✳️ استفهام انکاری و استفهام تاکیدی
❇️ گاه در ابیاتی شعرا سوالی را مطرح می کنند. که این کار به دلایل متعددی صورت می گیرد :
◀️ ۱-انکار
چه نسبت است به رندی صلاح و تقوا را؟/سماع وعظ کجا،نغمه ی رباب کجا؟
◀️ ۲-تعجب و شگفتی
توخودچه لعبتی ای شهسوارشیرین کار؟
که توسنی چو فلک رام تازیانه ی تست!
◀️ ۳-تحقیر
بهرام که گور می گرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور،بهرام گرفت؟
◀️ ۴-ریشخند
چرا شیر جنگی چو روباه شد؟
ز جنگش چنین دست کوتاه شد
◀️ ۵-سرزنش
چند گویی که چو ایام بهار آید
گل بیاراید و بادام به بار آید؟
◀️ ۶-تعظیم
این بارگاه کیست؟که گویند بی هراس کای اوج عرش،سطح حضیض تو را سپاس
◀️ ۷-تنبیه و هشدار
تو کز سرای طبیعت نمی روی بیرون
کجا به کوی حقیقت گذر توانی کرد؟
◀️ ۸-بیان رنج و اندوه
غم زمانه خورم یا فراق یار کشم؟
به طاقتی که ندارم،کدام بار کشم؟
◀️ ۹-تجاهل از امری
آن ماه دو هفته در نقاب است؟
یا حوری دست در خضاب است؟
(در بدیع به این نوع جمله ی استفهامی،تجاهل العارف می گویند.)
❇️ استفهام انکاری و استفهام تأکیدی
◀️ استفهام انکاری(پرسش انکاری)
اگر جمله ی پرسشی با فعل مثبت برای انکار موضوعی بیاید ((استفهام انکاری)) است.
مثال: همچو نی زهری و تریاقی که دید؟
یعنی هیچ کس زهر وتریاقی(پادزهری) مانند نی ندیده است.
◀️ استفهام تأکیدی(پرسش تأکیدی)
اگر جمله ی پرسشی با فعل منفی برای تأکید موضوعی بیاید "پرسش تأکیدی" است.
مثال: مگر به تو نگفته بودم؟
مگر اشک سیه روزان که سیل حوادث را هدایت می کند به استحکام کاخ پوشالی جبّاران به سخره نمی نگرد؟
مگر اشک سیه روزان که سیل حوادث را هدایت می کند به استحکام کاخ پوشالی جبّاران به سخره نمی نگرد؟
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ گاه در ابیاتی شعرا سوالی را مطرح می کنند. که این کار به دلایل متعددی صورت می گیرد :
◀️ ۱-انکار
چه نسبت است به رندی صلاح و تقوا را؟/سماع وعظ کجا،نغمه ی رباب کجا؟
◀️ ۲-تعجب و شگفتی
توخودچه لعبتی ای شهسوارشیرین کار؟
که توسنی چو فلک رام تازیانه ی تست!
◀️ ۳-تحقیر
بهرام که گور می گرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور،بهرام گرفت؟
◀️ ۴-ریشخند
چرا شیر جنگی چو روباه شد؟
ز جنگش چنین دست کوتاه شد
◀️ ۵-سرزنش
چند گویی که چو ایام بهار آید
گل بیاراید و بادام به بار آید؟
◀️ ۶-تعظیم
این بارگاه کیست؟که گویند بی هراس کای اوج عرش،سطح حضیض تو را سپاس
◀️ ۷-تنبیه و هشدار
تو کز سرای طبیعت نمی روی بیرون
کجا به کوی حقیقت گذر توانی کرد؟
◀️ ۸-بیان رنج و اندوه
غم زمانه خورم یا فراق یار کشم؟
به طاقتی که ندارم،کدام بار کشم؟
◀️ ۹-تجاهل از امری
آن ماه دو هفته در نقاب است؟
یا حوری دست در خضاب است؟
(در بدیع به این نوع جمله ی استفهامی،تجاهل العارف می گویند.)
❇️ استفهام انکاری و استفهام تأکیدی
◀️ استفهام انکاری(پرسش انکاری)
اگر جمله ی پرسشی با فعل مثبت برای انکار موضوعی بیاید ((استفهام انکاری)) است.
مثال: همچو نی زهری و تریاقی که دید؟
یعنی هیچ کس زهر وتریاقی(پادزهری) مانند نی ندیده است.
◀️ استفهام تأکیدی(پرسش تأکیدی)
اگر جمله ی پرسشی با فعل منفی برای تأکید موضوعی بیاید "پرسش تأکیدی" است.
مثال: مگر به تو نگفته بودم؟
مگر اشک سیه روزان که سیل حوادث را هدایت می کند به استحکام کاخ پوشالی جبّاران به سخره نمی نگرد؟
مگر اشک سیه روزان که سیل حوادث را هدایت می کند به استحکام کاخ پوشالی جبّاران به سخره نمی نگرد؟
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ براستی شاعر کیست؟
✳️ مقاله ای از زنده یاد استاد صابری
❇️ بارها ازخود پرسیده ام که به راستی شاعرکیست ؟واین معنا راکه به وزن فاعل بکار ـبرده میشود واز زمان گاثه ها پیام اشوزردشت ،آن پیامبرراستی ودرستی راتحت عنوان سروده های زرتشت برای جهانیان به ارمغان آورده است. تاامروز که بازهم به کاربردن آن برای کسی که شعر می سراید درسطح جهان از احترام ویژه ای برخورداراست ـحقّ کیست وبرازنده کدامین است؟آیا شاعران فقط صاحبان دیوانها ومجموعه های شعری هستند وفقط درنامهای پرآوازه ومبارکی همچون سعدی ها وحافظها وحکیمان گرانقدری چونان فردوسی ها وعارفانی کم نظیر بمانند مولوی ها ودرزمانهای معاصرچهره هایی چون شهریار وشاملو وریزنقشان منطقه ای چون این حقیر واساتیددیگری به سان شیبانی ودیگر دوستان گرامی من درسطح میمه وصبح میمه ووبلاگهای دیگرهمانند جناب نامی وغیرهم خلاصه میشود ؟یا بازهم مشمول درجات دیگر وچه بسا بالاتری هم میشود؟آیا فقط کسانی که به هردلیل قادرهستند باردیف کردن چندین وزن وقافیه ودیگرآلات شاعری شعری بسرایند،شاعرخطاب میشوند؟یا این رشته سردراز داردوبازهم دیگران ودیگرانی درکمال بی نامی وگمنامی محقّ این نام شریف ومسؤلیت دارتوانند بود؟به اعتقاد بنده وبسیارانی دیگر،چه بسا عالیترین شاعران هرعصر وهرمکان همانا دربین خوانندگان وعلاقه مندان به شعریافت شدنی هستند
که بدلیل همان گمنامی درفهرست شاعران قرارنمیگیرند که اگراین خوانندگان بی صدا وبی ریا نباشند کارشعروشاعری از پایه لرزان است وبار به منزل مقصود نخواهد رفت.باری غرض ازطرح موضوع احترام نهادن به خوانندگان اشعارریز ودرشت ودرمایه های مختلف است که بحقّ سزاواربیشترین حرمت نهادن ها هستند .چگونه میشود طبع شعر بزرگوارانی چون جناب بیکیان ،این نغمه پرداز عشق را درتمام لحظات حتی هم اکنون که صدای اذانش تاعرش خداوندی میرودنادیده گرفت وازاودراین زمینه یادنکرد؟وجنابش راازافتخارات شهرمان ندانست که خودرا ازدنیای پست مادیّات بری ساخته و باعالَم روحانی وعرفانی به طول یک عمر رفیق ویار بوده است
◀️ حقیقت شاعر کدام است یا شاعر کیست؟
چگونه میتوان ازنام پرشکوه سرکارخانم ناهید هدایی وآنهمه طبع شاعرانه اش بدون اینکه اوراشاعری راستین بخوانیم عبورکرد ؟همو که هرگاه محضرش رادریابی دیوانی ازشاعری رادردستش خواهی دید که باتمام احساس لطیفش به غزل خوانی مشغول است.کتابخانه اش باآنهمه کتب مختلف ونظم حاکم برآن همیشه موجب رشگ اینجانب که خیلی هم باحسودی میانه ای ندارم بوده است.کتابهایش نه تنها ازنظر محتوا که ازنظر ظاهرهم ازنوعی انتخاب شاعرانه برخورداراست .هرچند که گه گاهی شعری هم برای خودش وحرف دلش میسراید امّا شعرخوانی اش مطلوب طبایع شاعرانه است که این یک تجربه شخصی درشبهای شعر «انجمن مهتاب »است که چندین سال قبل درسالن شهرداری برگزار میگردیدکه متأسفانه بدلایلی روبخاموشی نهاد که امیداست باردیگر به هرنام ونشانی که باشد شکل پذیرد وپذیرای نسل جوانمان باشد.آیا میشود ازنام بزرگانی همچون مرحوم حاج قیصرخان گرانمایه که ازعلاقه مندان واقعی وازپیروان جلال الدین مولوی بود گذشت ونیز ازکتابهای مفرح شاعران درجه اول کشورمان که درکتابخانه کوچک امّاپرمحتوایش قراردارد چشم پوشید ؟مرااین افتخاربوده است که حدود چهل سال پیش توسط جنابش بامولوی آشنا شده ام وخودازمریدان اخلاق نیکوی آن مرحوم بوده ام.وچگونه ازشخصیت عارفانه ،شاعرانه مرحوم صدرخردمنددرگذریم ویادش رادرادبیات عرفانی گرامی نداریم که هنوزهم درخواب دیدنش برای هم نسلان من تداعی کننده عطر وبوی حسینی "ع" است.همانی که نه تنها اشگ ریز آقایش ومولایش بود که درلباس تعزیه ازعاشقان آن حضرت محسوب میگردیدودُردی کش میخانه آن یگانه بود.وچه ناشکروناسپاسیم اگر ازاینگونه شاعران وعارفان شهرمان که نامشان موجب رستاخیز اندیشه هامان بوده وخواهد بود به غفلت درگذریم وازروحشان مدد نگیرم.کوتاه سخن ،آنکه چون اینجانب ازمداوای خوددرچندروزاخیر به خانه ام بازگشتم مواجه باالطاف دوستان عزیز گردیدم که بنده راموردتفقّد قرارداده وازره بنده نوازی ازمن یادکرده و ازمهرومحبت خوددریغ نورزیده اند. که موجب گریه شوق گردید .وآنچه بابضاعت اندک میتوانم گفت همین است که بگویم خدایا آنانکه به من قدرنهادند وشادم کردند درهمه احوال شادشان بدار وبرقدرشان بیفزا.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ مقاله ای از زنده یاد استاد صابری
❇️ بارها ازخود پرسیده ام که به راستی شاعرکیست ؟واین معنا راکه به وزن فاعل بکار ـبرده میشود واز زمان گاثه ها پیام اشوزردشت ،آن پیامبرراستی ودرستی راتحت عنوان سروده های زرتشت برای جهانیان به ارمغان آورده است. تاامروز که بازهم به کاربردن آن برای کسی که شعر می سراید درسطح جهان از احترام ویژه ای برخورداراست ـحقّ کیست وبرازنده کدامین است؟آیا شاعران فقط صاحبان دیوانها ومجموعه های شعری هستند وفقط درنامهای پرآوازه ومبارکی همچون سعدی ها وحافظها وحکیمان گرانقدری چونان فردوسی ها وعارفانی کم نظیر بمانند مولوی ها ودرزمانهای معاصرچهره هایی چون شهریار وشاملو وریزنقشان منطقه ای چون این حقیر واساتیددیگری به سان شیبانی ودیگر دوستان گرامی من درسطح میمه وصبح میمه ووبلاگهای دیگرهمانند جناب نامی وغیرهم خلاصه میشود ؟یا بازهم مشمول درجات دیگر وچه بسا بالاتری هم میشود؟آیا فقط کسانی که به هردلیل قادرهستند باردیف کردن چندین وزن وقافیه ودیگرآلات شاعری شعری بسرایند،شاعرخطاب میشوند؟یا این رشته سردراز داردوبازهم دیگران ودیگرانی درکمال بی نامی وگمنامی محقّ این نام شریف ومسؤلیت دارتوانند بود؟به اعتقاد بنده وبسیارانی دیگر،چه بسا عالیترین شاعران هرعصر وهرمکان همانا دربین خوانندگان وعلاقه مندان به شعریافت شدنی هستند
که بدلیل همان گمنامی درفهرست شاعران قرارنمیگیرند که اگراین خوانندگان بی صدا وبی ریا نباشند کارشعروشاعری از پایه لرزان است وبار به منزل مقصود نخواهد رفت.باری غرض ازطرح موضوع احترام نهادن به خوانندگان اشعارریز ودرشت ودرمایه های مختلف است که بحقّ سزاواربیشترین حرمت نهادن ها هستند .چگونه میشود طبع شعر بزرگوارانی چون جناب بیکیان ،این نغمه پرداز عشق را درتمام لحظات حتی هم اکنون که صدای اذانش تاعرش خداوندی میرودنادیده گرفت وازاودراین زمینه یادنکرد؟وجنابش راازافتخارات شهرمان ندانست که خودرا ازدنیای پست مادیّات بری ساخته و باعالَم روحانی وعرفانی به طول یک عمر رفیق ویار بوده است
◀️ حقیقت شاعر کدام است یا شاعر کیست؟
چگونه میتوان ازنام پرشکوه سرکارخانم ناهید هدایی وآنهمه طبع شاعرانه اش بدون اینکه اوراشاعری راستین بخوانیم عبورکرد ؟همو که هرگاه محضرش رادریابی دیوانی ازشاعری رادردستش خواهی دید که باتمام احساس لطیفش به غزل خوانی مشغول است.کتابخانه اش باآنهمه کتب مختلف ونظم حاکم برآن همیشه موجب رشگ اینجانب که خیلی هم باحسودی میانه ای ندارم بوده است.کتابهایش نه تنها ازنظر محتوا که ازنظر ظاهرهم ازنوعی انتخاب شاعرانه برخورداراست .هرچند که گه گاهی شعری هم برای خودش وحرف دلش میسراید امّا شعرخوانی اش مطلوب طبایع شاعرانه است که این یک تجربه شخصی درشبهای شعر «انجمن مهتاب »است که چندین سال قبل درسالن شهرداری برگزار میگردیدکه متأسفانه بدلایلی روبخاموشی نهاد که امیداست باردیگر به هرنام ونشانی که باشد شکل پذیرد وپذیرای نسل جوانمان باشد.آیا میشود ازنام بزرگانی همچون مرحوم حاج قیصرخان گرانمایه که ازعلاقه مندان واقعی وازپیروان جلال الدین مولوی بود گذشت ونیز ازکتابهای مفرح شاعران درجه اول کشورمان که درکتابخانه کوچک امّاپرمحتوایش قراردارد چشم پوشید ؟مرااین افتخاربوده است که حدود چهل سال پیش توسط جنابش بامولوی آشنا شده ام وخودازمریدان اخلاق نیکوی آن مرحوم بوده ام.وچگونه ازشخصیت عارفانه ،شاعرانه مرحوم صدرخردمنددرگذریم ویادش رادرادبیات عرفانی گرامی نداریم که هنوزهم درخواب دیدنش برای هم نسلان من تداعی کننده عطر وبوی حسینی "ع" است.همانی که نه تنها اشگ ریز آقایش ومولایش بود که درلباس تعزیه ازعاشقان آن حضرت محسوب میگردیدودُردی کش میخانه آن یگانه بود.وچه ناشکروناسپاسیم اگر ازاینگونه شاعران وعارفان شهرمان که نامشان موجب رستاخیز اندیشه هامان بوده وخواهد بود به غفلت درگذریم وازروحشان مدد نگیرم.کوتاه سخن ،آنکه چون اینجانب ازمداوای خوددرچندروزاخیر به خانه ام بازگشتم مواجه باالطاف دوستان عزیز گردیدم که بنده راموردتفقّد قرارداده وازره بنده نوازی ازمن یادکرده و ازمهرومحبت خوددریغ نورزیده اند. که موجب گریه شوق گردید .وآنچه بابضاعت اندک میتوانم گفت همین است که بگویم خدایا آنانکه به من قدرنهادند وشادم کردند درهمه احوال شادشان بدار وبرقدرشان بیفزا.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ خورَد گاو نادان ز پهلوی خویش
✳️ سعید حمیدیان
🔸در اپیزود دل‌انگیزی در درون داستان رستم و سهراب، گردآفرید، دختر دلاور دلارای ایرانی، آنگاه که در نبرد با سهراب فرو می‌مانَد و موی و چهره دلبندش برون می‌افتد جوان یکتادل و خوشباور را به نیرنگ زنانه دست به سر می‌کند و از بالای دژ تسخَرزنان می‌گوید:
نباشی بس ایمن به بازوی خویش
خورد گاو نادان ز پهلوی خویش
تا آنجا که من آگاهی دارم همه آنان که توضیحی درباره این بیت داده‌اند در باب لغت دوم (که مشکل اصلی است) و کاربرد «ز پهلوی» برداشت‌هایی نادرست به دست داده‌اند. از آنجا که این توضیحات در ضمن درسنامه‌ها و در یک مورد، یادداشت‌های شاهنامه است بیم خطاآموزی به بسیار کسان می‌رود، و بنابراین، نگارنده خود را ناگزیر دید که آنچه را خود در خصوص «ز پهلوی» درست می‌انگارد با خوانندگان آن نشریه وزین علمی و فرهنگی در میان نهد. نخست ببینیم در شرح آن چه گفته‌اند:
۱. جناب دکتر میرجلال‌الدین کزّازی، «پهلو» را به معنای دو سوی شکم می‌دانند: «گاوی را می‌کشند و از گوشتش توشه می‌سازند که فربه و چرب پهلو باشد؛ پس گاوی که خویشتن را می‌پرورد و پهلوی نزارش را با خورش بسیار فربه و پروار می‌گرداند، به راستی زمینه مرگ خویش را فراهم می‌آورد.»
۲. جناب دکتر منصور رستگار: «یعنی گاو نادان همه ضربت‌ها و آسیب‌ها را از پهلوی چاق و فربه خود می‌خورد.»
۳. روانشاد دکتر جعفر شعار و جناب دکتر حسن انوری: «گاو نادان نمی‌داند که برای بهره‌مندی از گوشت و پهلوی چرب اوست که به او آب و گیاه می‌دهند.»
۴. جناب دکتر عزیزالله جوینی: ایشان مطالبی به تفصیل در این باره دارند همراه با نقل اقوال صاحبنظرانی همچون استاد علاّمه فقید، مجتبی مینوی، که قضا را آن زنده‌یاد نیز به همان صورت معنی کرده بودند یعنی «ز پهلو» را به معنای حقیقی لفظ می‌دانستند. دکتر جوینی آنگاه معنای خودشان را به دست داده‌اند که البته قدری مفصل‌تر است و ظاهراً قصد دارند معنی یا مصداقی متفاوت برای آن ارائه کنند.
خلاصه سخن ایشان اینکه: گاوان به هنگام جنگ با یکدیگر ابتدا با سر به همدیگر حمله می‌کنند و… آنگاه گاو غالب با دو شاخ خود به پهلوی گاو مغلوب می‌کوبد و…
۵. جناب خالقی مطلق، مصحّح ارجمند شاهنامه نیز: «گاو نادان نمی‌داند که با خوردن، پهلو می‌آورد و او را زودتر به کشتارگاه می‌برند.»
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ سعید حمیدیان
🔸در اپیزود دل‌انگیزی در درون داستان رستم و سهراب، گردآفرید، دختر دلاور دلارای ایرانی، آنگاه که در نبرد با سهراب فرو می‌مانَد و موی و چهره دلبندش برون می‌افتد جوان یکتادل و خوشباور را به نیرنگ زنانه دست به سر می‌کند و از بالای دژ تسخَرزنان می‌گوید:
نباشی بس ایمن به بازوی خویش
خورد گاو نادان ز پهلوی خویش
تا آنجا که من آگاهی دارم همه آنان که توضیحی درباره این بیت داده‌اند در باب لغت دوم (که مشکل اصلی است) و کاربرد «ز پهلوی» برداشت‌هایی نادرست به دست داده‌اند. از آنجا که این توضیحات در ضمن درسنامه‌ها و در یک مورد، یادداشت‌های شاهنامه است بیم خطاآموزی به بسیار کسان می‌رود، و بنابراین، نگارنده خود را ناگزیر دید که آنچه را خود در خصوص «ز پهلوی» درست می‌انگارد با خوانندگان آن نشریه وزین علمی و فرهنگی در میان نهد. نخست ببینیم در شرح آن چه گفته‌اند:
۱. جناب دکتر میرجلال‌الدین کزّازی، «پهلو» را به معنای دو سوی شکم می‌دانند: «گاوی را می‌کشند و از گوشتش توشه می‌سازند که فربه و چرب پهلو باشد؛ پس گاوی که خویشتن را می‌پرورد و پهلوی نزارش را با خورش بسیار فربه و پروار می‌گرداند، به راستی زمینه مرگ خویش را فراهم می‌آورد.»
۲. جناب دکتر منصور رستگار: «یعنی گاو نادان همه ضربت‌ها و آسیب‌ها را از پهلوی چاق و فربه خود می‌خورد.»
۳. روانشاد دکتر جعفر شعار و جناب دکتر حسن انوری: «گاو نادان نمی‌داند که برای بهره‌مندی از گوشت و پهلوی چرب اوست که به او آب و گیاه می‌دهند.»
۴. جناب دکتر عزیزالله جوینی: ایشان مطالبی به تفصیل در این باره دارند همراه با نقل اقوال صاحبنظرانی همچون استاد علاّمه فقید، مجتبی مینوی، که قضا را آن زنده‌یاد نیز به همان صورت معنی کرده بودند یعنی «ز پهلو» را به معنای حقیقی لفظ می‌دانستند. دکتر جوینی آنگاه معنای خودشان را به دست داده‌اند که البته قدری مفصل‌تر است و ظاهراً قصد دارند معنی یا مصداقی متفاوت برای آن ارائه کنند.
خلاصه سخن ایشان اینکه: گاوان به هنگام جنگ با یکدیگر ابتدا با سر به همدیگر حمله می‌کنند و… آنگاه گاو غالب با دو شاخ خود به پهلوی گاو مغلوب می‌کوبد و…
۵. جناب خالقی مطلق، مصحّح ارجمند شاهنامه نیز: «گاو نادان نمی‌داند که با خوردن، پهلو می‌آورد و او را زودتر به کشتارگاه می‌برند.»
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ انواع حروف در زبان فارسی
💠#انواع_« ڪه»
مطلق (وابستگی ) ڪه مفهوم خاصی ندارد : آنان ڪه رفتند . آنان ڪه خاڪ را به نظر ڪیمیا ڪنند ...
بیان علّت یا تعلیل : به معنی زیرا، چون و... : زبان درڪش ای مرد بسیار دان ڪه فردا قلم نیست بر بی زبان
حرف اضافه: به معنی «از» و معمولاً بعد از صفت برتر می آید : جُوی مشڪ، بهتر ڪه یڪ توده گِل
ضمیر پرسشی : به معنی چه ڪسی؟ ڪه گفتت برو دست رستم ببند ؟
ضمیر مبهم : در معنی ڪسی یا هرڪسی : هر ڪه آمد عمارتی نو ساخت * خبر از دوست ندارد ڪه ز خود بی خبر است
💠#انواع_« چه »
صفت پرسشی: قبل از اسم یا ضمیرمی آید: چه ڪسی راز مرا می داند؟ چه ڪتابی می خوانی ؟
ضمیر پرسشی: به تنهایی و به قصد پرسش می آید و می توان آن را جمع بست: او چه ڪرد آن جا ڪه توآموختی؟
ضمیر تعجبی: برای بیان تعجّب می آید و می توان آن را جمع بست : این مُلڪ چه ها دید و چه ڪردند بدین خلق !
صفت تعجبی: قبل از اسم یا ضمیر و برای بیان تعجّب می آید: چه خیال ها گذر ڪرد و گذر نڪرد خوابی !
حرف ربط بیان علت یا تعلیل: به معنی زیرا، زیرا ڪه ، به علت این ڪه و … : چه، هر یڪی را از این غذای دیگر است .
حرف ربط همپایگی: هرگاه دو بار درجمله به معنی « یا » بیاید : چه بخواهی چه نخواهی او می آید
پسوند تصغیر : اگر درآخر اسم قرار گیرد و نشانه ڪوچڪیِ ڪلمه قبل از خود باشد : زاغچه، باغچه
💠#انواع_« تا »
حرف ربط به معنی تا این ڪه ، زیرا ڪه، وقتی ڪه ، ڪه : بیا تا قدر یڪ دیگر بدانیم ؛ بگذار تا بگرییم چون ابر در بهاران
حرف اضافه نشان دهنده ی پایان زمان یا مڪان و مسافت : چون ڪه تا اقصای هندوستان رسید ؛ از این جا تا مدرسه راهی نیست.
صوت یا شبه جمله به معنی «هان» ، « مبادا » و معمولاً قبل از فعل منفی می آید: به روز نیڪ ڪسان گفت تا تو غم نخوری !
میان وند : بین دوڪلمه می آید و ڪلمه ای با مفهوم جدید می سازد : دور تا دور ، سر تا پا و…نڪته : اگر حرف «از» قبل از آن بیاید، «تا» به معنی حرف اضافه است : از سر تا پا …
ممیّز : به جای ڪلمات «شاخص» : می آید : دو تخته پتو > دو تا پتو ؛ دو فروند هواپیما > دوتا هواپیما و …
💠#انواع_«چو – چون»
حرف ربط به معنی وقتی ڪه ، زیرا، چون ڪه و ... : چو باز آمدم ڪشور آسوده دیدم ؛ چون نیڪ نظر ڪرد، پَرِ خویش بر او دید
حرف اضافه به معنی مانندِ، مثلِ، بسانِ و ... : چون شیر به خود سپر شڪن باش ؛ چو فرهادم آتش به سر می دود
قید پرسشی به معنی چگونه :دوش چون بودی ؟ ڪه شب چون بدی روز چون خاستی ز پیڪار دل بر چه آراستی ؟
💠#انواع_« را »
نقش نمای مفعول : این فصل را با من بخوان باقی فسانه است * این فصل را بسیار خواندم عاشقانه است
حرف اضافه در معانی：
الف - به : پدر را گفتم از انسان، یڪی سر بر نمی دارد
ب - برای : این نصیحت ز جهان گذران ما را بس
پ- از : حڪیمی را پر سیدند ...
ت- مخصوصِ : منت خدای را عزّ و جلّ ...
ج- قسم به : دل می رود ز دستم صاحبدلان خدا را
فڪ اضافه : نشانه ی جدایی بین مضاف و مضافٌ الیه است : فلڪ را سقف بشڪافیم و طرحی نو دراندازیم > سقف فلڪ را بشڪافیم
را مالکیت یا تغییر فعل : پدر رابعه را سه دختر بود پدر رابعه چهار دختر داشت
💠#انواع_« ان »
پسوند جمع : گاوان و خران بار بردار *** بِه زآدمیان مردم آزار
پسوند صفت حالیه : نگران با من اِستاده سحر؛ شادان همی رفت
پسوند زمان : بامدادان ڪه خاطر بازآمدن بر رای ماندن چیره شد ...
پسوند مڪان : دیلمان ؛ گیلان، ریگان و ...
پسوند اسم مصدر: حنابندان ؛ یخ بندان و ...
پسوند نسبت : جانان ؛ بابڪان
پسوند شباهت : ڪوهان
پسوند صفت فاعلی : گریان ، روان ؛ جویان و ...
💠#انواع_«ڪ »
ڪ تصغیر: بیان ڪوچڪی ظاهری : مثال : اتاقڪ – شهرڪ – سَرڪ – چشمڪ
ڪ تحقیر : بیان ڪوچڪی باطنی : مردڪ – زنڪ
ڪ تحبیب : پسرڪ – دخترڪ
ڪ ترحم : غلامڪ – حیوانڪ
ڪ تشبیه : عروسڪ – پفڪ – شاپرڪ
ڪ همراهی:سنگڪ–باد بادڪ
ڪ تعظیم : حسنڪ وزیر
ڪ نسبی : زردڪ–سفیدڪ–سیاهک
💠#انواع_الف»
الف دعا : ڪناد
الف ندا : خدایا
الف واسطه: ڪشاڪش
الف مناظره: گفتا
الف اطلاق یا اشباع :
«ز بیژن مگر آگهى یابما»
الف تفخیم و تعظیم: بزرگامردا
الف مبالغه: خوشا
الف اسم معنى‌ساز: ژرفا
الف صفت فاعلی: دانا ، بینا
💠#انواع_«ی»
ی نڪره: ڪتابی
ی وحدت: نشانه ی یڪی بودن
ی شناسه: رفتی ، آمدی
ی استمراری : رفتمی ، بودندی
ی مصدری : خستگی ، زیبایی
ی لیاقت: خوردنی، پوشیدنی
ی نسبت: تهرانی، محمدی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
💠#انواع_« ڪه»
مطلق (وابستگی ) ڪه مفهوم خاصی ندارد : آنان ڪه رفتند . آنان ڪه خاڪ را به نظر ڪیمیا ڪنند ...
بیان علّت یا تعلیل : به معنی زیرا، چون و... : زبان درڪش ای مرد بسیار دان ڪه فردا قلم نیست بر بی زبان
حرف اضافه: به معنی «از» و معمولاً بعد از صفت برتر می آید : جُوی مشڪ، بهتر ڪه یڪ توده گِل
ضمیر پرسشی : به معنی چه ڪسی؟ ڪه گفتت برو دست رستم ببند ؟
ضمیر مبهم : در معنی ڪسی یا هرڪسی : هر ڪه آمد عمارتی نو ساخت * خبر از دوست ندارد ڪه ز خود بی خبر است
💠#انواع_« چه »
صفت پرسشی: قبل از اسم یا ضمیرمی آید: چه ڪسی راز مرا می داند؟ چه ڪتابی می خوانی ؟
ضمیر پرسشی: به تنهایی و به قصد پرسش می آید و می توان آن را جمع بست: او چه ڪرد آن جا ڪه توآموختی؟
ضمیر تعجبی: برای بیان تعجّب می آید و می توان آن را جمع بست : این مُلڪ چه ها دید و چه ڪردند بدین خلق !
صفت تعجبی: قبل از اسم یا ضمیر و برای بیان تعجّب می آید: چه خیال ها گذر ڪرد و گذر نڪرد خوابی !
حرف ربط بیان علت یا تعلیل: به معنی زیرا، زیرا ڪه ، به علت این ڪه و … : چه، هر یڪی را از این غذای دیگر است .
حرف ربط همپایگی: هرگاه دو بار درجمله به معنی « یا » بیاید : چه بخواهی چه نخواهی او می آید
پسوند تصغیر : اگر درآخر اسم قرار گیرد و نشانه ڪوچڪیِ ڪلمه قبل از خود باشد : زاغچه، باغچه
💠#انواع_« تا »
حرف ربط به معنی تا این ڪه ، زیرا ڪه، وقتی ڪه ، ڪه : بیا تا قدر یڪ دیگر بدانیم ؛ بگذار تا بگرییم چون ابر در بهاران
حرف اضافه نشان دهنده ی پایان زمان یا مڪان و مسافت : چون ڪه تا اقصای هندوستان رسید ؛ از این جا تا مدرسه راهی نیست.
صوت یا شبه جمله به معنی «هان» ، « مبادا » و معمولاً قبل از فعل منفی می آید: به روز نیڪ ڪسان گفت تا تو غم نخوری !
میان وند : بین دوڪلمه می آید و ڪلمه ای با مفهوم جدید می سازد : دور تا دور ، سر تا پا و…نڪته : اگر حرف «از» قبل از آن بیاید، «تا» به معنی حرف اضافه است : از سر تا پا …
ممیّز : به جای ڪلمات «شاخص» : می آید : دو تخته پتو > دو تا پتو ؛ دو فروند هواپیما > دوتا هواپیما و …
💠#انواع_«چو – چون»
حرف ربط به معنی وقتی ڪه ، زیرا، چون ڪه و ... : چو باز آمدم ڪشور آسوده دیدم ؛ چون نیڪ نظر ڪرد، پَرِ خویش بر او دید
حرف اضافه به معنی مانندِ، مثلِ، بسانِ و ... : چون شیر به خود سپر شڪن باش ؛ چو فرهادم آتش به سر می دود
قید پرسشی به معنی چگونه :دوش چون بودی ؟ ڪه شب چون بدی روز چون خاستی ز پیڪار دل بر چه آراستی ؟
💠#انواع_« را »
نقش نمای مفعول : این فصل را با من بخوان باقی فسانه است * این فصل را بسیار خواندم عاشقانه است
حرف اضافه در معانی：
الف - به : پدر را گفتم از انسان، یڪی سر بر نمی دارد
ب - برای : این نصیحت ز جهان گذران ما را بس
پ- از : حڪیمی را پر سیدند ...
ت- مخصوصِ : منت خدای را عزّ و جلّ ...
ج- قسم به : دل می رود ز دستم صاحبدلان خدا را
فڪ اضافه : نشانه ی جدایی بین مضاف و مضافٌ الیه است : فلڪ را سقف بشڪافیم و طرحی نو دراندازیم > سقف فلڪ را بشڪافیم
را مالکیت یا تغییر فعل : پدر رابعه را سه دختر بود پدر رابعه چهار دختر داشت
💠#انواع_« ان »
پسوند جمع : گاوان و خران بار بردار *** بِه زآدمیان مردم آزار
پسوند صفت حالیه : نگران با من اِستاده سحر؛ شادان همی رفت
پسوند زمان : بامدادان ڪه خاطر بازآمدن بر رای ماندن چیره شد ...
پسوند مڪان : دیلمان ؛ گیلان، ریگان و ...
پسوند اسم مصدر: حنابندان ؛ یخ بندان و ...
پسوند نسبت : جانان ؛ بابڪان
پسوند شباهت : ڪوهان
پسوند صفت فاعلی : گریان ، روان ؛ جویان و ...
💠#انواع_«ڪ »
ڪ تصغیر: بیان ڪوچڪی ظاهری : مثال : اتاقڪ – شهرڪ – سَرڪ – چشمڪ
ڪ تحقیر : بیان ڪوچڪی باطنی : مردڪ – زنڪ
ڪ تحبیب : پسرڪ – دخترڪ
ڪ ترحم : غلامڪ – حیوانڪ
ڪ تشبیه : عروسڪ – پفڪ – شاپرڪ
ڪ همراهی:سنگڪ–باد بادڪ
ڪ تعظیم : حسنڪ وزیر
ڪ نسبی : زردڪ–سفیدڪ–سیاهک
💠#انواع_الف»
الف دعا : ڪناد
الف ندا : خدایا
الف واسطه: ڪشاڪش
الف مناظره: گفتا
الف اطلاق یا اشباع :
«ز بیژن مگر آگهى یابما»
الف تفخیم و تعظیم: بزرگامردا
الف مبالغه: خوشا
الف اسم معنى‌ساز: ژرفا
الف صفت فاعلی: دانا ، بینا
💠#انواع_«ی»
ی نڪره: ڪتابی
ی وحدت: نشانه ی یڪی بودن
ی شناسه: رفتی ، آمدی
ی استمراری : رفتمی ، بودندی
ی مصدری : خستگی ، زیبایی
ی لیاقت: خوردنی، پوشیدنی
ی نسبت: تهرانی، محمدی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ معلم‌هایی که کاش شاگردشان بودم
✳️ احسان رضایی
❇️ در طول زندگی افتخار نشستن و تلمذ در محضر استادان بسیاری را داشتم، اما باز هم وقت خواندن بعضی کتاب‌ها و تماشای برخی فیلم‌ها به استادانی برمی‌خورم که هوس شاگردیشان را می‌کنم. اینها، نمونه همین معلم‌ها هستند:
✅ شمس تبریزی («مناقب العارفین» افلاکی): آموزش‌هایش کمی غیرمتعارف بود، کتاب‌ها را در حوض آب می‌انداخت و شاگرد را نیمه‌های شب به دنبال شاهد و شراب می‌فرستاد، اما انصافا ارزشش را داشت.
✅ سقراط (رسالات افلاطون): برخلاف ارسطو که نتیجه درس‌هایش، اسکندر از آب درآمد، شاگردان سقراط همگی فیلسوف‌های معروفی شدند. استادی که شرکت در کلاس‌هایش برای عموم واقعا آزاد بود و هیچ یاد نمی‌داد، جز فکر.
✅ ژوگه لیانگ («افسانه سه برادر»): با اینکه پیرو کنفوسیوس بود، اما برخلاف او بسیار به ندرت شاگرد قبول می‌کرد. یک گوشه می‌نشست و خودش را باد می‌زد و عجیب‌ترین نقشه‌های جنگی تاریخ را می‌کشید.
✅ آلبوس دامبلدور (مجموعه «هری پا‌تر»): استاد جادوی تغییر شکل، مثل الگوی افسانه‌ایش مریلین، می‌توانست با بذله‌گویی و شکلاتهای توی جیبش، از پسربچه‌های ترسو و مردنی، محفل ققنوس و ارتش دامبلدور بسازد.
✅ جان کیتینگ («انجمن شاعران مرده»): فکرش را بکنید، وقت شوت کردن توپ به شاگرد‌هایش شعرهای حماسی می‌داد تا بخوانند. انصافا «آه، ناخدا، ناخدای من» بیشتر از هر کس دیگری حق او بود.
✅ ویلیام فارستر (فیلم «در جستجوی فارستر»): جمال والاس شانس آورد که چنین معلم خصوصی درجه یکی برای خودش جور کرد. معلمی که یادش داد باید با ماشین تایپ بنویسی که دکمه بک‌اسپیس ندارد.
✅ کشیش ویلیام («نام گل سرخ»): مثل رابرت لنگدان و ایندیانا جونز علاقه‌ای به پشت میز نشستن ندارد و از شاگردش آدسو هم پرجنب و جوشتر است، اما فرق او با آن دوتا استاد دانشگاه قرن بیستمی، عشق دیوانه‌وارش به کتابهاست.
✅ عمو شلبی («الفبای انگلیسی عموشلبی» و «راهنمای پیشاهنگی عمو شلبی»): شاید با درس‌هایش کسی در آزمون تافل موفق نشود، ولی به قول علامه اقبال دیدن دگر آموز، شنیدن دگر آموز را که میشود تمرین کرد.
✅ آقای پربونی (انیمیشن «بچه‌های مدرسه والت»): همه از رفتن خانم اسکیلاچی ناراحت بودند که معلم جدید با آن خطهای پیشانی و قیافه عصا قورت داده و صدای پرویز نارنجیها آمد و برایشان قصه گفت و دلشان را برد.
✅ رستم («شاهنامه»): از بین دو شاگرد جهان‌پهلوان، یکی سیاوش شد که نماد مظلومیت در عین محبوبیت بود و به قهرمان ملی ایرانیان تبدیل شد، یکی هم بهمن پسر اسفندیار که شاهی ستمگر شد. رستم، عجیب‌ترین معلم این فهرست است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ احسان رضایی
❇️ در طول زندگی افتخار نشستن و تلمذ در محضر استادان بسیاری را داشتم، اما باز هم وقت خواندن بعضی کتاب‌ها و تماشای برخی فیلم‌ها به استادانی برمی‌خورم که هوس شاگردیشان را می‌کنم. اینها، نمونه همین معلم‌ها هستند:
✅ شمس تبریزی («مناقب العارفین» افلاکی): آموزش‌هایش کمی غیرمتعارف بود، کتاب‌ها را در حوض آب می‌انداخت و شاگرد را نیمه‌های شب به دنبال شاهد و شراب می‌فرستاد، اما انصافا ارزشش را داشت.
✅ سقراط (رسالات افلاطون): برخلاف ارسطو که نتیجه درس‌هایش، اسکندر از آب درآمد، شاگردان سقراط همگی فیلسوف‌های معروفی شدند. استادی که شرکت در کلاس‌هایش برای عموم واقعا آزاد بود و هیچ یاد نمی‌داد، جز فکر.
✅ ژوگه لیانگ («افسانه سه برادر»): با اینکه پیرو کنفوسیوس بود، اما برخلاف او بسیار به ندرت شاگرد قبول می‌کرد. یک گوشه می‌نشست و خودش را باد می‌زد و عجیب‌ترین نقشه‌های جنگی تاریخ را می‌کشید.
✅ آلبوس دامبلدور (مجموعه «هری پا‌تر»): استاد جادوی تغییر شکل، مثل الگوی افسانه‌ایش مریلین، می‌توانست با بذله‌گویی و شکلاتهای توی جیبش، از پسربچه‌های ترسو و مردنی، محفل ققنوس و ارتش دامبلدور بسازد.
✅ جان کیتینگ («انجمن شاعران مرده»): فکرش را بکنید، وقت شوت کردن توپ به شاگرد‌هایش شعرهای حماسی می‌داد تا بخوانند. انصافا «آه، ناخدا، ناخدای من» بیشتر از هر کس دیگری حق او بود.
✅ ویلیام فارستر (فیلم «در جستجوی فارستر»): جمال والاس شانس آورد که چنین معلم خصوصی درجه یکی برای خودش جور کرد. معلمی که یادش داد باید با ماشین تایپ بنویسی که دکمه بک‌اسپیس ندارد.
✅ کشیش ویلیام («نام گل سرخ»): مثل رابرت لنگدان و ایندیانا جونز علاقه‌ای به پشت میز نشستن ندارد و از شاگردش آدسو هم پرجنب و جوشتر است، اما فرق او با آن دوتا استاد دانشگاه قرن بیستمی، عشق دیوانه‌وارش به کتابهاست.
✅ عمو شلبی («الفبای انگلیسی عموشلبی» و «راهنمای پیشاهنگی عمو شلبی»): شاید با درس‌هایش کسی در آزمون تافل موفق نشود، ولی به قول علامه اقبال دیدن دگر آموز، شنیدن دگر آموز را که میشود تمرین کرد.
✅ آقای پربونی (انیمیشن «بچه‌های مدرسه والت»): همه از رفتن خانم اسکیلاچی ناراحت بودند که معلم جدید با آن خطهای پیشانی و قیافه عصا قورت داده و صدای پرویز نارنجیها آمد و برایشان قصه گفت و دلشان را برد.
✅ رستم («شاهنامه»): از بین دو شاگرد جهان‌پهلوان، یکی سیاوش شد که نماد مظلومیت در عین محبوبیت بود و به قهرمان ملی ایرانیان تبدیل شد، یکی هم بهمن پسر اسفندیار که شاهی ستمگر شد. رستم، عجیب‌ترین معلم این فهرست است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ تنوین در شعر فارسی
گو نام ما ز یاد به عمدآ چه می‌بری
خود آید آنکه یاد نیاری ز نام ما
#حافظ
❇️ تنوین از حدود سده‌ٔ هفتم و با فخرفروشی به عربی‌دانی در میان کاتبان و شعرا، در زبان فارسی رایج شد. گویا قیدسازی با تنوین عربی حس برتریِ ادراک به گویش‌ورانِ دوزبانهٔ (عربی و فارسی) نسبت به آنان که فقط فارسی می‌دانستند میداده است.
در سال‌های بعد استفاده از آن، چنان فراوان شد که به ابتذال کشید و زبان فارسی پر شده بود از واژگان تنوین‌دارِ عربی.
اما امروز دیگر استفاده از تنوین، فخر و مباهاتی ندارد.
اما شواهد نشان می‌دهد که در همان دوران نیز بسیاری از شعرا و قدما «تنوین» را به شکل «الف» می‌خواندند و واژگانی که با تنوین در جامعه رایج شده بود را، گویی با چنین تلفظی بومی‌سازی و فارسی‌سازی می‌کردند.
🔶 و نیز در شعر فارسی به ضرورت وزن و قافیه گاهی نون تنوین به «الف» بدل میشود. در این حالت، گاهی قبل از کلمه‌ٔ تنوین‌دار، حرف «ب» را اضافه می‌کنند؛ مانند بعمدا به جای عمداً
ستور از کسی به که بر مردمی
بعمدا ستوری کند اختیار
#ناصرخسرو
دانه نار است سرخ و رنگ آبی هست زرد
ای عجب گویی بعمدا خون آبی خورده نار.
#امیرمعزی
✅ شواهدی در تبدیل «تنوین» به حرف «الف»
دوشینه شبم بود شبیه یلدا
آن مونس غمگسار نامد عمدا
شب تا به سحر ز دیده در می‌سفتم
می‌گفتم ربِ لا تَذِرنی فرداً*
#مهستی (قرن ششم)
* رب لا تَذِرنی فرداً: "خدایا مرا تنها مگذار"
فرداً، تنوین عربی دارد، ولی به دلیل رعایت قافیه با عمدا، «تنوین» در مصرعی که ملمع(عربی) نیز هست، حذف شده و کلمه با «الف» خوانده میشود.
✅ شاهدهای دیگر
ما اسیر غم و اصلآ غم ما نیست تو را
با اسیر غم خود رحم چرا نیست تو را
#وحشی_بافقی
ما همانیم که بودیم و ز یادت به وفا
به جدایی متبدل نشوند اهل صفا
نیست در مذهب عشاق نه هجران نه وصال
رنج راحت بود و غم فرح و درد دوا
معرفت اصل محبت بود و مرد محب
هیچ دیگر به جز از دوست ندارد اصلا
#حکیم_نزاری_قهستانی
قرن هفت و هشت
✅📚🔎✍تحقیق: #محمدرضاکاکائی
🗓 ۲۱ تیرماه ۱۴۰۳خورشیدی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
گو نام ما ز یاد به عمدآ چه می‌بری
خود آید آنکه یاد نیاری ز نام ما
#حافظ
❇️ تنوین از حدود سده‌ٔ هفتم و با فخرفروشی به عربی‌دانی در میان کاتبان و شعرا، در زبان فارسی رایج شد. گویا قیدسازی با تنوین عربی حس برتریِ ادراک به گویش‌ورانِ دوزبانهٔ (عربی و فارسی) نسبت به آنان که فقط فارسی می‌دانستند میداده است.
در سال‌های بعد استفاده از آن، چنان فراوان شد که به ابتذال کشید و زبان فارسی پر شده بود از واژگان تنوین‌دارِ عربی.
اما امروز دیگر استفاده از تنوین، فخر و مباهاتی ندارد.
اما شواهد نشان می‌دهد که در همان دوران نیز بسیاری از شعرا و قدما «تنوین» را به شکل «الف» می‌خواندند و واژگانی که با تنوین در جامعه رایج شده بود را، گویی با چنین تلفظی بومی‌سازی و فارسی‌سازی می‌کردند.
🔶 و نیز در شعر فارسی به ضرورت وزن و قافیه گاهی نون تنوین به «الف» بدل میشود. در این حالت، گاهی قبل از کلمه‌ٔ تنوین‌دار، حرف «ب» را اضافه می‌کنند؛ مانند بعمدا به جای عمداً
ستور از کسی به که بر مردمی
بعمدا ستوری کند اختیار
#ناصرخسرو
دانه نار است سرخ و رنگ آبی هست زرد
ای عجب گویی بعمدا خون آبی خورده نار.
#امیرمعزی
✅ شواهدی در تبدیل «تنوین» به حرف «الف»
دوشینه شبم بود شبیه یلدا
آن مونس غمگسار نامد عمدا
شب تا به سحر ز دیده در می‌سفتم
می‌گفتم ربِ لا تَذِرنی فرداً*
#مهستی (قرن ششم)
* رب لا تَذِرنی فرداً: "خدایا مرا تنها مگذار"
فرداً، تنوین عربی دارد، ولی به دلیل رعایت قافیه با عمدا، «تنوین» در مصرعی که ملمع(عربی) نیز هست، حذف شده و کلمه با «الف» خوانده میشود.
✅ شاهدهای دیگر
ما اسیر غم و اصلآ غم ما نیست تو را
با اسیر غم خود رحم چرا نیست تو را
#وحشی_بافقی
ما همانیم که بودیم و ز یادت به وفا
به جدایی متبدل نشوند اهل صفا
نیست در مذهب عشاق نه هجران نه وصال
رنج راحت بود و غم فرح و درد دوا
معرفت اصل محبت بود و مرد محب
هیچ دیگر به جز از دوست ندارد اصلا
#حکیم_نزاری_قهستانی
قرن هفت و هشت
✅📚🔎✍تحقیق: #محمدرضاکاکائی
🗓 ۲۱ تیرماه ۱۴۰۳خورشیدی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ پسوندهای کم‌کاربرد و گمشده فارسی دری
✳️ بخش: یک
❇️ پسوندها و پیشوندها از گوشه‌های بنیادی و واژه‌ساز زبان پارسی هستند که همواره در پژوهش‌های دستوری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده‌اند.
دو پسوند “ل” و “ال” در زبان پارسی کاربرد گسترده‌ای داشتهاند؛ ولي شوربختانه هیچ کسی در این دوره‌ی درازی که از نگارش دستور زبان پارسی می‌گذرد، چشمی به آنها نداشته است.
درباره شناسای پسوند گفته‌اند که در پایان واژه می‌آید و از آن، نام/ چگونام/ کنش‌بند /جاي نام و… می‌سازد.
◀️ ما در این بررسی از واژه‌نامه دهخدا کمک گرفتیم و برای پاسداری سخن دهخدا، شناسای واژه‌ها را بی کم‌وکاست از واژه‌نامه آورده‌ایم.
به دنبال هر واژه نمونه گزاره‌ای را آوردیم که به گمان ما شناسای درست واژه ساخته‌شده بر پایه دستور است.
◀️ پسوند “ل”
پسوند “ل” در پایان واژه می‌آید و همان واژه را می‌شناساند که در جای نادرست به‌کار رفته است.
نمونه‌ها:
دَوَل: دو. [ دَ / دُو / دُ ] (اِ) مخفف داو، نوبت بازی قمار و غیره (داو طلب)
دول. [ دَ وَ ] (اِ) (اصطلاح عامیانه ) مماطله. تاخیر در اجرای امری، دَول دادن؛ ازسر باز کردن و به‌تاخیر انداختن امری و از زیر آن دررفتن و شانه خالی کردن.
شاید بتوان گفت که دول همان داو است که هیچ‌گاه فرا نمی‌رسد.
کُپُل: چاق،فربه/ از کُپ یا کُپه کردن. کپ . [ ک ُ ] (اِ) به زبان شیرازی قرابه بزرگ شیشه‌ای و کوچک‌اش را کبچه گویند.
کپل. [ ک ُ پ ُ ] (ص ) (در تداول عامه ) آدمی کوتاه و فربه . (یادداشت مولف). دارای اندام گوشتین. آکنده گوشت. که اندام به گوشت آکنده دارد.
كپه كردن: بر روي هم انباشتن و توده كردن.
کپل کسی را گویند که به کپ مانند شده است.
تُپُل:( توپُل) چاق/ مانند توپ. توپ . (اِ) لغت فارسی است در اردوی هندی مستعمل و آن یکی از آلات جنگ است و شاید به مناسبت صوت آن «تُپ » این نام بدو داده شده باشد. تپل . [ ت ُ پ ُ ] (ص ) گرد و فربه
و اين‌كه تپل (توپل ) همانندي دارد با توپِ بازي. با افزايش پسوند ( ل ).
تپل کسی را گویند که به توپ مانند شده است.
بغل: بغ. [ ب َ ] (اِ) کنده و گود را گویند. (برهان ) . زمین کنده و مغاک . (ناظم‌الاطباء). بمعنی گو، یعنی مغاک که زمین پست و خالی باشد.
بغل . [ ب َ غ َ] (اِ) زیر مفصل شانه و بازوی انسان و حیوان ، جناح . (منتهی الارب ) . کنار و پهلو و جانب . (ناظم‌الاطباء). تنگ . طرف و سمت . (ناظم الاطباء). آغوش. (ناظم‌الاطباء). آگوش .
بغل همان بغ است که برای در آغوش‌کشیدن کسی یا چیزی با بازوان می‌سازند.
مچل: مچی . [ م َ ] (اِ) تخم مرغ که به نشانه ، در لانه یا در غیر آنجا گذارند تا مرغ هربار بر روی آن تخم گذارد.
مچل . [ م َ چ َ ] (ص ) آدمی که مورد تمسخر عده‌ای قرار می گیرد. کسی که او را دست می‌اندازند. آدمی که بر اثر شوخی دیگران اوقاتش تلخ شده و از کوره در رفته است : این یارو مچل خوبی است . یا دیشب فلانی را مچل کردیم . (فرهنگ لغات عامیانه جمال‌زاده ). || (اِ) خوراکی و تنقلی است که در هنگام کشیدن تریاک و شیره می‌خورند و در این صورت در برابر «مزه» است برای عرق‌خوران . (فرهنگ لغات عامیانه جمال زاده ). مچیل . [ م َ ] (اِ) به لهجه مردم طهران، تخمی که در جایی نهند تا مرغ همیشه بدانجا تخم نهد.
مَچَل: بی( ل)، مچی، به تخم مرغی گویند که در جایی می‌گذارند تا مرغان دیگر فریب خورده، گمان کنند که آنجا (مچیل یا مچل) است.
مچیل: جای تخم‌گذاري.
مچل کسی را گویند که چون مچی، نشانی میشود تا همگان برای شوخی به او روی کنند.
کَچَل: بدون ( ل) کچ، ابزاری سپید رنگ ست، هنگام بازی نرد، تاس را در آن ریخته و به یاری آن، تاس را می‌انداختند و شاید به انگیزه‌ی همانندی تاس و بی‌مو و رنگ وکالبد کچ، واژه‌ی کچل، برابر با بی‌مو ساخته شده است.
کچه. [ ک َ چ َ ] انگشتر بی‌نگین خانه را گویند یعنی حلقه‌ای باشد از طلا و نقره و غیره که بر انگشت کنند و بدان شبها بازی کنند و کچه بازی همان است.
کچل. [ ک َ چ َ ] (ص ) شخصی را گویند که سر او موی نداشته باشد و زخم یا داغهای زخم داشته باشد و او را به عربی اقرع خوانند. (برهان). به معنی کل است که در سر مو ندارد.
کچل سری و یا چیزی را می‌گویند که چون کچ سپیدَ ست و نشانه‌ای بر آن نیست.
آبله:آب . (اِ) (اوستائی آپ ap، سانسکریت آپ َ apa، پارسی باستانی آپی api، پهلوی آپ ap) مایعی شفاف بی‌مَزه و بوی که حیوان از آن آشامد و نبات بدان تازگی و تری گیرد.
آبله . [ ب ِ ل َ / ل ِ ] (اِ) برآمدگی قسمتی از بشره بعلت سوختگی یا ضرب و زخم و گردآمدن آب میان بشره و دمه یعنی جلد اصلی . تاوَل . مَجْل. مَجْله . نفط. جدر. بثره . دژک . خجوله . نفاطه.
آبله: جای کوچکی زير پوست که در آن آب گرد می‌آید. ( ه) نشانه‌ی کوچکی ست. مانند: دمباله (دنباله)
آبله مانند آب است؛ اما آب نیست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
✳️ بخش: یک
❇️ پسوندها و پیشوندها از گوشه‌های بنیادی و واژه‌ساز زبان پارسی هستند که همواره در پژوهش‌های دستوری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده‌اند.
دو پسوند “ل” و “ال” در زبان پارسی کاربرد گسترده‌ای داشتهاند؛ ولي شوربختانه هیچ کسی در این دوره‌ی درازی که از نگارش دستور زبان پارسی می‌گذرد، چشمی به آنها نداشته است.
درباره شناسای پسوند گفته‌اند که در پایان واژه می‌آید و از آن، نام/ چگونام/ کنش‌بند /جاي نام و… می‌سازد.
◀️ ما در این بررسی از واژه‌نامه دهخدا کمک گرفتیم و برای پاسداری سخن دهخدا، شناسای واژه‌ها را بی کم‌وکاست از واژه‌نامه آورده‌ایم.
به دنبال هر واژه نمونه گزاره‌ای را آوردیم که به گمان ما شناسای درست واژه ساخته‌شده بر پایه دستور است.
◀️ پسوند “ل”
پسوند “ل” در پایان واژه می‌آید و همان واژه را می‌شناساند که در جای نادرست به‌کار رفته است.
نمونه‌ها:
دَوَل: دو. [ دَ / دُو / دُ ] (اِ) مخفف داو، نوبت بازی قمار و غیره (داو طلب)
دول. [ دَ وَ ] (اِ) (اصطلاح عامیانه ) مماطله. تاخیر در اجرای امری، دَول دادن؛ ازسر باز کردن و به‌تاخیر انداختن امری و از زیر آن دررفتن و شانه خالی کردن.
شاید بتوان گفت که دول همان داو است که هیچ‌گاه فرا نمی‌رسد.
کُپُل: چاق،فربه/ از کُپ یا کُپه کردن. کپ . [ ک ُ ] (اِ) به زبان شیرازی قرابه بزرگ شیشه‌ای و کوچک‌اش را کبچه گویند.
کپل. [ ک ُ پ ُ ] (ص ) (در تداول عامه ) آدمی کوتاه و فربه . (یادداشت مولف). دارای اندام گوشتین. آکنده گوشت. که اندام به گوشت آکنده دارد.
كپه كردن: بر روي هم انباشتن و توده كردن.
کپل کسی را گویند که به کپ مانند شده است.
تُپُل:( توپُل) چاق/ مانند توپ. توپ . (اِ) لغت فارسی است در اردوی هندی مستعمل و آن یکی از آلات جنگ است و شاید به مناسبت صوت آن «تُپ » این نام بدو داده شده باشد. تپل . [ ت ُ پ ُ ] (ص ) گرد و فربه
و اين‌كه تپل (توپل ) همانندي دارد با توپِ بازي. با افزايش پسوند ( ل ).
تپل کسی را گویند که به توپ مانند شده است.
بغل: بغ. [ ب َ ] (اِ) کنده و گود را گویند. (برهان ) . زمین کنده و مغاک . (ناظم‌الاطباء). بمعنی گو، یعنی مغاک که زمین پست و خالی باشد.
بغل . [ ب َ غ َ] (اِ) زیر مفصل شانه و بازوی انسان و حیوان ، جناح . (منتهی الارب ) . کنار و پهلو و جانب . (ناظم‌الاطباء). تنگ .
بغل همان بغ است که برای در آغوش‌کشیدن کسی یا چیزی با بازوان می‌سازند.
مچل: مچی . [ م َ ] (اِ) تخم مرغ که به نشانه ، در لانه یا در غیر آنجا گذارند تا مرغ هربار بر روی آن تخم گذارد.
مچل . [ م َ چ َ ] (ص ) آدمی که مورد تمسخر عده‌ای قرار می گیرد. کسی که او را دست می‌اندازند. آدمی که بر اثر شوخی دیگران اوقاتش تلخ شده و از کوره در رفته است : این یارو مچل خوبی است . یا دیشب فلانی را مچل کردیم . (فرهنگ لغات عامیانه جمال‌زاده ). || (اِ) خوراکی و تنقلی است که در هنگام کشیدن تریاک و شیره می‌خورند و در این صورت در برابر «مزه» است برای عرق‌خوران . (فرهنگ لغات عامیانه جمال زاده ). مچیل . [ م َ ] (اِ) به لهجه مردم طهران، تخمی که در جایی نهند تا مرغ همیشه بدانجا تخم نهد.
مَچَل: بی( ل)، مچی، به تخم مرغی گویند که در جایی می‌گذارند تا مرغان دیگر فریب خورده، گمان کنند که آنجا (مچیل یا مچل) است.
مچیل: جای تخم‌گذاري.
مچل کسی را گویند که چون مچی، نشانی میشود تا همگان برای شوخی به او روی کنند.
کَچَل: بدون ( ل) کچ، ابزاری سپید رنگ ست، هنگام بازی نرد، تاس را در آن ریخته و به یاری آن، تاس را می‌انداختند و شاید به انگیزه‌ی همانندی تاس و بی‌مو و رنگ وکالبد کچ، واژه‌ی کچل، برابر با بی‌مو ساخته شده است.
کچه. [ ک َ چ َ ] انگشتر بی‌نگین خانه را گویند یعنی حلقه‌ای باشد از طلا و نقره و غیره که بر انگشت کنند و بدان شبها بازی کنند و کچه بازی همان است.
کچل. [ ک َ چ َ ] (ص ) شخصی را گویند که سر او موی نداشته باشد و زخم یا داغهای زخم داشته باشد و او را به عربی اقرع خوانند. (برهان). به معنی کل است که در سر مو ندارد.
کچل سری و یا چیزی را می‌گویند که چون کچ سپیدَ ست و نشانه‌ای بر آن نیست.
آبله:آب . (اِ) (اوستائی آپ ap، سانسکریت آپ َ apa، پارسی باستانی آپی api، پهلوی آپ ap) مایعی شفاف بی‌مَزه و بوی که حیوان از آن آشامد و نبات بدان تازگی و تری گیرد.
آبله . [ ب ِ ل َ / ل ِ ] (اِ) برآمدگی قسمتی از بشره بعلت سوختگی یا ضرب و زخم و گردآمدن آب میان بشره و دمه یعنی جلد اصلی . تاوَل . مَجْل. مَجْله . نفط. جدر. بثره . دژک . خجوله . نفاطه.
آبله: جای کوچکی زير پوست که در آن آب گرد می‌آید. ( ه) نشانه‌ی کوچکی ست. مانند: دمباله (دنباله)
آبله مانند آب است؛ اما آب نیست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
✳️ پسوندهای کم‌کاربرد و گمشده فارسی دری
✳️ بخش: دو
جنگ . [ج َ] (اِ) جدال و قتال . (برهان). کارزار. ستیزه . نبرد. ناورد. پیکار. غزوه . حرب . رزم . هیجاء، و با لفظ کردن و آوردن و پیوستن و افتادن و داشتن مستعمل میشود.
جنگل . [ج َ گ َ] (اِ) زمین وسیعی پر از درختهای انبوه. جای پر درخت و بیشه و وسعت زیادی از زمین مشجر. (ناظم‌الاطباء). اجتماع درختهای زیاد در یک محل به طوری که بپوشانند زمین را و زمینی که پوشیده شده باشد از درخت و نی و علف . (ناظم‌الاطباء). در جنگل معمولاً درختان کوچک و بزرگ و تنومند به طور نامنظم و همچنین علف‌های خودرو فراوانند.
جنگل جایی که انگار همه چیز مانند میدان جنگ به هم ریخته است.
دُمَل: بدون (ل) همان دُم ست. (چیزی افزوده شده). دم . [ دُ ] (اِ) دمب . عضوی از حیوان که در منتهای خلفی وی قرار دارد. و آن از تعداد مهره‌های استخوان در دنبالچه به‌وجود آمده است . انتهای دم به شکل دسته‌ای مو در پشت پاها آویخته بود و در پرندگان به شکل پرهایی که در پایان بدن آنها روییده است.
دمل . [دُ م َ] (ع اِ) ۞ ریش . ج ، دِمْلان . (منتهی‌الارب ) (ناظم‌الاطباء) (آنندراج). مغنده . دنبل . دمبل . قرحه که برآید و میان آن چرک کند و گاه سر باز کند و گاه محتاج نشتر شود.
دُمبل/ دُنبَل: همان دُمل ست.
دم، دمب (دنب) نیزآمده است. دمب . [ دُ ] (اِ) دم . دنب . ذنب . (یادداشت مولف). رجوع به دم شود.
دمبال . [ دُ ] (اِ مرکب) دم و دمب و ذنب . (ناظم‌الاطباء). دنبال . || پشت و پس و عقب . (ناظم‌الاطباء).
دمل یا دمبل مانند دم از تن کسی بیرون زده است اما دم نیست.
کاهل: کم‌شده/ کم‌کننده / تن‌آسا / تن‌پرور/ تنبل. کاه . (اِ) هندی باستان کاشه، پهلوی کاه ، کُردی که. علف خشک را گویند. ساقه گندم و جو خشک‌شده و در هم کوفته. قطعات خشک ساقه گندم و جو و برخی گیاهها کاهی است تباه این جهان ولیکن در پیش خر و گاو زعفران است.
کاهل . [ هَِ ] (ص ) تن‌آسان . تن‌پرور. تنبل . (یادداشت مولف ). سست
کاهل کسی را گویند که چون کاه سست و بی‌ارزش است.
تنبی . [ ت َ ن َب ْ بی ] (ع مص ) ادعای غیب‌گویی کردن . (ناظم‌الاطباء). رجوع به تنبو شود.
تنبل. [ تُم ْ ب ُ / تَم ْ ب ُ ] (اِ) حیلت و مکر بود. (لغت فرس اسدی چ اقبال ص 314). مکرو حیله . (فرهنگ جهانگیری ) (فرهنگ رشیدی ) (انجمن آرا) (آنندراج ). حیله و نیرنگ و مکر و فریب و جادویی.
تنبل تا پیش از سده هفتم، با افسون و جادو همراه بوده است و همگرا با برداشتی افسون‌گونه و پس ازسده هفتم، عطار نیشابوری در برداشت کاهل از آن بهره جسته است.
❇️ پسوند “ال”
پسوند “ال” به پایان واژه افزوده میشود و واژه نوین، چیزی را می‌شناساند که به واژه پیشین مانند است.
نمونه‌ها:
چنگال: چنگ مانند/ نام ابزار. چنگ . پنجه و انگشتان مردم . (برهان ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). انگشتان . (لغت محلی شوشتر نسخه خطی ذیل لغت «دول کرش »). کف دست و انگشتان چون برای گرفتن چیزی فراهم آمده باشند
چنگال . [ چ َ ] (اِ) (از: چنگ + آل ، پسوند) پنجه مردم . پنجه دست . (برهان ) (جهانگیری ) (غیاث اللغات ) (آنندراج ) (شرفنامه منیری ) (انجمن آرا) (ناظم الاطباء).دست . مشت . پنجه آدمی چون کمی خم.
چنگال به ابزاری گویند که مانند چنگ است.
جنجال: ( جنگال) جنگ و ستیزه. جنج . [ ج َ ] (اِ) آواز و صدا و فریاد گاو را گویند. (برهان ) (آنندراج ).
جنجال . [ ج َ ] (اِ) جار و جنجال ، سر و صدا. آواز. هیاهو. آشوب. شلوغی. ازدحام. همهمه. (ناظم الاطباء).
جنجال به همهمه‌ای گویند که چون فریاد گاو است و از آن چیزی در نمی‌یابیم.
دنبال/ دمبال: چون دم ( دنب) به کسی یا چیزی چسبیده و آویزان شده.
دمبلان / دنبلان.دنبال به چیزی و یا کسی می‌گویند که مانند دم چسبیده است و رها نمی‌شود.
روال: بی ( ال) بن کنش رویدن و روش است. راه. رو. [ رَ / رُو ] (نف مرخم ) رونده . (آنندراج ). رونده و همیشه به طور ترکیب استعمال میشود مانند پیشرو یعنی پیش رونده.
روال . [ رَ ] (اِ) در این اواخر بوسیله نویسندگان و منشیان ساخته شده است و از آن معنی ترتیب و سبک و اسلوب و روش اراده کنند. (یادداشت مولف ).
روال واژهای است که به‌تازگی ساخته شده‌است و از دستور گذشته پیروی نکرده‌است.
پوچ .(ص ) کاواک . پوک . بی مغز. میان تهی : پسته پوچ . گردکان پوچ . بادام، تخمه، فندق
پوچ . || هیچ . مهمل . ناچیز. سخت کم . بسیار قلیل . و رجوع به پُچ شود.
پوشال . (اِ مرکب ) (از پوچ یا پوک یا پوش + آل حرف نسبت ) چیزهای سبک و میان تهی و هیچکاره چون تراشه و رندیده چوب و خرده نجاری. الیاف و ساقه‌های برخی رستنی‌ها چون برنج و جز آن . پوچال . رندش . || پر و پوشال، از اتباع است به معنی آنچه از مرغ بجای ماند بعد از اوریدکردن آن از پر و چینه دان و امعاء دور افکندنی آن.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
✳️ بخش: دو
جنگ . [ج َ] (اِ) جدال و قتال . (برهان). کارزار. ستیزه . نبرد. ناورد. پیکار. غزوه . حرب . رزم . هیجاء، و با لفظ کردن و آوردن و پیوستن و افتادن و داشتن مستعمل میشود.
جنگل . [ج َ گ َ] (اِ) زمین وسیعی پر از درختهای انبوه. جای پر درخت و بیشه و وسعت زیادی از زمین مشجر. (ناظم‌الاطباء). اجتماع درختهای زیاد در یک محل به طوری که بپوشانند زمین را و زمینی که پوشیده شده باشد از درخت و نی و علف . (ناظم‌الاطباء). در جنگل معمولاً درختان کوچک و بزرگ و تنومند به طور نامنظم و همچنین علف‌های خودرو فراوانند.
جنگل جایی که انگار همه چیز مانند میدان جنگ به هم ریخته است.
دُمَل: بدون (ل) همان دُم ست. (چیزی افزوده شده). دم . [ دُ ] (اِ) دمب . عضوی از حیوان که در منتهای خلفی وی قرار دارد. و آن از تعداد مهره‌های استخوان در دنبالچه به‌وجود آمده است . انتهای دم به شکل دسته‌ای مو در پشت پاها آویخته بود و در پرندگان به شکل پرهایی که در پایان بدن آنها روییده است.
دمل . [دُ م َ] (ع اِ) ۞ ریش . ج ، دِمْلان . (منتهی‌الارب ) (ناظم‌الاطباء) (آنندراج). مغنده . دنبل . دمبل . قرحه که برآید و میان آن چرک کند و گاه سر باز کند و گاه محتاج نشتر شود.
دُمبل/ دُنبَل: همان دُمل ست.
دم، دمب (دنب) نیزآمده است. دمب . [ دُ ] (اِ) دم . دنب . ذنب . (یادداشت مولف). رجوع به دم شود.
دمبال . [ دُ ] (اِ مرکب) دم و دمب و ذنب . (ناظم‌الاطباء). دنبال . || پشت و پس و عقب . (ناظم‌الاطباء).
دمل یا دمبل مانند دم از تن کسی بیرون زده است اما دم نیست.
کاهل: کم‌شده/ کم‌کننده / تن‌آسا / تن‌پرور/ تنبل. کاه . (اِ) هندی باستان کاشه، پهلوی کاه ، کُردی که. علف خشک را گویند. ساقه گندم و جو خشک‌شده و در هم کوفته. قطعات خشک ساقه گندم و جو و برخی گیاهها کاهی است تباه این جهان ولیکن در پیش خر و گاو زعفران است.
کاهل . [ هَِ ] (ص ) تن‌آسان . تن‌پرور. تنبل . (یادداشت مولف ). سست
کاهل کسی را گویند که چون کاه سست و بی‌ارزش است.
تنبی . [ ت َ ن َب ْ بی ] (ع مص ) ادعای غیب‌گویی کردن . (ناظم‌الاطباء). رجوع به تنبو شود.
تنبل. [ تُم ْ ب ُ / تَم ْ ب ُ ] (اِ) حیلت و مکر بود. (لغت فرس اسدی چ اقبال ص 314). مکرو حیله . (فرهنگ جهانگیری ) (فرهنگ رشیدی ) (انجمن آرا) (آنندراج ). حیله و نیرنگ و مکر و فریب و جادویی.
تنبل تا پیش از سده هفتم، با افسون و جادو همراه بوده است و همگرا با برداشتی افسون‌گونه و پس ازسده هفتم، عطار نیشابوری در برداشت کاهل از آن بهره جسته است.
❇️ پسوند “ال”
پسوند “ال” به پایان واژه افزوده میشود و واژه نوین، چیزی را می‌شناساند که به واژه پیشین مانند است.
نمونه‌ها:
چنگال: چنگ مانند/ نام ابزار. چنگ . پنجه و انگشتان مردم . (برهان ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). انگشتان . (لغت محلی شوشتر نسخه خطی ذیل لغت «دول کرش »). کف دست و انگشتان چون برای گرفتن چیزی فراهم آمده باشند
چنگال . [ چ َ ] (اِ) (از: چنگ + آل ، پسوند) پنجه مردم . پنجه دست . (برهان ) (جهانگیری ) (غیاث اللغات ) (آنندراج ) (شرفنامه منیری ) (انجمن آرا) (ناظم الاطباء).دست . مشت . پنجه آدمی چون کمی خم.
چنگال به ابزاری گویند که مانند چنگ است.
جنجال: ( جنگال) جنگ و ستیزه. جنج . [ ج َ ] (اِ) آواز و صدا و فریاد گاو را گویند. (برهان ) (آنندراج ).
جنجال . [ ج َ ] (اِ) جار و جنجال ، سر و صدا. آواز. هیاهو. آشوب. شلوغی. ازدحام. همهمه. (ناظم الاطباء).
جنجال به همهمه‌ای گویند که چون فریاد گاو است و از آن چیزی در نمی‌یابیم.
دنبال/ دمبال: چون دم ( دنب) به کسی یا چیزی چسبیده و آویزان شده.
دمبلان / دنبلان.دنبال به چیزی و یا کسی می‌گویند که مانند دم چسبیده است و رها نمی‌شود.
روال: بی ( ال) بن کنش رویدن و روش است. راه. رو. [ رَ / رُو ] (نف مرخم ) رونده . (آنندراج ). رونده و همیشه به طور ترکیب استعمال میشود مانند پیشرو یعنی پیش رونده.
روال . [ رَ ] (اِ) در این اواخر بوسیله نویسندگان و منشیان ساخته شده است و از آن معنی ترتیب و سبک و اسلوب و روش اراده کنند. (یادداشت مولف ).
روال واژهای است که به‌تازگی ساخته شده‌است و از دستور گذشته پیروی نکرده‌است.
پوچ .(ص ) کاواک . پوک . بی مغز. میان تهی : پسته پوچ . گردکان پوچ . بادام، تخمه، فندق
پوچ . || هیچ . مهمل . ناچیز. سخت کم . بسیار قلیل . و رجوع به پُچ شود.
پوشال . (اِ مرکب ) (از پوچ یا پوک یا پوش + آل حرف نسبت ) چیزهای سبک و میان تهی و هیچکاره چون تراشه و رندیده چوب و خرده نجاری. الیاف و ساقه‌های برخی رستنی‌ها چون برنج و جز آن . پوچال . رندش . || پر و پوشال، از اتباع است به معنی آنچه از مرغ بجای ماند بعد از اوریدکردن آن از پر و چینه دان و امعاء دور افکندنی آن.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
✳️ پسوندهای کم‌کاربرد و گمشده فارسی دری
✳️ بخش: سه
پوچال . (اِ مرکب )(از پوچ + َال ، پسوند نسبت ) آنچه از دم رنده نجار پیدا آید و مانند آن . پوشال.
پوشال: بی ( ال) بن کنش پوشیدن و پوشش است. پوشاننده.
پوشال یا پوچال به چیزی گویند که چون پوچ بی‌ارزش است.
گودال: جایی گود مانند. گود. [ گ َ / گُو ] (اِ) به معنی گو باشد که جای عمیق و پست و مغاک است . (برهان ). اصلاً از آرامی و سریانی ماخوذ است . (تقی زاده ، یادگار 4:6 ص 22) (حاشیه برهان قاطع چ معین ). حفره . چاله . غائر. غائره . || (ص ) عمیق . دورتک . دوراندر. دورفرود.
گودال . [ گ َ / گُو ] (اِ) زمین پست و مغاک و جای عمیق . (ناظم الاطباء). چاله . حفره . حفیره . کریشک . رجوع به گود شود.
گودال به جایی گویند که مانند گود ژرف است.
گِردال: چیزی گِرد گونه. گرد. [ گ ِ ] (اِ) دور و حوالی . اطراف . (از برهان ). گرد و فراهم ودور چیزی . (آنندراج ). پیرامون . پیرامن.
گردال به چیزی و یا نگاری گویند که گرد مانند باشد.
زگال/ زغال:
زاغ/ زغن: پرنده‌ای به رنگ سیاه. زاغ . (اِ) مرغی باشد که بعربی غراب گویند و آن سیاه می‌باشد و منقار سرخی دارد. (برهان قاطع). غراب .(منتهی الارب ). بر شکل کلاغ کوچک بود که هیچ جای او سفید نباشد و پایهای او سرخ باشد ll زغ . [ زَ ] (اِ) زاغ . کلاغ . (ناظم الاطباء). زاگ . (اِ) گوهری است کانی که بنمک ماند و معرب آن زاج است . (برهان قاطع). زاج معرب زاگ است . (از المعرب جوالیقی ). و نیز خاصیت آن است میان زاگ ، که او خاکی است و میان مازو کو بار درخت است که چون با یکدیگر آمیخته شوند، سپس از آنک هر دو زردند سیاه بغایت شوند. (جامع الحکمتین ص 169 از حاشیه دکتر معین بر برهان قاطع)
زغال . [ زُ ] (اِ) انگِشت و چوب سوخته که پیش از آنکه کاملاً بسوزد آن را خاموش کرده باشند. (ناظم الاطباء). زگال . (برهان ). زگال . ژگال . شگال . شگار. چوب و دیگر اندامهای گیاهی و نیز انساج حیوانی نیم سوخته که قسمت اعظم ترکیبات آنها تبدیل به کربن شده ۞ باشد. انگشت . توضیح آنکه این کلمه را به غلط ذغال نویسند.
زگال/ زغال: سیاه رنگ ست.
زغال به چیزی گویند که چون زاغ سیاه باشد.
کوپ . (اِ) به معنی کوه باشد و به لغت زند و پازند هم کوه را کوپ گویند.
کوپال ، گردن سطبر و گنده را نیز گفته اند. (برهان ).گردن سطبر و قوی.
کوپال به چیزی گویند که چون کوپ باشد.
تاول: تاب( تاو) گرما/ حرارت.
تاول: تاو + ل: حرارت ديده، آتش گون مانند، سرخ شده.
ونيز آورده اند: تاب (تاو)+ ول/ وَل: گل.
تاول: چون گل آتش سرخ.
تاول به چیزی گویند که چون تاو گرم و سرخ باشد.
◀️ هشدار، در راستای آنچه گفته شد باید به هوش و آگاه باشیم که:
✅ 1- واژه‌های عربی را با واژه‌های پارسی یکسان نگیریم. مانند جدال / جلال/ جَمَل / عمل/ سبیل و …
✅ 2- در واژه‌هایی چون: پشم‌آلو/ خواب‌آلو/ زنگالو( سیاه روی)… “د” از کنشِ آلود، افتاده است.
✅ 3- گاه “و” را به پایان برخی واژه‌ها می‌افزاییم تا كوچكي را نمايان كنيم.
مانند: گِردالو/ کوچولو/ سبیلو/ کُپُلو( کپلی)/ تُپُلو(تپلی)…
✅ 4- بنجُل: از دو واژه‌ی بن و جُل ساخته شده است. چیزی که ریشه‌اش کهنه و پوسیده است.
✅ 5-نام‌هایی داریم که از یک واژه با آمیزش نام علی ساخته شده اند؛ چون چراغ‌علی، ریزعلی، کل‌علی.
✅ و گاه از سر شوخی واژه‌هایی آمیخته بر همین آهنگ می‌سازند و از آنجا که نام‌های ساخته‌شده، بیشتر گفتاری هستند تا نوشتاری، گمان می‌کنیم واژه را با نام علی آمیخته‌اند! مانند: خنگَلی، زلفلی و …
ولی ” لی” در پایان واژه‌هایی این گونه، چگونام و دارایی را می‌رساند.
خنگلی: کسی که خنگ و کودن ست و شاید واژه‌ی خنگ، همان اسب باشد!
زلفلی: کسی که سرش چنان موی دارد که بر پیشانی ریخته است. به کچل می‌گویند زلفلی!
و یا: خنگول که گاه کوچکی و خُردی را نیز با خود دارد. مانند: شنگول ومنگول/(منگوله) و زنگوله، ازشنگ و منگ و زنگ.
منگوله: از سر منگی این سوی و آن سوی تاب می‌خورد.
و جنگولک، جنگولک بازی درآوردن: جنگ‌های کوچک و بی‌ارزش درست کردن.
❇️ امید است آنچه در این نوشتار، نمونه‌وار آمد، بتواند راهنمای خوب و درستی برای اندیشه‌مندان، آموزگاران، پژوهشگران ودوست‌داران زبان پارسی باشد تا به یاری‌اش گام‌های پسین را استوارتر بردارند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ بخش: سه
پوچال . (اِ مرکب )(از پوچ + َال ، پسوند نسبت ) آنچه از دم رنده نجار پیدا آید و مانند آن . پوشال.
پوشال: بی ( ال) بن کنش پوشیدن و پوشش است. پوشاننده.
پوشال یا پوچال به چیزی گویند که چون پوچ بی‌ارزش است.
گودال: جایی گود مانند. گود. [ گ َ / گُو ] (اِ) به معنی گو باشد که جای عمیق و پست و مغاک است . (برهان ). اصلاً از آرامی و سریانی ماخوذ است . (تقی زاده ، یادگار 4:6 ص 22) (حاشیه برهان قاطع چ معین ). حفره . چاله . غائر. غائره . || (ص ) عمیق . دورتک . دوراندر. دورفرود.
گودال . [ گ َ / گُو ] (اِ) زمین پست و مغاک و جای عمیق . (ناظم الاطباء). چاله . حفره . حفیره . کریشک . رجوع به گود شود.
گودال به جایی گویند که مانند گود ژرف است.
گِردال: چیزی گِرد گونه. گرد. [ گ ِ ] (اِ) دور و حوالی . اطراف . (از برهان ). گرد و فراهم ودور چیزی . (آنندراج ). پیرامون . پیرامن.
گردال به چیزی و یا نگاری گویند که گرد مانند باشد.
زگال/ زغال:
زاغ/ زغن: پرنده‌ای به رنگ سیاه. زاغ . (اِ) مرغی باشد که بعربی غراب گویند و آن سیاه می‌باشد و منقار سرخی دارد. (برهان قاطع). غراب .(منتهی الارب ). بر شکل کلاغ کوچک بود که هیچ جای او سفید نباشد و پایهای او سرخ باشد ll زغ . [ زَ ] (اِ) زاغ . کلاغ . (ناظم الاطباء). زاگ . (اِ) گوهری است کانی که بنمک ماند و معرب آن زاج است . (برهان قاطع). زاج معرب زاگ است . (از المعرب جوالیقی ). و نیز خاصیت آن است میان زاگ ، که او خاکی است و میان مازو کو بار درخت است که چون با یکدیگر آمیخته شوند، سپس از آنک هر دو زردند سیاه بغایت شوند. (جامع الحکمتین ص 169 از حاشیه دکتر معین بر برهان قاطع)
زغال . [ زُ ] (اِ) انگِشت و چوب سوخته که پیش از آنکه کاملاً بسوزد آن را خاموش کرده باشند. (ناظم الاطباء). زگال . (برهان ). زگال . ژگال . شگال . شگار. چوب و دیگر اندامهای گیاهی و نیز انساج حیوانی نیم سوخته که قسمت اعظم ترکیبات آنها تبدیل به کربن شده ۞ باشد. انگشت . توضیح آنکه این کلمه را به غلط ذغال نویسند.
زگال/ زغال: سیاه رنگ ست.
زغال به چیزی گویند که چون زاغ سیاه باشد.
کوپ . (اِ) به معنی کوه باشد و به لغت زند و پازند هم کوه را کوپ گویند.
کوپال ، گردن سطبر و گنده را نیز گفته اند. (برهان ).گردن سطبر و قوی.
کوپال به چیزی گویند که چون کوپ باشد.
تاول: تاب( تاو) گرما/ حرارت.
تاول: تاو + ل: حرارت ديده، آتش گون مانند، سرخ شده.
ونيز آورده اند: تاب (تاو)+ ول/ وَل: گل.
تاول: چون گل آتش سرخ.
تاول به چیزی گویند که چون تاو گرم و سرخ باشد.
◀️ هشدار، در راستای آنچه گفته شد باید به هوش و آگاه باشیم که:
✅ 1- واژه‌های عربی را با واژه‌های پارسی یکسان نگیریم. مانند جدال / جلال/ جَمَل / عمل/ سبیل و …
✅ 2- در واژه‌هایی چون: پشم‌آلو/ خواب‌آلو/ زنگالو( سیاه روی)… “د” از کنشِ آلود، افتاده است.
✅ 3- گاه “و” را به پایان برخی واژه‌ها می‌افزاییم تا كوچكي را نمايان كنيم.
مانند: گِردالو/ کوچولو/ سبیلو/ کُپُلو( کپلی)/ تُپُلو(تپلی)…
✅ 4- بنجُل: از دو واژه‌ی بن و جُل ساخته شده است. چیزی که ریشه‌اش کهنه و پوسیده است.
✅ 5-نام‌هایی داریم که از یک واژه با آمیزش نام علی ساخته شده اند؛ چون چراغ‌علی، ریزعلی، کل‌علی.
✅ و گاه از سر شوخی واژه‌هایی آمیخته بر همین آهنگ می‌سازند و از آنجا که نام‌های ساخته‌شده، بیشتر گفتاری هستند تا نوشتاری، گمان می‌کنیم واژه را با نام علی آمیخته‌اند! مانند: خنگَلی، زلفلی و …
ولی ” لی” در پایان واژه‌هایی این گونه، چگونام و دارایی را می‌رساند.
خنگلی: کسی که خنگ و کودن ست و شاید واژه‌ی خنگ، همان اسب باشد!
زلفلی: کسی که سرش چنان موی دارد که بر پیشانی ریخته است. به کچل می‌گویند زلفلی!
و یا: خنگول که گاه کوچکی و خُردی را نیز با خود دارد. مانند: شنگول ومنگول/(منگوله) و زنگوله، ازشنگ و منگ و زنگ.
منگوله: از سر منگی این سوی و آن سوی تاب می‌خورد.
و جنگولک، جنگولک بازی درآوردن: جنگ‌های کوچک و بی‌ارزش درست کردن.
❇️ امید است آنچه در این نوشتار، نمونه‌وار آمد، بتواند راهنمای خوب و درستی برای اندیشه‌مندان، آموزگاران، پژوهشگران ودوست‌داران زبان پارسی باشد تا به یاری‌اش گام‌های پسین را استوارتر بردارند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ چرا باید #فارسی بگوییم؟ چرا نباید #دری گفت؟
❇️ چرا #فارسی؟
بعضی از دوستان می‌پرسند، وقتی دری همان فارسی است و فارسی همان دری، چه اشکالی دارد که ما زبان خود را دری بنامیم؟
در پاسخ به این پرسش میتوان چند نکته را برجسته ساخت؛ از جمله اینکه:
۱) منابع تاریخی و ادبی سده‌های نخستینِ خراسانِ روزگارِ اسلامی تا قرن دهم هجری، که بیش‌ترِ آنها در جغرافیای افغانستانِ امروز نوشته شده، همه از نامِ زبان با عنوانِ فارسی یاد کرده‌اند، نه دری! بنابراین اگر حالا ما زبان خود را «دری» بنامیم پیشینه‌ی تاریخیِ هزارساله‌ی خود را مسخ می‌کنیم.
۲) لفظِ «دری» در متونِ گذشته اگر گاهی به‌کار رفته، بیشتر به‌عنوانِ صفت بکار رفته است، نه اسم؛ پس «دری» نه چون یک اسم که بل صفَت است برای زبانِ ما؛ بنابراین کاربردِ صفت به‌جای اسم در اکثر موارد درست نمی‌نماید.
۳) تمام آثار و نسخ خطیِ موجودِ زبانِ ما که بیش‌ترِ آنها در موزه‌ها و آرشیوهای کشورهای خارجی مانند: روسیه، هند، پاکستان، ترکیه، مصر و کشورهای اروپایی نگهداری می‌گردد، همه به‌نام «آثارِ زبانِ فارسی» شناخته و ثبت شده‌اند؛ حالا اگر ما زبانِ خود را «دری» بنامیم، در واقع تعلقِ این آثار را از خود سلب می‌کنیم و آنها را می‌بخشیم به کس یا کسانی که زبانِ خود را فارسی می‌نامند.
۴) در کتاب‌های تاریخِ زبان و زبانشناسی از پیشینه‌ی زبانِ ما با عنوان: «فارسی باستان»، «فارسی میانه» و «فارسی جدید» یاد شده، نه «دری باستان»، «دری میانه» و «دری جدید»؛ خوب حالا اگر ما زبانِ خود را «دری» بنامیم، این لفظ «دری» را در کجای چنین کتاب‌هایی جست‌وجو کنیم؟ حتی اگر بخواهیم این لفظ (دری) را در بازچاپِ این کتاب‌ها بگنجانیم، آیا چنین توانی از لحاظ امکانات و چنین صلاحیتی از منظرِ حقوق داریم؟
۵) از نظرِ آوایی هم که به این دو واژه نگاه کنیم، «فارسی» هم سَنگین‌تَر است و هم خوش‌آواتر؛ در حالی‌که لفظِ «دری» از چنین ویژگی‌ای برخوردار نیست.
۶) با «دری» نامیدنِ زبان، در واقع خودمان را از دیگر فارسی‌زبانانِ منطقه و جهان جدا می‌سازیم و این به نفعِ فرهنگ و زبان ما نیست؛ زیرا این کار باعثِ تضعیفِ کلیّتِ زبان می‌گردد و تعلّقِ خاطر ما را از دیگر هم‌زبانان در جمهوری اسلامی ایران، تاجیکستان، ازبکستان، هند، چین و سایرِ کشورها دور می‌سازد.
۷) دُرُست است که در متونِ نظم و نثرِ گذشته هر دو لفظِ «دری» و «فارسی» بکار رفته است؛ اما اگر کمّیتِ کاربردِ این دو لفظ را با هم مقایسه کنیم، مواردِ کاربردِ «دری» اندک و نادِر است و گاهی وزن و قافیه‌ی شعر، ایجابِ کاربردِ این لفظ را داشته است؛ در حالی‌که کاربردِ «فارسی» فراگیر بوده است. در این میان شاعرانِ بزرگی چون مولانا جلال‌الدین محمد بلخی را داریم که از زبانِ خود به‌نامِ فارسی یاد کرده و لفظِ دری را اصلاً به‌کار نبرده‌اند.
۸) هویتِ خراسان پس از اسلام چنان‌که در منابعِ تاریخی و ادبی دیده میشود، یک هویت فارسی- اسلامی است، نه یک هویت دری- اسلامی؛ پس این هویت که از نظر دینی هم برای ما فراوان با ارزش است، باید به‌همین صورت حفظ گردد.
۹) از طرفی، تا حال خودی و بیگانه برای اهالیِ این زبان، فارسی‌زبان یا فارسی‌وان می‌گفتند، اگر قرار باشد که لفظِ «فارسی» به «دری» تغییر کند، باز چه خواهند گفت؟ دری‌وان! شاید بگویید هرچه می‌خواهند بگویند. خوب این که نشد دلیل که شما بدونِ هیچ منطقی هی عقب‌نشینی کنید و دیگران با هیچ و پوچِ خود در موردِ زبان و فرهنگ شما تصمیم بگیرند. چرا باید برای دل‌خوشی دیگران شما قربانی بدهید؟
۱۰) از همه مهمتر اینکه کسانی می‌توانند درباره‌ی چیستیِ یک زبان صحبت کنند که با مسایلِ زبانشناسی و تاریخِ زبان و تاریخِ عمومیِ ملتِ صاحبِ آن زبان نه تنها که آشنا باشند، بلکه از عهده‌ی تحلیل و تجزیه‌ی این مسایل نیز برآمده بتوانند؛ از این منظر که نگاه کنیم، می‌بینیم که صاحبانِ رأی و نظر بر نامِ زبان به‌عنوانِ فارسی تأکید کرده‌اند، در حالی‌که در مقابل، افرادِ بی‌سواد و بی‌دانش و گاه بی‌فرهنگ که از نعمتِ دانش و تحلیل بی‌بهره‌اند، بر دری نامیدن زبان تأکید می‌کنند. طبیعتاً صایب آن است که سخنِ اهلِ علم در این زمینه شنیده شود و از سخنانِ جهال پرهیز گردد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ چرا #فارسی؟
بعضی از دوستان می‌پرسند، وقتی دری همان فارسی است و فارسی همان دری، چه اشکالی دارد که ما زبان خود را دری بنامیم؟
در پاسخ به این پرسش میتوان چند نکته را برجسته ساخت؛ از جمله اینکه:
۱) منابع تاریخی و ادبی سده‌های نخستینِ خراسانِ روزگارِ اسلامی تا قرن دهم هجری، که بیش‌ترِ آنها در جغرافیای افغانستانِ امروز نوشته شده، همه از نامِ زبان با عنوانِ فارسی یاد کرده‌اند، نه دری! بنابراین اگر حالا ما زبان خود را «دری» بنامیم پیشینه‌ی تاریخیِ هزارساله‌ی خود را مسخ می‌کنیم.
۲) لفظِ «دری» در متونِ گذشته اگر گاهی به‌کار رفته، بیشتر به‌عنوانِ صفت بکار رفته است، نه اسم؛ پس «دری» نه چون یک اسم که بل صفَت است برای زبانِ ما؛ بنابراین کاربردِ صفت به‌جای اسم در اکثر موارد درست نمی‌نماید.
۳) تمام آثار و نسخ خطیِ موجودِ زبانِ ما که بیش‌ترِ آنها در موزه‌ها و آرشیوهای کشورهای خارجی مانند: روسیه، هند، پاکستان، ترکیه، مصر و کشورهای اروپایی نگهداری می‌گردد، همه به‌نام «آثارِ زبانِ فارسی» شناخته و ثبت شده‌اند؛ حالا اگر ما زبانِ خود را «دری» بنامیم، در واقع تعلقِ این آثار را از خود سلب می‌کنیم و آنها را می‌بخشیم به کس یا کسانی که زبانِ خود را فارسی می‌نامند.
۴) در کتاب‌های تاریخِ زبان و زبانشناسی از پیشینه‌ی زبانِ ما با عنوان: «فارسی باستان»، «فارسی میانه» و «فارسی جدید» یاد شده، نه «دری باستان»، «دری میانه» و «دری جدید»؛ خوب حالا اگر ما زبانِ خود را «دری» بنامیم، این لفظ «دری» را در کجای چنین کتاب‌هایی جست‌وجو کنیم؟ حتی اگر بخواهیم این لفظ (دری) را در بازچاپِ این کتاب‌ها بگنجانیم، آیا چنین توانی از لحاظ امکانات و چنین صلاحیتی از منظرِ حقوق داریم؟
۵) از نظرِ آوایی هم که به این دو واژه نگاه کنیم، «فارسی» هم سَنگین‌تَر است و هم خوش‌آواتر؛ در حالی‌که لفظِ «دری» از چنین ویژگی‌ای برخوردار نیست.
۶) با «دری» نامیدنِ زبان، در واقع خودمان را از دیگر فارسی‌زبانانِ منطقه و جهان جدا می‌سازیم و این به نفعِ فرهنگ و زبان ما نیست؛ زیرا این کار باعثِ تضعیفِ کلیّتِ زبان می‌گردد و تعلّقِ خاطر ما را از دیگر هم‌زبانان در جمهوری اسلامی ایران، تاجیکستان، ازبکستان، هند، چین و سایرِ کشورها دور می‌سازد.
۷) دُرُست است که در متونِ نظم و نثرِ گذشته هر دو لفظِ «دری» و «فارسی» بکار رفته است؛ اما اگر کمّیتِ کاربردِ این دو لفظ را با هم مقایسه کنیم، مواردِ کاربردِ «دری» اندک و نادِر است و گاهی وزن و قافیه‌ی شعر، ایجابِ کاربردِ این لفظ را داشته است؛ در حالی‌که کاربردِ «فارسی» فراگیر بوده است. در این میان شاعرانِ بزرگی چون مولانا جلال‌الدین محمد بلخی را داریم که از زبانِ خود به‌نامِ فارسی یاد کرده و لفظِ دری را اصلاً به‌کار نبرده‌اند.
۸) هویتِ خراسان پس از اسلام چنان‌که در منابعِ تاریخی و ادبی دیده میشود، یک هویت فارسی- اسلامی است، نه یک هویت دری- اسلامی؛ پس این هویت که از نظر دینی هم برای ما فراوان با ارزش است، باید به‌همین صورت حفظ گردد.
۹) از طرفی، تا حال خودی و بیگانه برای اهالیِ این زبان، فارسی‌زبان یا فارسی‌وان می‌گفتند، اگر قرار باشد که لفظِ «فارسی» به «دری» تغییر کند، باز چه خواهند گفت؟ دری‌وان! شاید بگویید هرچه می‌خواهند بگویند. خوب این که نشد دلیل که شما بدونِ هیچ منطقی هی عقب‌نشینی کنید و دیگران با هیچ و پوچِ خود در موردِ زبان و فرهنگ شما تصمیم بگیرند. چرا باید برای دل‌خوشی دیگران شما قربانی بدهید؟
۱۰) از همه مهمتر اینکه کسانی می‌توانند درباره‌ی چیستیِ یک زبان صحبت کنند که با مسایلِ زبانشناسی و تاریخِ زبان و تاریخِ عمومیِ ملتِ صاحبِ آن زبان نه تنها که آشنا باشند، بلکه از عهده‌ی تحلیل و تجزیه‌ی این مسایل نیز برآمده بتوانند؛ از این منظر که نگاه کنیم، می‌بینیم که صاحبانِ رأی و نظر بر نامِ زبان به‌عنوانِ فارسی تأکید کرده‌اند، در حالی‌که در مقابل، افرادِ بی‌سواد و بی‌دانش و گاه بی‌فرهنگ که از نعمتِ دانش و تحلیل بی‌بهره‌اند، بر دری نامیدن زبان تأکید می‌کنند. طبیعتاً صایب آن است که سخنِ اهلِ علم در این زمینه شنیده شود و از سخنانِ جهال پرهیز گردد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
مستند میراث ماندگار #نیما_یوشیج، پایه گذار شعر نو فارسی
خلاصه‌ی فیلم:
نیما یوشیج با مجموعه تأثیرگذار افسانه، که مانیفست شعر نو فارسی بود، در فضای راکد شعر ایران، انقلابی به پا کرد. نیما آگاهانه تمام بنیادها و ساختارهای شعر کهن فارسی را به چالش کشید. شعر نو عنوانی بود که خودِ نیما بر هنر خویش نهاده بود.
تمام جریان‌های اصلی شعر معاصر فارسی وامدار این انقلاب و تحولی هستند که نیما نوآور آن بود. بسیاری از شاعران و منتقدان معاصر، اشعار نیما را نمادین می‌دانند و او را هم‌پایهٔ شاعران سمبولیست بنام جهان می‌دانند. نیما اشعاری به زبان مازندرانی دارد که با نام «روجا» چاپ شده‌است.
همچنان نیما با بهره‌گیری از عناصر طبیعی با بیانی رمزگونه به ترسیم سیمای جامعه پرداخته‌است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
خلاصه‌ی فیلم:
نیما یوشیج با مجموعه تأثیرگذار افسانه، که مانیفست شعر نو فارسی بود، در فضای راکد شعر ایران، انقلابی به پا کرد. نیما آگاهانه تمام بنیادها و ساختارهای شعر کهن فارسی را به چالش کشید. شعر نو عنوانی بود که خودِ نیما بر هنر خویش نهاده بود.
تمام جریان‌های اصلی شعر معاصر فارسی وامدار این انقلاب و تحولی هستند که نیما نوآور آن بود. بسیاری از شاعران و منتقدان معاصر، اشعار نیما را نمادین می‌دانند و او را هم‌پایهٔ شاعران سمبولیست بنام جهان می‌دانند. نیما اشعاری به زبان مازندرانی دارد که با نام «روجا» چاپ شده‌است.
همچنان نیما با بهره‌گیری از عناصر طبیعی با بیانی رمزگونه به ترسیم سیمای جامعه پرداخته‌است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ خط ما فارسی است یا عربی..؟
✍️ دکتر سعید_دینارون
❇️ نخستین ابهامی که درباره عربی بودن خط ما بر اندیشۀ کنجگاوان می گذرد،
که چگونه ایرانیان در کشور پهناور خود، چندین گونه خط و گویش بومی داشته اند ، یکباره خطی از بیابانهای تفته و میان قبائل فاقد مدنیت وام گرفته و به جای خط کهن خود به کاربرده‌اند ؟
اعراب خطی را که درباره اش سخن می‌گوییم کوفی می‌نامند
و برای نخستین بار در حیره و کوفه در میان‌رودان با خط آشنا شده و آنرا کوفی نامیدند.
زیرا تا پیش از آن با خط آشنا نبودند
و به گفته استاد رکن الدین همایون فرّخ،
اعراب خط نداشته اند و خطی که از حمیر و انبار به حجاز رفته و در زمان ظهور اسلام انتشار یافته ، خط عربی نیست بلکه یکی از متداول‌ترین خطوط ایرانی بوده که با دگرگونی‌هایی برای نوشتن زبان عربی بکار رفته است.
تغییرشکل الفبای ایرانی به صورت کنونی پس از اسلام روی داد، تا فراگیری آن برای نو آموزان عرب آسان باشد . حیره سرزمینی بود در کرانه فرات در عراق فعلی و مردمان این شهر مهاجرین عرب بنام لخمیان بودند که درآن دیار فرود آمده و شهر حیره را بنا نهادند.
حاکمان حیره دست نشاندگان شاهنشاهی ساسانی و تابع ایران بودند.
در آن روزگار برای آسان شدن امور میان حیره و دربار ایران دبیران ایرانی برآن شدند تا الفبای خط پارسی میانه پهلوی را اندکی دگرگون ساخته و با افزودن هشت واژه « ث ح ط ظ ص ض ع ق » شمار واژهای آن را به ۳۲ رسانده و بدین گونه زبان اعراب حیره را که نبتی عربی بود با این خط ِ تکامل یافتۀ ایرانی بنگارند. واژۀ « ط » دسته‌دار در پهلوی اشکانی دیده میشود ولی در پهلوی ساسانی جای خود را به« ت » دو نقطه داده است.
در نتیجه الفبایی که امروز عربی خوانده می شود خطی برگرفته از خطهای کهن ایرانی است که از فرگشت خط ایرانی کهن به ایرانی هخامنشی، اشکانی و ساسانی پدیدار شده و سرانجام خط دبیرۀ پارسئ امروزی از آن پدید آمد.
حال اگر این خط عربی بوده و در عربستان اختراع و استفاده می شد؛
◀️ ۱ـ چرا قرآن را با آن به نگارش در نیاوردند؟
چرا ایشان تا هنگام خلافت عثمان به گردآوری قرآن نپرداختند؟
و تنها پس از تهاجم به ایران و آشنایی با خط، آکادمیسین های ایرانی درحیره به تدوین آن همت گماردند؟
◀️ ۲- اگراین خط از دیرباز در استان حجاز و کاروانشهر مکه کاربُرد داشته، پس نشانه‌هایش کجاست که تاکنون نوشته‌ای از آن که مربوط به پیش از خلافت عثمان و ظهور اسلام باشد، بروی تکه‌ای سنگ, دیوار, لوح گلی یا چرم یافت نشده است؟
◀️ ۳- مهمتر از همه، خط ، میان مردمی پدید می آید که نیاز و ضرورت آن را حس کنند و بستر به کارگیری آن را در فرهنگ خود داشته باشند. اعراب نه از زمینه‌های پیدایش خط برخوردار بودند و نه به آن نیاز داشتند.
کلمۀ خط برگرفته از واژۀ ایرانئ کهن« کت » است که به زبان اعراب راه یافت و سپس درسده های میانه به دست تحصیل کردگان پارسی به ابزار نوشتن در آمده و بر پایهای که سیبویه دبیر ایرانی گذارده بود، صرف شد.
ایرانیان نقش مهمی در تکامل خط نوشتاری قرآن و خط عربی داشته اند.
بر خلاف تصّور بسیاری ، که ما خط کنونی را از عرب ها وام گرفته ایم کاملأ اشتباه است، خط فارسی بعد از اسلام نوع تکامل یافته از خط در زمان اشکانیان و ساسانیان یعنی پهلوی و اوستائی بود.
این خط که در سده های پیش وارد عربستان شده و با زبان عربی تطبیق داده شده بود، بار دیگر پس از تهاجم اعراب وارد ایران شد و ایرانیان در تکامل و در تبدیل آن به هنر خوشنویسی نقش عمده‌‌ای داشتهاند.
ایجاد نقطه و اِعراب در خط عربی را به فردی بنام ابو اسعد دؤلی الفارس و در قرن اول هجری نسبت داده اند که برای درست خواندن قرآن توسط غیر عرب زبانان از جمله ایرانیان ابداع کرد.
ایرانیان بر اساس نیاز زبانی الفبای فارسی را قرنها پیش پدید آورده بودند. از سده سوم هجری به علت نامه نگاری‌های دیوانی، خط های مانوی و پهلوی، جای خود را به الفبای فارسی دادند.
از ریشۀ فارسی الفبای کنونی موسوم به عربی، می توان به تشابه عجیب خط اوستائی و کوفی پی برد و در صدر اسلام در زبان عربی از نقطه استفاده نمی شد که ما آنرا باب کردیم.
نا گفته نماند که پیدایش خط نیاز به بستری برای رشد و تکامل دارد که اقلیم عربستان عناصر آن را در اختیار اهالی شبه جزیره قرار نمی داد.
به گزارش تاریخ‌نگاران نامدار در سراسر شبه جزیره عربی حدود ۱۵ نفر سواد نوشتن در حد میرزا بنویس در امور حمل و نقل کالا داشتند که با این بضاعت اندک توانائی ابداع خط در اختیار آنها نبود.
در حالی که این خط در امپراتوری ایران در ادارۀ امور در زمان اشکانیان و ساسانیان حدود هزار سال مورد استفاده و فرصت تکامل داشته است ….
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✍️ دکتر سعید_دینارون
❇️ نخستین ابهامی که درباره عربی بودن خط ما بر اندیشۀ کنجگاوان می گذرد،
که چگونه ایرانیان در کشور پهناور خود، چندین گونه خط و گویش بومی داشته اند ، یکباره خطی از بیابانهای تفته و میان قبائل فاقد مدنیت وام گرفته و به جای خط کهن خود به کاربرده‌اند ؟
اعراب خطی را که درباره اش سخن می‌گوییم کوفی می‌نامند
و برای نخستین بار در حیره و کوفه در میان‌رودان با خط آشنا شده و آنرا کوفی نامیدند.
زیرا تا پیش از آن با خط آشنا نبودند
و به گفته استاد رکن الدین همایون فرّخ،
اعراب خط نداشته اند و خطی که از حمیر و انبار به حجاز رفته و در زمان ظهور اسلام انتشار یافته ، خط عربی نیست بلکه یکی از متداول‌ترین خطوط ایرانی بوده که با دگرگونی‌هایی برای نوشتن زبان عربی بکار رفته است.
تغییرشکل الفبای ایرانی به صورت کنونی پس از اسلام روی داد، تا فراگیری آن برای نو آموزان عرب آسان باشد . حیره سرزمینی بود در کرانه فرات در عراق فعلی و مردمان این شهر مهاجرین عرب بنام لخمیان بودند که درآن دیار فرود آمده و شهر حیره را بنا نهادند.
حاکمان حیره دست نشاندگان شاهنشاهی ساسانی و تابع ایران بودند.
در آن روزگار برای آسان شدن امور میان حیره و دربار ایران دبیران ایرانی برآن شدند تا الفبای خط پارسی میانه پهلوی را اندکی دگرگون ساخته و با افزودن هشت واژه « ث ح ط ظ ص ض ع ق » شمار واژهای آن را به ۳۲ رسانده و بدین گونه زبان اعراب حیره را که نبتی عربی بود با این خط ِ تکامل یافتۀ ایرانی بنگارند. واژۀ « ط » دسته‌دار در پهلوی اشکانی دیده میشود ولی در پهلوی ساسانی جای خود را به« ت » دو نقطه داده است.
در نتیجه الفبایی که امروز عربی خوانده می شود خطی برگرفته از خطهای کهن ایرانی است که از فرگشت خط ایرانی کهن به ایرانی هخامنشی، اشکانی و ساسانی پدیدار شده و سرانجام خط دبیرۀ پارسئ امروزی از آن پدید آمد.
حال اگر این خط عربی بوده و در عربستان اختراع و استفاده می شد؛
◀️ ۱ـ چرا قرآن را با آن به نگارش در نیاوردند؟
چرا ایشان تا هنگام خلافت عثمان به گردآوری قرآن نپرداختند؟
و تنها پس از تهاجم به ایران و آشنایی با خط، آکادمیسین های ایرانی درحیره به تدوین آن همت گماردند؟
◀️ ۲- اگراین خط از دیرباز در استان حجاز و کاروانشهر مکه کاربُرد داشته، پس نشانه‌هایش کجاست که تاکنون نوشته‌ای از آن که مربوط به پیش از خلافت عثمان و ظهور اسلام باشد، بروی تکه‌ای سنگ, دیوار, لوح گلی یا چرم یافت نشده است؟
◀️ ۳- مهمتر از همه، خط ، میان مردمی پدید می آید که نیاز و ضرورت آن را حس کنند و بستر به کارگیری آن را در فرهنگ خود داشته باشند. اعراب نه از زمینه‌های پیدایش خط برخوردار بودند و نه به آن نیاز داشتند.
کلمۀ خط برگرفته از واژۀ ایرانئ کهن« کت » است که به زبان اعراب راه یافت و سپس درسده های میانه به دست تحصیل کردگان پارسی به ابزار نوشتن در آمده و بر پایهای که سیبویه دبیر ایرانی گذارده بود، صرف شد.
ایرانیان نقش مهمی در تکامل خط نوشتاری قرآن و خط عربی داشته اند.
بر خلاف تصّور بسیاری ، که ما خط کنونی را از عرب ها وام گرفته ایم کاملأ اشتباه است، خط فارسی بعد از اسلام نوع تکامل یافته از خط در زمان اشکانیان و ساسانیان یعنی پهلوی و اوستائی بود.
این خط که در سده های پیش وارد عربستان شده و با زبان عربی تطبیق داده شده بود، بار دیگر پس از تهاجم اعراب وارد ایران شد و ایرانیان در تکامل و در تبدیل آن به هنر خوشنویسی نقش عمده‌‌ای داشتهاند.
ایجاد نقطه و اِعراب در خط عربی را به فردی بنام ابو اسعد دؤلی الفارس و در قرن اول هجری نسبت داده اند که برای درست خواندن قرآن توسط غیر عرب زبانان از جمله ایرانیان ابداع کرد.
ایرانیان بر اساس نیاز زبانی الفبای فارسی را قرنها پیش پدید آورده بودند. از سده سوم هجری به علت نامه نگاری‌های دیوانی، خط های مانوی و پهلوی، جای خود را به الفبای فارسی دادند.
از ریشۀ فارسی الفبای کنونی موسوم به عربی، می توان به تشابه عجیب خط اوستائی و کوفی پی برد و در صدر اسلام در زبان عربی از نقطه استفاده نمی شد که ما آنرا باب کردیم.
نا گفته نماند که پیدایش خط نیاز به بستری برای رشد و تکامل دارد که اقلیم عربستان عناصر آن را در اختیار اهالی شبه جزیره قرار نمی داد.
به گزارش تاریخ‌نگاران نامدار در سراسر شبه جزیره عربی حدود ۱۵ نفر سواد نوشتن در حد میرزا بنویس در امور حمل و نقل کالا داشتند که با این بضاعت اندک توانائی ابداع خط در اختیار آنها نبود.
در حالی که این خط در امپراتوری ایران در ادارۀ امور در زمان اشکانیان و ساسانیان حدود هزار سال مورد استفاده و فرصت تکامل داشته است ….
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ هشت شغلی که هوش مصنوعی ممکن است جایگزین آن شود
🖊 بیزینس اینسایدر: از زمان انتشار چت جی پی تی توسط Open AI در نوامبر سال گذشته این ابزار مبتنی بر هوش مصنوعی برای نوشتن نامه‌های پوششی، ایجاد کتاب کودکان و حتی کمک به دانش آموزان در تقلب در نگارش مقاله‌های شان مورد استفاده قرار گرفته است.
باداین حال چت بات ممکن است قدرتمندتر از آن چیزی باشد که ما تصور می‌کردیم.
بر همین اساس "آنو مادگاوکار" یکی از شرکای موسسه جهانی مک کینزی معتقد است که قضاوت انسان باید در مورد این فناوری‌ها اعمال شود تا از خطا و سوگیری جلوگیری به عمل آید.
او می‌افزاید:" ما باید به این چیز‌ها به عنوان ابزار‌های افزایش بهره‌وری فکر کنیم نه جایگزین‌های کامل".
با این حال "بیزینس اینسایدر" پس از گفتگو با کارشناسان فهرستی از مشاغلی را تهیه کرده که برای جایگزینی با هوش مصنوعی در معرض خطر قرار دارند:
🔳مشاغل فنی (کدنویس، برنامه نویس رایانه، مهندس نرم افزار، تحلیلگر داده)
کد نویسی و برنامه نویسی رایانه مهارت‌های مورد تقاضا در بازار هستند، اما این امکان وجود دارد که چت جی پی تی و ابزار‌های مبتنی بر هوش مصنوعی مشابه آن برخی از شکاف‌ها را در آینده نزدیک پر کنند. مشاغل فنی مانند توسعه دهندگان نرم‌افزار، توسعه دهندگان وب، برنامه نویسان رایانه، کدنویس‌ها و دانشمندان داده بسیار متمایل به فناوری‌های هوش مصنوعی هستند که جای کار اکثر آن مشاغل را خواهد گرفت.
🔳مشاغل رسانه‌ای (تبلیغات، تولید محتوا، نویسندگی حرفه ای، روزنامه نگاری)
مادگاوکار می‌گوید مشاغل رسانه‌ای در سراسر جهان از جمله مشاغل تبلیغاتی، نویسندگی حرفه‌ای، روزنامه‌نگاری و هر نقشی که شامل تولید محتوا است ممکن است تحت تاثیر چت جی پی تی و شکل‌های مشابه هوش مصنوعی قرار گیرند به این دلیل که هوش مصنوعی قادر است داده‌های مبتنی بر متن را به خوبی بخواند، بنویسد و درک کند.
🔳مشاغل صنعت حقوقی (کارشناس حقوقی و دستیار حقوقی)
بر اساس گزارش اخیر گلدمن ساکس هوش مصنوعی مولد ممکن است به احتمال زیاد بر فعالان عرصه حقوقی و وکالت در ایالات متحده تاثیر بگذارد. "ماناو راج" نویسنده مقاله مرتبط با مطالعه صورت گرفته توسط گلدمن ساکس می‌گوید این بدان خاطر است که تعداد مشاغل در خدمات حقوقی نسبتا کم هستند و پیش‌تر قبل از ظهور ابزار‌های جدید مبتنی بر هوش مصنوعی به شدت در معرض اتوماسیون یا خودکاری شدن هوش مصنوعی قرار گرفته بودند.
با این وجود، هوش مصنوعی به طور کامل قادر به خودکاری کردن این مشاغل نخواهد بود، زیرا برای درک این که مشتری یا کارفرما چه می‌خواهد نیاز به درجه‌ای از قضاوت انسانی وجود دارد.
🔳تحلیلگران تحقیقات بازار
تحلیلگران تحقیقات بازار مسئول جمع‌آوری داده‌ها، شناسایی گرایش‌ها در آن داده‌ها و سپس استفاده از آنچه یافته‌اند برای طراحی یک کارزار بازاریابی موثر یا تصمیم‌گیری در مورد مکان تبلیغات هستند. "مورو" می‌گوید: "این موارد مقولاتی هستند که ما اکنون می‌بینیم هوش مصنوعی می‌تواند از عهده آن برآید".
🔳معلمان
معلمان در سراسر کشور نگران استفاده دانش آموزان از چت جی پی تی برای تقلب در تکالیف شان هستند، اما به گفته "پنگ چنگ شی" دانشیار بخش محاسبات و علوم اطلاعات در موسسه فناوری روچستر آنان باید به امنیت شغلی‌شان نیز فکر کنند.
او می‌افزاید :"چت جی پی تی به راحتی می‌تواند در حال حاضر محتوای برنامه آموزشی کلاس‌های درس را تدریس کند.
🔳مشاغل مالی (تحلیلگران مالی و مشاوران مالی شخصی)
به گفته مورو همانند تحلیلگران تحقیقات بازار مشاغلی، چون تحلیلگران مالی، مشاوران مالی شخصی و سایر مشاغل در امور مالی شخصی که نیازمند دستکاری مقادیر قابل توجهی از داده‌های عددی هستند نیز می‌توانند تحت تاثیر هوش مصنوعی قرار بگیرند.
🔳معامله گران
کارشناسان می‌گویند چت جی پی تی می‌تواند مشاغل را در طیف وسیعی از مشاغل مرتبط با وال استریت در تجارت گرفته تا بانکداری و سرمایه‌گذاری بهبود بخشد. با این وجود، "پنگ چنگ شی" رئیس بخش علوم رایانه موسسه فناوری روچستر موافق است که برخی از نقش‌های وال استریت ممکن است در خطر باشند.
🔳طراحان گرافیک
در یک پست بررسی تجاری هاروارد در ماه دسامبر سه استاد به DALL-E یک ابزار هوش مصنوعی که می‌تواند در چند ثانیه تصاویر تولید کند به عنوان یک اختلال بالقوه در صنعت طراحی گرافیک اشاره کردند.
🔳حسابداران
حسابداری به طور کلی به عنوان یک حرفه پایدار در نظر گرفته میشود، اما حتی کارکنان این حرفه نیز ممکن است در معرض خطر باشند.
🔳نمایندگی‌های خدمات مشتری
نتیجه مطالعه‌ای توسط شرکت تحقیقاتی گارتنر پیش‌بینی کرد که چت بات‌ها تا سال ۲۰۲۷ میلادی کانال اصلی خدمات مشتری برای تقریباً ۲۵ درصد شرکت‌ها خواهند بود.
❇️ از صفحه : امروز و فردا
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🖊 بیزینس اینسایدر: از زمان انتشار چت جی پی تی توسط Open AI در نوامبر سال گذشته این ابزار مبتنی بر هوش مصنوعی برای نوشتن نامه‌های پوششی، ایجاد کتاب کودکان و حتی کمک به دانش آموزان در تقلب در نگارش مقاله‌های شان مورد استفاده قرار گرفته است.
باداین حال چت بات ممکن است قدرتمندتر از آن چیزی باشد که ما تصور می‌کردیم.
بر همین اساس "آنو مادگاوکار" یکی از شرکای موسسه جهانی مک کینزی معتقد است که قضاوت انسان باید در مورد این فناوری‌ها اعمال شود تا از خطا و سوگیری جلوگیری به عمل آید.
او می‌افزاید:" ما باید به این چیز‌ها به عنوان ابزار‌های افزایش بهره‌وری فکر کنیم نه جایگزین‌های کامل".
با این حال "بیزینس اینسایدر" پس از گفتگو با کارشناسان فهرستی از مشاغلی را تهیه کرده که برای جایگزینی با هوش مصنوعی در معرض خطر قرار دارند:
🔳مشاغل فنی (کدنویس، برنامه نویس رایانه، مهندس نرم افزار، تحلیلگر داده)
کد نویسی و برنامه نویسی رایانه مهارت‌های مورد تقاضا در بازار هستند، اما این امکان وجود دارد که چت جی پی تی و ابزار‌های مبتنی بر هوش مصنوعی مشابه آن برخی از شکاف‌ها را در آینده نزدیک پر کنند. مشاغل فنی مانند توسعه دهندگان نرم‌افزار، توسعه دهندگان وب، برنامه نویسان رایانه، کدنویس‌ها و دانشمندان داده بسیار متمایل به فناوری‌های هوش مصنوعی هستند که جای کار اکثر آن مشاغل را خواهد گرفت.
🔳مشاغل رسانه‌ای (تبلیغات، تولید محتوا، نویسندگی حرفه ای، روزنامه نگاری)
مادگاوکار می‌گوید مشاغل رسانه‌ای در سراسر جهان از جمله مشاغل تبلیغاتی، نویسندگی حرفه‌ای، روزنامه‌نگاری و هر نقشی که شامل تولید محتوا است ممکن است تحت تاثیر چت جی پی تی و شکل‌های مشابه هوش مصنوعی قرار گیرند به این دلیل که هوش مصنوعی قادر است داده‌های مبتنی بر متن را به خوبی بخواند، بنویسد و درک کند.
🔳مشاغل صنعت حقوقی (کارشناس حقوقی و دستیار حقوقی)
بر اساس گزارش اخیر گلدمن ساکس هوش مصنوعی مولد ممکن است به احتمال زیاد بر فعالان عرصه حقوقی و وکالت در ایالات متحده تاثیر بگذارد. "ماناو راج" نویسنده مقاله مرتبط با مطالعه صورت گرفته توسط گلدمن ساکس می‌گوید این بدان خاطر است که تعداد مشاغل در خدمات حقوقی نسبتا کم هستند و پیش‌تر قبل از ظهور ابزار‌های جدید مبتنی بر هوش مصنوعی به شدت در معرض اتوماسیون یا خودکاری شدن هوش مصنوعی قرار گرفته بودند.
با این وجود، هوش مصنوعی به طور کامل قادر به خودکاری کردن این مشاغل نخواهد بود، زیرا برای درک این که مشتری یا کارفرما چه می‌خواهد نیاز به درجه‌ای از قضاوت انسانی وجود دارد.
🔳تحلیلگران تحقیقات بازار
تحلیلگران تحقیقات بازار مسئول جمع‌آوری داده‌ها، شناسایی گرایش‌ها در آن داده‌ها و سپس استفاده از آنچه یافته‌اند برای طراحی یک کارزار بازاریابی موثر یا تصمیم‌گیری در مورد مکان تبلیغات هستند. "مورو" می‌گوید: "این موارد مقولاتی هستند که ما اکنون می‌بینیم هوش مصنوعی می‌تواند از عهده آن برآید".
🔳معلمان
معلمان در سراسر کشور نگران استفاده دانش آموزان از چت جی پی تی برای تقلب در تکالیف شان هستند، اما به گفته "پنگ چنگ شی" دانشیار بخش محاسبات و علوم اطلاعات در موسسه فناوری روچستر آنان باید به امنیت شغلی‌شان نیز فکر کنند.
او می‌افزاید :"چت جی پی تی به راحتی می‌تواند در حال حاضر محتوای برنامه آموزشی کلاس‌های درس را تدریس کند.
🔳مشاغل مالی (تحلیلگران مالی و مشاوران مالی شخصی)
به گفته مورو همانند تحلیلگران تحقیقات بازار مشاغلی، چون تحلیلگران مالی، مشاوران مالی شخصی و سایر مشاغل در امور مالی شخصی که نیازمند دستکاری مقادیر قابل توجهی از داده‌های عددی هستند نیز می‌توانند تحت تاثیر هوش مصنوعی قرار بگیرند.
🔳معامله گران
کارشناسان می‌گویند چت جی پی تی می‌تواند مشاغل را در طیف وسیعی از مشاغل مرتبط با وال استریت در تجارت گرفته تا بانکداری و سرمایه‌گذاری بهبود بخشد. با این وجود، "پنگ چنگ شی" رئیس بخش علوم رایانه موسسه فناوری روچستر موافق است که برخی از نقش‌های وال استریت ممکن است در خطر باشند.
🔳طراحان گرافیک
در یک پست بررسی تجاری هاروارد در ماه دسامبر سه استاد به DALL-E یک ابزار هوش مصنوعی که می‌تواند در چند ثانیه تصاویر تولید کند به عنوان یک اختلال بالقوه در صنعت طراحی گرافیک اشاره کردند.
🔳حسابداران
حسابداری به طور کلی به عنوان یک حرفه پایدار در نظر گرفته میشود، اما حتی کارکنان این حرفه نیز ممکن است در معرض خطر باشند.
🔳نمایندگی‌های خدمات مشتری
نتیجه مطالعه‌ای توسط شرکت تحقیقاتی گارتنر پیش‌بینی کرد که چت بات‌ها تا سال ۲۰۲۷ میلادی کانال اصلی خدمات مشتری برای تقریباً ۲۵ درصد شرکت‌ها خواهند بود.
❇️ از صفحه : امروز و فردا
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ نوستالوژی و نورولوژی
❇️ نوستالژی، حس یا هیجان نیرومندی است که با اتفاقاتی که شباهتی به تجربیات گذشتۀ شخص دارند به وجود می آید. آهنگ های آشنا، بوها و دیگر چیزهایی که گذشته را به یاد می آورند احساسات نوستالژیک را تحریک می کنند.نوستالژی اغلب با تحریکات حسی است که رها می شود، یعنی همان که مثلاً بویی به مشاممان می خورَد یا آهنگی می شنویم، که اولی حس بویایی است و دومی حس شنوایی. اما این احساسات گاهی با “گفت و گوها” هم می توانند رها شوند، یا حتی با یادآوری خاطرات بخصوص.
گاهی هم با اتفاقات غیرمنتظره است که این رها شدن اتفاق می افتد و گاهی بعضی بدبختی ها آن را در مغزمان رها می سازند. و گاهی برای این به نوستالژی متوسل می شویم که شاید در عالم بدبختی مان خود را اندکی خوشبخت احساس کنیم.
◀️ مغز و نوستالژى :
نوستالژی، فعالیت چند ناحیه از مغز را افزایش می دهد، که با افزایش جریان خون و سوخت و ساز آن نواحی مشخص می شود. یعنی وقتی احساس نوستالژی می کنیم چند ناحیه از مغز به فعالیت می افتند. افزایش جریان خون در هر جای مغز و افزایش فعالیت سوخت و سازِ آن نشانۀ این است که آن ناحیه به فعالیت در آمده است و دارد وظیفۀ مخصوص خود را انجام می دهد. کسانی که آهنگی گوش می کنند که آنها را شدیداَ دچار حس نوستالژیک می کند، شیار تحتانی از قسمت پیشانی مغز آنها و همچنین مخچه و قسمتی به نام اینسولای مغزشان فعال تر از زمانی است که آهنگ گوش می کنند اما حس نوستالژی در آنها ایجاد نمی شود.
نکتۀ جالبی هم كه اینجاست. اشخاصی که از لحاظ شخصیتی ، افرادی حساس و عاطفی هستد و زود غمگین می شوند، تمایل بیشتری به نوستالژی دارند. اما این بدآن معنا نیست که نوستالژی ربطی به افسردگی یا هر اختلال عاطفی دیگر دارد. بعضی ها نه افسرده هستند و نه اختلال عاطفی دارند، اما چون حساس و عاطفی هستند بیشتر دچار نوستالژی می شوند. در یکی از مطالعات هم دیده شده که نوستالژی با انعطاف پذیر بودن اشخاص بی ارتباط نیست. هر کس انعطاف پذیر باشد بیشتر دچار نوستالژی می شود.
◀️ چرا نوستالژی حس خوبی است ؟
وقتی احساس نوستالژی می کنیم، قسمت هایی در مغز که به مراکز پاداش معروف هستند به فعالیت می افتند. یعنی همان سوخت وساز و جریان خونشان بالا می رود. اینها این قسمت ها هستند : هیپوکامپوس، نواحی تگمنتال ونترال، و ونترال مخطط. آن که گاهی حتی آهنگی می شنویم که قبلاً آهنگ دلخواه ما نبوده، اما الان که آن را می شنویم احساس نوستالژی می کنیم، به خاطر همین است. یعنی به خاطر این است که مراکز پاداش فعال می شوند. این مراکز با هر چیزی فعال شوند حس خوشایندی به انسان دست می دهد. این هم که گاهی حتی مثلاً آهنگ های معمولی می توانند آن مراکز را فعال کنند، و ما را دچار نوستالژی کنند، ظاهراً به خاطر این است که این ها متعلق به گذشته ای هستند که آن گذشته برای ما خوشایند است. از طریق به یاد آورن آن گذشته است که آن مراکز را فعال می کنند.
➕ وقتی گذارت به تالار ورودی جایی می افتد که قبلاً مدرسه ات بوده یا با اتوموبیل از جایی رد می شوی که قبلاً در نزدیکی آنجا منزل داشتی، اینها مرکزهای پاداش مغز را تحریک می کنند و منجر به حس نوستالژی می شوند. این حس های خوش در پاسخ آن چیزهایی ایجاد می شود که گذشته را به یاد ما می آرند، به شرطی که اتفاقاتی که در آن گذشته برایمان افتاده است اتفاقات مثبتی باشد، یا اگر هم مثبت نیست خنثی باشد. اگر آن تجربه ها ناخوشایند و منفی باشند ایجاد نوستالژی نمی کنند. نوستالژی می تواند استراتژی عاطفی مفید یا مضری باشد.
حس خوشی که با نوستالژی ایجاد می شود، می تواند شخص را در برابر یأس ها و حتی اضطراب هایی که بعضی وضعیت ها برایش ایجاد می کنند محافظت کند. وقتی نوستالژی به عنوان یک استراتژی برای مقابله با وضعیت ها به کار گرفته شود، شخص می تواند احساسات مربوط به نوستالژی را با گوش کردن به آهنگ های آشنا، نگاه کردن به عکس های قدیمی، یا رفتن به محیط های آرامبخش گذشته رها سازد.
اما از آنجا که حس نوستالژی به راحتی می تواند تحریک شود، ممکن است شخص خودش را به آن معتاد هم بکند. کلاً هر فعالیتی که بتواند مراکز پاداش مغز را فعال کند، می تواند اعتیادآور باشد. باری، نوستالژی می تواند صورت افراط پیدا کرده و حکم چوب زیر بغل را برای شخص پیدا کند و آنگاه که مشکلات زندگی خارج از حد تحمل می شود، حس های مثبت نوستالژی جانشینی برای زندگی کردن در زمان حال شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ نوستالژی، حس یا هیجان نیرومندی است که با اتفاقاتی که شباهتی به تجربیات گذشتۀ شخص دارند به وجود می آید. آهنگ های آشنا، بوها و دیگر چیزهایی که گذشته را به یاد می آورند احساسات نوستالژیک را تحریک می کنند.نوستالژی اغلب با تحریکات حسی است که رها می شود، یعنی همان که مثلاً بویی به مشاممان می خورَد یا آهنگی می شنویم، که اولی حس بویایی است و دومی حس شنوایی. اما این احساسات گاهی با “گفت و گوها” هم می توانند رها شوند، یا حتی با یادآوری خاطرات بخصوص.
گاهی هم با اتفاقات غیرمنتظره است که این رها شدن اتفاق می افتد و گاهی بعضی بدبختی ها آن را در مغزمان رها می سازند. و گاهی برای این به نوستالژی متوسل می شویم که شاید در عالم بدبختی مان خود را اندکی خوشبخت احساس کنیم.
◀️ مغز و نوستالژى :
نوستالژی، فعالیت چند ناحیه از مغز را افزایش می دهد، که با افزایش جریان خون و سوخت و ساز آن نواحی مشخص می شود. یعنی وقتی احساس نوستالژی می کنیم چند ناحیه از مغز به فعالیت می افتند. افزایش جریان خون در هر جای مغز و افزایش فعالیت سوخت و سازِ آن نشانۀ این است که آن ناحیه به فعالیت در آمده است و دارد وظیفۀ مخصوص خود را انجام می دهد. کسانی که آهنگی گوش می کنند که آنها را شدیداَ دچار حس نوستالژیک می کند، شیار تحتانی از قسمت پیشانی مغز آنها و همچنین مخچه و قسمتی به نام اینسولای مغزشان فعال تر از زمانی است که آهنگ گوش می کنند اما حس نوستالژی در آنها ایجاد نمی شود.
نکتۀ جالبی هم كه اینجاست. اشخاصی که از لحاظ شخصیتی ، افرادی حساس و عاطفی هستد و زود غمگین می شوند، تمایل بیشتری به نوستالژی دارند. اما این بدآن معنا نیست که نوستالژی ربطی به افسردگی یا هر اختلال عاطفی دیگر دارد. بعضی ها نه افسرده هستند و نه اختلال عاطفی دارند، اما چون حساس و عاطفی هستند بیشتر دچار نوستالژی می شوند. در یکی از مطالعات هم دیده شده که نوستالژی با انعطاف پذیر بودن اشخاص بی ارتباط نیست. هر کس انعطاف پذیر باشد بیشتر دچار نوستالژی می شود.
◀️ چرا نوستالژی حس خوبی است ؟
وقتی احساس نوستالژی می کنیم، قسمت هایی در مغز که به مراکز پاداش معروف هستند به فعالیت می افتند. یعنی همان سوخت وساز و جریان خونشان بالا می رود. اینها این قسمت ها هستند : هیپوکامپوس، نواحی تگمنتال ونترال، و ونترال مخطط. آن که گاهی حتی آهنگی می شنویم که قبلاً آهنگ دلخواه ما نبوده، اما الان که آن را می شنویم احساس نوستالژی می کنیم، به خاطر همین است. یعنی به خاطر این است که مراکز پاداش فعال می شوند. این مراکز با هر چیزی فعال شوند حس خوشایندی به انسان دست می دهد. این هم که گاهی حتی مثلاً آهنگ های معمولی می توانند آن مراکز را فعال کنند، و ما را دچار نوستالژی کنند، ظاهراً به خاطر این است که این ها متعلق به گذشته ای هستند که آن گذشته برای ما خوشایند است. از طریق به یاد آورن آن گذشته است که آن مراکز را فعال می کنند.
➕ وقتی گذارت به تالار ورودی جایی می افتد که قبلاً مدرسه ات بوده یا با اتوموبیل از جایی رد می شوی که قبلاً در نزدیکی آنجا منزل داشتی، اینها مرکزهای پاداش مغز را تحریک می کنند و منجر به حس نوستالژی می شوند. این حس های خوش در پاسخ آن چیزهایی ایجاد می شود که گذشته را به یاد ما می آرند، به شرطی که اتفاقاتی که در آن گذشته برایمان افتاده است اتفاقات مثبتی باشد، یا اگر هم مثبت نیست خنثی باشد. اگر آن تجربه ها ناخوشایند و منفی باشند ایجاد نوستالژی نمی کنند. نوستالژی می تواند استراتژی عاطفی مفید یا مضری باشد.
حس خوشی که با نوستالژی ایجاد می شود، می تواند شخص را در برابر یأس ها و حتی اضطراب هایی که بعضی وضعیت ها برایش ایجاد می کنند محافظت کند. وقتی نوستالژی به عنوان یک استراتژی برای مقابله با وضعیت ها به کار گرفته شود، شخص می تواند احساسات مربوط به نوستالژی را با گوش کردن به آهنگ های آشنا، نگاه کردن به عکس های قدیمی، یا رفتن به محیط های آرامبخش گذشته رها سازد.
اما از آنجا که حس نوستالژی به راحتی می تواند تحریک شود، ممکن است شخص خودش را به آن معتاد هم بکند. کلاً هر فعالیتی که بتواند مراکز پاداش مغز را فعال کند، می تواند اعتیادآور باشد. باری، نوستالژی می تواند صورت افراط پیدا کرده و حکم چوب زیر بغل را برای شخص پیدا کند و آنگاه که مشکلات زندگی خارج از حد تحمل می شود، حس های مثبت نوستالژی جانشینی برای زندگی کردن در زمان حال شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ سرد‌ترین زمستان‌های ادبیات کدامند؟
✳️ احسان رضایی
🔟 سرود کریسمس (چارلز دیکنز)
معمولا داستان‌های کریسمسی، سرمایشان آن‌قدر‌ها هم زیاد نیست. اما چون در این داستان، ابنزر اسکروچِ طماع و پول‌پرست با روحِ سه کریسمس برخورد می‌کند که به او زندگی سخت مردم در شبهای سرد زمستان را نشان می‌دهند، پس میشود این رمان را هم جزو دستۀ سرد‌ها گذاشت. سرمایی که ممکن بود جان تیم کوچولو، پسر آقای کریچت را هم بگیرد که شکر خدا به خیر گذشت.
9⃣ بینوایان (ویکتور هوگو)
چند صحنه اساسی این رمان طولانی، در زمستان است: ژان والژان به خاطر کار گیر نیاوردن در سوز و سرمای زمستان بود که دست به دزدی نان می‌زند، در یک زمستان سرد به کوزت برخورد می‌کند، فانتین مادر کوزت بر اثر سرما مریض میشود و می‌میرد، صحنه‌های انقلاب در زمستان می‌گذرد و... خلاصه زمستان است.
8⃣ دخترک کبریت‌فروش (هانس کریستین آندرسن)
داستان معروف طفل دستفروشی در شب سال نو، که ملت دنبال رفت و آمدهای خودشان هستند و کسی از او کبریت نمی‌خرد تا عاقبت یکه و تنها در خیابان می‌ماند و سعی می‌کند با روشن کردن یکی‌یکی کبریت‌ها و دیدن چهره مادربزرگش در نور آنها، گرم شود که نمی‌شود. آندرسن یک داستان سردِ دیگر هم دارد: «ملکه برفی» سنگدلی که دنیا را زیر برف برده. با این حال عمق احساسات «دخترک کبریت‌فروش» به قدری است که راحت میشود گفت این داستان، سرد‌تر است.
7⃣ نیروی اهریمنی‌اش (فیلیپ پولمن)
ایده اصلی این داستان، وجود دنیاهای موازی است. تعدادی از این دنیاها، گرم و استوایی هستند، اما در یکی از دنیاها به قطب شمال سفر می‌کنیم، جایی که شفقِ قطبی پلی است برای سفر میان دنیاها. در اینجا، حضور خرسهای قطبی، عنصر پیش‌برنده داستان است. توصیفی که پولمن از خرسهای قطبی، زره‌هایی که خودشان می‌سازند و روحیه جنگندگی آنها به دست داده، فوق‌العاده است.
6⃣ میشل استروگف (ژول ورن)
فرمانده ارتباطات تزار، مأمور میشود پیام مهمی را به شهر دورافتاده ایرکوتسک در شرق سیبری برساند. دیگر خودتان حسابش را بکنید رمانی که در دشتهای سیبری می‌گذرد چقدر سرد است. کتاب چنان در توصیف جغرافیای یخی سیبری و مردمانِ زمخت این منطقه موفق است که وقتی ژول ورن قبل از چاپ، نسخه‌ای از کتاب را به سفیرِ روسیه در فرانسه داد، آقای سفیر متن را بدون حتی یک کلمه تغییر برگرداند و گفت: «هیچ نکتهٔ غیرعادی در آن به چشم نخورد».
5⃣ دکتر ژیواگو (بوریس پاسترناک)
متخصص اصلی توصیف سرما، روس‌ها هستند. نمونه‌اش همین کتاب: داستان پزشکی که تا عاشق شد انقلاب اکتبر میشود و حوادث بین او و معشوقش فاصله می‌اندازد و باقی رمان، شرح جستجوهای این دو نفر برای وصال دوباره همدیگر است. توصیف سرمای شدید در کنار فقر و تنگدستی طبقه متوسط روسیه که دو جنگ جهانی را از سر گذرانده‌اند، این رمان را به اثری درخشان، سرد و سوزناک تبدیل کرده است.
4⃣ جنگ و صلح (لئو تولستوی)
اگر در سینما، تصویر تحلیل رفتن ارتش هیتلر در زمستان سخت استالینگراد به خوبی تصویر شده، در دنیای ادبیات، تصویر گیر کردن ارتش ناپلئون در سرمای سخت سال ۱۸۱۲ روسیه را با قلم جادویی تولستوی داریم. در جنگ ارتش روسیه با ناپلئون، بعضی قهرمانان داستان مثل پرنس آندره و نیکلای روستوف درگیر هستند و صحنه مرگ ژنرال کوتوزوف در زیر بارش برف از صحنه‌های معروف ادبیات است. بجز «جنگ و صلح»، داستان «آنا کارنینا» هم در زمستان می‌گذرد، ولی آنجا سرما نقش کلیدی ندارد.
3⃣ سپیددندان (جک لندن)
جک لندن دوتا رمان «سگی» دارد، یعنی رمانهایی که روای آنها یک سگ است: در اولی (آوای وحش) باک، سگ اهلی و سربه‌زیرِ یک قاضی از انسان‌ها جدا میشود و سر از محیط خشن طبیعت درمی‌آورد. در دومی، یک سگ-گرگی از میان گرگ‌ها به دنیای انسان‌ها وارد میشود. این دومی کلا در سرزمین‌های یخبندان قطب می‌گذرد و سپیددندانِ نیمه‌وحشی اما وفادار، جزو سگ‌های سورتمه میشود.
2⃣ نارنیا (سی. اس. لوییس)
ایده ملکه یخی آندرسن، اینجا کامل شده و جادوگر، سرتاسر سرزمین مخفیِ نارنیا را در تاریکی و یخبندان اسیر کرده و باعث شده نارنیا صد‌ها سال در زمستان فرو برود. دشمن او، شیری با اسم شرقیِ اصلان است که غرشش می‌تواند یخ و برف را آب کند، اما جادوگر خود اصلان را هم اسیر کرده و حالا بچه‌ها که شاگرد مدرسه‌هایی معمولی هستند، باید به نارنیا بروند و اصلان را بیدار کنند تا نارنیا را نجات بدهد.
1⃣ ترانه آتش و یخ (جورج آر. آر. مارتین)
و بالاخره می‌رسیم به یکی از هولناک‌ترین تصاویر سرما و زمستان. جایی که بشر، دیواری جلوی سرزمین‌های یخبندان کشیده تا موجودات آن سوی دیوار نتوانند حمله کنند، اما حالا «زمستان طولانی» فرارسیده و هفت قلمرو در خطر است و جز نگهبانان دیوار هم کسی حواسش نیست. بله، وینتر ایز کامینگ.
📇 تماشاگران امروز(ش۱۲۸)
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ احسان رضایی
🔟 سرود کریسمس (چارلز دیکنز)
معمولا داستان‌های کریسمسی، سرمایشان آن‌قدر‌ها هم زیاد نیست. اما چون در این داستان، ابنزر اسکروچِ طماع و پول‌پرست با روحِ سه کریسمس برخورد می‌کند که به او زندگی سخت مردم در شبهای سرد زمستان را نشان می‌دهند، پس میشود این رمان را هم جزو دستۀ سرد‌ها گذاشت. سرمایی که ممکن بود جان تیم کوچولو، پسر آقای کریچت را هم بگیرد که شکر خدا به خیر گذشت.
9⃣ بینوایان (ویکتور هوگو)
چند صحنه اساسی این رمان طولانی، در زمستان است: ژان والژان به خاطر کار گیر نیاوردن در سوز و سرمای زمستان بود که دست به دزدی نان می‌زند، در یک زمستان سرد به کوزت برخورد می‌کند، فانتین مادر کوزت بر اثر سرما مریض میشود و می‌میرد، صحنه‌های انقلاب در زمستان می‌گذرد و... خلاصه زمستان است.
8⃣ دخترک کبریت‌فروش (هانس کریستین آندرسن)
داستان معروف طفل دستفروشی در شب سال نو، که ملت دنبال رفت و آمدهای خودشان هستند و کسی از او کبریت نمی‌خرد تا عاقبت یکه و تنها در خیابان می‌ماند و سعی می‌کند با روشن کردن یکی‌یکی کبریت‌ها و دیدن چهره مادربزرگش در نور آنها، گرم شود که نمی‌شود. آندرسن یک داستان سردِ دیگر هم دارد: «ملکه برفی» سنگدلی که دنیا را زیر برف برده. با این حال عمق احساسات «دخترک کبریت‌فروش» به قدری است که راحت میشود گفت این داستان، سرد‌تر است.
7⃣ نیروی اهریمنی‌اش (فیلیپ پولمن)
ایده اصلی این داستان، وجود دنیاهای موازی است. تعدادی از این دنیاها، گرم و استوایی هستند، اما در یکی از دنیاها به قطب شمال سفر می‌کنیم، جایی که شفقِ قطبی پلی است برای سفر میان دنیاها. در اینجا، حضور خرسهای قطبی، عنصر پیش‌برنده داستان است. توصیفی که پولمن از خرسهای قطبی، زره‌هایی که خودشان می‌سازند و روحیه جنگندگی آنها به دست داده، فوق‌العاده است.
6⃣ میشل استروگف (ژول ورن)
فرمانده ارتباطات تزار، مأمور میشود پیام مهمی را به شهر دورافتاده ایرکوتسک در شرق سیبری برساند. دیگر خودتان حسابش را بکنید رمانی که در دشتهای سیبری می‌گذرد چقدر سرد است. کتاب چنان در توصیف جغرافیای یخی سیبری و مردمانِ زمخت این منطقه موفق است که وقتی ژول ورن قبل از چاپ، نسخه‌ای از کتاب را به سفیرِ روسیه در فرانسه داد، آقای سفیر متن را بدون حتی یک کلمه تغییر برگرداند و گفت: «هیچ نکتهٔ غیرعادی در آن به چشم نخورد».
5⃣ دکتر ژیواگو (بوریس پاسترناک)
متخصص اصلی توصیف سرما، روس‌ها هستند. نمونه‌اش همین کتاب: داستان پزشکی که تا عاشق شد انقلاب اکتبر میشود و حوادث بین او و معشوقش فاصله می‌اندازد و باقی رمان، شرح جستجوهای این دو نفر برای وصال دوباره همدیگر است. توصیف سرمای شدید در کنار فقر و تنگدستی طبقه متوسط روسیه که دو جنگ جهانی را از سر گذرانده‌اند، این رمان را به اثری درخشان، سرد و سوزناک تبدیل کرده است.
4⃣ جنگ و صلح (لئو تولستوی)
اگر در سینما، تصویر تحلیل رفتن ارتش هیتلر در زمستان سخت استالینگراد به خوبی تصویر شده، در دنیای ادبیات، تصویر گیر کردن ارتش ناپلئون در سرمای سخت سال ۱۸۱۲ روسیه را با قلم جادویی تولستوی داریم. در جنگ ارتش روسیه با ناپلئون، بعضی قهرمانان داستان مثل پرنس آندره و نیکلای روستوف درگیر هستند و صحنه مرگ ژنرال کوتوزوف در زیر بارش برف از صحنه‌های معروف ادبیات است. بجز «جنگ و صلح»، داستان «آنا کارنینا» هم در زمستان می‌گذرد، ولی آنجا سرما نقش کلیدی ندارد.
3⃣ سپیددندان (جک لندن)
جک لندن دوتا رمان «سگی» دارد، یعنی رمانهایی که روای آنها یک سگ است: در اولی (آوای وحش) باک، سگ اهلی و سربه‌زیرِ یک قاضی از انسان‌ها جدا میشود و سر از محیط خشن طبیعت درمی‌آورد. در دومی، یک سگ-گرگی از میان گرگ‌ها به دنیای انسان‌ها وارد میشود. این دومی کلا در سرزمین‌های یخبندان قطب می‌گذرد و سپیددندانِ نیمه‌وحشی اما وفادار، جزو سگ‌های سورتمه میشود.
2⃣ نارنیا (سی. اس. لوییس)
ایده ملکه یخی آندرسن، اینجا کامل شده و جادوگر، سرتاسر سرزمین مخفیِ نارنیا را در تاریکی و یخبندان اسیر کرده و باعث شده نارنیا صد‌ها سال در زمستان فرو برود. دشمن او، شیری با اسم شرقیِ اصلان است که غرشش می‌تواند یخ و برف را آب کند، اما جادوگر خود اصلان را هم اسیر کرده و حالا بچه‌ها که شاگرد مدرسه‌هایی معمولی هستند، باید به نارنیا بروند و اصلان را بیدار کنند تا نارنیا را نجات بدهد.
1⃣ ترانه آتش و یخ (جورج آر. آر. مارتین)
و بالاخره می‌رسیم به یکی از هولناک‌ترین تصاویر سرما و زمستان. جایی که بشر، دیواری جلوی سرزمین‌های یخبندان کشیده تا موجودات آن سوی دیوار نتوانند حمله کنند، اما حالا «زمستان طولانی» فرارسیده و هفت قلمرو در خطر است و جز نگهبانان دیوار هم کسی حواسش نیست. بله، وینتر ایز کامینگ.
📇 تماشاگران امروز(ش۱۲۸)
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️اُ فت آموزش در ۴ سال اخیر/ وضعیت ضعیف ایران در منطقه
▫️باوجود هشدارهای متعدد نسبت به افت کیفیت آموزش در مدارس کشور باز هم این روند ادامه دارد و اینبار عملکرد دانش‌آموزان ایرانی طبق نتایج تیمز ۲۰۲۳ در ۴ سال اخیر با افت همراه بوده است و ایران در منطقه هم وضعیت مناسبی ندارد.
▫️ آزمون بین‌المللی تیمز (TIMSS) که در هر چهار سال یک بار برگزار میشود، عملکرد دانش‌آموزان در دروس ریاضی و علوم را در پایه‌های چهارم و هشتم می‌سنجد. این آزمون به عنوان یکی از معتبرترین مطالعات تطبیقی در عرصه آموزش، اطلاعات مهمی در مورد روند پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بیش از ۶۰ کشور جهان فراهم می‌کند.
▫️تیمز ۲۰۲۳ با شرکت ۶۴ کشور در زمینه‌های ریاضیات و علوم در پایه‌های چهارم و هشتم، بر روی سه حوزه شناختی اصلی متمرکز است: دانستن، به کار بردن و استدلال.
▫️ریاضی پایه چهارم: در آزمون تیمز ۲۰۲۳، دانش‌آموزان ایرانی در ریاضی پایه چهارم نمره ۴۲۰ را کسب کردند. این نمره نسبت به سال ۲۰۱۹ که نمره ۴۴۳ بود، کاهش یافته است. تنها ۱ درصد از دانش‌آموزان ایرانی به عملکرد پیشرفته دست یافتند، در حالی که ۵۹ درصد در سطح پایین قرار داشتند. کشور سنگاپور با نمره ۶۱۵ بالاترین عملکرد را در این بخش داشت.
▫️ریاضی پایه هشتم: در پایه هشتم، دانش‌آموزان ایرانی نمره ۴۲۳ را کسب کردند که این نیز نسبت به نمره ۴۴۶ در سال ۲۰۱۹ کاهش نشان می‌دهد. در این بخش، ۵۹ درصد از دانش‌آموزان ایرانی در سطح پایین قرار داشتند و تنها ۱ درصد به سطح پیشرفته دست یافتند. بالاترین عملکرد در این بخش متعلق به سنگاپور با نمره ۶۰۵ بود.
▫️علوم پایه چهارم: در علوم پایه چهارم، نمره دانش‌آموزان ایرانی ۴۳۲ بود که نسبت به نمره ۴۴۱ در سال ۲۰۱۹ کاهش داشته است. ۶۳ درصد از دانش‌آموزان در سطح پایین قرار داشتند. سنگاپور با نمره ۶۰۷ در صدر قرار داشت.
▫️علوم پایه هشتم: در علوم پایه هشتم، دانش‌آموزان ایرانی نمره ۴۱۹ را کسب کردند که کاهش قابل توجهی نسبت به نمره ۴۴۹ در سال ۲۰۱۹ داشت. در این بخش نیز سنگاپور با نمره ۶۰۶ بالاترین عملکرد را به ثبت رساند.
▫️از کشورهای منطقه ترکیه، آذربایجان، ارمنستان، کویت، عمان، قطر، عربستان، قزاقستان، ازبکستان و بحرین در ارزیابی شرکت داشتند. در میان کشورهای منطقه، ترکیه با نمرات ۵۵۳ در ریاضی پایه چهارم و ۵۰۹ در ریاضی پایه هشتم، بهترین عملکرد را داشت. ترکیـه بـا ۸۴ نمره افزایـش در ریاضی و ۱۰۷ نمره افزایـش در علـوم بیـن سـال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ بهترین عملکرد را در منطقه داشت.
▫️در کشورهای منطقه در پایه چهارم در کشـورهای آذربایجـان، عمان، بحریـن، ترکیـه، قطـر، امـارات، ارمنسـتان، اردن و کویـت روند رو به رشد دانست.
▫️ایران در بحث آموزش ریاضی پایه چهارم در بین ۹ کشور منطقه جایگاه ۸ را دارد و در علوم پایه چهارم از میان ۱۲ کشور رتبه ۸ را دارد.
▫️ایران از ۵۸ کشور شرکت کننده در ریاضی پایه چهارم در رتبه ۵۳ قرار دارد و تمام کشورهای منطقه عملکرد بهتری نسبت به ایران دارند به جز عربستان سعودی.
▫️ایران از ۵۸ کشور شرکت کننده در علوم پایه چهارم در رتبه ۴۹ قرار دارد و کشورهای عمان، ترکیه، امارات، ارمنستان، قطر، قزاقستان و بحرین عملکرد بالاتری نسبت به ایران دارند.
▫️ایران از ۴۴ کشور شرکت کننده در ریاضی پایه هشتم رتبه ۳۱ را کسب کرده است و کشورهای ترکیه، امارات، آذربایجان، قزاقستان، قطر و بحرین عملکرد بالاتری را نسبت به ایران داشتند.
▫️طبق نتایج آزمون تیمز، وضعیت اجتماعی- اقتصادی «بالاتر» با پیشرفت بیشتر دانش‌آموزان پایه چهارم در دروس ریاضی و علوم ارتباط مستقیم دارد. همچنین، مشارکت در فعالیت‌های آموزشی قبل از دبستان تأثیر مثبت و قابل توجهی بر پیشرفت دانش‌آموزان در این دو حوزه دارد.
▫️نتایج نشان می‌دهد که دانش‌آموزان پایه چهارم در مدارس «مرفه‌تر» به‌طور میانگین عملکرد بهتری در ریاضی و علوم نسبت به دانش‌آموزان مدارس «کم‌برخوردارتر» داشتهاند. این موضوع تأکید می‌کند که شرایط اجتماعی-اقتصادی و دسترسی به امکانات آموزشی مناسب نقش مهمی در نتایج تحصیلی دانش‌آموزان ایفا می‌کند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
▫️باوجود هشدارهای متعدد نسبت به افت کیفیت آموزش در مدارس کشور باز هم این روند ادامه دارد و اینبار عملکرد دانش‌آموزان ایرانی طبق نتایج تیمز ۲۰۲۳ در ۴ سال اخیر با افت همراه بوده است و ایران در منطقه هم وضعیت مناسبی ندارد.
▫️ آزمون بین‌المللی تیمز (TIMSS) که در هر چهار سال یک بار برگزار میشود، عملکرد دانش‌آموزان در دروس ریاضی و علوم را در پایه‌های چهارم و هشتم می‌سنجد. این آزمون به عنوان یکی از معتبرترین مطالعات تطبیقی در عرصه آموزش، اطلاعات مهمی در مورد روند پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بیش از ۶۰ کشور جهان فراهم می‌کند.
▫️تیمز ۲۰۲۳ با شرکت ۶۴ کشور در زمینه‌های ریاضیات و علوم در پایه‌های چهارم و هشتم، بر روی سه حوزه شناختی اصلی متمرکز است: دانستن، به کار بردن و استدلال.
▫️ریاضی پایه چهارم: در آزمون تیمز ۲۰۲۳، دانش‌آموزان ایرانی در ریاضی پایه چهارم نمره ۴۲۰ را کسب کردند. این نمره نسبت به سال ۲۰۱۹ که نمره ۴۴۳ بود، کاهش یافته است. تنها ۱ درصد از دانش‌آموزان ایرانی به عملکرد پیشرفته دست یافتند، در حالی که ۵۹ درصد در سطح پایین قرار داشتند. کشور سنگاپور با نمره ۶۱۵ بالاترین عملکرد را در این بخش داشت.
▫️ریاضی پایه هشتم: در پایه هشتم، دانش‌آموزان ایرانی نمره ۴۲۳ را کسب کردند که این نیز نسبت به نمره ۴۴۶ در سال ۲۰۱۹ کاهش نشان می‌دهد. در این بخش، ۵۹ درصد از دانش‌آموزان ایرانی در سطح پایین قرار داشتند و تنها ۱ درصد به سطح پیشرفته دست یافتند. بالاترین عملکرد در این بخش متعلق به سنگاپور با نمره ۶۰۵ بود.
▫️علوم پایه چهارم: در علوم پایه چهارم، نمره دانش‌آموزان ایرانی ۴۳۲ بود که نسبت به نمره ۴۴۱ در سال ۲۰۱۹ کاهش داشته است. ۶۳ درصد از دانش‌آموزان در سطح پایین قرار داشتند. سنگاپور با نمره ۶۰۷ در صدر قرار داشت.
▫️علوم پایه هشتم: در علوم پایه هشتم، دانش‌آموزان ایرانی نمره ۴۱۹ را کسب کردند که کاهش قابل توجهی نسبت به نمره ۴۴۹ در سال ۲۰۱۹ داشت. در این بخش نیز سنگاپور با نمره ۶۰۶ بالاترین عملکرد را به ثبت رساند.
▫️از کشورهای منطقه ترکیه، آذربایجان، ارمنستان، کویت، عمان، قطر، عربستان، قزاقستان، ازبکستان و بحرین در ارزیابی شرکت داشتند. در میان کشورهای منطقه، ترکیه با نمرات ۵۵۳ در ریاضی پایه چهارم و ۵۰۹ در ریاضی پایه هشتم، بهترین عملکرد را داشت. ترکیـه بـا ۸۴ نمره افزایـش در ریاضی و ۱۰۷ نمره افزایـش در علـوم بیـن سـال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ بهترین عملکرد را در منطقه داشت.
▫️در کشورهای منطقه در پایه چهارم در کشـورهای آذربایجـان، عمان، بحریـن، ترکیـه، قطـر، امـارات، ارمنسـتان، اردن و کویـت روند رو به رشد دانست.
▫️ایران در بحث آموزش ریاضی پایه چهارم در بین ۹ کشور منطقه جایگاه ۸ را دارد و در علوم پایه چهارم از میان ۱۲ کشور رتبه ۸ را دارد.
▫️ایران از ۵۸ کشور شرکت کننده در ریاضی پایه چهارم در رتبه ۵۳ قرار دارد و تمام کشورهای منطقه عملکرد بهتری نسبت به ایران دارند به جز عربستان سعودی.
▫️ایران از ۵۸ کشور شرکت کننده در علوم پایه چهارم در رتبه ۴۹ قرار دارد و کشورهای عمان، ترکیه، امارات، ارمنستان، قطر، قزاقستان و بحرین عملکرد بالاتری نسبت به ایران دارند.
▫️ایران از ۴۴ کشور شرکت کننده در ریاضی پایه هشتم رتبه ۳۱ را کسب کرده است و کشورهای ترکیه، امارات، آذربایجان، قزاقستان، قطر و بحرین عملکرد بالاتری را نسبت به ایران داشتند.
▫️طبق نتایج آزمون تیمز، وضعیت اجتماعی- اقتصادی «بالاتر» با پیشرفت بیشتر دانش‌آموزان پایه چهارم در دروس ریاضی و علوم ارتباط مستقیم دارد. همچنین، مشارکت در فعالیت‌های آموزشی قبل از دبستان تأثیر مثبت و قابل توجهی بر پیشرفت دانش‌آموزان در این دو حوزه دارد.
▫️نتایج نشان می‌دهد که دانش‌آموزان پایه چهارم در مدارس «مرفه‌تر» به‌طور میانگین عملکرد بهتری در ریاضی و علوم نسبت به دانش‌آموزان مدارس «کم‌برخوردارتر» داشتهاند. این موضوع تأکید می‌کند که شرایط اجتماعی-اقتصادی و دسترسی به امکانات آموزشی مناسب نقش مهمی در نتایج تحصیلی دانش‌آموزان ایفا می‌کند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ یلدا در اشعار شاعران:
#سعدی:
روز رویش چون برانداخت نقاب از سر زلف
گویی از روز قیامت شب یلدا برخاست.
#حافظ:
صحبت حکام ظلمت شب یلداست
نور ز خورشید جو بو که بر آید
#اوحدی_مراغه‌ای:
شب هجرانت ای دلبر شب یلداست پنداری
رخت نوروز و دیدار تو عید ماست پنداری
#سنایی:
به صاحب دولتی پیوند اگر نامی همی جویی
که از پیوند با عیسی چنان معروف شد یلدا
#سعدی: باد آسایش،
گیتی نزند بر دل ریش
صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود
#خواجوی_کرمانی:
مهره مهر چو از حقه مینا بنمود
ماه من طلعت صبح از شب یلدا بنمود
#عبید_زاکانی:
با زلف تو قصه ایست ما را مشکل
همچون شب یلدا به درازی مشهور
.#سلمان_ساوجی :
شب یلداست هر تاری ز مویت، وین عجب کاری
که من روزی نمی‌بینم، خود این شبهای یلدا را
#فیض_کاشانی:
چه عجب گر دل من روز ندید
زلف تو صد شب یلدا دارد
#وحشی_بافقی:
شام هجران تو تشریف به هرجا ببرد
در پس و پیش هزاران شب یلدا ببرد
#عرفی_شیرازی:
آبروی شمع را بیهوده نتوان ریختن.
صد شب یلداست در هر گوشهٔ زندان مرا
#فروغی_بسطامی:
من از روز جزا واقف نبودم
شب یلدای هجران آفریدند
#خواجوی_کرمانی:.
هست در سالی شبی ایام را یلدا ولیک.
کس نشان ندهد که ماهی را دو شب یلدا بود
#سعدی:
هنوز با همه دردم امید درمان است
که آخری بود آخر شبان یلدا را
#امیر_خسرو_دهلوی:
بر رخ تو کآفت جان من است
از شب یلدا سپه آورده‌ای!
#قاآنی:
بر من و یاران شب یلدا گذشت
بس که ز زلف تو سخن رفت دوش
#پروین_اعتصامی:
دور است کاروان سحر زینجا
شمعی بباید این شب یلدا را
#عطار:
چو درد من سری پیدا ندارد
شب یلدای من فردا ندارد
#اقبال_لاهوری:
چشم جانرا سرمه اش اعمی کند
روز روشن را شب یلدا کند
#امیر_خسرو_دهلوی:
هر شبی در غم هجرت شب یلداست مرا
که به سالی به جهان یک شب یلدایی هست
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#سعدی:
روز رویش چون برانداخت نقاب از سر زلف
گویی از روز قیامت شب یلدا برخاست.
#حافظ:
صحبت حکام ظلمت شب یلداست
نور ز خورشید جو بو که بر آید
#اوحدی_مراغه‌ای:
شب هجرانت ای دلبر شب یلداست پنداری
رخت نوروز و دیدار تو عید ماست پنداری
#سنایی:
به صاحب دولتی پیوند اگر نامی همی جویی
که از پیوند با عیسی چنان معروف شد یلدا
#سعدی: باد آسایش،
گیتی نزند بر دل ریش
صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود
#خواجوی_کرمانی:
مهره مهر چو از حقه مینا بنمود
ماه من طلعت صبح از شب یلدا بنمود
#عبید_زاکانی:
با زلف تو قصه ایست ما را مشکل
همچون شب یلدا به درازی مشهور
.#سلمان_ساوجی :
شب یلداست هر تاری ز مویت، وین عجب کاری
که من روزی نمی‌بینم، خود این شبهای یلدا را
#فیض_کاشانی:
چه عجب گر دل من روز ندید
زلف تو صد شب یلدا دارد
#وحشی_بافقی:
شام هجران تو تشریف به هرجا ببرد
در پس و پیش هزاران شب یلدا ببرد
#عرفی_شیرازی:
آبروی شمع را بیهوده نتوان ریختن.
صد شب یلداست در هر گوشهٔ زندان مرا
#فروغی_بسطامی:
من از روز جزا واقف نبودم
شب یلدای هجران آفریدند
#خواجوی_کرمانی:.
هست در سالی شبی ایام را یلدا ولیک.
کس نشان ندهد که ماهی را دو شب یلدا بود
#سعدی:
هنوز با همه دردم امید درمان است
که آخری بود آخر شبان یلدا را
#امیر_خسرو_دهلوی:
بر رخ تو کآفت جان من است
از شب یلدا سپه آورده‌ای!
#قاآنی:
بر من و یاران شب یلدا گذشت
بس که ز زلف تو سخن رفت دوش
#پروین_اعتصامی:
دور است کاروان سحر زینجا
شمعی بباید این شب یلدا را
#عطار:
چو درد من سری پیدا ندارد
شب یلدای من فردا ندارد
#اقبال_لاهوری:
چشم جانرا سرمه اش اعمی کند
روز روشن را شب یلدا کند
#امیر_خسرو_دهلوی:
هر شبی در غم هجرت شب یلداست مرا
که به سالی به جهان یک شب یلدایی هست
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ «تفأّل به دیوان ناصرخسرو!»
✳️ دکتر احمدرضا بهرامپور عمران
۱_ روزِ گذشته با دوستی پیرامونِ تصوّرِ حکیمانِ اندیشمندِ ایرانی (ابنِ سینا و رازی و ناصرخسرو) از لذّت و شادی گفتگومی‌کردم. از گونه‌گون لذت‌ها و شادی‌های پایدار و ناپایداری که در زندگی یافت‌می‌شود، سخن به‌میان‌آمد. در پایان به این نظرِ مشترک رسیدیم: شور و شعفِ ماندگاری که در دانستن و یافتن است در لذتِ دیگری یافت‌نمی‌شود. گمان‌می‌کنم همگان ماجرای تأثیرگذارِ حرصِ ابوریحانِ بیرونی را تادمِ‌مرگ به دانستن شنیده‌ایم: «دانسته بمیرم بهتر است یا نادانسته؟!». آن ماجرا حتی اگر افسانه باشد، حکایت از جانِ جستجوگری دارد که مورخّانِ تاریخِ علم، دوره‌ای از تاریخِ دانشِ بشری را به نامِ او («عصرِ بیرونی») ثبت‌کرده‌اند.
می‌گویند کسی الاغش گم شد. فریاد برآورد: هرکه آن را بیابد دو درازگوش جایزه خواهدگرفت! گفتند: دیوانه! درآن‌صورت یک الاغ زیان خواهی‌‌کرد. گفت: دیوانه شمایید؛ چراکه هنوز «لذّتِ یافتن» را نچشیده‌اید!
۲_ دیشب شاید به‌سببِ نزدیک‌شدن به شبِ یلدا، دوستی پژوهشگر درپیِ منبعی مستند پیرامونِ پیشینهٔ فال‌گرفتن با دیوانِ حافظ بود. مقالهٔ آقای دکتر محمدِ افشین‌وفایی را معرفی‌کردم. چون آن مقاله در «پیشِ ادیبِ عشق» (ارج‌نامهٔ استاد سعیدِ حمیدیان) آمده، خودم نیز بارِ دیگر به مقاله نگاهی‌انداختم. نکاتِ جالبی داشت. ازجمله این نکته: در لباب‌الألبابِ عوفی آمده، برخی با دیوانِ سیدحسنِ غزنوی نیز فال‌می‌گرفتند. به‌گمان‌ام نکته‌ای است قابلِ‌توجّه: چه ظرفیّتِ معنایی و تأویلی در دیوانِ سیدحسن وجود دارد که در ادواری، برخی بدان تفأّل‌می‌زدند؟ این‌قدَر هست که شعرِ سیدحسن غزنوی درقیاس با بسیاری از اقرانِ او که اغلب در دیوان‌شان هجویّه و هتّاکی نیز یافت‌می‌شود، اخلاق‌گرایانه و حکمت‌آمیز است. تذکره‌ها نیز سیّد را به پرهیزکاری ستوده‌اند.
امروز سراغِ کتاب‌ها را که می‌گرفتم، ازروی تفنّن دیوانِ ناصرخسرو را گشودم. ناخودآگاه به یادِ فال‌گرفتن با شعرِ سیدحسن افتادم و با خود گفتم: اگر جز قرآن و دیوانِ حافظ و مثنوی و چند اثرِ انگشت‌شمارِ دیگر، قرارباشد کسی با کتاب یا کتاب‌هایی دیگر فال‌بگیرد، شاید دیوان ناصرخسروِ اخلاق‌گرای اسماعیلیِ تأویل‌گرا، حتی مناسب‌تر از شعرِ سیدحسنِ غزنوی باشد. دیوان ناصرخسرو را گشودم؛ چشمان‌ام را بستم و گفتم: «ای ناصرِ یمگانی! هر راز تو می‌دانی ...»؛ چشم‌ام به نخستین بیت افتاد:
«علم است کیمیای همه شادی»
ایدون همی‌کند خِرَدم تلقین
چه حسنِ تصادفی!
❇️ برگرفته از : کانال « ازگذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ دکتر احمدرضا بهرامپور عمران
۱_ روزِ گذشته با دوستی پیرامونِ تصوّرِ حکیمانِ اندیشمندِ ایرانی (ابنِ سینا و رازی و ناصرخسرو) از لذّت و شادی گفتگومی‌کردم. از گونه‌گون لذت‌ها و شادی‌های پایدار و ناپایداری که در زندگی یافت‌می‌شود، سخن به‌میان‌آمد. در پایان به این نظرِ مشترک رسیدیم: شور و شعفِ ماندگاری که در دانستن و یافتن است در لذتِ دیگری یافت‌نمی‌شود. گمان‌می‌کنم همگان ماجرای تأثیرگذارِ حرصِ ابوریحانِ بیرونی را تادمِ‌مرگ به دانستن شنیده‌ایم: «دانسته بمیرم بهتر است یا نادانسته؟!». آن ماجرا حتی اگر افسانه باشد، حکایت از جانِ جستجوگری دارد که مورخّانِ تاریخِ علم، دوره‌ای از تاریخِ دانشِ بشری را به نامِ او («عصرِ بیرونی») ثبت‌کرده‌اند.
می‌گویند کسی الاغش گم شد. فریاد برآورد: هرکه آن را بیابد دو درازگوش جایزه خواهدگرفت! گفتند: دیوانه! درآن‌صورت یک الاغ زیان خواهی‌‌کرد. گفت: دیوانه شمایید؛ چراکه هنوز «لذّتِ یافتن» را نچشیده‌اید!
۲_ دیشب شاید به‌سببِ نزدیک‌شدن به شبِ یلدا، دوستی پژوهشگر درپیِ منبعی مستند پیرامونِ پیشینهٔ فال‌گرفتن با دیوانِ حافظ بود. مقالهٔ آقای دکتر محمدِ افشین‌وفایی را معرفی‌کردم. چون آن مقاله در «پیشِ ادیبِ عشق» (ارج‌نامهٔ استاد سعیدِ حمیدیان) آمده، خودم نیز بارِ دیگر به مقاله نگاهی‌انداختم. نکاتِ جالبی داشت. ازجمله این نکته: در لباب‌الألبابِ عوفی آمده، برخی با دیوانِ سیدحسنِ غزنوی نیز فال‌می‌گرفتند. به‌گمان‌ام نکته‌ای است قابلِ‌توجّه: چه ظرفیّتِ معنایی و تأویلی در دیوانِ سیدحسن وجود دارد که در ادواری، برخی بدان تفأّل‌می‌زدند؟ این‌قدَر هست که شعرِ سیدحسن غزنوی درقیاس با بسیاری از اقرانِ او که اغلب در دیوان‌شان هجویّه و هتّاکی نیز یافت‌می‌شود، اخلاق‌گرایانه و حکمت‌آمیز است. تذکره‌ها نیز سیّد را به پرهیزکاری ستوده‌اند.
امروز سراغِ کتاب‌ها را که می‌گرفتم، ازروی تفنّن دیوانِ ناصرخسرو را گشودم. ناخودآگاه به یادِ فال‌گرفتن با شعرِ سیدحسن افتادم و با خود گفتم: اگر جز قرآن و دیوانِ حافظ و مثنوی و چند اثرِ انگشت‌شمارِ دیگر، قرارباشد کسی با کتاب یا کتاب‌هایی دیگر فال‌بگیرد، شاید دیوان ناصرخسروِ اخلاق‌گرای اسماعیلیِ تأویل‌گرا، حتی مناسب‌تر از شعرِ سیدحسنِ غزنوی باشد. دیوان ناصرخسرو را گشودم؛ چشمان‌ام را بستم و گفتم: «ای ناصرِ یمگانی! هر راز تو می‌دانی ...»؛ چشم‌ام به نخستین بیت افتاد:
«علم است کیمیای همه شادی»
ایدون همی‌کند خِرَدم تلقین
چه حسنِ تصادفی!
❇️ برگرفته از : کانال « ازگذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan