فردوس سخن
✳️ تفاوت سیمای بهرام در شاهنامه و هفت پیکر و تحلیل روایت‌ها ❇️ شاهنامه فردوسی و هفت پیکر نظامی دو روایت متفاوت از شخصیت بهرام گور ارائه می‌دهند که یکی در قالب تاریخ روایی و دیگری در چارچوب روایت داستانی به تصویر کشیده شده است. برای درک دقیق این تفاوت‌ها،…
✳️ با توجه به در روایت غیرخطی، ترتیب یا سیر زمانی رویدادها به‌هم می‌ریزه، چرا روایت نظامی رو نسبت به روایت فردوسی، غیر خطی می‌دونید؟
❇️ پرسش دقیقی مطرح کردید و برای پاسخ به آن، باید مفهوم غیرخطی بودن روایت را در چارچوب هفت پیکر نظامی تحلیل کنیم.
در ادبیات، روایت غیرخطی به معنای گسستن از ترتیب زمانی وقایع است، به‌گونه‌ای که داستان نه بر اساس توالی زمانی طبیعی، بلکه با توجه به اولویت‌های هنری، روان‌شناختی، یا نمادین روایت میشود. حالا بیایید روایت هفت پیکر را بررسی کنیم تا روشن شود چرا آن را غیرخطی می‌دانیم:
◀️ 1. ساختار کلی روایت در هفت پیکر
روایت هفت پیکر شامل یک ساختار چندلایه است:
داستان اصلی درباره زندگی و پادشاهی بهرام گور است.
در دل این روایت، داستان‌های جداگانه‌ای وجود دارند که هر شب در یکی از گنبدهای هفت‌گانه بیان می‌شوند. این داستان‌ها، اگرچه ظاهراً در ارتباط با زندگی بهرام نیستند، اما به‌صورت نمادین بازتابی از مسیر زندگی، جست‌وجوهای معنوی، و تجربیات او هستند.
این درهم‌تنیدگی لایه‌های روایت و جدا شدن از زمان طبیعی و خطی، باعث میشود روایت غیرخطی به نظر برسد. نظامی، داستان‌های فرعی را درون روایت اصلی گنجانده و به این ترتیب، روایت را از یک توالی مستقیم زمانی جدا کرده است.
◀️ 2. زمان در هفت گنبد
در بخش مربوط به هفت گنبد:
هر شب بهرام وارد یکی از گنبدهای رنگارنگ میشود و داستانی متفاوت می‌شنود.
این داستان‌ها، هیچ الزامی به رعایت ترتیب زمانی ندارند؛ آنها می‌توانند مربوط به گذشته، حال یا آینده باشند. درواقع، داستان‌های هفت گنبد بیشتر نمادین هستند تا روایی.
همچنین، گذر زمان در این بخش، بیشتر استعاری است تا واقعی. زمان به شکلی "معنوی" جریان دارد و مفاهیمی مثل عشق، حکمت یا هوس را بازنمایی میکند.
بنابراین، روایت داستانی در اینجا به جای وفاداری به خط زمانی زندگی بهرام، بر پایه تم‌ها و پیام‌های فلسفی یا اخلاقی استوار است.
◀️ 3. مقایسه با روایت شاهنامه
در مقابل، روایت شاهنامه کاملاً خطی است:
زندگی بهرام از تولد تا مرگ با ترتیب زمانی روایت میشود.
وقایع پشت سر هم می‌آیند و داستان در چارچوب زمان طبیعی و تاریخی حرکت میکند.
هر رویداد به رویداد بعدی پیوسته است و هیچ گسستی در زمان یا لایه‌های روایت وجود ندارد.
◀️ 4. چرا روایت هفت پیکر غیرخطی است؟
❇️ غیرخطی بودن روایت نظامی از این جنبه‌ها قابل تحلیل است:
◀️ 1. گسست زمانی: داستان‌های هفت گنبد، از زمان طبیعی زندگی بهرام جدا شده و بیشتر با مفاهیم نمادین روایت می‌شوند.
◀️ 2. چندلایگی روایت: روایت اصلی (زندگی بهرام) و روایت‌های فرعی (داستان‌های هفت گنبد) به‌صورت موازی و بدون رعایت ترتیب زمانی کنار هم قرار گرفته‌اند.
◀️ 3. تمرکز بر تم‌ها: به‌جای توالی تاریخی یا زمانی، نظامی تم‌های فلسفی، عرفانی، و عاشقانه را محور روایت قرار داده است.
❇️ جمع‌بندی
اگرچه در نگاه اول ممکن است ساختار هفت پیکر خطی به نظر برسد، اما لایه‌های مختلف داستانی، گسست زمانی، و تمرکز بر پیام‌های نمادین آن را به روایتی غیرخطی تبدیل میکند. در مقابل، روایت فردوسی در شاهنامه کاملاً به ترتیب زمانی وقایع پایبند است و سیر طبیعی زندگی بهرام را بدون گسست روایت میکند.
#دیبا
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ پرسش دقیقی مطرح کردید و برای پاسخ به آن، باید مفهوم غیرخطی بودن روایت را در چارچوب هفت پیکر نظامی تحلیل کنیم.
در ادبیات، روایت غیرخطی به معنای گسستن از ترتیب زمانی وقایع است، به‌گونه‌ای که داستان نه بر اساس توالی زمانی طبیعی، بلکه با توجه به اولویت‌های هنری، روان‌شناختی، یا نمادین روایت میشود. حالا بیایید روایت هفت پیکر را بررسی کنیم تا روشن شود چرا آن را غیرخطی می‌دانیم:
◀️ 1. ساختار کلی روایت در هفت پیکر
روایت هفت پیکر شامل یک ساختار چندلایه است:
داستان اصلی درباره زندگی و پادشاهی بهرام گور است.
در دل این روایت، داستان‌های جداگانه‌ای وجود دارند که هر شب در یکی از گنبدهای هفت‌گانه بیان می‌شوند. این داستان‌ها، اگرچه ظاهراً در ارتباط با زندگی بهرام نیستند، اما به‌صورت نمادین بازتابی از مسیر زندگی، جست‌وجوهای معنوی، و تجربیات او هستند.
این درهم‌تنیدگی لایه‌های روایت و جدا شدن از زمان طبیعی و خطی، باعث میشود روایت غیرخطی به نظر برسد. نظامی، داستان‌های فرعی را درون روایت اصلی گنجانده و به این ترتیب، روایت را از یک توالی مستقیم زمانی جدا کرده است.
◀️ 2. زمان در هفت گنبد
در بخش مربوط به هفت گنبد:
هر شب بهرام وارد یکی از گنبدهای رنگارنگ میشود و داستانی متفاوت می‌شنود.
این داستان‌ها، هیچ الزامی به رعایت ترتیب زمانی ندارند؛ آنها می‌توانند مربوط به گذشته، حال یا آینده باشند. درواقع، داستان‌های هفت گنبد بیشتر نمادین هستند تا روایی.
همچنین، گذر زمان در این بخش، بیشتر استعاری است تا واقعی. زمان به شکلی "معنوی" جریان دارد و مفاهیمی مثل عشق، حکمت یا هوس را بازنمایی میکند.
بنابراین، روایت داستانی در اینجا به جای وفاداری به خط زمانی زندگی بهرام، بر پایه تم‌ها و پیام‌های فلسفی یا اخلاقی استوار است.
◀️ 3. مقایسه با روایت شاهنامه
در مقابل، روایت شاهنامه کاملاً خطی است:
زندگی بهرام از تولد تا مرگ با ترتیب زمانی روایت میشود.
وقایع پشت سر هم می‌آیند و داستان در چارچوب زمان طبیعی و تاریخی حرکت میکند.
هر رویداد به رویداد بعدی پیوسته است و هیچ گسستی در زمان یا لایه‌های روایت وجود ندارد.
◀️ 4. چرا روایت هفت پیکر غیرخطی است؟
❇️ غیرخطی بودن روایت نظامی از این جنبه‌ها قابل تحلیل است:
◀️ 1. گسست زمانی: داستان‌های هفت گنبد، از زمان طبیعی زندگی بهرام جدا شده و بیشتر با مفاهیم نمادین روایت می‌شوند.
◀️ 2. چندلایگی روایت: روایت اصلی (زندگی بهرام) و روایت‌های فرعی (داستان‌های هفت گنبد) به‌صورت موازی و بدون رعایت ترتیب زمانی کنار هم قرار گرفته‌اند.
◀️ 3. تمرکز بر تم‌ها: به‌جای توالی تاریخی یا زمانی، نظامی تم‌های فلسفی، عرفانی، و عاشقانه را محور روایت قرار داده است.
❇️ جمع‌بندی
اگرچه در نگاه اول ممکن است ساختار هفت پیکر خطی به نظر برسد، اما لایه‌های مختلف داستانی، گسست زمانی، و تمرکز بر پیام‌های نمادین آن را به روایتی غیرخطی تبدیل میکند. در مقابل، روایت فردوسی در شاهنامه کاملاً به ترتیب زمانی وقایع پایبند است و سیر طبیعی زندگی بهرام را بدون گسست روایت میکند.
#دیبا
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
کِلیدَر بلندترین اثر محمود دولت‌آبادی است که در حدود سه هزار صفحه و ده جلد به چاپ رسیده و روایت زندگی یک خانوادهٔ کرد ایرانی است که به سبزوار خراسان کوچانده شده‌اند. داستان کلیدر که متأثر از فضای ملتهب سیاسی ایران پس از جنگ جهانی دوم است بین سالهای ۱۳۲۵ تا ۱۳۲۷ روی میدهد. کلیدر نام کوه و روستایی در شمال شرقی ایران است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن
@molavi_asar_o_afkar @ferdosesokhan
✳️ زنان در کلیدر
❇️ (بلقیس،زیور)
◀ بلقیس :
پایه ی محکم و استوار ایل کلمیشی زنی قوی ، حماسی ، باغیرت و مدیر .
وقتی روایت داستان در فضای بیابان و چادرنشینی ایل می چرخد ، خواننده حضور بلقیس را اینطور معنا می کند که : اگر هم مشکلی پیش بیاید بلقیس هست تا با قدرت فوق العاده و جَذَّبه اش همه چیز را به روال عادی برگرداند .
در پایان داستان شکوه و قدرت بلقیس به اوج خود می رسد .
هر چند ممکن است این حجم از شجاعت و گذشت برای خواننده قابل درک نباشد ولی تاریخ ما در جنگ ، مادرانی که برای آرمان های بزرگ از فرزندانشان گذشته اند را کم ندیده است .
جمله ی زیبایی که چندین بار از زبان بلقیس می شنویم :
* بره ی نر برای دم کارد است .
ص ۲۴۲۵
بلقیس بر سر نعش جوانانش شیون نمی کند . هرچند رفتن او از کنار جنازه ها به سبکی باد تشبیه می شود و گویی بلقیس تهی شده و چیزی از او باقی نمانده است.
بلقیس با تمام گذشت و شجاعتی که دارد ، نماد مادری فداکار و دلسوز است که در تمام لحظات شاهد احساسات مادرانه اش هستیم .
◀ زیور :
اولین همسر گل محمد است . زنی که به شخصه فکر می کنم آقای دولت آبادی برای ساخت این شخصیت عمیقا حالت های روحی و روانی آن را بررسی کرده است و در توصیف آنچه در درون زیور می گذرد بسیار عالی عمل کرده است .
زیور نازاست و گویا همین کمبود از او زنی کم حرف و مطیع ساخته است و البته زیور نماد پررنگی از زنان جامعه است که به شدت شوهر دوستند و وفاداری به شوهر با جان و روحشان عجین شده است .
در نقدهایی که از کلیدر خواندم ، زیور را زنی حسود و حساس خطاب کرده بودند و من به شدت با این دو صفت مخالفم . چرا که جامعه ی ما عادت کرده واکنش های طبیعی یک زن را در برابر زن دوم همسر خود به حسادت ربط بدهند ، در حالی که تصور چنین موقعیتی که ممکن است یک زن در آن قرار بگیرد حتی برای مردان غیرممکن است .
زیوردر ابتدای داستان نماد زنی مطیع و سرکوب شده است . زنی که صرفا به خاطر آنکه نمی تواند فرزندی بیاورد نادیده گرفته می شود و چه بسا مورد ستم هم قرار میگیرد .
صحنه ای که گل محمد و مارال با هم ازدواج می کنند و شب سختی که زیور به صبح می رساند از نگاه من از زیباترین و دردناک ترین صحنه های کتاب است. به شخصه در این چند صفحه آنقدر احساس خفگی داشتم که به دنبال فضایی ، (شاید شبیه بیابانی که ایل در آن چادر زده بود ) می گشتم تا فریادی به نمایندگی از زیور و تمام زنانی که اینگونه تحقیر شده اند ، بکشم .
پایان باشکوهی که دولت آبادی برای زیور قلم می زند در جبران تمام خواری ها و ضعف هایی است که در طول داستان ممکن است به زیور نسبت بدهیم . اوجی که فقط مختص زیور است .
او همپای گل محمد تفنگ دست می گیرد و می جنگد و کشته می شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ (بلقیس،زیور)
◀ بلقیس :
پایه ی محکم و استوار ایل کلمیشی زنی قوی ، حماسی ، باغیرت و مدیر .
وقتی روایت داستان در فضای بیابان و چادرنشینی ایل می چرخد ، خواننده حضور بلقیس را اینطور معنا می کند که : اگر هم مشکلی پیش بیاید بلقیس هست تا با قدرت فوق العاده و جَذَّبه اش همه چیز را به روال عادی برگرداند .
در پایان داستان شکوه و قدرت بلقیس به اوج خود می رسد .
هر چند ممکن است این حجم از شجاعت و گذشت برای خواننده قابل درک نباشد ولی تاریخ ما در جنگ ، مادرانی که برای آرمان های بزرگ از فرزندانشان گذشته اند را کم ندیده است .
جمله ی زیبایی که چندین بار از زبان بلقیس می شنویم :
* بره ی نر برای دم کارد است .
ص ۲۴۲۵
بلقیس بر سر نعش جوانانش شیون نمی کند . هرچند رفتن او از کنار جنازه ها به سبکی باد تشبیه می شود و گویی بلقیس تهی شده و چیزی از او باقی نمانده است.
بلقیس با تمام گذشت و شجاعتی که دارد ، نماد مادری فداکار و دلسوز است که در تمام لحظات شاهد احساسات مادرانه اش هستیم .
◀ زیور :
اولین همسر گل محمد است . زنی که به شخصه فکر می کنم آقای دولت آبادی برای ساخت این شخصیت عمیقا حالت های روحی و روانی آن را بررسی کرده است و در توصیف آنچه در درون زیور می گذرد بسیار عالی عمل کرده است .
زیور نازاست و گویا همین کمبود از او زنی کم حرف و مطیع ساخته است و البته زیور نماد پررنگی از زنان جامعه است که به شدت شوهر دوستند و وفاداری به شوهر با جان و روحشان عجین شده است .
در نقدهایی که از کلیدر خواندم ، زیور را زنی حسود و حساس خطاب کرده بودند و من به شدت با این دو صفت مخالفم . چرا که جامعه ی ما عادت کرده واکنش های طبیعی یک زن را در برابر زن دوم همسر خود به حسادت ربط بدهند ، در حالی که تصور چنین موقعیتی که ممکن است یک زن در آن قرار بگیرد حتی برای مردان غیرممکن است .
زیوردر ابتدای داستان نماد زنی مطیع و سرکوب شده است . زنی که صرفا به خاطر آنکه نمی تواند فرزندی بیاورد نادیده گرفته می شود و چه بسا مورد ستم هم قرار میگیرد .
صحنه ای که گل محمد و مارال با هم ازدواج می کنند و شب سختی که زیور به صبح می رساند از نگاه من از زیباترین و دردناک ترین صحنه های کتاب است. به شخصه در این چند صفحه آنقدر احساس خفگی داشتم که به دنبال فضایی ، (شاید شبیه بیابانی که ایل در آن چادر زده بود ) می گشتم تا فریادی به نمایندگی از زیور و تمام زنانی که اینگونه تحقیر شده اند ، بکشم .
پایان باشکوهی که دولت آبادی برای زیور قلم می زند در جبران تمام خواری ها و ضعف هایی است که در طول داستان ممکن است به زیور نسبت بدهیم . اوجی که فقط مختص زیور است .
او همپای گل محمد تفنگ دست می گیرد و می جنگد و کشته می شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن
✳️ زنان در کلیدر ❇️ (بلقیس،زیور) ◀ بلقیس : پایه ی محکم و استوار ایل کلمیشی زنی قوی ، حماسی ، باغیرت و مدیر . وقتی روایت داستان در فضای بیابان و چادرنشینی ایل می چرخد ، خواننده حضور بلقیس را اینطور معنا می کند که : اگر هم مشکلی پیش بیاید بلقیس هست تا با…
✳️ زنان در کلیدر
❇️ (مارال،شیرو)
◀ مارال :
همسر دوم گل محمد و دختر عبدوس ( دایی گل محمد ) و نامزد دلاور
آنچه عاشقانه ی کلیدر را می سازد عشق بین مارال و گل محمد است.
مارال دختر کرد که هم از لحاظ زیبایی و هم قدرت و شجاعت چیزی کم ندارد و همینطور در چندین صحنه قانون شکنی های مهمی از مارال می خوانیم .
دختری که در ابتدای داستان در حال آب آبتنی ست و وقتی حضور مردی را حس می کند با آنکه سریع لباس می پوشد ، گویی از اینکه آن مرد ( گل محمد) بدون هیچ کاری از آنجا رفته دلخور می شود .
و یا وقتی عاشق گل محمد می شود بدون اجازه ی پدر و نامزدش "دلاور " تن به ازدواج با گل محمد می دهد و حتی بالاتر از آن، پیش از عقد با گل محمد رابطه برقرار می کند . و اینهمه موضوعاتی است که هم در آن دوره و حتی هنوز مورد قبول جامعه نیست .
مارال زنی نیست که بپذیرد فقط برای خانه داری خلق شده است .
او فرزند پسری به دنیا می آورد و در پایان داستان وقتی فکر از دست دادن گل محمد میرود تا مارال را دچار ضعف کند به ناگاه نیرو و شجاعت درونی او برمیگردد . مارال چندین بار برای همراهی شوهرش لباس رزم می پوشد.
در صحنه های پایانی مارال چنان قوی رفتار می کند که به جای آنکه بر سر نعش شوهرش حاضر شود برای به خاک سپاری زیور می رود .
◀ شیرو:
خواهر گل محمد . شیرو دختری است که در اوایل داستان از جسارت چیزی کمتر از برادران خود ندارد . دختری سرزنده که برای رسیدن به عشقش قانون شکنی بزرگی انجام میدهد و با ماه درویش فرار میکند . شغل ماه درویش، درویشی و روضه خوانی است و کلمیشی ها چنین فردی را به عنوان داماد خانواده نمی پذیرند و شیرو به ناچار پس از فرار با ماه درویش به روستای قلعه چمن پناه می برند و در آنجا به خدمت بابقلی بندار ( کدخدای قلعه چمن) در می آیند و زندگی هر دوی آنها هر چه پیش میرود به خواری و ذلت نزدیک میشود . ماه درویش در میانه ی داستان بنا بر حادثه ای علیل میشود و شیرو برای نجات زندگی اش بسیار تلاش میکند ولی سرانجام با ناامیدی به خانواده اش پناه می آورد .
در مورد شیرو می توان او را نمادی از زنان وفادار به شوهر دانست ، چرا که با وجود آنهمه سختی که در زندگی با ماه درویش متحمل می شود و با وجود آنکه شیدا را دوست دارد ، اجازه ی دست درازی را به شیدا نمی دهد . ( شیدا با وجود روابط دیگری که دارد ، نسبت به شیرو علاقه ای واقعی دارد ، هرچند هیچ گاه جسارت و قدرت تصمیم گیری درست را ندارد )
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ (مارال،شیرو)
◀ مارال :
همسر دوم گل محمد و دختر عبدوس ( دایی گل محمد ) و نامزد دلاور
آنچه عاشقانه ی کلیدر را می سازد عشق بین مارال و گل محمد است.
مارال دختر کرد که هم از لحاظ زیبایی و هم قدرت و شجاعت چیزی کم ندارد و همینطور در چندین صحنه قانون شکنی های مهمی از مارال می خوانیم .
دختری که در ابتدای داستان در حال آب آبتنی ست و وقتی حضور مردی را حس می کند با آنکه سریع لباس می پوشد ، گویی از اینکه آن مرد ( گل محمد) بدون هیچ کاری از آنجا رفته دلخور می شود .
و یا وقتی عاشق گل محمد می شود بدون اجازه ی پدر و نامزدش "دلاور " تن به ازدواج با گل محمد می دهد و حتی بالاتر از آن، پیش از عقد با گل محمد رابطه برقرار می کند . و اینهمه موضوعاتی است که هم در آن دوره و حتی هنوز مورد قبول جامعه نیست .
مارال زنی نیست که بپذیرد فقط برای خانه داری خلق شده است .
او فرزند پسری به دنیا می آورد و در پایان داستان وقتی فکر از دست دادن گل محمد میرود تا مارال را دچار ضعف کند به ناگاه نیرو و شجاعت درونی او برمیگردد . مارال چندین بار برای همراهی شوهرش لباس رزم می پوشد.
در صحنه های پایانی مارال چنان قوی رفتار می کند که به جای آنکه بر سر نعش شوهرش حاضر شود برای به خاک سپاری زیور می رود .
◀ شیرو:
خواهر گل محمد . شیرو دختری است که در اوایل داستان از جسارت چیزی کمتر از برادران خود ندارد . دختری سرزنده که برای رسیدن به عشقش قانون شکنی بزرگی انجام میدهد و با ماه درویش فرار میکند . شغل ماه درویش، درویشی و روضه خوانی است و کلمیشی ها چنین فردی را به عنوان داماد خانواده نمی پذیرند و شیرو به ناچار پس از فرار با ماه درویش به روستای قلعه چمن پناه می برند و در آنجا به خدمت بابقلی بندار ( کدخدای قلعه چمن) در می آیند و زندگی هر دوی آنها هر چه پیش میرود به خواری و ذلت نزدیک میشود . ماه درویش در میانه ی داستان بنا بر حادثه ای علیل میشود و شیرو برای نجات زندگی اش بسیار تلاش میکند ولی سرانجام با ناامیدی به خانواده اش پناه می آورد .
در مورد شیرو می توان او را نمادی از زنان وفادار به شوهر دانست ، چرا که با وجود آنهمه سختی که در زندگی با ماه درویش متحمل می شود و با وجود آنکه شیدا را دوست دارد ، اجازه ی دست درازی را به شیدا نمی دهد . ( شیدا با وجود روابط دیگری که دارد ، نسبت به شیرو علاقه ای واقعی دارد ، هرچند هیچ گاه جسارت و قدرت تصمیم گیری درست را ندارد )
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ دشنام فحش
❇️ به این عبارت از تاریخ بیهقی توجه بفرمایید:
«[امیر مسعود] فرود آمد سخت ضجر از شدن این فرصت و در خویشتن و مردمان می‌افتاد و دشنامی فحش می‌داد چنانکه من هرگز وی را بر آن ضجرت ندیده بودم»(۱).
«دشنامی فحش» یعنی چه؟ تا جایی که دیده‌ام در معنای آن نوشته‌اند: «دشنامی زشت و ازحدگذشته در بدی. فحش به معنی از حد گذشتن در بدی، اسم است که به جای صفت (فاحش) به کار رفته است» (۲) و «فحش اینجا صفت است برای دشنام و معنای فحش درگذشتن از حد در جواب و ستم کردن در آن است بنابراین دشنام فحش یعنی «دشنام ازحدگذشته» (۳) و «ناسزا»(۴) و «فاحش و ازحدگذشته»(۵).
با معنای پیشنهادی استادان مخالفتی ندارم اما شاید بتوان آن را قدری دقیق‌تر کرد.
در تاریخ بیهقی به برخی دشنام‌ها با قید «دشنام» و «دشنام زشت» تصریح شده است: سگ، مخنث وٰ مؤاجر (۶). خواجه برزگ احمدبن حسن به هنگام خشم «کشخان» و«کشخانک» می‌فرمود(۷).
امیر مسعود غزنوی نیز وقتی «در تاب می‌شد» دشنام می‌داد (۸) و زمانی که نیک از جای می‌بشد، دشنام بسیار می‌داد (۹). بیهقی برخی از دشنام‌های امیر مسعود را ثبت کرده است: کافرنعمت، سگ ناحفاظ و قواد (۱۰). و «بی‌حمیت» که «دشنام بزرگ این پادشاه این بودی »(۱۱).
او هیچ یک از این الفاظ را «دشنام فحش» نخوانده است. بنابراین شدت و غلظت «دشنام فحش» امیر مسعود، از حد و حدود دشنام‌های مذکور فراتر بوده است.
«فحش» معانی مختلفی دارد. گاهی هیچ فرقی با دشنام ندارد. اما به نظرم در این عبارت تاریخ بیهقی، «فحش» مشخصا یعنی بیان صریح جنسی که لابد با ذکر الفاظ مستهجن همراه است.
امام محمد غزالی سخن راهگشایی دارد:«حد و حقیقت فحش عبارت کردن است از کارهای زشت به عبارت‌های صریح» (۱۲) و«بیشترین فحش اندر آن بود که از مباشرت عبارت‌های زشت کند، چنانکه عادت اهل‌فساد بود و دشنام آن بود که کسی را بدان نسبت کند» (۱۳). و این جمله روشنگر:«حدیث مباشرت به کنایت باید گفت تا فحش نبود» (۱۴).
پس در این بافت هر سخنی که متضمن بیان بی‌‌پرده و صریح مباشرت و عمل جنسی باشد، فحش است خواه این فحش در دشنام به کار رود یا نرود. اگر دشنامی مشتمل بر فحش باشد میشود دشنام فحش. در این چشم‌انداز هر دشنامی لزوما فحش نیست و هر فحشی هم دشنام نیست.
به نظرم در این بیت از ناصرخسرو، فحش یعنی حدیث صریح مباشرت و کلام جنسی و نه لزوما دشنام و برای همین آن را کنار غزل و لهو و مسخره و طیبت آورده است:
-گوش و دل خلق همه زین قبل
زی غزل و مسخره و طیبتست
بیت غزل بر طلب فحش و لهو
بی‌هنران را بدل آیت است (۱۵)
در قابوس‌نامه آمده: «مزاح شاید کرد ولکن فحش نباید گفت» یا «از مزاح ناخوش و فحش شرم دار» (۱۶). اینکه فحش را کنار و ملایم مزاح و هزل می‌آورد به گمانم به همین معنای بیان صریح حدیث مباشرت اشاره دارد و صرف دشنام نیست.
بگذریم. اینکه خاقانی مدعی است: به‌گاه هجو مرا فحش گفتن آیین نیست (۱۷) یا:
-در دو دیوانم به تازی و دری
یک هجاء فحش هرگز کس ندید (۱۸)
به همین معنای ما نحن فیه فحش اشاره دارد. اشعار هجو خاقانی پر است از شتم و دشنام اما مثل هجویات حکیم سوزنی سرشار از مضامین جنسی و الفاظ مستهجن نیست.
«هجاء فحش» یعنی هجوی که فحوای صریح جنسی و ناموسی دارد و «دشنام فحش» یعنی دشنام جنسی و ناموسی با بیان صریح و لابد با الفاظ رکیک و مستهجن.
#میلاد_عظیمی
❇️ پانوشت:
۱. تاریخ بیهقی، تصحیح علی اکبر فیاض، مشهد، دانشگاه فردوسی، چاپ دوم ، ۱۳۵۶، ص۸۰۴.
۲. تاریخ بیهقی، به کوشش خلیل خطیب‌رهبر، چاپ پانزدهم،۱۳۹۰ ، ج۳، ص۱۰۴۸.
۳. تاریخ بیهقی، به کوشش منوچهر دانش‌پژوه، هیرمند، ۱۳۷۶،ج۲، ص۹۱۹ و ۱۲۳۱.
۴. تاریخ بیهقی، به کوشش محمد جعفر یاحقی و مهدی سیدی، سخن، ۱۳۹۴، ج۲ ، ص ۱۷۰۹.
۵. دیبای دیداری، به کوشش محمد جعفر یاحقی و مهدی سیدی، سخن، ۱۳۹۰، ص ۶۴۸.
۶. تاریخ بیهقی، تصحیح فیاض، همان، ص ۱۹۸ ، ۶۰۴ ، ۲۳۲.
۷. همان، ص ۲۰۶ و ۲۸۷.
۸. همان، ص۸۱۹ .
۹.همان، ص ۶۱۳.
۱۰. همان، ص۸۰۰ ، ۵۲۸ و ۵۶۱ و ۸۱۹.
۱۱. همان، ص ۷۵۲.
۱۲. احیاء علوم‌الدین، ترجمۀ مؤیّد خوارزمی، تصحیح خدیوجم، علمی و فرهنگی، ج۳،ص۲۵۵.
۱۳. کیمیای سعادت، تصحیح خدیوجم،۱۳۸۰، ج۲،ص۷۲. صاحب بحرالفواید همین سخن غزالی را چنین نوشته است:« فرق میان فحش و دشنام آنست که فحش را مباشرت به عبارت زشت کند، و دشنام آن بود که کس را بدان نسبت کند» ( تصحیح محمدتقی دانش‌پژوه، ۱۳۴۵، ص۲۶۶).
۱۴.کیمیای سعادت، ج۲،ص۷۲.
۱۵. دیوان اشعار حکیم ناصرخسرو، تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقق،۱۳۵۷ ،ص۲۶۷.
۱۶. تصحیح غلامحسین یوسفی،۱۳۷۱،ص ۷۷ و ۷۸.
۱۷. دیوان خاقانی، تصحیح ضیاء‌الدین سجادی، زوار،ص ۷۵۵.
۱۸. نقل از لغتنامه دهخدا. ذیل فحش.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ به این عبارت از تاریخ بیهقی توجه بفرمایید:
«[امیر مسعود] فرود آمد سخت ضجر از شدن این فرصت و در خویشتن و مردمان می‌افتاد و دشنامی فحش می‌داد چنانکه من هرگز وی را بر آن ضجرت ندیده بودم»(۱).
«دشنامی فحش» یعنی چه؟ تا جایی که دیده‌ام در معنای آن نوشته‌اند: «دشنامی زشت و ازحدگذشته در بدی. فحش به معنی از حد گذشتن در بدی، اسم است که به جای صفت (فاحش) به کار رفته است» (۲) و «فحش اینجا صفت است برای دشنام و معنای فحش درگذشتن از حد در جواب و ستم کردن در آن است بنابراین دشنام فحش یعنی «دشنام ازحدگذشته» (۳) و «ناسزا»(۴) و «فاحش و ازحدگذشته»(۵).
با معنای پیشنهادی استادان مخالفتی ندارم اما شاید بتوان آن را قدری دقیق‌تر کرد.
در تاریخ بیهقی به برخی دشنام‌ها با قید «دشنام» و «دشنام زشت» تصریح شده است: سگ، مخنث وٰ مؤاجر (۶). خواجه برزگ احمدبن حسن به هنگام خشم «کشخان» و«کشخانک» می‌فرمود(۷).
امیر مسعود غزنوی نیز وقتی «در تاب می‌شد» دشنام می‌داد (۸) و زمانی که نیک از جای می‌بشد، دشنام بسیار می‌داد (۹). بیهقی برخی از دشنام‌های امیر مسعود را ثبت کرده است: کافرنعمت، سگ ناحفاظ و قواد (۱۰). و «بی‌حمیت» که «دشنام بزرگ این پادشاه این بودی »(۱۱).
او هیچ یک از این الفاظ را «دشنام فحش» نخوانده است. بنابراین شدت و غلظت «دشنام فحش» امیر مسعود، از حد و حدود دشنام‌های مذکور فراتر بوده است.
«فحش» معانی مختلفی دارد. گاهی هیچ فرقی با دشنام ندارد. اما به نظرم در این عبارت تاریخ بیهقی، «فحش» مشخصا یعنی بیان صریح جنسی که لابد با ذکر الفاظ مستهجن همراه است.
امام محمد غزالی سخن راهگشایی دارد:«حد و حقیقت فحش عبارت کردن است از کارهای زشت به عبارت‌های صریح» (۱۲) و«بیشترین فحش اندر آن بود که از مباشرت عبارت‌های زشت کند، چنانکه عادت اهل‌فساد بود و دشنام آن بود که کسی را بدان نسبت کند» (۱۳). و این جمله روشنگر:«حدیث مباشرت به کنایت باید گفت تا فحش نبود» (۱۴).
پس در این بافت هر سخنی که متضمن بیان بی‌‌پرده و صریح مباشرت و عمل جنسی باشد، فحش است خواه این فحش در دشنام به کار رود یا نرود. اگر دشنامی مشتمل بر فحش باشد میشود دشنام فحش. در این چشم‌انداز هر دشنامی لزوما فحش نیست و هر فحشی هم دشنام نیست.
به نظرم در این بیت از ناصرخسرو، فحش یعنی حدیث صریح مباشرت و کلام جنسی و نه لزوما دشنام و برای همین آن را کنار غزل و لهو و مسخره و طیبت آورده است:
-گوش و دل خلق همه زین قبل
زی غزل و مسخره و طیبتست
بیت غزل بر طلب فحش و لهو
بی‌هنران را بدل آیت است (۱۵)
در قابوس‌نامه آمده: «مزاح شاید کرد ولکن فحش نباید گفت» یا «از مزاح ناخوش و فحش شرم دار» (۱۶). اینکه فحش را کنار و ملایم مزاح و هزل می‌آورد به گمانم به همین معنای بیان صریح حدیث مباشرت اشاره دارد و صرف دشنام نیست.
بگذریم. اینکه خاقانی مدعی است: به‌گاه هجو مرا فحش گفتن آیین نیست (۱۷) یا:
-در دو دیوانم به تازی و دری
یک هجاء فحش هرگز کس ندید (۱۸)
به همین معنای ما نحن فیه فحش اشاره دارد. اشعار هجو خاقانی پر است از شتم و دشنام اما مثل هجویات حکیم سوزنی سرشار از مضامین جنسی و الفاظ مستهجن نیست.
«هجاء فحش» یعنی هجوی که فحوای صریح جنسی و ناموسی دارد و «دشنام فحش» یعنی دشنام جنسی و ناموسی با بیان صریح و لابد با الفاظ رکیک و مستهجن.
#میلاد_عظیمی
❇️ پانوشت:
۱. تاریخ بیهقی، تصحیح علی اکبر فیاض، مشهد، دانشگاه فردوسی، چاپ دوم ، ۱۳۵۶، ص۸۰۴.
۲. تاریخ بیهقی، به کوشش خلیل خطیب‌رهبر، چاپ پانزدهم،۱۳۹۰ ، ج۳، ص۱۰۴۸.
۳. تاریخ بیهقی، به کوشش منوچهر دانش‌پژوه، هیرمند، ۱۳۷۶،ج۲، ص۹۱۹ و ۱۲۳۱.
۴. تاریخ بیهقی، به کوشش محمد جعفر یاحقی و مهدی سیدی، سخن، ۱۳۹۴، ج۲ ، ص ۱۷۰۹.
۵. دیبای دیداری، به کوشش محمد جعفر یاحقی و مهدی سیدی، سخن، ۱۳۹۰، ص ۶۴۸.
۶. تاریخ بیهقی، تصحیح فیاض، همان، ص ۱۹۸ ، ۶۰۴ ، ۲۳۲.
۷. همان، ص ۲۰۶ و ۲۸۷.
۸. همان، ص۸۱۹ .
۹.همان، ص ۶۱۳.
۱۰. همان، ص۸۰۰ ، ۵۲۸ و ۵۶۱ و ۸۱۹.
۱۱. همان، ص ۷۵۲.
۱۲. احیاء علوم‌الدین، ترجمۀ مؤیّد خوارزمی، تصحیح خدیوجم، علمی و فرهنگی، ج۳،ص۲۵۵.
۱۳. کیمیای سعادت، تصحیح خدیوجم،۱۳۸۰، ج۲،ص۷۲. صاحب بحرالفواید همین سخن غزالی را چنین نوشته است:« فرق میان فحش و دشنام آنست که فحش را مباشرت به عبارت زشت کند، و دشنام آن بود که کس را بدان نسبت کند» ( تصحیح محمدتقی دانش‌پژوه، ۱۳۴۵، ص۲۶۶).
۱۴.کیمیای سعادت، ج۲،ص۷۲.
۱۵. دیوان اشعار حکیم ناصرخسرو، تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقق،۱۳۵۷ ،ص۲۶۷.
۱۶. تصحیح غلامحسین یوسفی،۱۳۷۱،ص ۷۷ و ۷۸.
۱۷. دیوان خاقانی، تصحیح ضیاء‌الدین سجادی، زوار،ص ۷۵۵.
۱۸. نقل از لغتنامه دهخدا. ذیل فحش.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✨کاغذین جامه در شعر فارسی
۱. منظومهٔ علی‌نامه نخستین متن فارسی است که در آن به پوشیدن جامهٔ کاغذین اشاره شده است. در این منظومه در ماجرای اسیر شدن یکی از هواداران حضرت علی در جنگ صفین، فرمانده سپاه معاویه چنین میکند:
بفرمود تا جامهٔ کاغذین
بدوزند، آن دشمن داد و دین
بکردند همیدون ز کاغذ کلاه
سیه همچو قطران، آن دل سیاه
در آن پاک‌دین مردِ روشن‌روان
بپوشاندْشْ آن جامه را بد نشان
ببستش اَبَر اُشتری زان سپس
به گردنْش بربست ملعون جرس
از این ابیات می‌توان احتمال داد که «جامهٔ کاغذین» بر کسی پوشاندن، مانند کلاه کاغذی سیاه بر سر کسی گذاشتن، او را بر شتر بستن، از کارهایی بوده است که در صدر اسلام برای «تحقیر و خوار داشتِ مخالفان و مجرمان» انجام می‌گرفته است.
۲. از سخن بعضی از گویندگان دیگر چنین بر می‌آید که گویی در تمرین یا مسابقهٔ تیراندازی، چیزی شبیه به آدمک را با پوشش و جامهٔ کاغذین در جایی قرار می‌داده‌اند و آن را «هدف» خود می‌کرده‌اند، همان چیزی که معنی لغوی هدف و کاغذ (=قرطاس) آن را تأیید میکند. ارباب لغت یکی از معانی هدف را «هر چیز بلند و افراشته» و کاغذ را «نشانهٔ تیر، چیزی که بر روی هدف می‌گذارند و به آن تیر می‌زنند» گفته‌اند.
در شعر جمال اصفهانی رابطهٔ هدف و کاغذین جامه مطرح شده است:
بس که در من کشد این چرخْ کمان
کاغذین جامه از او چون هدفم
صائب گوید:
تا شوی در گردن افرازی نمایان چون هدف
با لباس کاغذین از تیرباران سر مپیچ
خاقانی نیز گوید:
حاسدانم چون هدف بین کاغذین جامه که من
تیر شحنه از پی امن شبان آورده‌ام
لازم به ذکر است که تیر شحنه، همانند تیر امان بوده که دارنده آن می‌توانسته همهٔ شب در شهر رفت و آمد کند و از حوادث در امان باشد. در مقابل حاسدان خاقانی مانند هدف، کاغذین جامه هستند. همچنین در کنار این معنی برای دشمنان شاعر، کاغذین جامه بودن معنی «گرفتار محنت و مصیبت بودن» دارد. پس یکی از معانی کاغذین جامه مصیبت و محنت زدگی است.
خود خاقانی در بیت دیگری گفته است:
کاغذین جامه هدف‌وار علی الله زنیم
تا به تیر سحری دست قدر بربندیم
در این بیت علاوه بر ارتباط بین کاغذین جامه و هدف، معنی «لابه و تضرع و پای‌فشاری در عرض نیاز» دارد.
۳. کاغذین جامه = آمادگی مرگ و خود را در بلا افکندن
کمال اسماعیل:
کاغذین باد جامهٔ خصمت
بس که از غم بر او ستم باشد
خاقانی:
از جور یار پیرهن کاغذین کنم
کو کاغذ و سر قلم از من دریغ داشت
عطار:
سزد که پیرهن کاغذین کند عطار
که شد ز نفس بدآموز پیرهن کفنم.
۴. کاغذین جامه و تظلم خواهی:
جمال اصفهانی:
آخر از بهر خدا چند کنم بر در او
هر سحرگاه چو مظلوم ز کاغذ سربال[پیراهن]
کمال اسماعیل:
کاغذین جامه بپوشید و به درگاه آمد
زادهٔ خاطر من تا بدهی داد مرا
برگرفته از مقالهٔ «کاغذین جامه، پیراهن کاغذین از آیین تا کلمه» نوشتهٔ استاد محمود عابدی که در کتاب چون من در این دیار (جشن‌نامهٔ استاد انزابی نژاد به کوشش استاد راشد محصل، دکتر یاحقی و دکتر ساکت) چاپ شده است.
#لغت
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
۱. منظومهٔ علی‌نامه نخستین متن فارسی است که در آن به پوشیدن جامهٔ کاغذین اشاره شده است. در این منظومه در ماجرای اسیر شدن یکی از هواداران حضرت علی در جنگ صفین، فرمانده سپاه معاویه چنین میکند:
بفرمود تا جامهٔ کاغذین
بدوزند، آن دشمن داد و دین
بکردند همیدون ز کاغذ کلاه
سیه همچو قطران، آن دل سیاه
در آن پاک‌دین مردِ روشن‌روان
بپوشاندْشْ آن جامه را بد نشان
ببستش اَبَر اُشتری زان سپس
به گردنْش بربست ملعون جرس
از این ابیات می‌توان احتمال داد که «جامهٔ کاغذین» بر کسی پوشاندن، مانند کلاه کاغذی سیاه بر سر کسی گذاشتن، او را بر شتر بستن، از کارهایی بوده است که در صدر اسلام برای «تحقیر و خوار داشتِ مخالفان و مجرمان» انجام می‌گرفته است.
۲. از سخن بعضی از گویندگان دیگر چنین بر می‌آید که گویی در تمرین یا مسابقهٔ تیراندازی، چیزی شبیه به آدمک را با پوشش و جامهٔ کاغذین در جایی قرار می‌داده‌اند و آن را «هدف» خود می‌کرده‌اند، همان چیزی که معنی لغوی هدف و کاغذ (=قرطاس) آن را تأیید میکند. ارباب لغت یکی از معانی هدف را «هر چیز بلند و افراشته» و کاغذ را «نشانهٔ تیر، چیزی که بر روی هدف می‌گذارند و به آن تیر می‌زنند» گفته‌اند.
در شعر جمال اصفهانی رابطهٔ هدف و کاغذین جامه مطرح شده است:
بس که در من کشد این چرخْ کمان
کاغذین جامه از او چون هدفم
صائب گوید:
تا شوی در گردن افرازی نمایان چون هدف
با لباس کاغذین از تیرباران سر مپیچ
خاقانی نیز گوید:
حاسدانم چون هدف بین کاغذین جامه که من
تیر شحنه از پی امن شبان آورده‌ام
لازم به ذکر است که تیر شحنه، همانند تیر امان بوده که دارنده آن می‌توانسته همهٔ شب در شهر رفت و آمد کند و از حوادث در امان باشد. در مقابل حاسدان خاقانی مانند هدف، کاغذین جامه هستند. همچنین در کنار این معنی برای دشمنان شاعر، کاغذین جامه بودن معنی «گرفتار محنت و مصیبت بودن» دارد. پس یکی از معانی کاغذین جامه مصیبت و محنت زدگی است.
خود خاقانی در بیت دیگری گفته است:
کاغذین جامه هدف‌وار علی الله زنیم
تا به تیر سحری دست قدر بربندیم
در این بیت علاوه بر ارتباط بین کاغذین جامه و هدف، معنی «لابه و تضرع و پای‌فشاری در عرض نیاز» دارد.
۳. کاغذین جامه = آمادگی مرگ و خود را در بلا افکندن
کمال اسماعیل:
کاغذین باد جامهٔ خصمت
بس که از غم بر او ستم باشد
خاقانی:
از جور یار پیرهن کاغذین کنم
کو کاغذ و سر قلم از من دریغ داشت
عطار:
سزد که پیرهن کاغذین کند عطار
که شد ز نفس بدآموز پیرهن کفنم.
۴. کاغذین جامه و تظلم خواهی:
جمال اصفهانی:
آخر از بهر خدا چند کنم بر در او
هر سحرگاه چو مظلوم ز کاغذ سربال[پیراهن]
کمال اسماعیل:
کاغذین جامه بپوشید و به درگاه آمد
زادهٔ خاطر من تا بدهی داد مرا
برگرفته از مقالهٔ «کاغذین جامه، پیراهن کاغذین از آیین تا کلمه» نوشتهٔ استاد محمود عابدی که در کتاب چون من در این دیار (جشن‌نامهٔ استاد انزابی نژاد به کوشش استاد راشد محصل، دکتر یاحقی و دکتر ساکت) چاپ شده است.
#لغت
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
غزل‌های حافظ شیرازی
t.me/pndaz کیکاووس یاکیده
کتاب صوتی #غزل_های_حافظ، دستاورد علمی و هنری مهم جهان حافظ پژوهی، یک شیواخوانی عالی با صدای استاد کیکاووس یاکیده که بیشترین سالهای جوانی خود را در هنر گویندگی و دوبلاژ و شیوا خواندن متون گذرانده است،هدیه‌ای ارزنده و ماندگار به اهل هنر و دوستداران کلام شورمند و شیرین حافظ است.
این شیواخوانی تا حد ممکن با درست‌خوانی‌ترین است.اما این آرمان که بکوشیم هرچه نزدیک‌تر به عصر حافظ بخوانیم، نه مقدور است و نه مطلوب. مقدور نیست برای اینکه هیچ رسانه‌ای شیواخوانی عصر حافظ یا خود حافظ را به عصر ما نرسانده است. اما مطلوب نیست زیرا فی‌المثل می‌دانیم که های غیر ملفوظ در پایان کلماتی چون خانه، کاشانه، پروانه و صدها نظیر آنها در عصر حافظ به فتحه تلفظ می‌شده است و در فارسی رسمی و معیارین امروز به کسره تلفظ میشود.
”وز صدای سخن عشق ندیدم خوش‌تر؛ یادگاری که در این گنبد دوّار بماند…“
کتاب #غزلیات_حافظ، اثر بی‌نظیر و گرانقدر، شامل غزل‌های ۱ تا ۴۹۵(کتاب کامل) به تمام پارسی زبانان جهان و دوستداران حافظ شیرازی تقدیم می‌گردد.
به خوانش کیکاووس یاکیده
مدت زمان 22 ساعت
حجم حدود دو گیگابایت
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
این شیواخوانی تا حد ممکن با درست‌خوانی‌ترین است.اما این آرمان که بکوشیم هرچه نزدیک‌تر به عصر حافظ بخوانیم، نه مقدور است و نه مطلوب. مقدور نیست برای اینکه هیچ رسانه‌ای شیواخوانی عصر حافظ یا خود حافظ را به عصر ما نرسانده است. اما مطلوب نیست زیرا فی‌المثل می‌دانیم که های غیر ملفوظ در پایان کلماتی چون خانه، کاشانه، پروانه و صدها نظیر آنها در عصر حافظ به فتحه تلفظ می‌شده است و در فارسی رسمی و معیارین امروز به کسره تلفظ میشود.
”وز صدای سخن عشق ندیدم خوش‌تر؛ یادگاری که در این گنبد دوّار بماند…“
کتاب #غزلیات_حافظ، اثر بی‌نظیر و گرانقدر، شامل غزل‌های ۱ تا ۴۹۵(کتاب کامل) به تمام پارسی زبانان جهان و دوستداران حافظ شیرازی تقدیم می‌گردد.
به خوانش کیکاووس یاکیده
مدت زمان 22 ساعت
حجم حدود دو گیگابایت
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
معرفی نرم‌افزار اندروید جهت پخش کتاب‌های صوتی
Voice Audiobook Player
این برنامه مخصوص عاشقان کتاب صوتی است! رابط کاربری بسیار ساده و کاربردی، در کنار پشتیبانی از طیف گسترده‌ای از فرمت‌های صوتی، گوش دادن به کتاب‌های صوتی را در این برنامه، فوق‌العاده لذت بخش میکند.
در این برنامه می‌تونید ببینید که هر کتاب رو چقدر گوش دادید و از کجا مونده! با کلیک مجدد روی کتاب، از همون نقطه‌ای که مونده بود، مجدد براتون پخش می‌شه. (البته خود تلگرام هم این قابلیت رو داره ولی این برنامه پیشرفته‌تر هست)
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Voice Audiobook Player
این برنامه مخصوص عاشقان کتاب صوتی است! رابط کاربری بسیار ساده و کاربردی، در کنار پشتیبانی از طیف گسترده‌ای از فرمت‌های صوتی، گوش دادن به کتاب‌های صوتی را در این برنامه، فوق‌العاده لذت بخش میکند.
در این برنامه می‌تونید ببینید که هر کتاب رو چقدر گوش دادید و از کجا مونده! با کلیک مجدد روی کتاب، از همون نقطه‌ای که مونده بود، مجدد براتون پخش می‌شه. (البته خود تلگرام هم این قابلیت رو داره ولی این برنامه پیشرفته‌تر هست)
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Google Play
Voice Audiobook Player - Apps on Google Play
A calm audiobook player for your own files. No account, no ads.
این برنامه به هیچ مجوزی نیاز نداره و حتی دسترسی فایل هم ازتون نمی‌گیره! فقط باید یک فولدر مشخص کنید و تمام کتاب‌های صوتی رو که دانلود کردید داخل اون فولدر بریزید و فولدر رو به برنامه معرفی کنید. برنامه فقط به اون فولدر دسترسی خواهد داشت و نه بیشتر!
امکانات دیگری هم مانند بوکمارک، جلو و عقب بردن سریع، تایمر خواب، افزایش صدای پخش به صورت بوست، کنترل سرعت پخش، قرار دادن کتاب در فهرست تمام‌شده‌ها و خوانده‌نشده‌ها و… هم در برنامه هست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
امکانات دیگری هم مانند بوکمارک، جلو و عقب بردن سریع، تایمر خواب، افزایش صدای پخش به صورت بوست، کنترل سرعت پخش، قرار دادن کتاب در فهرست تمام‌شده‌ها و خوانده‌نشده‌ها و… هم در برنامه هست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
دوستانی که به هر دلیلی برنامه‌ی فوق روی دستگاهشون نصب نشد، می‌تونن از برنامه‌ی PlayBook Lite Audiobook Player استفاده کنن که از لحاظ عملکرد، کاملا مشابه برنامه‌ی قبل هست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Google Play
PlayBook Lite Audiobook Player - Apps on Google Play
PlayBook Lite: Your Private Audiobook Companion
✳️ آداب حضور در شبکه‌های اجتماعی از قول
دکتر محمدعلی تهرانی
دانشیار دانشگاه علامه گروه روزنامه نگاری :
🔵🔸۱ - هر چیزی را فورأ به اشتراک نگذارید. ابتدا آنرا با دقت بخوانید و کمی در آن تأمل کنید.
🔵🔸۲ - هر چیزی را ازهر جایی کپی نکنید.
🔵🔸۳ - لطفا از شدت آزادی بیانی که در گروه‌های مجازی وجود دارد، ذوق‌زده نشوید! شاید مسیر را گم کرده باشید و به بیراهه بروید.
🔵🔸۴ - اول از همه، اهداف گروه‌تان را مشخص کنید.
🔵🔸۵ - هر کسی را به هر گروهی اضافه نکنید.
🔵🔸۶ - حجم خبرهایي را که به اشتراک می‌گذارید خودآگاهانه و با وسواس کنترل کنید!
🔵🔸۷ - گاهی تماشاگر باشید.
🔵🔸۸ - واکنش سریع نشان ندهید.
🔵🔸۹ - همیشه حواس‌تان باشد که چه پست می‌کنید.
🔵🔸۱۰ - مطالب متناسب با مخاطب پست کنید.
🔵🔸۱۱ - گاهي وقتها مي توانيد با كم يا زياد كردن کلمات یا جملات، پيام قبلي را اصلاح و يا تكميل نماييد.
🔵🔸۱۲- هوشيارانه عمل كنيد چون شاید در آينده، از أثرات منفی این پيامها، در شرایطی عليه خودتان یا خانواده تان استفاده شود!
🔵🔸۱۳ - دقت کنید که اشاعه دهنده بی بند و باری و فحشا نباشید.
🔵🔸۱۴ - آبروی دیگران، بازیچه شما و ابزاری برای سرگرمی دوستانتان نیست!
🔵🔸۱۵ - در به اشتراک گذاشتن فایلها و عکسها، کمی دوراندیش باشید! شاید قربانی بعدی شما باشید.
🔵🔸۱۶ - در هر شرایطی که قراردارید، ترویج دهنده افکاری سازنده و سالم باشید.
🔵🔸۱۷ - اگر شما را در گروهي عضو كردند و شما هيچ كس را نمي شناسيد و يا از هدف گروه بي اطلاعيد، سریعأ از آن خارج شويد.
🔵🔸۱۸ - پيامي كه قبول نداريد به ديگران ارسال نكنيد!
🔵🔸۱۹ - توجه كنيد كه امروزه يكي از راههاي شناخت شخصيت شما همين شبكه هاي اجتماعي است.
🔵🔸۲۰ - در انتقاد از دیگران انصاف را رعایت کنید.
🔵🔸۲۱ - در مبارزه با نظرات و عملکرد دیگران از جاده مردی و مردانگی خارج نشوید.
🔵🔸۲۲ - همیشه خداوند را حاضر و ناظر بر اعمال خود بدانید.
🔵🔸۲۳ - از دین استفاده ابزاری نکنید.
🔵🔸۲۴ - خرافه پرستی را ترویج نکنید.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
دکتر محمدعلی تهرانی
دانشیار دانشگاه علامه گروه روزنامه نگاری :
🔵🔸۱ - هر چیزی را فورأ به اشتراک نگذارید. ابتدا آنرا با دقت بخوانید و کمی در آن تأمل کنید.
🔵🔸۲ - هر چیزی را ازهر جایی کپی نکنید.
🔵🔸۳ - لطفا از شدت آزادی بیانی که در گروه‌های مجازی وجود دارد، ذوق‌زده نشوید! شاید مسیر را گم کرده باشید و به بیراهه بروید.
🔵🔸۴ - اول از همه، اهداف گروه‌تان را مشخص کنید.
🔵🔸۵ - هر کسی را به هر گروهی اضافه نکنید.
🔵🔸۶ - حجم خبرهایي را که به اشتراک می‌گذارید خودآگاهانه و با وسواس کنترل کنید!
🔵🔸۷ - گاهی تماشاگر باشید.
🔵🔸۸ - واکنش سریع نشان ندهید.
🔵🔸۹ - همیشه حواس‌تان باشد که چه پست می‌کنید.
🔵🔸۱۰ - مطالب متناسب با مخاطب پست کنید.
🔵🔸۱۱ - گاهي وقتها مي توانيد با كم يا زياد كردن کلمات یا جملات، پيام قبلي را اصلاح و يا تكميل نماييد.
🔵🔸۱۲- هوشيارانه عمل كنيد چون شاید در آينده، از أثرات منفی این پيامها، در شرایطی عليه خودتان یا خانواده تان استفاده شود!
🔵🔸۱۳ - دقت کنید که اشاعه دهنده بی بند و باری و فحشا نباشید.
🔵🔸۱۴ - آبروی دیگران، بازیچه شما و ابزاری برای سرگرمی دوستانتان نیست!
🔵🔸۱۵ - در به اشتراک گذاشتن فایلها و عکسها، کمی دوراندیش باشید! شاید قربانی بعدی شما باشید.
🔵🔸۱۶ - در هر شرایطی که قراردارید، ترویج دهنده افکاری سازنده و سالم باشید.
🔵🔸۱۷ - اگر شما را در گروهي عضو كردند و شما هيچ كس را نمي شناسيد و يا از هدف گروه بي اطلاعيد، سریعأ از آن خارج شويد.
🔵🔸۱۸ - پيامي كه قبول نداريد به ديگران ارسال نكنيد!
🔵🔸۱۹ - توجه كنيد كه امروزه يكي از راههاي شناخت شخصيت شما همين شبكه هاي اجتماعي است.
🔵🔸۲۰ - در انتقاد از دیگران انصاف را رعایت کنید.
🔵🔸۲۱ - در مبارزه با نظرات و عملکرد دیگران از جاده مردی و مردانگی خارج نشوید.
🔵🔸۲۲ - همیشه خداوند را حاضر و ناظر بر اعمال خود بدانید.
🔵🔸۲۳ - از دین استفاده ابزاری نکنید.
🔵🔸۲۴ - خرافه پرستی را ترویج نکنید.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ #ردیف شخصیّتِ غزل است
❇️ کلمه یا کلماتی که در پایانِ مصراع ها بعد از قافیه عیناً تکرار می شوند را ردیف گویند
نمونه :
دلم در فراقِ تو حالی ندارد
به جز فکرِ مُردنْ خیالی ندارد
ردیف : ندارد
نمونه :
ز لطفشْ حاصلمْ آخر همهْ بی اعتباری شد
دوروزهْ عزّتِ ما موجبِ صدگونهْ خواری شد
ردیف : شد
◀️ استاد شفیعی کدکنی در کتاب موسیقیِ شعر صفحه ۱۲۴ راجع به سابقه ی ردیف در شعر ایران و جهان می گوید :
از بررسی شعرهای فارسی و ترکی و عربی به خوبی دانسته می شود که ردیفْ خاصِ ایرانیان و اختراع ایشان است زیرا در شعر عربی و ترکی ، ردیف به سابقه و اهمیت شعر فارسی نیست
❇️ در شعر ترکی آذری به ردیف #آیاق می گویند امّا همین شعر ترکی آذری بعد از شعر فارسی به وجود آمده و تقلیدی از شعر فارسی است
در زبان های اروپایی نیز اثری از ردیف یافت نشده مگر به صورت استثنایی یا تصادفی
◀️ ردیف ها در سالهای آغازین ابداع شان در شعر فارسی ، بسیار ساده و ابتدایی بودند و دلیل آن وجودِ تعدادِ بالای افعالِ معین (کمکی) مثل : است ، بود ، شد ، گشت و ... در زبان فارسی بود اما با پیشرفت و تکامل شعر فارسی ، ردیف نیز تغییر شکل داده ، از مرحله ی ابتدایی گذر کرده و به جایی می رسد که گاه نیمی از مصراع را به خود اختصاص می دهد
نمونه :
قتلم از عشوه نمایی است که من می دانم
سرِ این فتنه ز جایی است که من می دانم
ردیف : است که من می دانم
در شعر اصیل فارسی به خصوص غزل ، اشعار موفق و مطرحِ بدون ردیف ، خیلی کم می توانیم سراغ بگیریم به گونه ای که ردیف جزئی از شخصیتِ غزل شده است
ردیف انواعی دارد :
۱ _ ردیف #اسمی
نمونه :
سوزم به داغِ هجر و نیایم به سوی تو
تا در دلم زیاده شود آرزوی تو
ردیف : تو
۲_ردیف #فعلی
نمونه :
یا ببُر از صحبتِ اغیار و با من یار باش
یا بکُن ترکِ من و یکباره با اغیار باش
ردیف : باش
۳_ردیف #ترکیبی
نمونه:
ز غُصّه چون نخورم خون !؟ تو مایلِ همه کس
حدیثِ مَشربِ تو نقلِ محفلِ همه کس
ردیف : همه کس
◀️ هر کدام از انواع این ردیف ها باعث می شوند شعر دلنشین تر ، گوش نوازتر و لاجرم در مخاطب تأثیرگذارتر بشود.
◀️ یکی از دلایل ماندگاریِ بعضی اشعار ، دارا بودنِ آن اشعار از ردیف هایی است که کاملاً در خدمتِ کُلّیّت بیت و ساختارِ هدفمندِ شعر قرار گرفته اند و خود را به شعر و شاعر تحمیل نکرده اند
نمونه :
شدم نزدیکِ مرگ از دوریِ یاری که من دارم
هنوز این اندک است از درد بسیاری که من دارم
نمونه :
در نامه به جانانِ منِ حیرانْ چه نویسم !؟
جز آنکه نویسمْ غمِ هجرانْ چه نویسم !؟
نمونه :
باز آمدیم و شوقِ تو در دل همان که بود
وز گریه پا به کوی تو در گِل همان که بود.
❇️ #وجوه_زیبایی_شناسی
در دیوان میرزا #شرفجهان_قزوینی
به تحقیق سید اسماعیل قافله باشی و محمدحسین افشار
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ کلمه یا کلماتی که در پایانِ مصراع ها بعد از قافیه عیناً تکرار می شوند را ردیف گویند
نمونه :
دلم در فراقِ تو حالی ندارد
به جز فکرِ مُردنْ خیالی ندارد
ردیف : ندارد
نمونه :
ز لطفشْ حاصلمْ آخر همهْ بی اعتباری شد
دوروزهْ عزّتِ ما موجبِ صدگونهْ خواری شد
ردیف : شد
◀️ استاد شفیعی کدکنی در کتاب موسیقیِ شعر صفحه ۱۲۴ راجع به سابقه ی ردیف در شعر ایران و جهان می گوید :
از بررسی شعرهای فارسی و ترکی و عربی به خوبی دانسته می شود که ردیفْ خاصِ ایرانیان و اختراع ایشان است زیرا در شعر عربی و ترکی ، ردیف به سابقه و اهمیت شعر فارسی نیست
❇️ در شعر ترکی آذری به ردیف #آیاق می گویند امّا همین شعر ترکی آذری بعد از شعر فارسی به وجود آمده و تقلیدی از شعر فارسی است
در زبان های اروپایی نیز اثری از ردیف یافت نشده مگر به صورت استثنایی یا تصادفی
◀️ ردیف ها در سالهای آغازین ابداع شان در شعر فارسی ، بسیار ساده و ابتدایی بودند و دلیل آن وجودِ تعدادِ بالای افعالِ معین (کمکی) مثل : است ، بود ، شد ، گشت و ... در زبان فارسی بود اما با پیشرفت و تکامل شعر فارسی ، ردیف نیز تغییر شکل داده ، از مرحله ی ابتدایی گذر کرده و به جایی می رسد که گاه نیمی از مصراع را به خود اختصاص می دهد
نمونه :
قتلم از عشوه نمایی است که من می دانم
سرِ این فتنه ز جایی است که من می دانم
ردیف : است که من می دانم
در شعر اصیل فارسی به خصوص غزل ، اشعار موفق و مطرحِ بدون ردیف ، خیلی کم می توانیم سراغ بگیریم به گونه ای که ردیف جزئی از شخصیتِ غزل شده است
ردیف انواعی دارد :
۱ _ ردیف #اسمی
نمونه :
سوزم به داغِ هجر و نیایم به سوی تو
تا در دلم زیاده شود آرزوی تو
ردیف : تو
۲_ردیف #فعلی
نمونه :
یا ببُر از صحبتِ اغیار و با من یار باش
یا بکُن ترکِ من و یکباره با اغیار باش
ردیف : باش
۳_ردیف #ترکیبی
نمونه:
ز غُصّه چون نخورم خون !؟ تو مایلِ همه کس
حدیثِ مَشربِ تو نقلِ محفلِ همه کس
ردیف : همه کس
◀️ هر کدام از انواع این ردیف ها باعث می شوند شعر دلنشین تر ، گوش نوازتر و لاجرم در مخاطب تأثیرگذارتر بشود.
◀️ یکی از دلایل ماندگاریِ بعضی اشعار ، دارا بودنِ آن اشعار از ردیف هایی است که کاملاً در خدمتِ کُلّیّت بیت و ساختارِ هدفمندِ شعر قرار گرفته اند و خود را به شعر و شاعر تحمیل نکرده اند
نمونه :
شدم نزدیکِ مرگ از دوریِ یاری که من دارم
هنوز این اندک است از درد بسیاری که من دارم
نمونه :
در نامه به جانانِ منِ حیرانْ چه نویسم !؟
جز آنکه نویسمْ غمِ هجرانْ چه نویسم !؟
نمونه :
باز آمدیم و شوقِ تو در دل همان که بود
وز گریه پا به کوی تو در گِل همان که بود.
❇️ #وجوه_زیبایی_شناسی
در دیوان میرزا #شرفجهان_قزوینی
به تحقیق سید اسماعیل قافله باشی و محمدحسین افشار
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم
دبیران محترم ، این گروه به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوم تشکیل گردید . این گروه مختص دبیران عزیز می باشد.
@dabiraneadbiatemotevasetedovom
دبیران محترم ، این گروه به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوم تشکیل گردید . این گروه مختص دبیران عزیز می باشد.
@dabiraneadbiatemotevasetedovom
✳️ توصیف پارادوکس در ادبیات فارسی
❇️ پارادوکس که با نام های تناقض ، متناقض نما ، بیان نقیضی و paradox شناخته می شود ، جمع کردن دو امر متناقض با همدیگر است که ظاهرا انجام این کار امکان پذیر نمی باشد. تناقض به ظاهر نا ممکن به نظر می رسد ، اما در عمق معنی می تواند درست باشد. پارادوکس در ادبیات فارسی بیشتر در شعر و نوشته های عارفانه دیده می شود ، البته این موضوع به معنایی نمی باشد که بگوید شاعر های زمینه های دیگر از پارادوکس استفاده نمی کنند. شاعر های شناخته شده ای که در سروده های خود از تناقض نما بهره برده اند عبارتند از : حافظ ، سرمد کاشانی ، بیدل ، عطار ، سنایی و نظامی .
❇️ پارادوکس در مصرع شعر های فارسی:
بلبلی برگ گل خوش رنگ بر منقار داشت
و ندر آن برگ و نوا خوش ناله های زار داشت
( که تناقض میان خوش و ناله های زار برقرار است . )
❇️ پارادوکس در ابیات شعر های فارسی:
در اندرون من خسته دل ندانم کیست
که من خموشم و او در فغان ودر غوغا ست
(در این ابیات میان خاموش بودن و در فغان و غوغا بودن تناقض به چشم می خورد. )
❇️ پارادوکس در ترکیبات دو کلمه ای شعر های فارسی :
بیا که قصر امل سخت سست بنیاد است
بیار باده که بنیاد عمر بر باد است
( ترکیب دو کلمه ای سخت سست یک نمونه از پارادوکس است. )
❇️ پارادوکس در شعر : جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه
متناقض نما به صورت خوشه های پراکنده در تمام غزل وجود دارد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ پارادوکس که با نام های تناقض ، متناقض نما ، بیان نقیضی و paradox شناخته می شود ، جمع کردن دو امر متناقض با همدیگر است که ظاهرا انجام این کار امکان پذیر نمی باشد. تناقض به ظاهر نا ممکن به نظر می رسد ، اما در عمق معنی می تواند درست باشد. پارادوکس در ادبیات فارسی بیشتر در شعر و نوشته های عارفانه دیده می شود ، البته این موضوع به معنایی نمی باشد که بگوید شاعر های زمینه های دیگر از پارادوکس استفاده نمی کنند. شاعر های شناخته شده ای که در سروده های خود از تناقض نما بهره برده اند عبارتند از : حافظ ، سرمد کاشانی ، بیدل ، عطار ، سنایی و نظامی .
❇️ پارادوکس در مصرع شعر های فارسی:
بلبلی برگ گل خوش رنگ بر منقار داشت
و ندر آن برگ و نوا خوش ناله های زار داشت
( که تناقض میان خوش و ناله های زار برقرار است . )
❇️ پارادوکس در ابیات شعر های فارسی:
در اندرون من خسته دل ندانم کیست
که من خموشم و او در فغان ودر غوغا ست
(در این ابیات میان خاموش بودن و در فغان و غوغا بودن تناقض به چشم می خورد. )
❇️ پارادوکس در ترکیبات دو کلمه ای شعر های فارسی :
بیا که قصر امل سخت سست بنیاد است
بیار باده که بنیاد عمر بر باد است
( ترکیب دو کلمه ای سخت سست یک نمونه از پارادوکس است. )
❇️ پارادوکس در شعر : جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه
متناقض نما به صورت خوشه های پراکنده در تمام غزل وجود دارد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ رهیافتی به رابطۀ انسان و کوه در ادبیات
✳️ دکتر کیومرث زرافشان
❇️ بلندترین نقطه، عظیم ترین پدیده و با ابهت ترین چشم اندازی که روی کرۀ خاکی می توان دید کوه ها هستند. کوه به واسطۀ ویژگی های خاصّی که دارد از بدو آفرینش و دورۀ باورهای اساطیری تا دوران پسا تاریک تاریخ، ذهن انسان را به خود مشغول کرده است. انسان بدوی در مقابل عظمت کوه همیشه حیرت زده می شده است. گاه از آن می ترسیده است و گاه به آن پناه می برده است. به همین علت کوه همیشه در دستاوردهای هنری و آثار معنوی بشر به ویژه در ادبیات حضوری ویژه داشته است.
◀️ کوه و کوهستان در اسطوره های ایرانی جایگاه برجسته ای دارد. و نماد آن البرز کوه است. شاهان و قهرمانان اساطیری اغلب در کوه پرورش می یابند. نمونه آن زال – پدر رستم – است که توسط سیمرغ در کوه البرز پرورش می یابد.
ز کوه اندر آمد چو ابر بهار
گرفته تن زال را بر کنار
یا فریدون که توسط مادرش فرانک به البرز کوه فرستاده می شود تا در آنجا رشد کرده و تربیت یابد.
چو بگذشت از آن بر فریدون دو هشت
ز البرز کوه اندر آمد به دشت
◀️ نه تنها در ادبیات کلاسیک بلکه در ادبیات معاصر نیز کوه همچنان ذهن شاعران را به خود مشغول کرده و جایگاه ویژه دارد. ملک الشعرای بهار آنگاه که خود را در برابر عظمت دماوند می بیند ناخودآگاه قصیدۀ دماوندیۀ خود را اینگونه می سراید:
ای دیو سپید پای در بند
ای گنبد گیتی ای دماوند
از سیم به سر، یکی کله‌خوود
ز آهن به میان یکی کمربند
◀️ کوه در باورهای دینی هم نقش برجسته ای دارد و اهمیّت آن در ادبیات بازتاب یافته است. در روایات آمده است که کوه، محل پناهگاه و رشد و اندیشۀ حضرت ابراهیم (ع) است. یا رویداد معروف اصحاب کهف که در کوه اتّفاق افتاده است. همینطور در آیین اسلام می بینیم که مبعث پیامبر (ص) با کوه در ارتباط است زیرا در غار حرّا وحی بر او نازل می شود. در متون ادبی با محتوای دینی به نام کوه هایی مانند کوه قاف و کوه طور برمی خوریم که بارها تکرار شده است. مولانا در اشاره به واقعۀ کوه طور می فرماید:
هر جا روی تو با منی، ای هر دو چشم و روشنی
خواهی سویِ مستیم کش، خواهی ببر سویِ فنا
عالم چو کوهِ طور دان، ما همچو موسی طالبان
هر دم تجلّی می‌رسد، برمی‌شکافد کوه را
◀️ از منظر روانشناسی نیز تأثیر کوهستان در روان آدمی انکار ناپذیر است. کوه نماد پایداری و مقاومت است. انسان کوهنورد وقتی قله ای را فتح می کند در واقع پایداری و مقاومت خود را در برابر سختی های زندگی به نمایش گذاشته است. کوهنوردان هنگام صعود به شدت تحت تأثیر کوه و زیبایی روح انگیز طبیعتش قرار می گیرند و احساس می کنند روحشان با طبیعت یکی شده است.
◀️ مسئله دیگری که نباید از نظر دور داشت بلندی و بلندمرتبگی است. این مسئله را از دو دیدگاه می توان بررسی کرد. اول اینکه انسان همیشه طالب سلطه بر دیگران و مظاهر طبیعت بوده است. بلندی در ذات خود نماد رفعت، سلطه و فرادستی و پستی نماد فرودستی است. عقاب هم به دلیل همین بلند پروازی همیشه مورد توجه انسان بوده است. دوم اینکه خداوند بلند مرتبه است و بندگانش هنگام نیایش دست ها را به سمت آسمان بلند می کنند. در سنت زرتشتی نیز بر اساس مفهوم بلندمرتبگی اهورامزدا، آتشکده ها را در چکاد قله ها برپا می کردند. با در نظر گرفتن همۀ دلایل فوق برآیند بحث این است که انسان ناخودآگاه بر بلندی کوه ها و اوج قله ها احساس نزدیکی بیشتری به مبدأ وجود و پروردگار خود دارد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ دکتر کیومرث زرافشان
❇️ بلندترین نقطه، عظیم ترین پدیده و با ابهت ترین چشم اندازی که روی کرۀ خاکی می توان دید کوه ها هستند. کوه به واسطۀ ویژگی های خاصّی که دارد از بدو آفرینش و دورۀ باورهای اساطیری تا دوران پسا تاریک تاریخ، ذهن انسان را به خود مشغول کرده است. انسان بدوی در مقابل عظمت کوه همیشه حیرت زده می شده است. گاه از آن می ترسیده است و گاه به آن پناه می برده است. به همین علت کوه همیشه در دستاوردهای هنری و آثار معنوی بشر به ویژه در ادبیات حضوری ویژه داشته است.
◀️ کوه و کوهستان در اسطوره های ایرانی جایگاه برجسته ای دارد. و نماد آن البرز کوه است. شاهان و قهرمانان اساطیری اغلب در کوه پرورش می یابند. نمونه آن زال – پدر رستم – است که توسط سیمرغ در کوه البرز پرورش می یابد.
ز کوه اندر آمد چو ابر بهار
گرفته تن زال را بر کنار
یا فریدون که توسط مادرش فرانک به البرز کوه فرستاده می شود تا در آنجا رشد کرده و تربیت یابد.
چو بگذشت از آن بر فریدون دو هشت
ز البرز کوه اندر آمد به دشت
◀️ نه تنها در ادبیات کلاسیک بلکه در ادبیات معاصر نیز کوه همچنان ذهن شاعران را به خود مشغول کرده و جایگاه ویژه دارد. ملک الشعرای بهار آنگاه که خود را در برابر عظمت دماوند می بیند ناخودآگاه قصیدۀ دماوندیۀ خود را اینگونه می سراید:
ای دیو سپید پای در بند
ای گنبد گیتی ای دماوند
از سیم به سر، یکی کله‌خوود
ز آهن به میان یکی کمربند
◀️ کوه در باورهای دینی هم نقش برجسته ای دارد و اهمیّت آن در ادبیات بازتاب یافته است. در روایات آمده است که کوه، محل پناهگاه و رشد و اندیشۀ حضرت ابراهیم (ع) است. یا رویداد معروف اصحاب کهف که در کوه اتّفاق افتاده است. همینطور در آیین اسلام می بینیم که مبعث پیامبر (ص) با کوه در ارتباط است زیرا در غار حرّا وحی بر او نازل می شود. در متون ادبی با محتوای دینی به نام کوه هایی مانند کوه قاف و کوه طور برمی خوریم که بارها تکرار شده است. مولانا در اشاره به واقعۀ کوه طور می فرماید:
هر جا روی تو با منی، ای هر دو چشم و روشنی
خواهی سویِ مستیم کش، خواهی ببر سویِ فنا
عالم چو کوهِ طور دان، ما همچو موسی طالبان
هر دم تجلّی می‌رسد، برمی‌شکافد کوه را
◀️ از منظر روانشناسی نیز تأثیر کوهستان در روان آدمی انکار ناپذیر است. کوه نماد پایداری و مقاومت است. انسان کوهنورد وقتی قله ای را فتح می کند در واقع پایداری و مقاومت خود را در برابر سختی های زندگی به نمایش گذاشته است. کوهنوردان هنگام صعود به شدت تحت تأثیر کوه و زیبایی روح انگیز طبیعتش قرار می گیرند و احساس می کنند روحشان با طبیعت یکی شده است.
◀️ مسئله دیگری که نباید از نظر دور داشت بلندی و بلندمرتبگی است. این مسئله را از دو دیدگاه می توان بررسی کرد. اول اینکه انسان همیشه طالب سلطه بر دیگران و مظاهر طبیعت بوده است. بلندی در ذات خود نماد رفعت، سلطه و فرادستی و پستی نماد فرودستی است. عقاب هم به دلیل همین بلند پروازی همیشه مورد توجه انسان بوده است. دوم اینکه خداوند بلند مرتبه است و بندگانش هنگام نیایش دست ها را به سمت آسمان بلند می کنند. در سنت زرتشتی نیز بر اساس مفهوم بلندمرتبگی اهورامزدا، آتشکده ها را در چکاد قله ها برپا می کردند. با در نظر گرفتن همۀ دلایل فوق برآیند بحث این است که انسان ناخودآگاه بر بلندی کوه ها و اوج قله ها احساس نزدیکی بیشتری به مبدأ وجود و پروردگار خود دارد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan