✳️ «تفأّل به دیوان ناصرخسرو!»
✳️ دکتر احمدرضا بهرامپور عمران

۱_ روزِ گذشته با دوستی پیرامونِ تصوّرِ حکیمانِ اندیشمندِ ایرانی (ابنِ سینا و رازی و ناصرخسرو) از لذّت و شادی گفتگومی‌کردم. از گونه‌گون لذت‌ها و شادی‌های پایدار و ناپایداری که در زندگی یافت‌می‌شود، سخن به‌میان‌آمد. در پایان به این نظرِ مشترک رسیدیم: شور و شعفِ ماندگاری که در دانستن و یافتن است در ‌لذتِ دیگری یافت‌نمی‌شود. گمان‌می‌کنم همگان ماجرای تأثیرگذارِ حرصِ ابوریحانِ بیرونی را تادمِ‌مرگ به دانستن شنیده‌ایم: «دانسته بمیرم بهتر است یا نادانسته؟!». آن ماجرا حتی اگر افسانه باشد، حکایت از جانِ جستجوگری دارد که مورخّانِ تاریخِ علم، دوره‌ای از تاریخِ دانشِ بشری را به نامِ او («عصرِ بیرونی») ثبت‌کرده‌اند.

می‌گویند کسی الاغش گم‌ شد. فریاد برآورد: هرکه آن را بیابد دو درازگوش جایزه خواهدگرفت! گفتند: دیوانه! درآن‌صورت یک الاغ زیان‌ خواهی‌‌کرد. گفت: دیوانه شمایید؛ چراکه هنوز «لذّتِ یافتن» را نچشیده‌اید!

۲_ دیشب شاید به‌سببِ نزدیک‌شدن به شبِ یلدا، دوستی پژوهشگر درپیِ منبعی مستند پیرامونِ پیشینهٔ فال‌گرفتن با دیوانِ حافظ بود. مقالهٔ آقای دکتر محمدِ افشین‌وفایی را معرفی‌کردم. چون آن مقاله در «پیشِ ادیبِ عشق» (ارج‌نامهٔ استاد سعیدِ حمیدیان) آمده، خودم نیز بارِ دیگر به مقاله نگاهی‌انداختم. نکاتِ جالبی داشت. ازجمله این‌ نکته: در لباب‌الألبابِ عوفی آمده، برخی با دیوانِ سیدحسنِ غزنوی نیز فال‌می‌گرفتند. به‌گمان‌ام نکته‌ای است قابلِ‌توجّه: چه ظرفیّتِ معنایی و تأویلی در دیوانِ سیدحسن وجود دارد که در ادواری، برخی بدان تفأّل‌می‌زدند؟ این‌قدَر هست که شعرِ سیدحسن غزنوی درقیاس با بسیاری از اقرانِ او که اغلب در دیوان‌شان هجویّه و هتّاکی نیز یافت‌می‌شود، اخلاق‌گرایانه و حکمت‌آمیز است. تذکره‌ها نیز سیّد را به پرهیزکاری ستوده‌اند.

امروز سراغِ کتاب‌ها را که می‌گرفتم، ازروی تفنّن دیوانِ ناصرخسرو را گشودم. ناخودآگاه به یادِ فال‌گرفتن با شعرِ سیدحسن افتادم و با خود گفتم: اگر جز قرآن و دیوانِ حافظ و مثنوی و چند اثرِ انگشت‌شمارِ دیگر، قرارباشد کسی با کتاب یا کتاب‌هایی دیگر فال‌بگیرد، شاید دیوان ناصرخسروِ اخلاق‌گرای اسماعیلیِ تأویل‌گرا، حتی مناسب‌تر از شعرِ سیدحسنِ غزنوی باشد. دیوان ناصرخسرو را گشودم؛ چشمان‌ام را بستم و گفتم: «ای ناصرِ یمگانی! هر راز تو می‌دانی ...»؛ چشم‌ام به نخستین بیت ‌افتاد:

«علم است کیمیای همه شادی»
ایدون همی‌کند خِرَدم تلقین

چه حسنِ تصادفی!

❇️ برگرفته از : کانال « ازگذشته و اکنون »

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ اشعارى زيبا از بزرگان شعر فارسى در باب #يلدا 🍉

نگفتمت که به یغما رود دلت سعدی
چو دل به عشق دهی دلبران یغما را
هنوز با همه دردم امید درمانست
که آخری بود آخر شبان یلدا را
#سعدی
🌹
صحبت حکام ظلمت شب یلداست
نور ز خورشید جوی بو که برآید
بر در ارباب بی‌مروت دنیا
چند نشینی که خواجه کی به درآید
#حافظ
🌹
هر جا روم ز کوی تو سر بر زمین زنم
نفرین کنم ارادهٔ بیجای خویش را
عمر ابد ز عهده نمی‌آیدش برون
نازم عقوبت شب یلدای خویش را
#وحشی_بافقی
🌹
قندیل فروزی به شب قدر به مسجد
مسجد شده چون روز و دلت چون شب یلدا
#ناصرخسرو
🌹
نور رایش تیره شب را روز نورانی کند
دود خشمش روز روشن را شب یلدا کند
#منوچهری
🌹
هست چون صبح آشکارا کاین صباحی چند را
بیم صبح رستخیز است از شب یلدای من
#خاقانی
🌹
ز آمیزش عالم و طبع عالم
دلم نفرت و طبع عنقا گرفته
شب محنت من ز امداد فکرت
درازی شبهای یلدا گرفته
#انوری
🌹
شب هجرانت، ای دلبر، شب یلداست پنداری
رخت نوروز و دیدار تو عید ماست پنداری
#اوحدی
🌹
هست در سالی شبی ایام را یلدا ولیک
کس نشان ندهد که ماهی را دو شب یلدا بود
تنگ چشمانرا نیاید روی زیبا در نظر
قیمت گوهر چه داند هر که نابینا بود
#خواجوی_کرمانی
🌹
شوم از شام یلدا تیره‌تر بی
درد دلم ز بودردا بتر بی
همه دردا رسن آخر بدرمون
درمان درد ما خود بی اثر بی
#بابا_طاهر
🌹
من بی‌نام و نشان را به سر کوی وفا
هرکه می‌داد نشان تو غلط بود غلط
با خود از بهر تسلی شب یلدای فراق
هرچه گفتم ز زبان تو غلط بود غلط
#محتشم_کاشانی
🌹
من از روز جزا واقف نبودم
شب یلدای هجران آفریدند
#فروغی_بسطامی
🌹
ای لعل لبت به دلنوازی مشهور
وی روی خوشت به ترکتازی مشهور
با زلف تو قصه‌ایست ما را مشکل
همچون شب یلدا به درازی مشهور
#عبید_زاکانی
🌹
چه عجب گر دل من روز ندید
زلف تو صد شب یلدا دارد
#فیض_کاشانی
🌹
شب یلدا است هر تاری ز مویت، وین عجب کاری
که من روزی نمی‌بینم، خود این شب‌های یلدا را
#سلمان_ساوجی
🌹
بیدار شو که در شب یلدای نیستی
در پرده است چشم ترا طرفه خوابها
#صائب_تبریزی

🍉🌹❤️

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ جشن چله در آثار ادبی شاعران ایران زمین

فردوسی توسی
   شب اورمزد آمد از ماه دی
   ز گفتن بیاسای و بردار می

  شب اورمزد از ماه دی ، یعنی شب چله
  یاهمان یلدا

حافظ شیرازی
  خلوت دل نیست جای صحبت اضداد
  دیو چو بیرون رود فرشته درآید
  صحبت حکام ظلمت شب یلداست
  نور ز خورشید جوی بو که برآید

سعدی شیرازی
  هنوز با همه دردم امید درمانست
  که آخری بود آخر شبان یلدا را

  باد آسایش گیتی نزند بر دل ریش
  صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود

  روز رویش چو برانداخت نقاب شب زلف
  گفتی از روز قیامت شب یلدا برخاست

  نظر به روی تو هر بامداد نوروزیست
  شب فراق تو هر شب که هست یلداییست

وحشی بافقی
   شام هجران تو تشریف به هر جا ببرد
   در پس و پیش هزاران شب یلدا ببرد

  روز عیشی خواستم زاید چه دانستم که چرخ
  حامله دارد به سد ماتم شب یلدای من

ناصرخسرو قبادیانی
  قندیل فروزی به شب قدر به مسجد
  مسجد شده چون روز و دلت چون شب یلدا

  منوچهری دامغانی
  نور رایش تیره شب را روز نورانی کند
  دود خشمش روز روشن را شب یلدا کند

خاقانی شروانی
  در زرد و سرخ شام و شفق بوده‌ام کنون
  تن را به عودی شب یلدا برآورم

  گر آن کیخسرو ایران و تور است
  چرا بیژن شد اندر چاه یلدا

  همه شب‌های غم آبستن روز طرب است
  یوسف روز، به چاه شب یلدا بینند

خواجوی کرمانی
  تا در سر زلفش نکنی جان گرامی
  پیش تو حدیث شب یلدا نتوان کرد

  هست در سالی شبی ایام را یلدا ولیک
کس نشان ندهد که ماهی را دو شب یلدا بود

  مهره مهر چو از حقه مینا بنمود
  ماه من طلعت صبح از شب یلدا بنمود

اوحدی مراغه ای
  شب هجرانت، ای دلبر، شب یلداست پنداری
  رخت نوروز و دیدار تو عید ماست پنداری

فیض کاشانی
  چه عجب گر دل من روز ندید
  زلف تو صد شب یلدا دارد
  تیر مژگان تو گر هر لحظه
  جا کند در دل من جا دارد

عرفی شیرازی
  آبروی شمع را بیهوده نتوان ریختن
  صد شب یلداست در هر گوشه ی زندان ما

صائب تبریزی
  آه ما رعناترست از آه ماتم دیدگان
  آن چنان کز جمله شبها شب یلدا یکی است
.
  گل فتد در دیده روزن مرا از ماهتاب
  در شب یلدای بخت من نیارد شد سفید

امیرخسرو دهلوی
  هر شبی در غم هجرت شب یلداست مرا
  که به سالی به جهان یک شب یلدایی هست

نزاری قهستانی
  مگر خود این شب یلدا به روز دانم برد
  کدام یلدا کاین شب هزار چندان است

🌺 یلدایتان شاد و روزگارتان خوش باد 🌹

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ «انار، برکت و زایش» (به‌مناسبتِ شبِ یلدا)

❇️ انار هم‌چون سیب و زیتون و انجیر از میوه‌هایی است که درکنارِ فوایدِ غذایی و دارویی در باورهای آیینیِ بسیاری از فرهنگ‌ها نیز جایگاهی ویژه دارد. باور به کارکردِ آیینیِ انار در کتابِ مقدس و اساطیرِ یونانی و ایرانی و نیز فرهنگِ مردمانِ شرقِ دور پیشینه‌دارد. انار در اساطیرِ یونانی هم به آفریدوت (الههٔ عشق و باروری و حتی بی‌بندوباری) منتسب است (دانشنامهٔ اساطیرِ یونان و روم، مایکل دیکسون کندی، ترجمهٔ رقیه بهزادی، ص۴۵) و هم به پِرسِفونِه که هنگامِ عزیمتش اناری به او سپردند. برپایهٔ اساطیرِ یونانی، این انار بازگشتِ پِرسِفونِه را به جهانِ فرودین تضمین‌‌می‌کند و نمادی از رستاخیز و جاودانگی است. ازهمین‌رو عیسی نیز به‌هنگامِ کودکی اناری دردست‌دارد. مردمِ چین نیز به نوعروس انار هدیه‌می‌دهند که نمادی از باروری و برکت است (فرهنگِ نگاره‌ای نمادها در هنر شرق و غرب، جیمز هال، ترجمهٔ رقیهٔ بهزادی، ص۲۷۷).
بنابر برخی روایت‌ها، آن‌چه اسفندیار در آن رویین‌تن شد نیز آبِ انار بود. جنسِ شاخه‌های بَرسَمی که هم‌امروز زرتشتیان هنگامِ خواندنِ باژ و زمزمه در دست‌می‌گیرند، می‌تواند از ترکهٔ انار باشد. و پژوهشگران برسم را نیز نمادی از «برکتِ گیاهی و کشاورزی» دانسته‌اند (فرهنگِ اساطیر و داستان‌واره‌ها، محمد‌جعفرِ یاحقی، ص۲۰۶). آیا ازهمین‌رو بوده که از دستهٔ تیشهٔ فرهاد (می‌دانیم از شاخهٔ انار بوده) که در خاک فرورفته‌بود، درختِ اناری سبز می‌شود؟! گفتنی است ریشه‌های این افسانه با همهٔ افسانه‌بودنش، از زمینه‌ای واقعی نیز آب‌می‌خورد؛ چراکه شاخهٔ انار هم‌چون شاخهٔ بیدِ مجنون یا درختِ توت بسیار «بی‌حیا» است و بدونِ پیوند یا قلمه‌زدن در هر خاکِ اندک‌مرطوبی ریشه‌می‌دوانَد و رشدمی‌کند.

در قرآن نیز به این میوهٔ مقدّس و رازآلود اشاره‌شده‌ (رحمن/ ۶۸). نویسنده هنگامِ خردسالی از بزرگ‌ترها می‌شنید هرکس بتواند اناری را بی‌آن‌که دانه‌ای از آن برزمین‌افتد بخورَد، به بهشت راه‌خواهدیافت. در توضیح این شرط گفته‌می‌شد: تنها یک دانه از میانِ تمامیِ دانه‌های انار چنین خاصیتی دارد و ازکجا معلوم آن یک دانه همانی نباشد که بر زمین می‌افتد! آیا این ترفندی بوده برای ترغیبِ افراد به خوردنِ این میوهٔ پرخاصیت و یا حکمتی برای حرام‌نکردنِ حتی دانه‌ای از آن؟! و نویسنده خود چه انارها که به این امید نخورد؟!
از خواصِ داروییِ انار در متونِ طبیِ کهن و منابعِ پزشکیِ امروز فراوان سخن‌رفته‌است. تا همین اواخر افرادِ کهنسال و مجرّب، انار (به‌ویژه تُرش یا مَلَسش) را برای درمانِ گرمازدگی تجویزمی‌کردند. در ضرب‌المثل‌ها نیز دراشاره به خواص طبیِ انار آمده، «یک انار و صدبیمار!». امروزه‌ نیز می‌توان در جای‌جای شهر «ایستگاه‌های تصفیهٔ خون» را دید و از عصارهٔ این میوهٔ پرخاصیت نوشید.

اما پیوندِ انار با تزییناتِ سفره و میوه‌آرایی‌های شبِ یلدا چیست؟ گفته‌می‌شود سرخی‌اش نمادی است از گرما و خورشید و نیز کاستی‌گرفتنِ شب و سرما. پُردانه‌بودنش را نیز نشانی از برکت، باروری و زایش دانسته‌اند؛ همان‌ ویژگی‌هایی که دربارهٔ هندوانهٔ شبِ یلدا نیز برمی‌شمارند. گویا مدوّربودنِ انار و هندوانه (هم‌چون خورشید) در تقویتِ چنین باور و برداشتی، بی‌تأثیر نبوده‌است.

❇️ مطلب ارسالی از: کانال « از گذشته و اکنون »

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ شب یلدا در نظر شاعران:

❇️ با نگاهی گذرا به دواوین شعرا، می‌بینیم که آنها اغلب دربارهٔ شب یلدا نظری مثبت نداشته‌ و بیشتر بر جنبه تاریک و طولانی بودن آن تمرکز می‌کرده‌اند. برخی شب یلدا را در مقابل روزِ روشن قرار می‌دهند و برخی آن را به زلف دراز معشوق مانند می‌کنند. برخی نیز آن را چاهی می‌پندارند و با این تشبیه، طولانی و تاریک بودن آن را هم‌زمان در نظر می‌گیرند:

◀️ ۱. شبی بس تاریک:

ناصرِخسرو:
قندیل فروزی به شب قدر به مسجد
مسجد شده چون روز و دلت چون شب یلدا

مسعود سعد:
شاهی که هول و کینه او بر عدوی ملک
تابنده روز را شب یلدا کند همی

سعدی:
هنوز با همه دردم امید درمان است
که آخری بود آخر شبان یلدا را

بر آی ای صبح مشتاقان اگر نزدیک روز آمد
که بگرفت این شب یلدا ملال از ماه و پروینم

جهان ملک خاتون:
ای دل مسکین برآید آفتاب روز وصل
غم مخور خوش باش کاین شب‌های یلدا بگذرد

حافظ:
صحبت حکام ظلمت شب یلداست
نور ز خورشید خواه بوکه برآید

◀️ ۲. شبی بس طولانی:

انوری:
شب محنت من ز امداد فکرت
درازی شبهای یلدا گرفته

مقامات حمیدی:
اکنون مرا که شام جوانی صبوح کرد
شبهای رنج چون شب یلدا دراز شد

خاقانی:
همه شب‌های غم آبستن روز طرب است
یوسف روز به چاه شب یلدا بینند

صائب:
روزی دل گشت از زلف دراز او مرا
آنچه بر بیمار از طول شب یلدا گذشت

می‌کند زلف دراز تو به دلهای حزین
آنچه با خسته روانان شب یلدا نکند

شد دام زیر خاک ز گرد و غبار خط
زلفی که بود از شب یلدا دراز تر

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ وقتی سگ پاولوف درون ما کتاب می خواند.
✳️نوشته ای در فضای مجازی خواندم که تامل برانگیز بود:

❇️ ما ایرانیان معمولاً برای غیر از «آگاهی» کتاب می‌خوانیم: گرفتن مدرک، نوشتن مقاله، نوشتن کتاب، برای سرگرمی و بدتر از همه‌ی این‌ها کشتار زمان. بارها این جمله را شنیده‌ام مگر درس‌ات تمام نشده است؟ پس چرا این کتاب‌ها را داری؟ یعنی همه اینها را خوانده‌ای؟  کسی که این سوال‌ها را می‌پرسد معمولاً نمی‌داند که خواندن چه کنشی است و برای چه باید کتابخانه داشت؟
چگونه می‌توانم به شما بگویم بدون کتاب نمی‌توان «قانون» و «دموکراسی» داشت.کتاب را برای امتحان دادن یا مدرک گرفتن نمی‌خوانند. کتاب نمی‌خوانم که مقاله بنویسم مقاله می‌نویسم تا خود را منتشر کنم. نمی‌نویسم که دانشیار و استاد شوم. من می‌نویسم چون نوشتن عالی‌ترین کنش بودن است. حق با بورخس است که گفت هر جا که کتاب نباشد آنجا جهنم است. (نوشته سینا جهاندیده)

🛜 تجویز راهبردی:

🔻از کلاس اول تا سال های پایان دانشگاه، صدها کتاب خواندیم اما محض رضای خدا یک بار یکی نیامد به ما بگوید که چگونه کتاب بخوان. در طول این سال ها به شیوه سعی و خطا چیزهایی آموختم که آن ها را با شما به اشتراک می گذارم. برخی از این نکات را هم از سایت خوب متمم یاد گرفتم.

📌۱. با ذهن ناآرام کتاب بخوانید! یعنی چه؟ یعنی اینکه از دیگران نپرسید که چه کتابی خوب است و یا اینکه نپرسید این روزها چه کتابی روی بورس است. این غلط است. اول از همه از خودتان شروع کنید از خودتان بپرسید که سوالات و مسایل اصلی تان در زندگی چیست؟ مثلا ممکن است من مساله اصلی ام در زندگی، بهبود ارتباطات با خانواده ام باشد و شما مساله اصلی تان در زندگی افزایش مهارت مذاکره. بنابراین کتابی که برای من خوب است برای شما بی فایده است و برعکس. حالا ذهن ناآرام یعنی چه؟ یعنی اینکه ذهن وقتی با یک سوال روبرو می شود، یک چاله در آن پیدا می شود و تا آن چاله پر نشود آرام نمی گیرد. علت اینکه کتاب خواندن گاهی برای ما خسته کننده و ملال آور می شود این است که این کتاب ربطی به چاله های ذهنی ما ندارد. اول سوراخ ایجاد کنید! 

📌۲. اول جنگل را ببینید بعد سراغ درختان بروید. معمولا ما بخش پیشگفتار و مقدمه و مطالب نوشته شده پشت جلد کتاب را خیلی مهم نمی‌دانیم. اما نکته این جاست که برای خواندن کتاب شما اول باید جغرافیای موضوع دست تان بیاید. یا اینکه تصویر از بالا یا Big Picture را درک کنید آنوقت خیلی راحت تر می توانید فصول، پاراگراف ها و مفاهیم را یاد بگیرید. خواندن خلاصه کتاب، معرفی نامه ها، توصیه نامه هایی که در مورد یک کتاب هست، بسرعت می تواند برای ما یک تصویر از بالا ایجاد کند.

📌۳. همیشه لازم نیست خواندن کتابی را که آغاز کرده اید به پایان ببرید. هر جا فکر کردید کتاب، کتاب خوبی نیست و به سوالات شما (تجویز شماره 1) پاسخ نمی دهد، بزنید کنار و دنده عقب بگیرید. ما در نظام آموزشی خود طی ۱۲ تا ۲۰ سال، مجبور بودیم کتاب هایی را بخوانیم که دیگران ما را به خواندن آنها مجبور کرده اند.لازم نیست تا ابد این رویه را ادامه دهیم.

📌۴. همیشه لازم نیست خود کتاب را بخوانید. بخشی از بهترین مطالعه هایی که داشته ام، خواندن خلاصه کتاب هایی بوده است که بهتر از خود کتاب، جان کتاب را منتقل می کنند. برخی از کتاب ها (البته برخی از کتاب ها را) را می شود در دو صفحه خلاصه کرد، پس بهتر است قبل از خرید و خواندن کتاب توصیه شماره 2 را انجام دهید. یک موقع دیدید که همان خلاصه کتاب مساله شما را حل کرد و حتی بهتر از کتاب.

📌۵.حواستان به سگ پاولف باشد! شرطی شدن را خاطرتان هست؟ ما هم ممکن است مانند سگ پاولف شرطی بشویم. بسیاری از ما، مطالعه را نه با هدف افزایش اطلاعات و دانسته ها و باز شدن افق دید، بلکه برای فرار از مشکلات و مسائل روزمره انتخاب میکنیم. زمانی که از دوست یا همسر یا مدیر خود دلگیر هستیم، گوشه ای مینشینیم و کتاب ورق میزنیم. شاید این کار در کوتاه مدت، مفید باشد اما در بلندمدت ما را شرطی می‌کند و ذهن ما عادت میکند که «کتاب»، «همراه لحظات تلخ زندگی» است.

این نوشته ادامه دارد.

✍مجتبی لشکر بلوکی
✴️کانال علوم انسانی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ چرا باید ادبیات بخوانیم
✳️ ماریو بارگاس یوسا؛
✳️ ترجمه عبدالله کوثری

🔷  ادبیات محرک ذهن انتقادی است
در غیاب ادبیات، ذهنی انتقادی که محرک اصلی تحولات تاریخی و بهترین مدافع آزادی است لطمه‌ای جدی خواهد خورد. این از آن‌روست که ادبیات خوب سراسر رادیکال است و پرسش‌هایی اساسی درباره جهان زیستگاه ما پیش می‌کشد. ادبیات برای آنان که به آن‌چه دارند خرسندند‌، چیزی ندارد که بگوید. ادبیات خوراک جان‌های ناخرسند و عاصی است‌، زبان رسای ناسازگاران و پناهگاه کسانی است که به آنچه دارند، خرسند نیستند. انسان به ادبیات پناه می‌آورد تا ناشادمان‌ و ناکامل نباشد.
 
🔷  با ادبیات، آدم‌هایی بی‌سرزمین، بی‌زمان و نامیرا می‌شویم
ادبیات تنها ناخشنودی‌ها را به شکلی گذرا تسکین می‌دهد،‌ اما در همین لحظات گذرای تعلیق حیات‌، توهم ادبی ما را از جا می‌کند و به جایی فراتر از تاریخ می‌برد و ما بدل به شهروندان بي‌سرزمین و بی‌زمان می‌شویم‌، نامیرا می‌شویم، بدین‌سان غنی‌تر‌، پرمغزتر‌، پیچیده‌تر‌، شادمان‌تر و روشن‌تر از زمانی می‌شویم که قید و بندهای زندگی روزمره دست و پای‌مان را بسته است.
 
🔷  ادبیات به ما می‌آموزد که می‌توان جهان را بهبود بخشید
ادبیات ‌به ما یادآوری می‌کند که این دنیا‌، دنیای بدی است و آنان که خلاف این را وانمود می‌کنند،‌ یعنی قدرتمندان و بختیاران‌، به ما دروغ می‌گویند‌ و نیز به یاد ما می‌آورد که دنیا را می‌توان بهبود بخشید و آن را به دنیایی که تخیل ما و زبان ما می‌تواند بسازد،‌ شبیه‌تر کرد. جامعه آزاد و دموکراتیک باید شهروندانی مسئول و اهل نقد داشته باشد،‌ شهروندانی که می‌دانند ما نیاز به آن داریم که پیوسته جهانی را که در آنیم به سنجش درآوریم تا هرچه بیشتر شبیه دنیایی شود که دوست داریم در آن زندگی کنیم.
حال بجاست اگر پیش خود دنیایی خیالی بسازیم؛ دنیایی بدون ادبیات‌ و انسان‌هایی که نه شعر می‌خوانند و نه رمان. در این جامعه خشک و افسرده با آن واژگان کم‌مایه و بی‌رمقش که خرخر و ناله و اداهایی میمون‌وار جای کلمات را می‌گیرد،‌ بعضی از صفت‌ها وجود نخواهد داشت. بی‌گمان تحقق این ناکجاآباد، هول‌انگیز و بسیار نامحتمل است؛ اما اگر می‌خواهیم از بی‌مایگی تخیل و از امحای ناخشنودی‌های پرارزش خود که احساساتمان را می‌پالاید و به ما می‌آموزد به شیوایی و دقت سخن بگوییم‌ و نیز از تضعیف آزادی‌مان بپرهیزیم باید دست به عمل بزنیم، دقیق‌تر بگویم باید بخوانیم.

#مایو_بارگاس_یوسا

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

🖊 پیام های مهم معدل 10 دانش آموزان
✍️محمدباقر تاج الدین

✅مدیران آموزش و پروروش از فاجعۀ معدل 10 دانش آموزان کشور سخن گفته اند. درست است که فاجعه است اما این فاجعه پیام های مهمی با خود دارد که به برخی از آن ها به شرح زیر اشاره می شود:
1.بی انگیزگی شدید دانش آموزان برای درس خواندن؛ تمام شواهد نشان از این  دارد که کسر قابل توجهی از دانش آموزان دیگر هیچ انگیزه ای برای درس خواندن ندارند و این بی انگیزگی البته دلایل فراوان دارد که یکی از مهم ترین دلایل را نداشتن امید و آینده ای روشن برای فردای خود می دانند.

2.برخی فکر کرده اند که دانش آموزان بی سواد شده اند و برای همین است که نمرات درسی شان پایین آمده است و در نتیجه معدل شان 10 می شود. سخنی کاملا اشتباه و خلاف واقعیت است چرا که از قضا دانش آموزان به دلیل دسترسی به شبکه های مجازی و در اختیار داشتن انبوهی از اطلاعات گوناگون بسی بیش از برنامه های درسی آموزش و پرورش پیش رو تر اَند و همین پیش رو بودن آنان است که هیچ کدام از برنامه های درسی مد ارس را قبول ندارند و در نتیجه درس های مورد نظر را نیز  نمی خوانند، یعنی لزومی نمی بینند که بخوانند.

3.بسیاری از کتاب های درسی ای که آموزش و پرورش تهیه می کند و در اختیار دانش آموران قرار می دهد فرسنگ ها با دانش و هوش آنان فاصله دارد و از سوی دیگر هیچ سنخیت و تطابقی با نیازهای واقعی و امروزین دانش آموزان هم ندارند. در این صورت چگونه می توان از دانش آموزان درخواست داشت که این کتاب های عقب مانده که در نهایت کج سلیقگی تهیه و تدوین شده اند را بخوانند؟!!

4.عقب ماندگی نظام آموزشی کشور از  شتاب تغییرات و تحولات نسل جدید امری کاملاً آشکار و روشن است که نیازی به هیچ توضیحی ندارد. ضمن این که نظام آموزش و پرورش کشور همچنان با نگاه ایدئولوژیک و گذشته نگرانه برنامه های آموزشی را تدوین می کند که نه تنها هیچ کدام از نیازهای دانش آموزان را برطرف نمی کند بلکه  برای  زیست کنونی شان هیچ فایده ای هم  ندارد. لذا چه توجیهی دیگری باقی می ماند که دانش آموزان درس بخوانند و نمرات و معدل شان زیاد شود؟!!

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ ۲۰ نشانه بلوغ عاطفی به زبان آلن دو باتن

۱. میفهمید بیشتر بدرفتاری آدم های اطرافتون ریشه در اضطراب و ترسشون داره:‌ دنیا دیگه براتون پر از هیولا نیست

۲. یاد میگیرید آدما بطور خودکار از محتویات مغر شما اطلاع ندارند:‌ پس حرف میزنید و دیگران رو سرزنش نمیکنید که نمیفهمنتون

۳. یادمیگیرید که شماهم اشتباه میکنید:‌ پس معذرت خواهی میکنید

۴. اعتماد بنفس رو یاد میگیرید: نه که فوق العاده اید! نه. در واقع میفهمید هممون با آزمون و خطا زندگی میکنیم. عیبی هم نداره

۵. والدینتون رو میبخشید:اونا هم درگیر ترس و اضطراب های خودشونن

۶.  میفهمید یه مسئله مهم رو پیش نکشید مگر خودتون و طرف مقابل استراحت کرده باشید مست نباشید غذا خورده باشید و استرس یا عجله نداشته باشید

۷. قهر نمیکنید:‌ یادتون نمیره که یه روز میمیرید. حرف میزنید و میبخشید

۸. دست از کمالگرایی برمیدارید:‌ هیچ چیزی بی نقص نیست. از به اندازه کافی خوب بودن قدردانی میکنید

۹. یاد میگیرید بد بین بودن در باره نتایج امور یه فضیلته

۱۰. میفهمید نقاط ضعف آدما با نقاط قوتشون گره خورده:‌ مثلا دیگه از کسی که شلخته ست ناراحت نمیشید چون میدونین به جاش شاید خلاقه

۱۱. به آسونی عاشق نمیشید: همه هرچقدم از دور برازنده و دلپذیر باشند از نزدیک مشکلات خودشون رو دارن. پس وفادار میمونید

۱۲. میفهمید زندگی با شما آسون نیست

۱۳. یادمیگیرید خودتون رو بخاطر خطاها و حماقت هاتون ببخشید:‌ بیشتر با خودتون رفاقت میکنید. همه ما به نوعی احمقیم

۱۴. یادمیگیرید با کله شقی های بچگانتون که هرگز هم از بین نمیرن به صلح برسید: تلاش نمیکنید که همیشه بزرگسال باشید. همه ما بچه ایم

۱۵. برای شادی درازمدت به پروژه های بلندمدت دل نمیبندی: اگه دمی بی دردسر سپری بشه هم خوشحالتون میکنه

۱۶. دیگه برات مهم نیست بقیه راجع بهت چی فکر میکن

۱۷. بازخورد دیگران رو راحتتر میپذیرید: در برابر انتقاد ها زره نمیپوشید

۱۸.میفهمی باید دیدتو نسبت به درد هات وسیع کنی. بیشتر به طبیعت و آسمون شب و کهکشان های دور توجه میکنی

۱۹. میفهمید گذشته ای که داشتید در پاسخ دادن شما به واقع تاثیر داشته:میپذیرید بدلیل وقایع کودکی مستعد خطا و افراط هستید. با شک به اولین برداشت و احساستون نگاه میکنید

۲۰.دوست بهتری میشید چون میدونید دوستی یعنی به اشتراک گذاشتن آسیب پذیری ها

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ مدارس اثربخش چگونه متمایز می شوند،

❇️ مدارس اثر بخش (Effective Schools) به مدارسی اطلاق می‌شود که توانایی بالایی در ارتقاء کیفیت آموزش و پرورش دانش‌آموزان و بهبود نتایج تحصیلی دارند. ویژگی‌های اصلی این مدارس عبارتند از:

◀️ رهبری قوی و مؤثر:

وجود یک مدیر یا رهبر مدرسه که توانایی هدایت و انگیزش معلمان، کارکنان و دانش‌آموزان را داشته باشد، از ویژگی‌های اساسی مدارس اثر بخش است. رهبری مؤثر به ایجاد چشم‌انداز مشترک، تعیین اهداف روشن و ایجاد فرهنگ همکاری در مدرسه کمک می‌کند.

◀️ تمرکز بر آموزش، یادگیری و نتایج تحصیلی:

مدارس اثر بخش همواره بر ارتقاء سطح یادگیری و نتایج تحصیلی دانش‌آموزان تمرکز دارند. این مدارس از برنامه‌ریزی آموزشی دقیق، ارزیابی‌های مداوم و تلاش برای بهبود مستمر استفاده می‌کنند.

◀️ انتظارات بالای تحصیلی:

در این مدارس، انتظارات بالایی از دانش‌آموزان وجود دارد و تمامی اعضای مدرسه بر این باورند که هر دانش‌آموز می‌تواند موفق باشد. استانداردهای بالا به معنای ایجاد فرصت‌های چالش‌برانگیز و با کیفیت برای یادگیری است.

◀️ توسعه حرفه‌ای مستمر برای معلمان:

معلمان در مدارس اثر بخش به صورت مداوم و مستمر در دوره‌های آموزشی و توسعه حرفه‌ای شرکت می‌کنند. این موضوع به آنها کمک می‌کند تا مهارت‌های خود را به روز نگه دارند و از بهترین روش‌های تدریس استفاده کنند. در این مدارس رویکرد معلم پژوهنده بطور جدی پیگیری می شود .

◀️ پشتیبانی و مراقبت از دانش‌آموزان:

مدارس اثر بخش به نیازهای اجتماعی، عاطفی و رفتاری دانش‌آموزان توجه دارند. این مدارس محیطی امن و حمایتگر را فراهم می‌کنند که به دانش‌آموزان احساس تعلق و اعتماد به نفس می‌دهد.

◀️ همکاری و تعامل با والدین و جامعه:

این مدارس ارتباط نزدیکی با والدین و جامعه دارند. همکاری مستمر با خانواده‌ها و سازمان‌های محلی برای حمایت از پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان و بهبود کلی شرایط مدرسه اهمیت دارد.

◀️ محیط یادگیری مثبت:

در مدارس اثر بخش، محیطی مثبت، پرانرژی و مشوق ایجاد می‌شود که در آن دانش‌آموزان به طور فعال در فرآیند یادگیری مشارکت دارند. این مدارس فضایی را فراهم می‌کنند که در آن دانش‌آموزان احساس احترام، ارزشمندی و امنیت می‌کنند.

◀️ توسعه فرهنگ تیمی و همکاری:

مدارس اثر بخش بر ایجاد فرهنگ همکاری میان معلمان و سایر کارکنان مدرسه تأکید دارند. این همکاری موجب استفاده بهینه از منابع، اشتراک‌گذاری بهترین شیوه‌ها و حمایت از یکدیگر در فرآیند تدریس می‌شود.

◀️ ارزیابی و بازخورد مستمر:

مدارس اثر بخش به ارزیابی مستمر عملکرد دانش‌آموزان و معلمان اهمیت می‌دهند. این ارزیابی‌ها به مدرسه کمک می‌کند تا نقاط قوت و ضعف را شناسایی کند و اقدامات اصلاحی مناسبی انجام دهد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ آرایه‌ای ناخودآگه در آگهی

❇️‌ چند هفته پیش، به این آگهی در مترو برخوردم و نگرم را به خود جلب کرد. آگهی‌نویس شاید متوجه نبوده‌است، ولی آرایه‌ای که در عبارت قصه‌ی آدم و هوا به کار برده‌است به آن ایهام می‌گویند، ولی نه یک ایهام معمولی، بلکه ایهام تبادر.

❇️ چم ایهام

برای دریافتن ایهام تبادر، نخست باید خود ایهام را بشناسیم.
ایهام یعنی کلمه‌ای در سخن که دست‌کم به دو معنی به کار رفته باشد (شمیسا، ۱۴۰۲: ۱۲۴).

◀️ برای نمونه، در جایی، این جمله را خوانده بودم:

فیلمی تماشا کردم که در آن مردی بدوی شیر می‌خورد.

اگر فرهنگ‌ها را باز کنید و دنبال معنای شیر بگردید، احتمالاً می‌بینید که شیر در سه معنا به کار می‌رود :

۱- حیوانی وحشی که دارای یال است؛

۲- مایعی‌ سفیدرنگ که از گاو می‌دوشند و می‌نوشند؛

۳- لوله‌ای که آب از آن عبور می‌کند و مردم از آب می‌گیرند.

در جمله‌‌ای که نمونه آوردم، معنای نخست و دوم ممکن است، اما حتا میان آن دو چم هم، یکی از آن‌ها معتبر است و دیگری نامعتبر.

◀️ ایهام تبادر در آگهی
ایهام تبادر به این معناست:

واژه‌ای که در سخن می‌آید و واژه‌ای دیگری را که با آن، تا حدودی، هم‌شکل و هم‌صداست در ذهن تداعی می‌کند (همان: ۱۳۳).

در این آگهی، واژه‌ی هوا حوا (همسر حضرت آدم) را به ذهن متبادر می‌کند و آگهی‌نویس نشانه‌هایی برای رساندن هم‌شکل هوا جای داده‌است. آن‌ نشانه‌ها واژه‌های قصه و آدم هستند و به برکت وجود این نشانه‌هاست که وقتی فارسی‌زبانی این آگهی را می‌خواند، جذب آن می‌شود، حتا اگر نام آرایه‌ی به‌کاررفته را دقیق نداند.

بنخان به‌کاررفته برای این فرسته
شمیسا، سیروس (۱۴۰۲)، نگاهی تازه به بدیع، ویراست سوم، چاپ هفتم، تهران: میترا

🆔 کانال « خردنامه »

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تفاوت سیمای بهرام در شاهنامه و هفت پیکر و تحلیل روایت‌ها

❇️ شاهنامه فردوسی و هفت پیکر نظامی دو روایت متفاوت از شخصیت بهرام گور ارائه می‌دهند که یکی در قالب تاریخ روایی و دیگری در چارچوب روایت داستانی به تصویر کشیده شده است. برای درک دقیق این تفاوت‌ها، باید اهداف و ساختار هر دو اثر را بررسی کنیم.

◀️ شاهنامه: بهرام در چارچوب تاریخ روایی

در شاهنامه فردوسی، بهرام گور به عنوان شخصیتی تاریخی معرفی می‌شود. این روایت:

هدف اصلی‌اش بازنمایی هویت ملی و وقایع تاریخی است. فردوسی از منابع تاریخی مانند خدای‌نامه‌ها بهره می‌گیرد تا بهرام را شاهی عادل، جنگاور و شکارچی ماهر معرفی کند.

ویژگی‌های اصلی بهرام گور در شاهنامه شامل مهارت در شکار گورخر، عدالت‌گستری و تلاش برای حفظ نظم و ثبات در جامعه است. نام او نیز به همین توانایی‌ها گره خورده است.

فردوسی بیشتر بر جنبه‌های تاریخی شخصیت او تأکید دارد و او را الگویی از پادشاه آرمانی ایران معرفی می‌کند.

نوع روایت در شاهنامه ساده، خطی و حماسی است. وقایع به ترتیب زمانی روایت می‌شوند و تخیل در آن صرفاً برای برجسته‌سازی شکوه و عظمت شخصیت‌های تاریخی و اسطوره‌ای به کار رفته است.

◀️ هفت پیکر: بهرام در چارچوب روایت داستانی

در هفت پیکر نظامی، بهرام گور فراتر از یک شخصیت تاریخی است. این روایت:

هدف اصلی‌اش خلق داستانی فلسفی، نمادین و عاشقانه است. نظامی بهرام را به انسانی جست‌وجوگر و خیال‌پرداز تبدیل می‌کند که در پی یافتن معنا، عشق و زیبایی زندگی است.

ویژگی‌های اصلی بهرام در هفت پیکر شامل داستان هفت گنبد است، جایی که او هر شب به یکی از گنبدهای رنگارنگ می‌رود و داستانی با پیام فلسفی یا اخلاقی می‌شنود. این گنبدها نماد سفرهای درونی او برای کشف کمال انسانی هستند.

نظامی جنبه‌های عاشقانه، فلسفی و استعاری شخصیت بهرام را برجسته می‌کند و کمتر به او به عنوان یک شاه تاریخی نگاه می‌کند.

نوع روایت در هفت پیکر غیرخطی، تغزلی و هنری است. زبان اثر سرشار از استعاره، نمادپردازی و موسیقی‌وار است که هدف آن تأثیرگذاری بر احساسات و تخیل مخاطب است.

◀️ تفاوت‌های کلیدی میان شاهنامه و هفت پیکر

✅1. هدف روایت:

در شاهنامه، هدف بازنمایی شکوه تاریخی و هویت ملی است، در حالی که در هفت پیکر، هدف خلق داستانی فلسفی و هنری است که فراتر از واقعیت‌های تاریخی حرکت می‌کند.

✅ 2. شخصیت‌پردازی:

فردوسی بهرام را شاهی تاریخی، عادل و جنگاور معرفی می‌کند که نمادی از پادشاه آرمانی ایران است. اما نظامی، بهرام را انسانی جست‌وجوگر و عاشق‌پیشه می‌داند که به دنبال معنا و زیبایی در زندگی است.

✅ 3. ساختار روایت:

شاهنامه خطی و مبتنی بر ترتیب زمانی است و بیشتر به تاریخ وفادار می‌ماند. در مقابل، هفت پیکر غیرخطی است و از استعاره‌ها و نمادها برای خلق داستانی خیال‌انگیز بهره می‌گیرد.

✅ 4. زبان و سبک:

زبان شاهنامه ساده و حماسی است و بیشتر بر وقایع و عمل‌گرایی تأکید دارد. اما زبان هفت پیکر پیچیده، تغزلی و مملو از تصاویر شاعرانه است.

❇️ جمع‌بندی نهایی:

شاهنامه فردوسی و هفت پیکر نظامی دو رویکرد کاملاً متفاوت به روایت زندگی بهرام گور دارند. شاهنامه با تأکید بر تاریخ روایی، بهرام را شاهی مقتدر و نمادی از شکوه ملی معرفی می‌کند. اما هفت پیکر با استفاده از روایت داستانی، او را به قهرمانی فلسفی و شاعرانه تبدیل می‌کند که به دنبال کشف زیبایی‌ها و رمز و رازهای زندگی است. این دو روایت، نمایانگر دو شیوه نگرش متفاوت به ادبیات، تاریخ و تخیل هستند.

#دیبا

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ با توجه به در روایت غیرخطی، ترتیب یا سیر زمانی رویدادها به‌هم می‌ریزه، چرا روایت نظامی رو نسبت به روایت فردوسی، غیر خطی می‌دونید؟

❇️ پرسش دقیقی مطرح کردید و برای پاسخ به آن، باید مفهوم غیرخطی بودن روایت را در چارچوب هفت پیکر نظامی تحلیل کنیم.

در ادبیات، روایت غیرخطی به معنای گسستن از ترتیب زمانی وقایع است، به‌گونه‌ای که داستان نه بر اساس توالی زمانی طبیعی، بلکه با توجه به اولویت‌های هنری، روان‌شناختی، یا نمادین روایت می‌شود. حالا بیایید روایت هفت پیکر را بررسی کنیم تا روشن شود چرا آن را غیرخطی می‌دانیم:

◀️ 1. ساختار کلی روایت در هفت پیکر

روایت هفت پیکر شامل یک ساختار چندلایه است:

داستان اصلی درباره زندگی و پادشاهی بهرام گور است.

در دل این روایت، داستان‌های جداگانه‌ای وجود دارند که هر شب در یکی از گنبدهای هفت‌گانه بیان می‌شوند. این داستان‌ها، اگرچه ظاهراً در ارتباط با زندگی بهرام نیستند، اما به‌صورت نمادین بازتابی از مسیر زندگی، جست‌وجوهای معنوی، و تجربیات او هستند.

این درهم‌تنیدگی لایه‌های روایت و جدا شدن از زمان طبیعی و خطی، باعث می‌شود روایت غیرخطی به نظر برسد. نظامی، داستان‌های فرعی را درون روایت اصلی گنجانده و به این ترتیب، روایت را از یک توالی مستقیم زمانی جدا کرده است.

◀️ 2. زمان در هفت گنبد

در بخش مربوط به هفت گنبد:

هر شب بهرام وارد یکی از گنبدهای رنگارنگ می‌شود و داستانی متفاوت می‌شنود.

این داستان‌ها، هیچ الزامی به رعایت ترتیب زمانی ندارند؛ آنها می‌توانند مربوط به گذشته، حال یا آینده باشند. درواقع، داستان‌های هفت گنبد بیشتر نمادین هستند تا روایی.

همچنین، گذر زمان در این بخش، بیشتر استعاری است تا واقعی. زمان به شکلی "معنوی" جریان دارد و مفاهیمی مثل عشق، حکمت یا هوس را بازنمایی می‌کند.

بنابراین، روایت داستانی در اینجا به جای وفاداری به خط زمانی زندگی بهرام، بر پایه تم‌ها و پیام‌های فلسفی یا اخلاقی استوار است.

◀️ 3. مقایسه با روایت شاهنامه

در مقابل، روایت شاهنامه کاملاً خطی است:

زندگی بهرام از تولد تا مرگ با ترتیب زمانی روایت می‌شود.

وقایع پشت سر هم می‌آیند و داستان در چارچوب زمان طبیعی و تاریخی حرکت می‌کند.

هر رویداد به رویداد بعدی پیوسته است و هیچ گسستی در زمان یا لایه‌های روایت وجود ندارد.

◀️ 4. چرا روایت هفت پیکر غیرخطی است؟

❇️ غیرخطی بودن روایت نظامی از این جنبه‌ها قابل تحلیل است:

◀️ 1. گسست زمانی: داستان‌های هفت گنبد، از زمان طبیعی زندگی بهرام جدا شده و بیشتر با مفاهیم نمادین روایت می‌شوند.

◀️ 2. چندلایگی روایت: روایت اصلی (زندگی بهرام) و روایت‌های فرعی (داستان‌های هفت گنبد) به‌صورت موازی و بدون رعایت ترتیب زمانی کنار هم قرار گرفته‌اند.

◀️ 3. تمرکز بر تم‌ها: به‌جای توالی تاریخی یا زمانی، نظامی تم‌های فلسفی، عرفانی، و عاشقانه را محور روایت قرار داده است.

❇️ جمع‌بندی

اگرچه در نگاه اول ممکن است ساختار هفت پیکر خطی به نظر برسد، اما لایه‌های مختلف داستانی، گسست زمانی، و تمرکز بر پیام‌های نمادین آن را به روایتی غیرخطی تبدیل می‌کند. در مقابل، روایت فردوسی در شاهنامه کاملاً به ترتیب زمانی وقایع پایبند است و سیر طبیعی زندگی بهرام را بدون گسست روایت می‌کند.

#دیبا

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

کِلیدَر بلندترین اثر محمود دولت‌آبادی است که در حدود سه هزار صفحه و ده جلد به چاپ رسیده و روایت زندگی یک خانوادهٔ کرد ایرانی است که به سبزوار خراسان کوچانده شده‌اند. داستان کلیدر که متأثر از فضای ملتهب سیاسی ایران پس از جنگ جهانی دوم است بین سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۲۷ روی می‌دهد. کلیدر نام کوه و روستایی در شمال شرقی ایران است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan