حاشیه و روایت کردن آن پیموده است.

✳️ «اجاره‌نشین‌ها» ساخته داریوش مهرجویی، یکی از مهم‌ترین فیلم‌هایی است که در ایران بعد از انقلاب به نوعی به حاشیه شهر و کیفیت سکونت و مسکن می‌پرداخت (البته معانی دیگری هم برای فیلم برشمرده‌اند). هنرمندان را اگر بیان‌کننده روایتی از وضع جامعه لحاظ کنیم، به این نکته می‌رسیم که داریوش مهرجویی در بیان وضع حاشیه، روایتی نه تلخ و نه آسیب‌زده، بلکه مسأله‌دار ارائه می‌دهد. روایت مهرجویی از حاشیه، بیان امری سرطانی‌شده، خوفناک یا به غایت غیراخلاقی نیست. فیلم‌ها به «ابد و یک روز» و «مغزهای کوچک زنگ‌زده» که می‌رسند، تصویر حاشیه‌ای غرق در آسیب، خشونت و بی‌اخلاقی و تعصب ارائه می‌کنند. این البته همه حاشیه نیست و حتماً حاشیه هم وجوه مثبتی برای روایت دارد، لیکن این گذار از «اجاره‌نشین‌ها» به «مغزهای کوچک زنگ‌زده» معنادار و هشداردهنده است.

✳️ «مغزهای کوچک زنگ‌زده» روایتی هنری از موضوعی اقتصادی، جامعه‌شناختی و سیاسی است که می‌توان دیدن آن‌را به همه توصیه کرد. ساعت‌ها به فکر فرو می‌روید. مسئولین سیاسی و اقتصادی جامعه دیدن آن‌را بر خود واجب بدانند. فیلم روایت بخشی از جامعه ایران است اما نمونه‌ای از قربانیان این جامعه را به رخ می‌کشد، قربانی‌ای که از حاشیه به متن هجوم می‌برد.

✳️ (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad

https://t.me/IR_S_S
👍1
فوتبال مهم‌تر است یا مجلس؟
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ دو شبکه تلویزیونی در ایران به ورزش می‌پردازند. شبکه ورزش مختص پخش مسابقات ورزشی است و شبکه سه هم عمدتاً مسابقات ورزشی بالاخص فوتبال را «مستقیم پخش می‌کند.» برنامه «نود» پربیننده‌ترین برنامه تلویزیون هم به کنکاش در فوتبال و شفاف‌سازی همه ابعاد آن، از بررسی درستی تصمیم داوران تا پشت‌پرده قراردادهای بازیکنان، امور حکمرانی فوتبال (برنامه و اقدامات فدراسیون و سازمان لیگ) و بررسی تأثیرات هر تحولی در فوتبال اختصاص دارد. کارکرد برنامه نود، شفاف‌سازی است.

✅ شفاف‌سازی نه فقط در فوتبال بلکه برای کل کشور ضرورت دارد و یکی از جاهایی که باید شفاف شود مجلس شورای اسلامی است. شما به احتمال قریب به یقین با من هم‌عقیده هستید که مجلس مهم‌تر از لیگ فوتبال است و بنابراین شفاف‌سازی در امور مجلس (و البته سایر ارکان حکومت) مهم‌تر از شفاف‌سازی در فوتبال است. بیایید مجلس و فوتبال را مقایسه کنیم و به چند نتیجه برسیم.

✅ رأی داور فوتبال بر سرنوشت تیم‌ها و هواداران‌شان مؤثر است و چون رأی داور شفاف و جلوی چشم صدها هزار بیننده اعلام و در برنامه نود موشکافی می‌شود، بر سرنوشت داور اثر دارد. داور بد جریمه می‌شود و برای مسابقه‌های بعدی استفاده نمی‌شود. رأی نماینده مجلس هم بسیار بیشتر از رأی داور فوتبال بر زندگی مردم اثر می‌گذارد. شایسته است رأی نماینده شفاف باشد تا مردم بدانند چه کسی با چه ویژگی‌هایی به نمایندگی از آن‌ها در مجلس حضور دارد. شفافیت رأی نشان می‌دهد رأی‌دهنده، نماینده کیست؛ نماینده مردم یا نمایندگی‌کننده منافع دیگران؟ باید مشخص باشد که هر نماینده به کدام طرح‌ها و لوایح، چگونه رأی داده است.

✅ نماینده نه فقط در نطق‌ها و مصاحبه‌هایش، بلکه در یکی از مهم‌ترین لحظه‌های رفتار نمایندگی، یعنی در لحظه رأی دادن باید زیر نظر مردم باشد.

✅ مسابقه فوتبال پخش مستقیم می‌شود و مردم عملکرد بازیکنان را می‌بینند. چرا نباید مذاکرات کمیسیون‌های مجلس که مستقیماً بر سرنوشت و زندگی مردم اثر دارد به صورت مستقیم از تلویزیون پخش مستقیم شود؟ اگر بودجه صدا و سیما و منابع بیت‌المال را می‌شود برای پخش مسابقات فوتبال لیگ کشورهای اروپایی خرج کرد، چرا نشود این هزینه را برای پخش مستقیم مذاکرات کمیسیون‌های مجلس صرف کرد؟ اگر مذاکرات کمیسیون‌ها – مگر در موارد محرمانه – مستقیم پخش شود، نماینده مجلس و نمایندگان دولت حواس‌شان را جمع می‌کنند که حرف غیرکارشناسی نزنند، تا منافع مردم و نه منافع فلان گروه قدرتمند را اولویت بدهند.

✅ نماینده وقتی رأی مخفی داشته باشد و سخنانش در کمیسیون‌های مجلس به اطلاع مردم نرسد، می‌تواند در قبال رأی و سخنش بی‌مسئولیت شود. اگر متن لایحه و قانون را نخوانده باشد، و اگر استدلالش در مقابل مقامات دولتی استوار نباشد، هیچ ناظری برای آشکار شدن کاستی‌هایش مشاهده نمی‌کند. فقدان نظارت عمومی بر مجلس مسبب تضعیف‌ مسئولیت‌پذیری است.

✅ بهتر است ما هم راه بقیه کشورهای دنیا را در زمینه افزایش شفافیت مجلس پیش بگیریم. بسیاری از کشورها همان گونه که رسانه اختصاصی برای پخش زنده فوتبال دارند و چندین برنامه تلویزیونی هم به شرح و تفسیر فوتبال می‌پردازند، کانال‌های تلویزیونی، رادیویی و اینترنتی برای پخش جلسات مجالس خود دارند و آراء نمایندگان شفاف است. کانال‌های پخش فوتبال در دنیا اغلب پولی است و کانال پخش مذاکرات مجالس و دسترسی به آراء نمایندگان مجانی است. ما در این مسیر نیز معکوس رفته‌ایم. دسترسی به فوتبال مجانی و دسترسی به رأی نمایندگان و مذاکرات کمیسیون‌های مجلس ناممکن است.

✅ اگر به دنبال راهی برای بهبود کیفیت حکومت در ایران هستید که در نهایت به بهبود کیفیت زندگی شما هم منجر خواهد شد، به هر طریق که می‌توانید برای تصویب شفاف شدن رأی نمایندگان مجلس و اختصاص کانالی تلویزیونی یا اینترنتی برای پخش مستقیم مذاکرات جلسات کمیسیون‌های مجلس تلاش کنید. اگر می‌پسندید، این متن را به هر کسی که می‌شناسید ارسال کنید و از نمایندگان شهر و شهرستان خود بخواهید به طرح شفافیت آراء نمایندگان مجلس رأی مثبت دهند. مجلسی که شفاف باشد، می‌تواند از دیگر دستگاه‌ها نیز شفافیت مطالبه کند.

✅ (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)

#شفافیت_رأی_نمایندگان_مجلس

#مجلس_شفاف
https://t.me/fazeli_mohammad

https://t.me/IR_S_S
مهندسي و دموکراسي: داستان بخشي از بدبختي‌هاي ما
(محمد فاضلي – عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي)

✅ «دموکراسي نبايد پشت در آزمايشگاه متوقف شود.» اين جمله اولريش بِک جامعه‌شناس آلماني است. آيا مي‌خواهيد بدانيد بخش مهمي از علل آن‌که سرمايه‌هاي عظيم در اين کشور به توسعه نمي‌انجامند، پروژه‌هاي عظيمي ساخته مي‌شوند اما ما توسعه‌ نمي‌يابيم و برخي پروژه‌ها به عوض بهبود کيفيت زندگي، بدبختي به بار مي‌آورند چيست؟ پاسخ در اين جمله اولريش بِک نهفته است.

✅ انتخابات به ما امکان مي‌دهد که نمايندگان مجلس و رئيس‌جمهور را انتخاب کنيم (کاري به فرايند و کيفيت انتخاب ندارم). اين افراد بعد از آن‌که انتخاب شدند درباره زندگي ما تصميم‌هايي مي‌گيرند، و اين تصميم‌هاي‌شان درباره سرنوشت پول‌ها و منابعي است که به ما تعلق دارد. آن‌ها درباره پول نفت، منابع صندوق توسعه ملي، آب‌ها، خاک، جنگل، معادن، ميراث فرهنگي، و ما شهروندان اين سرزمين تصميم‌ مي‌گيرند. آن‌ها درباره فرزندان ما هم تصميم مي‌گيرند. شما تحت چه شرايطي به غريبه‌اي اجازه مي‌دهيد درباره فرزندتان تصميم بگيرد؟

✅ ما وقتي به غريبه‌اي – براي مثال پزشک يا مهندس ساختمان – اجازه مي‌دهيم درباره ما و خانواده‌مان تصميم بگيرد (براي مثال جراحي کند يا لوله‌کشي ساختمان ما را عوض کند) که به اندازه کافي توضيح بدهد، اسناد و مدارک نشان دهد، جواب آزمايشگاه را براي ما تشريح نمايد و بالاخره ما را متقاعد کند که آن‌چه انجام مي‌دهد به نفع‌مان است. اين حق را هم براي خودمان قائل هستيم که اسناد و مدارک را به متخصصان ديگر هم نشان دهيم و از درستي دلايلش مطمئن شويم. يک مرحله بالاتر اين است که مطمئن شويم آيا در علم پزشکي يا اصول مهندسي ساختمان (براي مثال طبق مقررات ملي ساختمان) آن‌چه پزشک يا مهندس توصيه مي‌کند درست هست يا نيست، و آيا آن‌ها با اطلاعات غلط دادن سعي نکرده‌اند ما را که غيرمتخصص هستيم بفريبند.

✅ کندوکاوي که براي اطمينان از درستي نظر پزشک يا مهندس انجام مي‌دهيم، يعني ما صرفاً به متخصص بودن آن‌ها قناعت نکرده و تلاش مي‌کنيم در فرايندي شفاف، با حضور ديگران (ساير متخصصان) به تصميمي درست برسيم. اين يعني ما نظر پزشک و مهندس را تحت نظارت ديگران هم قرار مي‌دهيم و آن‌را با معيارهايي مقايسه مي‌کنيم و اختيارات خود را پشت در آزمايشگاه و مطب پزشک يا کارگاه مهندس رها نکرده و خود را دربست به اراده آن‌ها نمي‌سپاريم.

✅ بخشي از بدبختي کشور از آن‌جا ناشي مي‌شود که ده برابر همان اختيار کوچکي را که بي‌حساب و کتاب به مهندس خانه‌مان نمي‌دهيم (که مثلاً درباره براي ما پنج ميليون خرج بتراشد)، بدون نظارت کافي به نمايندگان مجلس، مهندسان و مقامات دولتي و اداري واگذار کرده‌ايم. نمايندگان، اداري‌ها و مهندسان، براي سرمايه‌هاي ما تصميم مي‌گيرند. آن‌ها تصميم مي‌گيرند براي ما جاده بسازند (صرف‌نظر از اين‌که ما متقاضي جاده هستيم يا نيستيم)، تصميم مي‌گيرند براي ما سد بسازند (مهم نيست مسأله توسعه منطقه ما سد هست يا نيست)، درباره آموزش و پرورش نسخه مي‌پيچند (مهم نيست به سر بچه‌هاي ما چه مي‌آيد) و همين طور الي آخر. آن‌ها درباره تصميم‌هاي‌شان به ما توضيح نمي‌دهند، گزارش منتشر نمي‌کنند، و درباره آن پول‌هايي که به اختيار خودشان از کيسه ما برايش در رديف‌هاي بودجه چاله مي‌کنند، توضيح نمي‌دهند.

✅ دموکراسي ما – با همه نواقصش که کارکرد آن انتخاب مستقيم مقامات انتخابي و گزينش غيرمستقيم مقامات غيرانتخابي (بوروکرات‌ها) است – پشت در آزمايشگاه مهندسان، اتاق‌هاي مقامات اداري و جلسات تصميم‌گيري متوقف مي‌شود. رأي‌هاي ما را به داخل اين اتاق‌ها و آزمايشگاه‌ها راه نمي‌دهند. آن‌ها بعد از اين‌که به اسم نفع و خير ما تصميم گرفتند، جاده ساختند، لوله کشيدند، بتون ريختند، کوه را سوراخ کردند، آب را منتقل کردند، زمين‌ها را زير کشت بردند و جنگل‌ها را واگذار نمودند، صرف‌نظر از اين‌که اين کارها چقدر براي ما توسعه ايجاد کرده است، بر سرمان منت مي‌گذارند و به ازاي آن از ما رأي دوباره مي‌خواهند. آن‌ها خود را موظف به توضیح دادن شفاف درباره تصمیم‌ها نمی‌دانند.

✅ آن دموکراسي‌ انتخاباتی که پشت در آزمايشگاه متوقف شود و به داخل اتاق تصميم رسوخ نکند، از تصميم‌ها و عواقبش به مردم اطلاع ندهد و شفاف نسازد که در هر تصميمي، معيارهاي علمي و کارشناسي رعايت مي‌شود، نه سليقه‌هاي سياسي و منافع نامشروع، و حداقل تضمين ندهد که معيارهاي نظام فني و اجرايي کشور کاملاً مبنا قرار مي‌گيرد، توسعه نمي‌آفريند. دموکراسي درون آزمايشگاه را مطالبه کنيم.

✅ (اين متن را اگر مي‌پسنديد، براي ديگران نيز ارسال کنيد.)
✳️ http://t.me/fazeli_mohammad

✳️ http://t.me/IR_S_S
من به رئیس‌جمهور چه گفتم
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

این نوشته در روزنامه ایران روز چهارشنبه دوم آبان 1397 منتشر شده است.
-----------------------------------------

✅ رئیس‌جمهور روز سه‌شنبه میزبان نزدیک به سی نفر از اصحاب علوم اجتماعی ایران بود. جلسه حدود سه ساعت طول کشید و قریب به دو تا سه دقیقه زمان من برای گفتن حرف‌هایم بود. حرفم را در چند گزاره مشخص و در پاسخ به سؤال ایشان که پرسیدند تبیین شما از وضع موجود و بانشاط نبودن جامعه ایران چیست ارائه کردم.

✅ اول، ایران کشوری متوسط در بین کشورهای جهان است، با دست‌آوردها و کاستی‌هایش، که نه سوئیس است و نه سومالی. اگر وقت کافی داشتم ادامه می‌دادم که هیچ سیاستمدار و اندیشمندی هم نباید تلاش کند کشور را به یکی از این دو قطب بچسباند و دست‌آوردها و کاستی‌ها را بیشتر و بزرگ‌تر از واقعیت تصویر کند.

✅ دوم، ما ایرانیان از زمان انقلاب مشروطه تاکنون به دنبال ساختن دولت مدرن بوده‌ایم. دولت مدرن حداقل دو پایه دارد. پایه اول، کارآمدی در حکمرانی نظیر اثربخش بودن در بهبود کیفیت زندگی مردم و حل مسائل‌شان و مبارزه با فساد. پایه دوم دولت مدرن، به‌رسمیت شناختن گروه‌های اجتماعی است. گروه‌های اجتماعی در دولت مدرن دیده می‌شوند، صدا دارند و نادیده گرفته نمی‌شوند. دولت مدرن شمولیت دارد. حکومت در ایران هر بار گروه‌هایی را نادیده می‌گیرد، می‌راند و صدای‌شان را نمی‌شنود.

✅ سوم، اقدامات دولت و حکومت دائم گروه‌های نادیده و ناشنیده ایجاد می‌کند. زنان، جوانان، سلبریتی‌ها، فقرای شهری، گروه‌های شغلی مختلف و همین طور الی آخر، بر شمار نادیده‌گرفته‌شدگان افزوده می‌شود. سیاست‌ها، برنامه‌ها و پروژه‌های دولت‌ها هم همین نقش را ایفا می‌کنند.

✅ چهارم، سیاست‌ها، برنامه‌ها و اقدامات دولت‌ها بدون ارزیابی تأثیرات اجتماعی آن‌ها انجام می‌شود، فرقی هم نمی‌کند ساختن سد باشد یا اجرای هدفمندی یارانه‌ها یا اجرای طرح کارت یا کوپن سوخت. بنابراین به دولت دستور دهید که پی‌آمدهای اجتماعی اقدامات خود را ارزیابی کنند و اصحاب علوم اجتماعی متخصصان این کار هستند.

✅ پنجم، ما دو مسیر پیش رو داریم. مسیر اول آن‌که «آینده به مردم بفروشیم» و مسیر دوم این‌که «آینده مردم را بفروشیم.» نظام سیاسی و با ایفای نقش مهم دولت است که تعیین می‌کند آن‌چه انجام می‌شود «آینده فروختن به مردم» است یا «آینده مردم را فروختن». اعتماد وقتی خلق می‌شود که مردم احساس کنند نظام سیاسی آینده‌ای تضمین‌شده را به ایشان می‌فروشد.

✅ (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
✅ http://t.me/fazeli_mohammad

✅ http://t.me/IR_S_S
Forwarded from اتچ بات
‍ ملزومات مواجهه با بحران‌های ایران
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ دکتر محمد مالجو و من روز 29 مهرماه 1397 در دانشگاه تربیت مدرس، درباره بحران‌های اقتصاد سیاسی ایران و ملزومات مواجهه با این بحران‌ها سخن گفتیم. «جامعه ناآرام و بحران‌های پیش رو» عنوان این نشست بود. محمد مالجو در این نشست شش بحران ایران را به شرح زیر ذکر کرد.
- بحران نابرابری در ثروت، درآمد و مصرف
- بحران اختلال در بازتولید نیروی اجتماعی کار
- بحران رابطه انسان و طبیعت (بحران محیط‌زیست)
- بحران ضعف تولید کالاها و خدمات
- بحران تقاضای ناکافی برای همان تولید ضعیف، در داخل و بازار بین‌المللی
- بحران انباشت‌زدایی و خروج سرمایه
✅ من نیز عطف به بحران‌هایی که محمد مالجو برشمرد، شرحی بیشتر بر بحران محیط‌زیست و ملزومات مواجهه با این بحران‌ها را تشریح کردم. این سخنرانی را در فایل زیر می‌توانید بشنوید. سخنرانی محمد مالجو را هم می‌توانید در کانال او که لینک آن‌را در زیر قرار داده‌ام، گوش کنید.

✅ (این سخنرانی را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
✅ https://t.me/fazeli_mohammad

✅ https://t.me/mmaljoo
Forwarded from اتچ بات
‍ متخصصان انقلابي چه در سر داشتند؟ گزارشي که هيچ‌گاه نخوانده‌ايد
(محمد فاضلي – عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي)
✅ انقلاب ايران در 22 بهمن 1357 پيروز مي‌شود. مهدي بازرگان نخست‌وزير در فروردين 1358 سمت «وزير مشاور در طرح‌هاي انقلاب» را ايجاد مي‌کند و اساسنامه شوراي عالي طرح‌هاي انقلاب هم به تصويب هيئت دولت مي‌رسد. اين شوراي عالي قرار است طرح کلي نظام‌هاي تشکيل‌دهنده جامعه ايران براي رسيدن به اهداف جمهوري اسلامي را ارائه کند.
✅ شوراهايي ذيل شوراي عالي طرح‌هاي انقلاب تشکيل مي‌شود و 195 نفر از متخصصان کشور با صرف 4000 ساعت وقت «گزارش مقدماتي سياست‌هاي اقتصادي و اجتماعي جمهوري اسلامي ايران» را در مرداد 1358 (وقتي هنوز قانون اساسي تدوين نشده) ارائه مي‌کنند که در روزنامه کيهان هم منتشر مي‌شود. شوراهاي نُه‌گانه ديگري هم در آبان 1358 تشکيل مي‌شوند و با مشارکت 51 نفر از متخصصان کشور، گزارشي نيمه‌نهايي از سياست‌هاي اقتصادي و اجتماعي جمهوري اسلامي ارائه مي‌دهند.
✅ بوروکرات‌هاي انقلاب سياست‌ها و برنامه‌هايي براي بازه‌هاي کوتاه‌مدت (2 ساله)، ميان‌مدت (8 تا 12 ساله) و بلندمدت (12 تا 16 ساله) تدوين مي‌کنند و 240 نفر متخصص در تهيه گزارش نهايي شرکت مي‌کنند. مهدي بازرگان که ديگر نخست‌وزير نيست، از طريق شوراي انقلاب بر تهيه گزارش نظارت دارد. گزارش نهايي در ارديبهشت 1359 در 256 صفحه تحت عنوان «سياست‌هاي توسعه و تکامل جمهوري اسلامي ايران: اقتصادي-مالي، اجتماعي-فرهنگي، فضايي-کالبدي» از سوي دفتر طرح‌هاي انقلاب نخست‌وزيري منتشر مي‌شود.
✅ فايل اين گزارش را مي‌توانيد در ذيل همين يادداشت دريافت کنيد. ترديد ندارم که اکثريت قاطع ايرانيان، بوروکرات‌ها و برنامه‌ريزان اقتصادي و اجتماعي ايراني هيچ‌گاه اين گزارش را نخواهنده‌اند، اما اين گزارش چه اهميتي دارد؟ چرا امروز در 40 سالگي نظام جمهوري اسلامي ايران بازخواني جمعي اين گزارش مهم است؟ اهميت اين گزارش حداقل در چند نکته است.
✅ اول، شاکله اصلي گزارش قبل از اشغال سفارت آمريکا تهيه و منتشر شده و چندين ماه پيش از شروع جنگ در شهريور 1359 منتشر شده است، بنابراين روايتي از اهداف متخصصان جامعه ايران اول انقلاب از اهداف توسعه است، پيش از آن‌که تحت تأثير شديد تنش در سياست خارجي يا جنگ قرار گيرد.
✅ دوم، تهيه‌کنندگان گزارش وضع کشور و جامعه در آغازين سال‌هاي نظام جمهوري اسلامي ايران را تشريح کرده‌اند و براي مثال در صفحه 198 درباره وضع مالکيت نوشته‌اند «عدم وجود سياست روشن در رابطه با انواع مالکيت در جامعه باعث شده است که محيطي مملو از عدم اطمينان، تجاوز به حقوق افراد و بي‌بند و باري به‌وجود آيد. اين خود بزرگ‌ترين سد راه به‌راه افتادن چرخ‌هاي اقتصاد کشور است. ... روابط ناسالم کارگر و کارفرما، کارآيي واحدهاي توليدي را به نازل‌ترين سطح رسانده است ... سرمايه‌گذاري در کارهاي توليدي و خدمات حتي در سطوح کوچک نيز به‌خاطر عدم اعتماد به آينده متوقف شده است.» اين گزارش نگاه متخصصان بوروکراسي، دانشگاهيان و تکنوکرات‌هاي ايراني به ايران بعد از انقلاب را نشان مي‌دهد.
✅ سوم، گزارش نشان مي‌دهد اهداف تکنوکرات‌ها و بوروکرات‌ها براي آينده ايران چه بود. گزارش تصويري از ضرورت‌هاي کشور از نظر متخصصان در سال 1358 را نشان مي‌دهد و براي مثال در صفحه 138 آمده «بررسي‌هاي لازم براي تجديدنظر در خطوط هوايي خارجي با ديد گسترش اين خطوط در سطح بين‌المللي و منطقه‌اي هر چه زودتر صورت گيرد.» و درخصوص خطوط ريلي مقرر شده بود «تمام خطوط مدرنيزه و برقي شده و اين امر در ميان‌مدت (8 تا 12 سال) پايان يابد.» (ص. 140)
✅ چهارم، اين گزارش براي شناخت نگاه اولين برنامه‌ريزان اقتصادي، اجتماعي و سياستي بعد از انقلاب به جهان، ايران، توسعه، عدالت، آزادي، مالکيت و همه مقولات مهمي از اين دست،‌ اهميت دارد. قضاوت کردن درباره امروز جامعه ايران بعد از چهل سال، نيازمند ارزيابي تفکرات نخبگان آن روز درباره همه اين مقولات است. پرسش مهم اين است که از کجا، با چه انديشه‌هايي، چه ادراکي از جهان و ايران، و با هدف رسيدن به چه چيزهايي آغاز کرديم و در سايه اين شناخت مي‌توان اکنون را درست‌تر ارزيابي کرد.
✅ «گزارش نهايي سياست‌هاي توسعه و تکامل جمهوري اسلامي ايران» براي درک اين‌که از کجا آغاز کرديم، برخي چه مي‌انديشيدند، اکنون کجا هستيم، چرا به برخي اهداف نرسيديم و ارزيابي فاصله بين آن‌چه در ذهن متخصصان بود و آن‌ مسيري که پيموده شد، مهم است. چهل سالگي زمان بازخواني گذشته است و اين گزارش ما را به همين بازخواني دعوت مي‌کند.
✅ (اين متن را اگر مي‌پسنديد، براي ديگران هم ارسال کنيد.)
https://t.me/fazeli_mohammad
https://t.me/IR_S_S
سیاست_های_توسعه_و_تکامل_جمهوری_اسلامی.pdf
16.3 MB
متخصصان انقلابی چه در سر داشتند؟ گزارشی که هیچ گاه نخوانده اید. @fazeli_mohammad
راه‌پیمایی اربعین: نگاهی متفاوت
امیر هاشمی مقدم، دانشجوی باهوش و درسخوان اولین کلاس درس دانشگاه من در سال 1381 بود. او عاشق ایران است و سال‌ها روی شیشه عقب ماشین‌اش نوشته بود «چو ایران نباشد تن من مباد» و با آن همه ایران را وجب به وجب گشت تا بداند عاشق چیست. انسان‌شناس است و عاشق سفر، و از افغانستان تا مغولستان و آسیای میانه هر کجا که نشانی از ایران و زبان فارسی باشد، جست‌وجو کرده است. عشق ایران در او موج می‌زند. تخصص او انسان‌شناسی گردشگری است. این‌ها را نوشتم تا متن زیر را که می‌خوانید بدانید آدم عاشق ایران آن‌را نوشته است. دوست داشتید به کانال او (https://t.me/moghaddames) هم سر بزنید.
---------------------
مهربان‌تر از ما با خودمان
امیر هاشمی مقدم
✅ برای نخستین بار به پیاده‌روی اربعین آمدم. درباره آنچه دیدم و تجربه کردم به زودی خواهم نوشت (فعلا با گوشی بیش از این دشوار است و تا چند روز دیگر هم در سفر خواهم بود). اما آنچه در این چند روز بیش از هر چیز دیگر توجهم را جلب کرد، شیوه نگاه عراقی‌ها به ایرانیان بود. از همان مرز که وارد می‌شوی، با نگاه و سخن و مهمان‌نوازی‌شان، سنگ تمام می‌گذارند. البته شیعیان‌شان (که جمعیت‌شان نسبت به عربهای اهل سنت و کردها بیشتر است) به همه زائران احترام می‌گذارند، اما به ایرانی‌ها بیشتر. چندین بار دیدم که وقتی از یک ایرانی می‌پرسیدند: «ایرانی»؟ و پاسخ بله می‌شنیدند، سرشان را کمی پایین آورده و دو دست را روی سرشان می‌گذاشتند؛ یعنی جای ایرانی‌ها روی سر ماست. اگر هم این کار را نکنند، بی‌گمان با گفتن «حبیبی» یا «اهلا و سهلا» (خوش آمدید) پاسخ می‌دهند.
✅ در این چند روز، پولدار و بی‌پول (که به نظر بیشترشان فقیر یا متوسط می‌آیند) هر چه در توان داشتند وسط گذاشتند برای پذیرایی از مسافران یا به قول خودشان مهمانان امام حسین. چند شیوه خدمات‌رسانی داشتند:
۱- کسانی که شبها به زور، گروه گروه زائران را به خانه‌های کوچک‌شان می‌بردند و خودشان در آشپزخانه می‌خوابیدند تا مهمانان در تنها اتاق خانه بخوابند. شام و شیرینی و میوه و چای هم در اختیار مهمانان بود. حمام خانه هم صد البته.
۲- کسانی که نذر دارند و جلوی خانه‌های‌شان یا در هیئت‌ها آنرا اجابت می‌کنند. واقعا تا آنجا که در توان‌شان باشد نذری می‌دهند. بیشتر خوراکی (از کباب و برنج گرفته تا فلافل، میوه، شیر داغ و...). بسیاری هم چای یا آب سرد می‌دهند.
۳- آنها که هیچ نداشته باشند، دست‌کم درب خانه‌شان را باز می‌گذارند که زائران از دستشویی آن استفاده کنند. گاهی هم یک سه‌راهی برق از خانه‌شان می‌آورند سر راه زائران تا گوشی‌شان را شارژ کنند. عده‌ای هم زائران را که پیاده‌روی کرده و خسته‌اند، ماساژ می‌دهند یا کفش‌های‌شان را واکس می‌زنند. گاهی البته ممکن است یکی هم نذری بدهد، هم زائران را شب به خانه‌اش ببرد و هم درب خانه‌اش باز باشد برای استفاده زائران از دستشویی. خلاصه هر کس تا آنجا که از دستش بر بیاید، یاری می‌دهد.
✅ اینها را آنهایی که به اربعین رفته باشند، تجربه کرده و می‌دانند. چنین مردمان همسایه‌ای سزاوار این نیستند که با پخش یک عکس یا کلیپ جعلی، متهم به دست‌درازی به دختران ایرانی شوند و از مسئولین انتظار جلوگیری از ورودشان به ایران را داشته باشیم. بیشتر شهروندان کشورهای همسایه، به‌ویژه همانهایی که ما کمتر به آنها توجه می‌کنیم (همچون عراق، پاکستان و افغانستان)، واقعا هم به ایران بسیار علاقه‌مندند و هم بهترین متحدان ما هستند (کافی است بدانیم در نظرسنجی‌های جهانی، بیشترین نگاه مثبت به ایران را پاکستانی‌ها دارند).
✅ چندین سده است به بهانه‌های گوناگون میان‌مان تفرقه می‌افکنند تا از آب گل‌آلود، ماهی بگیرند. اگر نمی‌توانیم موقعیت‌های خوب بیافرینیم، دست‌کم موقعیتهای خوب‌مان را هم ویران نکنیم.
✅ دیگر نوشته‌های مرا می‌توانید در کانال مقدمه (اینجا) (http://t.me/moghaddames) بخوانید.

(اگر این نوشته را می‌پسندید، برای دوستان‌تان هم بفرستید.)
👍1
علم اقتصاد در ایران هم کار می‌کند
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ شما هم حتماً شنیده‌اید که برخی – بالاخص مدیران دولتی – درباره علم اقتصاد و نسبت آن با مسائل اقتصادی ایران می‌گویند «این‌ها مال اقتصادهای غربی (یا خارجی) است، در ایران کار نمی‌کند.» آن‌ها چنان حرف می‌زنند انگار اقتصاد ایران به کلی متفاوت است و علم اقتصاد دیگری می‌طلبد که هنوز چنین علم اقتصادی اختراع نشده است!!!

✅ اقتصاددانی به نام «پویا ناظران» اما نشان داده همه آن بلاهایی را که بر سر اقتصاد ایران در سال 1397 آمده با استناد به همان علم اقتصاد جریان اصلی، از دو سه سال قبل، پیش‌بینی کرده است. آدرس نوشته‌هایش درباره پیش‌بینی‌هایش را هم گذاشته است تا سند و مدرکش هم موجود باشد. من که در طی همین دو سال نوشته‌های او را پیگیری کرده‌ام، تقریباً همه پیش‌بینی‌های او را به خاطر دارم. اقتصاددانان دیگری هم حتماً چنین پیش‌بینی‌هایی داشته‌اند و من برخی از نوشته‌های ایشان را به یاد می‌آورم. تحقق پیش‌بینی‌هایی این اقتصاددانان می‌تواند برای آینده درس‌آموز باشد.

✅ شما هم می‌توانید تمام پیش‌بینی‌های او را در دو پست کانال «وقایع اقتصادیه» (https://t.me/Economics_and_Finance/620؛ https://t.me/Economics_and_Finance/621) ببینید. اقتصاد ایران حتماً ویژگی‌های خاصی دارد که باید در هر نوع مواجهه سیاست‌گذارانه، آن‌ها را لحاظ کرد. این در ذات علوم اجتماعی و انسانی است، اما علم اقتصاد در ایران هم کار می‌کند.

✅ نکته مهم این است که بقیه علوم هم همین وضعیت را دارند. علوم سیاست‌گذاری عمومی، جامعه‌شناسی، علوم سیاسی و بقیه علومی از این دست نیز در ایران کار می‌کنند. سیاست‌مداران، سیاست‌گذاران و مدیران هستند که برای توجیه کردارهای خود، پافشاری بر تصورات غلط‌شان و مهم‌تر از آن به دلیل ترس از مواجه شدن با پی‌آمدهای تصمیم‌های درست مبتنی بر علم، یقه علم را می‌گیرند و آن‌را به ناکارآمد بودن در ایران متهم می‌کنند.

✅ اگر اقتصاد جواب نمی‌دهد، عمدتاً تقصیر علم اقتصاد نیست؛ اگر نظرسنجی‌ها نتایج ناخوشایندی دارند که دوست نداریم، تقصیر علوم اجتماعی نیست؛ اگر سیاست‌های ما جواب مناسب نمی‌دهند، تقصیر علم سیاست‌گذاری عمومی نیست. مشکل ما هستیم با تصورات، منافع، ترس‌ها، توهم‌ها و خودرأیی‌هایی که مانع عقلانیت و تصمیم سخت و درست شده‌اند. علم ما ناکافی و ناقص است، اما بهترین ابزاری است که در دست داریم. خود شکن، آینه شکستن خطاست.

✅ (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
هوای یکدیگر را داشته باشیم
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ مادلین آلبرایت وزیر امور خارجه آمریکا در دولت بیل کلینتون زمانی اعتراف کرد که تحریم‌ها علیه عراق منجر به کشته شدن پانصد هزار کودک عراقی شد (گزارش مؤسسه ران پل). این اعتراف در کنار سایر بررسی تحریم‌های اقتصاد علیه کشورها نشان می‌دهد تحریم در درجه اول و بیش از هر گروه دیگری، مردم و ضعیف‌ترین مردم را تحت فشار قرار می‌دهد و به نابودی می‌کشاند.

✅ دولت‌ها باید به گونه‌ای تدبیر کنند که مردم‌شان تحریم نشوند، اما تحریم‌ها صرف‌نظر از هر واقعیت دیگری، مردم ضعیف را هدف قرار می‌دهند. من علاقه‌ای به توصیه‌های اخلاقی ندارم و همواره ترجیح داده‌ام روی اخلاق مردم تأکید نکنم، اما تحریم‌های آمریکا از سیزده آبان تشدید می‌شوند و اگرچه بخش عمده آن‌ها اعمال شده، اما تجربه نشان می‌دهد مردم تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرند.

✅ اگرچه کماکان باید با در درجه اول با جدیت دولت و نظام را مخاطب قرار داد و از ایشان برای چاره کردن این وضعیت مطالبه کرد، ایده‌های بهتری برای حل مشکلات ارائه داد و به دولت و نظام برای حل مشکلات کمک کرد، اما در برابر کشورهای متخاصمی که کلیت کشور را هدف قرار داده‌اند و درد و رنج اقدامات‌شان بر مردم وارد می‌شود، اندیشیدن به توصیه‌های اخلاقی هم بی‌فایده نیست. آن‌چه به عقل من می‌رسد این است که اگر توان اقتصادی داریم (به قدر توان‌مان) در زمینه‌های زیر هوای یکدیگر را داشته باشیم.

✅ خانواده‌هایی هستند که معلول دارند و هزینه دارو، درمان و خرید تجهیزات پزشکی آن‌ها سنگین است. اگر می‌توانیم بخشی یا همه هزینه‌های یک معلول را قبول کنیم.

✅ خانواده‌هایی هستند که نوزاد و کودک خردسال دارند، و هزینه تغذیه، پوشاک، بهداشت و درمان این کودکان را به سختی تأمین می‌کنند. اگر می‌توانیم هزینه زندگی یک کودک را تأمین کنیم. مبادا کودکی در ایران بر اثر تحریم‌ها جان دهد.

✅ زنان و مردانی هستند که بر اثر تعطیلی بنگاه‌ها ناشی از شرایط اقتصادی و تشدید تحریم‌ها بیکار می‌شوند. اگر می‌توانیم کار حتی پاره‌وقت برای‌شان جور کنیم یا به اندازه حداقل‌ها کمک‌شان باشیم.

✅ زنان سرپرست خانواری هستند که شغل‌شان را از دست می‌دهند. آن‌ها بسیار در معرض آسیب و خطر هستند. آن‌ها را فراموش نکنیم.

✅ اگر می‌توانیم برای تمیز کردن خانه‌مان، بیشتر از گذشته کارگر به خانه بیاوریم.

✅ اگر قصابی، سوپری یا میوه‌فروش محله هستیم، چند خانوار کم‌توان را در ذهن داشته باشیم و به قدر وسع، نگذاریم احساس بی‌پناهی کنند.

✅ اگر مدیر هستیم، بن‌های کالایی را که بین مدیران اداره توزیع می‌کنند، به کم‌توان‌ترها واگذار کنیم.

✅ اگر واقعاً دو سه یا پنج هزار تومان برای شما مبلغ قابل توجهی نیست، می‌توانید باقی‌مانده پولی را که به راننده اسنپ می‌دهید پس نگیرید.

✅ یکی دو ساعت وقت بگذاریم، حتماً یک خیریه معتبر پیدا می‌کنیم که قادرند ما را به یک خانواده، معلول، کودک، یا بیکار و از کارافتاده نیازمند وصل کنند.

✅ ما حتماً دولت را برای مبارزه با فساد، چاره کردن تحریم‌ها، تقویت نظام حمایت اجتماعی و بقیه اصلاحات ساختاری تحت فشار قرار می‌دهیم، ایده می‌دهیم و مطالبه می‌کنیم؛ و کارآمدی و تدبیر برای رفع تحریم‌ها را از قدرت سیاسی خواهیم خواست، اما در برابر واقعیت تحریم‌ها باید هوای یکدیگر را هم داشته باشیم. چنان کنیم که هیچ ضعیفی پیش خودش زمزمه نکند:

سلامت را نمي‌خواهند پاسخ گفت
سرها در گريبان است
و گر دست محبت سوي كسي يازي
به اكراه آورد دست از بغل بيرون
كه سرما سخت سوزان است
زمستان است
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
ای در رگانم خون وطن، ای پرچمت ما را کفن
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ لحظاتی از تاریخ هر ملتی فرا می‌رسد، خواه ایران بعد از حمله مغول یا اشغال بعد از جنگ‌های جهانی، یا فرانسه در اشغال نازی‌ها باشد، که آدمیان امیدواری را سخت می‌بینند. زندگی با خساست و جدیت تمام، همه زیبایی‌ها را تیره می‌نماید. اندیشه‌ها نیز تیرگی پیشه می‌کنند. هنر در این لحظات دشوار، یار و یاور آدمی است، بالاخص آن‌گاه که سروده‌ای و سرودنی در وصف وطن باشد.

✅ شعر «ایران من» سروده پوریا سوری، با صدای همایون شجریان، و آهنگسازی سهراب پورناظری، ساخته‌ای برای این لحظه‌هاست. کاش می‌شد همه ایرانیان، از هر قوم، زبان، دین، اندیشه و گرایشی، همه با هم، در سراسر جهان، هم‌صدا با همایون شجریان از عمق جان می‌خواندند: « ای در رگانم خون وطن؛ ای پرچمت ما را کفن - دور از تو بادا اهرمن؛ ایران من ایران من» (قطعه «ایران من» از آلبومی به همین نام: https://www.aparat.com/v/VGQOi)

ایران من
آوازخوانی در شبم، سرچشمه‌ی خورشید تو
یار و دیار و عشق تو، سرچشمه‌ی امید تو
ای صبح فروردین من، ای تکیه‌گاه آخرین
ای کهنه سرباز زمین، جان جهان ایران‌زمین
ای در رگانم خون وطن؛ ای پرچمت ما را کفن
دور از تو بادا اهرمن؛ ایران من ایران من
ای داغدیده بازگو، بلخ و سمرقندت چه شد
صدها جفا ای مادرم دیدی و مهرت کم نشد
از خون سربازان تو، گلگون شده رویت وطن
ای سرو سبز بی‌خزان، ای مهر تو در جان و تن
ای مادرم ایران‌زمین
آغاز تو، پایان تویی؛ بر دشت من، باران تویی
در چشم من، تابان تویی
ایران من ایران من؛ آن مهر جاویدان تویی
ای در رگانم خون وطن؛ ای پرچمت ما را کفن
دور از تو بادا اهرمن؛ ایران من ایران من
در ظلمت جانکاه شب، مرغ سحر خوان منی
در حصر هم آزاده‌ای، تنها تو ایران منی
اینجا صدای روشنت در آسمان پیچیده است
گویی لبانت را خدا روز ازل بوسیده است*
ای مرغ حق در سینه‌ات؛ با شور خود بیداد کن
آوازخوان شب‌شکن؛ بار دگر فریاد کن
«ظلم ظالم جور صیاد
آشیانم داده بر باد
ای خدا ای فلک ای طبیعت
شام تاریک ما را سحر کن»
ای مادرم ایران زمین؛ آغاز تو، پایان تویی
بر دشت من، باران تویی؛ در چشم من، تابان تویی
ایران من ایران من؛ آن مهر جاویدان تویی
ای در رگانم خون وطن؛ ای پرچمت ما را کفن
دور از تو بادا اهرمن؛ ایران من ایران من
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.) @fazeli_mohammad
Forwarded from اتچ بات
‍ این بی‌خردی روا نیست
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ مدیر عامل متروی تهران در نوزده دی 1396 اعلام می‌کند که اگر بودجه تزریق شود می‌توان تعداد سفرهای مترو تهران را به 7 میلیون سفر در روز رساند. او هم‌چنین می‌گوید مصرف روزانه خودروهای شخصی در تهران روزانه 13 میلیون لیتر بنزین است، و طبق آمارهای جهانی هر مسافر مترو سبب شصت‌وپنج صدم لیتر صرفه‌جویی در مصرف بنزین می‌شود. تکمیل شبکه مترو هم ظرفیت حمل مسافر آن‌را به 10 میلیون سفر می‌رساند که معادل 6.5 میلیون لیتر صرفه‌جویی مصرف بنزین در تهران است. وی کل نیاز بودجه مترو تهران را 30 هزار میلیارد تومان اعلام کرده است تا 167 ایستگاه، 3000 واگن، ساخت 2 خط اصلی و 4 خط اکسپرس تأمین مالی شود. (https://www.isna.ir/news/96101809691)
✅ بررسی پویا ناظران (اقتصاددان) نشان می‌دهد دولت روزانه معادل 400 میلیارد تومان یارانه بنزین در کشور توزیع می‌کند (یارانه پنهان بنزین، یعنی یارانه‌ای که ناشی از هزینه حسابداری نیست، بلکه هزینه فرصت است). این میزان معادل 146 هزار میلیارد تومان در سال است. یک‌چهارم این مقدار (معادل 100 میلیارد تومان در روز) به دهک دهم (ثروتمندترین ده درصد جامعه) پرداخت می‌شود و سهم قاچاقچیان بنزین هم 80 میلیارد تومان در روز است.
✅ قیمت بلیط تک‌سفره مترو تهران 1000 تومان است. محاسبات شهرداری تهران نشان می‌دهد هزینه تمام‌شده هر بلیط مترو در سال 97 معادل 2270 تومان (بدون حساب کردن هزینه استهلاک سرمایه، نگهداری و تعمیرات) است. به عبارتی شهرداری روی هر بلیط تک‌سفر حداقل 1270 تومان یارانه می‌دهد. این اعداد چند نکته جالب و مهم را نشان می‌دهند.
🔹یارانه بنزین در یک سال، معادل 4.8 برابر هزینه لازم برای تکمیل شبکه مترو تهران است که خود تکمیل شبکه مترو معادل روزانه 6.5 میلیون لیتر بنزین صرفه‌جویی می‌کند.
🔹یارانه‌ای که دولت بابت بنزین ثروتمندترین بخش جامعه و قاچاقچیان بنزین توزیع می‌کند معادل 180 میلیون سفر روزانه با متروست و هم‌چنین یارانه 1270 تومانی برای 142 میلیون سفر با مترو در هر روز را شامل می‌شود.
🔹اگر روزانه 7 میلیون سفر مترو در تهران صورت گیرد (آخرین آماری که من یافتم) کل سفرهای مترو در تهران به 2.5 میلیارد سفر در سال می‌رسد. کل یارانه پرداخت‌شده به مسافران مترو تهران، معادل 18 روز یارانه بنزین ثروتمندترین‌ها و قاچاقچیان بنزین است.
🔹آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده است که ایران 18 درصد کل تولید ناخالص داخلی خود را به صورت یارانه نفت (بنزین، گازوئیل)، برق و گاز طبیعی ارائه می‌کند که معادل 45 میلیارد دلار در سال 2017 است (https://www.iea.org/weo/energysubsidies). این میزان با احتساب هر دلار 8500 تومان معادل سیصدوهشتاد و دو هزار و پانصد میلیارد تومان است. این پول معادل هزینه 12 بار تکمیل متروی تهران (هر بار 30 هزار میلیارد تومان) یا ایجاد 546 هزار شغل با هزینه هر شغل 700 میلیون تومان است.
✅ ما ملت ایران از خودمان بپرسیم چرا هزینه‌ای معادل 180 میلیون سفر مترو در روز فقط به ثروتمندترین بخش جامعه و قاچاقچیان بنزین، یارانه بنزین در هر روز داده می‌شود؟
✅ ما از خودمان بپرسیم کل کسانی که با خودرو در کار حمل مسافر هستند و زندگی‌شان تحت تأثیر کاهش یارانه‌های بنزین قرار می‌گیرد، چند نفرند و اگر مبالغ یارانه صرف تولید اشتغال شود، آیا نیاز آن‌ها به استفاده از بنزین برای اشتغال کاهش نمی‌یابد؟
✅ ما از خودمان بپرسیم آیا کاهش یارانه‌های انرژی سبب کاهش مصرف سوخت و در نتیجه شهرهای پاک‌تر و خسارات کمتر آلودگی هوا نمی‌شود؟
✅ آیا در جهانی که روندهای آن هم نشان‌دهنده توسعه متروست (http://metro.tehran.ir/default.aspx?tabid=142&ArticleId=17523)، باز هم سیاست یارانه دادن به انرژی – بالاخص بنزین – را باید ادامه دهیم؟
✅ آیا نباید از دولت و سیاست‌گذار بخواهیم راه‌هایی برای درمان این مصیبت بزرگ مصرف بی‌رویه بنزین و سایر انرژی‌ها بیابند و بدون آن‌که اقشاری از جامعه زیر پای تورم یا شوک اقتصادی له شوند، معضل یارانه‌های انرژی در بازه‌ زمانی معقولی حل شود؟
✅ آیا ما راه گفت‌وگوی آشکار درباره همه سناریوهای ممکن برای حل مسأله یارانه‌های انرژی را در پیش خواهیم گرفت؟ آیا به این سرازیر کردن منابع جامعه به سفره ثروتمندترین و بی‌نیازترین اقشار جامعه ادامه خواهیم داد و به غنی‌تر کردن قاچاقچیان بنزین کمک خواهیم کرد؟ این بی‌خردی چه زمانی پایان می‌یابد؟
✅ (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.) @fazeli_mohammad
Forwarded from اتچ بات
‍ معجزه ممات خداوندان متوهم
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ خوب که به زمین نگریستم، دانستم که ما به جای بندگی، خداوندی بر زمین پیشه کرده‌ایم. بنده حد و حدود خویش می‌شناسد و اندازه نگه می‌دارد، و خداوند است که حد ندارد و بی‌انتهاست. آن‌چه ما با سرزمین ایران کرده‌ایم رفتار خداوند است نه بندگان، و البته در توهم بوده‌ایم.

✅ گمان برده‌ایم که هر آن‌چه بخواهیم می‌توانیم انجام دهیم. خداوند «زنده می‌کند و می‌میراند» (هو یُحیی و یُمیت) و خداوندی متوهمانه ما، دربند نقصان‌های بی‌شمارمان ، فقط از جنس میراندن بوده است، ما از خداوندی بر طبیعت ایران، «یُمیت» را آموختیم و ساختیم.

✅ معجزه موسی آن بود که عصا بر آب نیل زد و رود شکافت، و کف رودخانه خود را به آدمیان نمایاند. ما نیز به اذن توهم خداوندی خود بر طبیعت این آب و خاک، عصای قدرت و ثروت را چنان بر پیکر رود‌ کوفته‌ایم که به جای شکافتن، خشکیده‌ است. عصای خداوندی توهم‌آمیزمان، معجزه کرده است. آری این ماییم که نقاب آب‌ را از چهره خاک کف روخانه برگرفته‌ایم و صورت تفتیده‌اش را به روی آفتاب گشوده‌ایم.

✅ ما معجزه کرده‌ایم، اما نه از جنس حیات، بلکه در ممات، و عاقبت این خداوندی نابخردانه، و برون رفتن از حد و حدود بندگی، سخت به سوی ما بازگشته است.

✅ این عکس، حکایت عاقبت خداوندی نابخردانه و متجاوزانه ما بر طبیعت است؛ زاینده‌رود خشکیده و اشعه‌ای از خورشید که بر تاریخ توهم توسعه و رویکرد خداوندگونه ما به طبیعت و قدرناشناسی بی‌پایان‌مان، نور افکنده است. (زاینده‌رود، در عصر 22 آبان 1397، پل وحید شهر اصفهان) این معجزه ممات ما خداوندان متوهم است. عقل بندگی پیشه کنیم و بازگردیم، شاید خداوند عالم و طبیعتش با ما از در مهربانی درآیند.

✅ (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.) @fazeli_mohammad