✳️ بازشناسی و بازنمایی واژگان و اصطلاحات رایج در چاپ نسخ و دیوان های شاعران
❇️ گاه در چاپ ها و نسخه های دیوان های شاعران،با برخی اصطلاحات روبرو می شویم که معنا و کارکرد دیگرگونه ای دارند؛ چه بسا خواننده و هوادار ادبیات بر دگرگونگی یا دیگرسانی این اصطلاحات آگاهی بایسته ای ندارد. در این یادداشت کوشش شده است به فشردگی به بازشناسی و بازنمایی این واژگان و اصطلاحات بپردازیم.
۱. چاپ و نسخه:
هر متنِ چاپی، با عنوانِ «چاپ»، و نه «نسخه» معرفی می‌‌گردد.
به نخستین سیاهه ی اثر که نزدیک به خط مؤلف یا نسخه‌ای را که شاگردان از مؤلف جمع‌آوری کرده‌اند،نسخه یا نسخه اصل می گویند.
هنگامی که می‌گوییم نسخهی خلخالی، منظورمان نسخهی خطیِ مورّخ ۸۲۷ قمری‌ست که به شادروان سیّد عبدالرّحیم خلخالی تعلق داشت.
ولی اثری که به اهتمامِ ایشان در سال ۱۳۰۶ شمسی منتشر گردید، عنوانش، «چاپِ خلخالی»ست، نه «نسخهی خلخالی».
به همین قرار، آن‌چه به تصحیحِ علامه قزوینی در سال ۱۳۲۰ شمسی منتشر شد، نامش «چاپِ قزوینی»ست؛ و چیزی به نام «نسخهی قزوینی» وجود ندارد.
۲. تصحیح:
تصحیح به این معنی است که مصحّح مجموعه ای از نسخه های خطی را با هم مقابله و دیوان را منتشر می کند. مانند: تصحیح دیوان حافظ دکتر نیساری،که با مقایسه نسخه های خطی دیوان را تصحیح و منتشر کرده اند.
۳. کوشش:
هنگامی که می گوییم دیوان حافظ قدسی به کوشش دکتر ذوالفقاری،یعنی دیوانی را که قدسی تصحیح و منتشر کرده بود، با چاپ های دیگر مقایسه و دوباره منتشر کرده است.
و یا گاه ابیات را معنی می کنند و توضیحاتی بر دیوان می افزایند و چاپ می کنند. مانند دیوان حافظ تصحیخ قزوینی،غنی به کوشش استاد خانم ناهید فرشادمهر که همان دیوان قزوینی،غنی را با معنی چاپ کرده اند.
۴. نسخه کهنه:
گاهی هم یک نسخه را استاد ادیبی شناسایی وچاپ کرده است. مانند نسخه کهنی که استاد ایرج افشار منتشر کرده اند، که می گوییم دیوان کهنه حافظ به کوشش ایرج افشار.
۵. اقدم نسخ،اهم نسخ:
کار مصحح پیراستن اثر مکتوب کهن از خطا و دستبرد کاتبان است.
در بحث نسخه شناسی مثلا هرگاه می گوییم دیوان حافظ پیراسته(تصحیح) خانلری، منظور تصحیح دکتر خانلری است
.
همچنین علامه قزوینی و غنی نسخه اساس را بر اقدم نسخ گذاشته اند. نسخه خلخالی نسخه اساس قزوینی،غنی، یعنی نسخه ۸۲۷ بوده است. اگرچه نسخه های قدیمی تر هم بوده اند، همچون نسخه های ۸۱۶ و ۸۱۸. حال اینکه چگونه علامه قزوینی نسخه خلخالی را اقدم نسخ در نظر گرفته است، می تواند به این شوند(دلیل) باشد که برخی نسخه های قدیمی تر تنها بخشی از غزل های حافظ را شامل می شوند،و یا بصورت جُنگ یا مجموعه ای هستند از چند اثر کهن،که برخی غزل های حافظ را هم آورده اند. نمونه را، نسخه ۸۱۱ تنها ۳۶ غزل حافظ را دارد.
گاه هم ممکن است به برخی نسخه ها دسترسی نداشته اند،مانند نسخه۸۱۳ سلیمانیه استانبول.
بعدها با شیوه ی ویراستاری دکتر خانلری
اهم نسخ جایگزین اقدم نسخ شد؛یعنی برخی نسخه های قدیمی تر اهمیت شان را از نظر امانتداری و دقت کاتبان از دست دادند و به لحاظ ارزش و درستی در مرتبه ی پایین تری قرار گرفتند. از اینجاست که می توان پی برد که نسخه های قدیمی تر لزوماً نسخه درست تری نیستند.
❇️ ارادتمند. یوسف لیموچی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ گاه در چاپ ها و نسخه های دیوان های شاعران،با برخی اصطلاحات روبرو می شویم که معنا و کارکرد دیگرگونه ای دارند؛ چه بسا خواننده و هوادار ادبیات بر دگرگونگی یا دیگرسانی این اصطلاحات آگاهی بایسته ای ندارد. در این یادداشت کوشش شده است به فشردگی به بازشناسی و بازنمایی این واژگان و اصطلاحات بپردازیم.
۱. چاپ و نسخه:
هر متنِ چاپی، با عنوانِ «چاپ»، و نه «نسخه» معرفی می‌‌گردد.
به نخستین سیاهه ی اثر که نزدیک به خط مؤلف یا نسخه‌ای را که شاگردان از مؤلف جمع‌آوری کرده‌اند،نسخه یا نسخه اصل می گویند.
هنگامی که می‌گوییم نسخهی خلخالی، منظورمان نسخهی خطیِ مورّخ ۸۲۷ قمری‌ست که به شادروان سیّد عبدالرّحیم خلخالی تعلق داشت.
ولی اثری که به اهتمامِ ایشان در سال ۱۳۰۶ شمسی منتشر گردید، عنوانش، «چاپِ خلخالی»ست، نه «نسخهی خلخالی».
به همین قرار، آن‌چه به تصحیحِ علامه قزوینی در سال ۱۳۲۰ شمسی منتشر شد، نامش «چاپِ قزوینی»ست؛ و چیزی به نام «نسخهی قزوینی» وجود ندارد.
۲. تصحیح:
تصحیح به این معنی است که مصحّح مجموعه ای از نسخه های خطی را با هم مقابله و دیوان را منتشر می کند. مانند: تصحیح دیوان حافظ دکتر نیساری،که با مقایسه نسخه های خطی دیوان را تصحیح و منتشر کرده اند.
۳. کوشش:
هنگامی که می گوییم دیوان حافظ قدسی به کوشش دکتر ذوالفقاری،یعنی دیوانی را که قدسی تصحیح و منتشر کرده بود، با چاپ های دیگر مقایسه و دوباره منتشر کرده است.
و یا گاه ابیات را معنی می کنند و توضیحاتی بر دیوان می افزایند و چاپ می کنند. مانند دیوان حافظ تصحیخ قزوینی،غنی به کوشش استاد خانم ناهید فرشادمهر که همان دیوان قزوینی،غنی را با معنی چاپ کرده اند.
۴. نسخه کهنه:
گاهی هم یک نسخه را استاد ادیبی شناسایی وچاپ کرده است. مانند نسخه کهنی که استاد ایرج افشار منتشر کرده اند، که می گوییم دیوان کهنه حافظ به کوشش ایرج افشار.
۵. اقدم نسخ،اهم نسخ:
کار مصحح پیراستن اثر مکتوب کهن از خطا و دستبرد کاتبان است.
در بحث نسخه شناسی مثلا هرگاه می گوییم دیوان حافظ پیراسته(تصحیح) خانلری، منظور تصحیح دکتر خانلری است
.
همچنین علامه قزوینی و غنی نسخه اساس را بر اقدم نسخ گذاشته اند. نسخه خلخالی نسخه اساس قزوینی،غنی، یعنی نسخه ۸۲۷ بوده است. اگرچه نسخه های قدیمی تر هم بوده اند، همچون نسخه های ۸۱۶ و ۸۱۸. حال اینکه چگونه علامه قزوینی نسخه خلخالی را اقدم نسخ در نظر گرفته است، می تواند به این شوند(دلیل) باشد که برخی نسخه های قدیمی تر تنها بخشی از غزل های حافظ را شامل می شوند،و یا بصورت جُنگ یا مجموعه ای هستند از چند اثر کهن،که برخی غزل های حافظ را هم آورده اند. نمونه را، نسخه ۸۱۱ تنها ۳۶ غزل حافظ را دارد.
گاه هم ممکن است به برخی نسخه ها دسترسی نداشته اند،مانند نسخه۸۱۳ سلیمانیه استانبول.
بعدها با شیوه ی ویراستاری دکتر خانلری
اهم نسخ جایگزین اقدم نسخ شد؛یعنی برخی نسخه های قدیمی تر اهمیت شان را از نظر امانتداری و دقت کاتبان از دست دادند و به لحاظ ارزش و درستی در مرتبه ی پایین تری قرار گرفتند. از اینجاست که می توان پی برد که نسخه های قدیمی تر لزوماً نسخه درست تری نیستند.
❇️ ارادتمند. یوسف لیموچی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ زبان بدن چیست ؟
❇️ زبان بدن یک ارتباط غیرکلامی است که از طریق حالتهای اعضای بدن صورت میگیرد. در روابط میان انسانها، زبان بدن بیشتر از کلام رایج است و کاربرد دارد. بخش زیادی از زبان بدن ناآگاهانه است. اما استفاده کردن آگاهانه و مناسب از آن، در محبوبیت و موفقیت فرد نقش بسزایی دارد.
◀️ نقش زبان بدن در سیاست از اهمیت خاصی برخوردار است. و در تماس ها و ارتباطهای میان سران دولتها مورد ارزیابی دقیق و خاصی قرار میگیرد.
◀️ قشر دیگری که باید از زبان بدن به طور آگاهانه استفاده کنند، معلمان و مربیان هستند. خیلی مواقع، یک ارتباط چشمی با دانش آموز از یک ساعت سخنرانی مؤثرتر است، بنابراین معلم اگر بتواند با زبان بدن با دانش آموز ارتباط برقرار کند و احساسات گوناگون خود را با حرکات اعضای صورت به او نشان دهد، در کار خود موفقتر است.
زبان بدن تا حدودی به فرهنگ وابسته است. ممکن است حرکتی در یک فرهنگ معنی دار باشد و در فرهنگ دیگر به آن زیاد توجه نشود و یا حتی معنای دیگری داشته باشد.
◀️ چندی پیش مستندی در رسانه ای پخش شد که در مورد زندگی مردم بومی تبت بود. افراد بومی وقتی به گزارشگر میرسیدند، زبان خود را چند بار بیرون می آوردند و گزارشگر توضیح میداد که این حرکت در اینجا، نشانۀ احترام است.
◀️ در زبان فارسی، کنایه هایی از قبیل، «شانه بالا انداختن»، «لب ورچیدن»، «پشت چشم نازک کردن»، «گردن کج کردن» و ... داریم که تظاهراتی از زبان بدن هستند.
◀️ در فرهنگ محلی نیز مطمئناً چنین کنایه هایی داریم. یکی از این موارد در زبان کردی، «پت کرجاو کردن / لیت کرجاو کردن » است که چین انداختن به قسمت بالایی بینی است و نشانۀ اعلام ناپسندی و انزجار فرد نسبت به چیزی است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ زبان بدن یک ارتباط غیرکلامی است که از طریق حالتهای اعضای بدن صورت میگیرد. در روابط میان انسانها، زبان بدن بیشتر از کلام رایج است و کاربرد دارد. بخش زیادی از زبان بدن ناآگاهانه است. اما استفاده کردن آگاهانه و مناسب از آن، در محبوبیت و موفقیت فرد نقش بسزایی دارد.
◀️ نقش زبان بدن در سیاست از اهمیت خاصی برخوردار است. و در تماس ها و ارتباطهای میان سران دولتها مورد ارزیابی دقیق و خاصی قرار میگیرد.
◀️ قشر دیگری که باید از زبان بدن به طور آگاهانه استفاده کنند، معلمان و مربیان هستند. خیلی مواقع، یک ارتباط چشمی با دانش آموز از یک ساعت سخنرانی مؤثرتر است، بنابراین معلم اگر بتواند با زبان بدن با دانش آموز ارتباط برقرار کند و احساسات گوناگون خود را با حرکات اعضای صورت به او نشان دهد، در کار خود موفقتر است.
زبان بدن تا حدودی به فرهنگ وابسته است. ممکن است حرکتی در یک فرهنگ معنی دار باشد و در فرهنگ دیگر به آن زیاد توجه نشود و یا حتی معنای دیگری داشته باشد.
◀️ چندی پیش مستندی در رسانه ای پخش شد که در مورد زندگی مردم بومی تبت بود. افراد بومی وقتی به گزارشگر میرسیدند، زبان خود را چند بار بیرون می آوردند و گزارشگر توضیح میداد که این حرکت در اینجا، نشانۀ احترام است.
◀️ در زبان فارسی، کنایه هایی از قبیل، «شانه بالا انداختن»، «لب ورچیدن»، «پشت چشم نازک کردن»، «گردن کج کردن» و ... داریم که تظاهراتی از زبان بدن هستند.
◀️ در فرهنگ محلی نیز مطمئناً چنین کنایه هایی داریم. یکی از این موارد در زبان کردی، «پت کرجاو کردن / لیت کرجاو کردن » است که چین انداختن به قسمت بالایی بینی است و نشانۀ اعلام ناپسندی و انزجار فرد نسبت به چیزی است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ «ایموجی ها / نمادهای از « زبان بدن »
❇️ یکی دیگر از نمودهای زبانِ بدن «شکلکها» هستند که امروزه در فضای مجازی بسیار رایج هستند. این استکیرها براساس فرهنگ غرب ساخته شده اند و به مرور جهانی شده اند.
برخی از آنها مانند استیکرهای خنده😂، اخم☹️، گریه😥، عصبانیت 😡و ... تقریباً در همۀ فرهنگها مشترک و رایج هستند.
بعضی از این استیکرها، خاص فرهنگهای انگلیسی زبان هستند مانند استیکر پیروزی✌️ که آنرا با v نشان میدهند چون حرف اول victory (پیروزی) است.
برخی از این استیکرها، در فرهنگ ما فحش و توهین بوده اند اما امروزه در فضای مجازی و واقعی به کار میروند. تا ده سال پیش اگر با دست چنین شکلی 👍به کسی نشان داده میشد، حتما کار به دعوا و شاید هم چاقوکشی میکشید. ولی امروزه نه تنها توهین محسوب نمیشود بلکه نشانۀ تأیید است.
در مورد پیدایش و مفهوم ایموجی👍 گفته اند که در سال ۲۰۰۵ برنامه ای ساخته شده بود بنام digg که جذاب بود. بعد آن وقتی می‌خواستند از جذابیت و digg یاد کنند حرف اول آنرا یعنیd با حالت دادن به دست نشان می‌دادند و این ایموجی بتدریج مفهوم لایک بخود گرفت.
برخی در فضای مجازی، ادعا کرده اندکه در زمان حکومت مغول، این حرکت برای مسخره کردن سرداری به نام بیلاخوخان ابداع شده است که چهارانگشت بامشاد، سردار ایرانی، را قطع میکند و بعد از بامشاد شکست میخورد و انگشتانش قطع میشودکه اشتباه به نظر میرسد، چون پیدایش واژه لایک like به معنی دوست داشتن، مربوط به قبل از حمله مغول است، بنابراین ربطش به بیلاخو بعید است.
همچنین گفته اند در میان سرداران مغول کسی بنام بیلاخو نبوده است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ یکی دیگر از نمودهای زبانِ بدن «شکلکها» هستند که امروزه در فضای مجازی بسیار رایج هستند. این استکیرها براساس فرهنگ غرب ساخته شده اند و به مرور جهانی شده اند.
برخی از آنها مانند استیکرهای خنده😂، اخم☹️، گریه😥، عصبانیت 😡و ... تقریباً در همۀ فرهنگها مشترک و رایج هستند.
بعضی از این استیکرها، خاص فرهنگهای انگلیسی زبان هستند مانند استیکر پیروزی✌️ که آنرا با v نشان میدهند چون حرف اول victory (پیروزی) است.
برخی از این استیکرها، در فرهنگ ما فحش و توهین بوده اند اما امروزه در فضای مجازی و واقعی به کار میروند. تا ده سال پیش اگر با دست چنین شکلی 👍به کسی نشان داده میشد، حتما کار به دعوا و شاید هم چاقوکشی میکشید. ولی امروزه نه تنها توهین محسوب نمیشود بلکه نشانۀ تأیید است.
در مورد پیدایش و مفهوم ایموجی👍 گفته اند که در سال ۲۰۰۵ برنامه ای ساخته شده بود بنام digg که جذاب بود. بعد آن وقتی می‌خواستند از جذابیت و digg یاد کنند حرف اول آنرا یعنیd با حالت دادن به دست نشان می‌دادند و این ایموجی بتدریج مفهوم لایک بخود گرفت.
برخی در فضای مجازی، ادعا کرده اندکه در زمان حکومت مغول، این حرکت برای مسخره کردن سرداری به نام بیلاخوخان ابداع شده است که چهارانگشت بامشاد، سردار ایرانی، را قطع میکند و بعد از بامشاد شکست میخورد و انگشتانش قطع میشودکه اشتباه به نظر میرسد، چون پیدایش واژه لایک like به معنی دوست داشتن، مربوط به قبل از حمله مغول است، بنابراین ربطش به بیلاخو بعید است.
همچنین گفته اند در میان سرداران مغول کسی بنام بیلاخو نبوده است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ ذهن استعاری
❇️ گاهی برای درک معنا و کاربرد پدیده ها آنها را با پدیده های دیگر مقایسه می کنیم؛ مثلاً، زمان را با سرمایه و کالا مقایسه می کنیم و می گوییم: وقت را تلف کرد. / فرصت را از دست داد. / زمان را هدر داد و ...
یا تقابل و مذاکره را با بازی و قمار می سنجیم و می گوییم: کارت برنده نداری. / بازی را باختی. و ...
و یا اتومبیل را با بدن یک جاندار مقایسه می کنیم .
◀️ ذهن آدمی برای درکِ دنیای پیرامون خود، گاهی به صورت استعاری عمل می کند؛ به این معنی که میان یک پدیده با پدیدۀ دیگر رابطۀ شباهت ایجاد کرده ، تجربۀ جدید را با کمک تجارب پیشین خود می شناسد. بنابراین از ویژگی های یکی از آنها برای شناخت و توصیف دیگری استفاده می کند؛ به عنوان مثال برای توصیف حالات آدمی آن را با سیستم الکترونیکی مقایسه می کنیم و عبارتی شبیه به عبارت زیر را می گوییم:
«فلانی با شنیدن این خبر هنگ کرده بود. بویژه آنکه صبح ها ویندوزش دیر بالا می آید، اما با توضیحات من کاملاً شارژ شد.»
همچنین وقتی می شنویم: «فلانی با مشکلات دست و پنجه نرم می کند.»، گوینده میان زندگی و میدان جنگ رابطۀ شباهت برقرار کرده و «مشکلات» را حریف هایی تصور کرده است که باید با آنها مبارزه کرد.
در عبارت «فلانی رفیق نیمه راه است»، نیز زندگی به یک «سفر» تشبیه شده است که دارای مبدأ و مقصد است. همین تفکر را در در عبارت زیر می بینیم:
«زندگی من سراسر فراز و نشیب بود؛ نه تنها به مقصد نرسیدم، سر دوراهیِ بودن یا نبودن نگران مانده ام
◀️ قیصر امین پور شعر «سفرایستگاه» را بر اساس همین تفکر استعاری سروده است:
قطار مي رود
تو مي روي
تمامِ ايستگاه مي رود
و من چقدر ساده ام
كه سالهاي سال
در انتظار تو
كنار اين قطارِ رفته ايستاده ام
و همچنان
به نرده هاي ايستگاهِ رفته
تكيه داده ام!
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ گاهی برای درک معنا و کاربرد پدیده ها آنها را با پدیده های دیگر مقایسه می کنیم؛ مثلاً، زمان را با سرمایه و کالا مقایسه می کنیم و می گوییم: وقت را تلف کرد. / فرصت را از دست داد. / زمان را هدر داد و ...
یا تقابل و مذاکره را با بازی و قمار می سنجیم و می گوییم: کارت برنده نداری. / بازی را باختی. و ...
و یا اتومبیل را با بدن یک جاندار مقایسه می کنیم .
◀️ ذهن آدمی برای درکِ دنیای پیرامون خود، گاهی به صورت استعاری عمل می کند؛ به این معنی که میان یک پدیده با پدیدۀ دیگر رابطۀ شباهت ایجاد کرده ، تجربۀ جدید را با کمک تجارب پیشین خود می شناسد. بنابراین از ویژگی های یکی از آنها برای شناخت و توصیف دیگری استفاده می کند؛ به عنوان مثال برای توصیف حالات آدمی آن را با سیستم الکترونیکی مقایسه می کنیم و عبارتی شبیه به عبارت زیر را می گوییم:
«فلانی با شنیدن این خبر هنگ کرده بود. بویژه آنکه صبح ها ویندوزش دیر بالا می آید، اما با توضیحات من کاملاً شارژ شد.»
همچنین وقتی می شنویم: «فلانی با مشکلات دست و پنجه نرم می کند.»، گوینده میان زندگی و میدان جنگ رابطۀ شباهت برقرار کرده و «مشکلات» را حریف هایی تصور کرده است که باید با آنها مبارزه کرد.
در عبارت «فلانی رفیق نیمه راه است»، نیز زندگی به یک «سفر» تشبیه شده است که دارای مبدأ و مقصد است. همین تفکر را در در عبارت زیر می بینیم:
«زندگی من سراسر فراز و نشیب بود؛ نه تنها به مقصد نرسیدم، سر دوراهیِ بودن یا نبودن نگران مانده ام
◀️ قیصر امین پور شعر «سفرایستگاه» را بر اساس همین تفکر استعاری سروده است:
قطار مي رود
تو مي روي
تمامِ ايستگاه مي رود
و من چقدر ساده ام
كه سالهاي سال
در انتظار تو
كنار اين قطارِ رفته ايستاده ام
و همچنان
به نرده هاي ايستگاهِ رفته
تكيه داده ام!
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ تاملی در واژه بریان
✳️ عبدالستار منصوری
«سراسر همه دشت بریان شدند
بر آن چهر خندانش گریان شدند»
☑️واژه گریان از دو تکواژ (گری + ان) ساخته شده و همانطور که می‌بینیم، گری بن مضارع از مصدر گریستن است و با پسوند ان صفت فاعلی پیوند خورده و تبدیل به یک صفت گردیده است.
در دستور دکتر انوری در تعریف صفت فاعلی آمده است:
☑️صفت فاعلی معنی فاعلیت دارد؛ یعنی بر انجام دهنده ی کار یا دارنده و پذیرنده حالت دلالت می کند و دارای اقسامی است:
یکی از اقسام این نوع صفت بر اساس الگوی فوق ساخته می شود و به حاصل آن (بن مضارع + ان) صفت حالیه می گویند و حالت فاعلی را می‌رساند. نظیر شتابان، خندان، دوان.
⁉️اکنون باید از خود پرسید آیا واژه ی بریان نیز طبق همین الگوست؟ یعنی (بری +ان) ؟ اگر چنین است آیا تکواژ پایه(= بری) در ساختمان واژه‌های دیگر به کار رفته است و مصدر آن چیست؟
☑️با مراجعه به فرهنگ لغت‌ها و برخی شروح معتبر با واژه‌هایی از قبیل برشتن، بریزن، بریجن، بریزاننده، بریز و ...به شرح زیر برمی‌خوریم:
□برشتن[ ب ِ رِ ت َ ] (مص ) برشته کردن. بریان نمودن .(آنندراج ). بریان کردن چنانکه نان را از تیز کردن آتش یا دیر بیرون کردن از تنور :
بهل تا باشد این آتش فروزان
کبابی را که ببرشتی مسوزان .
فخرالدین اسعد (ویس و رامین).
□بریزن[ ب َ زَ ] (اِ) بریجن. تنور کماج پزی. (برهان ) (آنندراج ). و رجوع به بریجن شود.
□بریجن[ ب َ ج َ ] (اِ) تنوری که در آن کماج و نان سنگک پزند و به عربی فُرن گویند. (از برهان ) (آنندراج ). و رجوع به برزن و بریزن شود.|| تابه ای که از گل سازند و بر زبر آن نان پزند. (از آنندراج ). بَریزَن . برزن .
□بریزاننده[ ب ِ ن َن ْ دَ / دِ ] (نف ) (از ماده ٔ ریز و بریزه ) ریزاننده : مفتّت ؛ بریزاننده ٔحصاة. (یادداشت دهخدا). و رجوع به بریزانیدن شود.
☑️مطابق فرهنگهای ریشه شناسی، (برشتن) در شاخه زبان های هند و اروپایی از جمله پهلوی و کردی و ... به کار رفته است. این واژه در پهلوی به دو صورت ( BARSTAN , BHURAJANTA) و در کردی به صورت (BIRASHTIN) آمده است.
☑️آقای دکتر کزازی نیز در شرح نامه باستان در ذیل این واژه معتقد است که این واژه در اوستایی برئز braiz بوده و در ریخت بریز که بن اکنون(= بن مضارع) از مصدر برشتن است، در پارسی بر جای مانده و نمونه آن در ترکیبی مثل نخودبریز به معنی بریزنده(=برشته کننده) نخود وجود دارد.
👌بنابراین با تعمق در ریشه این واژه مسلم است که بریان نیز همچون واژه گریان همان ساخت صفت فاعلی(= صفت حالیه) را داشته باشد؛ منتها در واژه‌های بریژن، بریجن با گذر زمان ضمن اعمال فرایند واجی کم کم واجهای ج و ژ تخفیف یافته و به صورت بریان درآمده باشد.
👌از حیث معنا شناسی نیز درست است که در فرهنگها به صورت صفت مفعولی آن را معنا کرده اند و بریان را معادل کباب شده و پخته دانسته‌اند، اما باید گفت طبق تعریف صفت فاعلی ، واژه بریان، دارنده یا پذیرنده حالت برشتگی است و بر این اساس معنای صفت فاعلی خود را نیز دارد؛ هرچند که در فرهنگهای لغت آن را به صورت صفت مفعولی معنا کرده باشند.
در هر حال چه ان را در معنی مفعولی و یا در معنی فاعلی به کار بببریم، با توجه به ریشه این واژه، ان در هر دو نشانه صوری صفت فاعلی است.
👌حال با توجه به مواد بالا به بحث قافیه در این دو واژه برمی گردیم:
✅از آن جایی که مطابق قواعد قافیه در صورتی پسوند یا پیشوند واژه قافیه محسوب می شود که تکرار نشوند، باید گفت در این دو واژه(بریان ، گریان) یان جزو حروف الحاقی است و حروف اصلی قافیه ( ِ ر ) و مطابق با قاعده دو است.
با این پیش فرض گویی واژه بریان (بری+ان) را مشتق تلقی کرده ایم، حال اگر بخواهیم این فرضیه را بپذیریم باید بتوانیم تکواژ پایه را امروزه در ساخت های مشابه برای واژه سازی به کار بگیریم، با یک بررسی ساده متوجه خواهیم شد که اولاً بن مضارع آن بریز بوده و در ساخت بریان این بن قابل مشاهده نیست و مهمتر از همه از این تکواژ در ساخت های دیگر امروزه استفاده نمی شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ادامه دارد... .
👇👇👇👇
✳️ عبدالستار منصوری
«سراسر همه دشت بریان شدند
بر آن چهر خندانش گریان شدند»
☑️واژه گریان از دو تکواژ (گری + ان) ساخته شده و همانطور که می‌بینیم، گری بن مضارع از مصدر گریستن است و با پسوند ان صفت فاعلی پیوند خورده و تبدیل به یک صفت گردیده است.
در دستور دکتر انوری در تعریف صفت فاعلی آمده است:
☑️صفت فاعلی معنی فاعلیت دارد؛ یعنی بر انجام دهنده ی کار یا دارنده و پذیرنده حالت دلالت می کند و دارای اقسامی است:
یکی از اقسام این نوع صفت بر اساس الگوی فوق ساخته می شود و به حاصل آن (بن مضارع + ان) صفت حالیه می گویند و حالت فاعلی را می‌رساند. نظیر شتابان، خندان، دوان.
⁉️اکنون باید از خود پرسید آیا واژه ی بریان نیز طبق همین الگوست؟ یعنی (بری +ان) ؟ اگر چنین است آیا تکواژ پایه(= بری) در ساختمان واژه‌های دیگر به کار رفته است و مصدر آن چیست؟
☑️با مراجعه به فرهنگ لغت‌ها و برخی شروح معتبر با واژه‌هایی از قبیل برشتن، بریزن، بریجن، بریزاننده، بریز و ...به شرح زیر برمی‌خوریم:
□برشتن[ ب ِ رِ ت َ ] (مص ) برشته کردن. بریان نمودن .(آنندراج ). بریان کردن چنانکه نان را از تیز کردن آتش یا دیر بیرون کردن از تنور :
بهل تا باشد این آتش فروزان
کبابی را که ببرشتی مسوزان .
فخرالدین اسعد (ویس و رامین).
□بریزن[ ب َ زَ ] (اِ) بریجن. تنور کماج پزی. (برهان ) (آنندراج ). و رجوع به بریجن شود.
□بریجن[ ب َ ج َ ] (اِ) تنوری که در آن کماج و نان سنگک پزند و به عربی فُرن گویند. (از برهان ) (آنندراج ). و رجوع به برزن و بریزن شود.|| تابه ای که از گل سازند و بر زبر آن نان پزند. (از آنندراج ). بَریزَن . برزن .
□بریزاننده[ ب ِ ن َن ْ دَ / دِ ] (نف ) (از ماده ٔ ریز و بریزه ) ریزاننده : مفتّت ؛ بریزاننده ٔحصاة. (یادداشت دهخدا). و رجوع به بریزانیدن شود.
☑️مطابق فرهنگهای ریشه شناسی، (برشتن) در شاخه زبان های هند و اروپایی از جمله پهلوی و کردی و ... به کار رفته است. این واژه در پهلوی به دو صورت ( BARSTAN , BHURAJANTA) و در کردی به صورت (BIRASHTIN) آمده است.
☑️آقای دکتر کزازی نیز در شرح نامه باستان در ذیل این واژه معتقد است که این واژه در اوستایی برئز braiz بوده و در ریخت بریز که بن اکنون(= بن مضارع) از مصدر برشتن است، در پارسی بر جای مانده و نمونه آن در ترکیبی مثل نخودبریز به معنی بریزنده(=برشته کننده) نخود وجود دارد.
👌بنابراین با تعمق در ریشه این واژه مسلم است که بریان نیز همچون واژه گریان همان ساخت صفت فاعلی(= صفت حالیه) را داشته باشد؛ منتها در واژه‌های بریژن، بریجن با گذر زمان ضمن اعمال فرایند واجی کم کم واجهای ج و ژ تخفیف یافته و به صورت بریان درآمده باشد.
👌از حیث معنا شناسی نیز درست است که در فرهنگها به صورت صفت مفعولی آن را معنا کرده اند و بریان را معادل کباب شده و پخته دانسته‌اند، اما باید گفت طبق تعریف صفت فاعلی ، واژه بریان، دارنده یا پذیرنده حالت برشتگی است و بر این اساس معنای صفت فاعلی خود را نیز دارد؛ هرچند که در فرهنگهای لغت آن را به صورت صفت مفعولی معنا کرده باشند.
در هر حال چه ان را در معنی مفعولی و یا در معنی فاعلی به کار بببریم، با توجه به ریشه این واژه، ان در هر دو نشانه صوری صفت فاعلی است.
👌حال با توجه به مواد بالا به بحث قافیه در این دو واژه برمی گردیم:
✅از آن جایی که مطابق قواعد قافیه در صورتی پسوند یا پیشوند واژه قافیه محسوب می شود که تکرار نشوند، باید گفت در این دو واژه(بریان ، گریان) یان جزو حروف الحاقی است و حروف اصلی قافیه ( ِ ر ) و مطابق با قاعده دو است.
با این پیش فرض گویی واژه بریان (بری+ان) را مشتق تلقی کرده ایم، حال اگر بخواهیم این فرضیه را بپذیریم باید بتوانیم تکواژ پایه را امروزه در ساخت های مشابه برای واژه سازی به کار بگیریم، با یک بررسی ساده متوجه خواهیم شد که اولاً بن مضارع آن بریز بوده و در ساخت بریان این بن قابل مشاهده نیست و مهمتر از همه از این تکواژ در ساخت های دیگر امروزه استفاده نمی شود.
✍بنابراین بنده بر این باورم که بر خلاف پیشینه تاریخی واژه بریان، مطابق دستور ساختاری امروز ، واژه ای ساده است به گونه ای که وند ان با واژه پایه پیوند خورده و با این تحلیل قافیه بیت بالا چنین است:
واژه های قافیه: بریان، گریان
حروف اصلی قافیه: ان
حرف روی: ن
قاعده ۲
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ادامه دارد... .
👇👇👇👇
فردوس سخن
✳️ تاملی در واژه بریان ✳️ عبدالستار منصوری «سراسر همه دشت بریان شدند بر آن چهر خندانش گریان شدند» ☑️واژه گریان از دو تکواژ (گری + ان) ساخته شده و همانطور که می‌بینیم، گری بن مضارع از مصدر گریستن است و با پسوند ان صفت فاعلی پیوند خورده و تبدیل به یک صفت…
تاملی در واژه بریان
✳️ عبدالستار منصوری
▫️تکمله:
🔸امیر پازواری متخلص به امیر شاعر معاصر شاه عباس صفوی است که اشعارش همگی به زبان طبری یا لهجهٔ مازندرانی سروده شده است. وی زادهٔ منطقهٔ پازوار در حومهٔ بابل مازندران امروزی است. در بیتی چنین آورده است:
اگر که آتشِ جا، مه گُوشْتْ وُریجِنْ،
آنون که یاری کِنّنِهْ، دور وریجن
اگر با آتش گوشت تن مرا بریان کنند، آنان که با من یاری می‌کردند از دور آتش فرار می‌کنند.(وریجن در زبان طبری معادل همان کلمه بریان است.)
🔸در زبان کردی، "برژانن" (berjanan) (= برشانن) به معنای "برشته کردن" یا "سرخ کردن" است. این فعل از ریشه "برژان" (berjan) گرفته شده که به معنی "برشته" یا "سرخ شده" است. از این فعل برای توصیف فرآیند پخت غذاهایی مانند گوشت، نان، یا شیرینی استفاده می‌شود که با حرارت مستقیم و بدون آب پخته می‌شوند.
به عنوان مثال، کلمه "بژی" (bêjî یا bêjî) که یک نوع شیرینی کردی است، از مصدر "برژانن" گرفته شده و به معنای "برشته شده" است.
🔸در زبان پهله ای این واژه به صورت بریژه در ترکیبی ئه‌فتاو بریژه که‌ر (= آفتاب سوزان و داغ) یا به صورت فعل وُرشِسِم(vorshesem) یعنی سوختم در هر شش شخص صرف می شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ عبدالستار منصوری
▫️تکمله:
🔸امیر پازواری متخلص به امیر شاعر معاصر شاه عباس صفوی است که اشعارش همگی به زبان طبری یا لهجهٔ مازندرانی سروده شده است. وی زادهٔ منطقهٔ پازوار در حومهٔ بابل مازندران امروزی است. در بیتی چنین آورده است:
اگر که آتشِ جا، مه گُوشْتْ وُریجِنْ،
آنون که یاری کِنّنِهْ، دور وریجن
اگر با آتش گوشت تن مرا بریان کنند، آنان که با من یاری می‌کردند از دور آتش فرار می‌کنند.(وریجن در زبان طبری معادل همان کلمه بریان است.)
🔸در زبان کردی، "برژانن" (berjanan) (= برشانن) به معنای "برشته کردن" یا "سرخ کردن" است. این فعل از ریشه "برژان" (berjan) گرفته شده که به معنی "برشته" یا "سرخ شده" است. از این فعل برای توصیف فرآیند پخت غذاهایی مانند گوشت، نان، یا شیرینی استفاده می‌شود که با حرارت مستقیم و بدون آب پخته می‌شوند.
به عنوان مثال، کلمه "بژی" (bêjî یا bêjî) که یک نوع شیرینی کردی است، از مصدر "برژانن" گرفته شده و به معنای "برشته شده" است.
🔸در زبان پهله ای این واژه به صورت بریژه در ترکیبی ئه‌فتاو بریژه که‌ر (= آفتاب سوزان و داغ) یا به صورت فعل وُرشِسِم(vorshesem) یعنی سوختم در هر شش شخص صرف می شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ نوشتار دیجیتالی
❇️ فناوری و اینترنت عصر جدیدی را آفریده و جهانی مجازی را ایجاد کرده است.
یکی از تغییرات عمده در این عصر، کاربرد نوشتار دیجیتالی به جای نوشتار دستی است.
◀️ مزایای نوشتار دیجیتالی و تایپی
نوشتار دیجیتالی و تایپی مزایایی دارد از قبیل:
✅ نسبت به نوشتار دستی ساده تر است؛ به قلم و کاغذ و میز تحریر نیازی ندارد؛ مایۀ آن یک گوشی و یا یک تبلت است.
✅ دغدغه ای برای خوش خطی و یا بدخطی نویسنده وجود ندارد. انتخاب فونت های متنوع با قلم ها و سایزهای متعدد در دسترس می باشد.
✅ کافی است که کاربر دگمه های روی گوشی را بشناسد تا بتواند به راحتی متنی را بنویسد.
✅ امکاناتی از قبیل کپی- پیست، جابجایی بخش های متن را آسان می کند.
✅ استفاده از جلوه های ویژه به نوشته جذابیت بیشتری می دهد
✅ وجود شکلک ها و علامت ها کار نوشتن را برای کاربر مختصر و آسان می کند
و...
◀️ معایب نوشتار دیجیتالی و تایپی
اما نوشتار دیجیتالی با همۀ محاسنش معایبی دارد که قابل اغماض نیست و شاید زیانهای آن به ویژه برای نسل جدید، جبران ناپذیر باشد. براساس پژوهش هایی متعدد، در این نوع نوشتار:
🚫 تنها سیستم بینایی فعال است و کاربر با لمس حروف مطلب را می نویسد حال آنکه نوشتار دستی به حرکات ظریف دست برای ترسیم حروف نیاز دارد، بنابراین علاوه بر سیستم بینایی، سیستم حرکتی نیز فعال می شود و با رسم حروف بر روی کاغذ، مهارت حرکتی فرد تقویت می شود و میان دو سیستم بینایی و حرکتی هماهنگی ایجاد می شود. حال آنکه در تایپ کردن، حرکات تنها به فشردن یا لمس کلیدها محدود می شود
🚫 همچنین نوشتار دیجیتالی می تواند، باعث تضعیف مهارت املا شود، چون املای کلمات با تمرکز و تمرین در نوشتن آنها تقویت می شود و در نوشتار دیجیتالی تمرکز و تمرین در کمترین حد خود است. به همین خاطر این روزها شاهد متنهایی هستیم با غلطهای املایی چشمگیر.
🚫 تضعیف مهارت نوشتن بالتبع کاهش مهارت خواندن و درک مطلب را نیز به همراه دارد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ فناوری و اینترنت عصر جدیدی را آفریده و جهانی مجازی را ایجاد کرده است.
یکی از تغییرات عمده در این عصر، کاربرد نوشتار دیجیتالی به جای نوشتار دستی است.
◀️ مزایای نوشتار دیجیتالی و تایپی
نوشتار دیجیتالی و تایپی مزایایی دارد از قبیل:
✅ نسبت به نوشتار دستی ساده تر است؛ به قلم و کاغذ و میز تحریر نیازی ندارد؛ مایۀ آن یک گوشی و یا یک تبلت است.
✅ دغدغه ای برای خوش خطی و یا بدخطی نویسنده وجود ندارد. انتخاب فونت های متنوع با قلم ها و سایزهای متعدد در دسترس می باشد.
✅ کافی است که کاربر دگمه های روی گوشی را بشناسد تا بتواند به راحتی متنی را بنویسد.
✅ امکاناتی از قبیل کپی- پیست، جابجایی بخش های متن را آسان می کند.
✅ استفاده از جلوه های ویژه به نوشته جذابیت بیشتری می دهد
✅ وجود شکلک ها و علامت ها کار نوشتن را برای کاربر مختصر و آسان می کند
و...
◀️ معایب نوشتار دیجیتالی و تایپی
اما نوشتار دیجیتالی با همۀ محاسنش معایبی دارد که قابل اغماض نیست و شاید زیانهای آن به ویژه برای نسل جدید، جبران ناپذیر باشد. براساس پژوهش هایی متعدد، در این نوع نوشتار:
🚫 تنها سیستم بینایی فعال است و کاربر با لمس حروف مطلب را می نویسد حال آنکه نوشتار دستی به حرکات ظریف دست برای ترسیم حروف نیاز دارد، بنابراین علاوه بر سیستم بینایی، سیستم حرکتی نیز فعال می شود و با رسم حروف بر روی کاغذ، مهارت حرکتی فرد تقویت می شود و میان دو سیستم بینایی و حرکتی هماهنگی ایجاد می شود. حال آنکه در تایپ کردن، حرکات تنها به فشردن یا لمس کلیدها محدود می شود
🚫 همچنین نوشتار دیجیتالی می تواند، باعث تضعیف مهارت املا شود، چون املای کلمات با تمرکز و تمرین در نوشتن آنها تقویت می شود و در نوشتار دیجیتالی تمرکز و تمرین در کمترین حد خود است. به همین خاطر این روزها شاهد متنهایی هستیم با غلطهای املایی چشمگیر.
🚫 تضعیف مهارت نوشتن بالتبع کاهش مهارت خواندن و درک مطلب را نیز به همراه دارد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
درود
وقت شما به نیکی
یک سوال داشتم
اگر بخواهیم برای آموزش تقطیع بیت زیر را از جناب مولانا مثال بزنیم
بشنو از نی چون حکایت می کند
از جدایی ها شکایت می کند
باید بشنو را به چه صورت تلفظ کرد و نوشت؟
بش نُ از اشتباه هست؟
یا حتما باید به صورت
بش نُ وز
بگیم؟
✳️ سلام
وقت بخیر و شادی
بشنو از نی چون حکایت می کند :
در اینجا چون قبل از همزه صامت "و" است، حذف همزه دارد :
بش/ن/وز/ نی فاعلاتن...
در اشعار همه شاعران بزرگ در تقطیع واژه "شنو"، هجای آخر (مصوت مرکب است) بلند حساب کرده اند. چه در اول، وسط و یا آخر مصراع قرار گرفته باشد.
و بارها در اخر بیت به عنوان قافیه آمده. در صورتی که اگر مصوت بود باید قافیه را غلط بدانیم.
اینگونه هجاها مصوت مرکب هستند و طبق هیچ اختیاری نمی توان هجای کوتاه محسوب کرد.
چند نمونه از حافظ:
دولتی را که نباشد غم از آسیب زوال
بی تکلف بشنو دولت درویشان است
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
🌹
گوشوار زر و لعل ار چه گران دارد گوش
دور خوبی گذران است نصیحت بشنو
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
🌹
سخنی بی غرض از بنده مخلص بشنو
ای که منظور بزرگان حقیقت بینی
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
🌹🌹
بیفشان جرعه ای بر خاک و حال اهل دل بشنو
که از جمشید و کیخسرو فراوان داستان دارد
مفاعیلن ۴
(کیخسرو : هجای "رو" بلند است چون صامت است).
🌹
❇️ پاسخ از : استاد محمود انصاری از گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
وقت شما به نیکی
یک سوال داشتم
اگر بخواهیم برای آموزش تقطیع بیت زیر را از جناب مولانا مثال بزنیم
بشنو از نی چون حکایت می کند
از جدایی ها شکایت می کند
باید بشنو را به چه صورت تلفظ کرد و نوشت؟
بش نُ از اشتباه هست؟
یا حتما باید به صورت
بش نُ وز
بگیم؟
✳️ سلام
وقت بخیر و شادی
بشنو از نی چون حکایت می کند :
در اینجا چون قبل از همزه صامت "و" است، حذف همزه دارد :
بش/ن/وز/ نی فاعلاتن...
در اشعار همه شاعران بزرگ در تقطیع واژه "شنو"، هجای آخر (مصوت مرکب است) بلند حساب کرده اند. چه در اول، وسط و یا آخر مصراع قرار گرفته باشد.
و بارها در اخر بیت به عنوان قافیه آمده. در صورتی که اگر مصوت بود باید قافیه را غلط بدانیم.
اینگونه هجاها مصوت مرکب هستند و طبق هیچ اختیاری نمی توان هجای کوتاه محسوب کرد.
چند نمونه از حافظ:
دولتی را که نباشد غم از آسیب زوال
بی تکلف بشنو دولت درویشان است
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
🌹
گوشوار زر و لعل ار چه گران دارد گوش
دور خوبی گذران است نصیحت بشنو
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
🌹
سخنی بی غرض از بنده مخلص بشنو
ای که منظور بزرگان حقیقت بینی
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
🌹🌹
بیفشان جرعه ای بر خاک و حال اهل دل بشنو
که از جمشید و کیخسرو فراوان داستان دارد
مفاعیلن ۴
(کیخسرو : هجای "رو" بلند است چون صامت است).
🌹
❇️ پاسخ از : استاد محمود انصاری از گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
مخزن کتاب های pdf ادبی
مخزنی برای نسخه های الکترونیکی کتب ادبی
@pdf_kotob_e_adabi
=======================
ابر گروه مجمع دبیران ادبیات دوره متوسطه اول
گروهی به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوره اول
@majmaedabiraneadabiatdoreaval
====================
ابر گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم
دبیران محترم ، این گروه به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوم تشکیل گردید . این گروه مختص دبیران عزیز می باشد.
@dabiraneadbiatemotevasetedovom
🏴🏴🏴 واقعه جانگداز کربلا تمام شد اماحکایت اسرا و اسارت حضرت زینب (س)و مخدرات کاروان عاشورایی همچنان ادامه دارد.
ما همچنان تا اربعین امام حسین(ع) عزاداریم و رخت و لباس عزابه تن داریم... .
مواسات با اهل بیت برای تسکین قلب داغدیده خانم زینب کبری(سلام الله علیها)پیام آورِ کربلا به بشریت.
برای تسکین قلب امام زمان مهدی موعود( عج الله تعالی فرجه الشریف)عزاداریم 🏴🏴🏴
مخزنی برای نسخه های الکترونیکی کتب ادبی
@pdf_kotob_e_adabi
=======================
ابر گروه مجمع دبیران ادبیات دوره متوسطه اول
گروهی به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوره اول
@majmaedabiraneadabiatdoreaval
====================
ابر گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم
دبیران محترم ، این گروه به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوم تشکیل گردید . این گروه مختص دبیران عزیز می باشد.
@dabiraneadbiatemotevasetedovom
🏴🏴🏴 واقعه جانگداز کربلا تمام شد اماحکایت اسرا و اسارت حضرت زینب (س)و مخدرات کاروان عاشورایی همچنان ادامه دارد.
ما همچنان تا اربعین امام حسین(ع) عزاداریم و رخت و لباس عزابه تن داریم... .
مواسات با اهل بیت برای تسکین قلب داغدیده خانم زینب کبری(سلام الله علیها)پیام آورِ کربلا به بشریت.
برای تسکین قلب امام زمان مهدی موعود( عج الله تعالی فرجه الشریف)عزاداریم 🏴🏴🏴
✳️ در گذشته اگر شخص یا چیزی انجام دهنده کار و عملی باشند به آن شخص و چیز نهاد یا فاعل می گفتند.
علی می نویسد. علی نهاد است.
مسندالیه هم زیر مجموعه نهاد است با این تفاوت در اینجا چون مستقیما انجام دهنده کار و عملی نیست بلکه عمل و صفتی را به آن نسبت داده اند به آن مسندالیه می گویند.
علی موفق است. علی : مستدالیه
اما چرا در دستور جدید هم به نهاد و هم به مسندالیه کلا نهاد اطلاق می گردد؟
❇️ در علم معانی به هر گونه اسنادی چه فعلی چه صفتی و... مسند می گویند و کسی یا چیزی که مسند به آن اسناد و نسبت داده می شود، مسندالیه نامیده می شود.
حال برخی از دستورنویسان فارسی، همین شیوه را از عربی تقلید کرده اند و اجزای اصلی جمله ها حتی دو جزء اصلی جملات فعلیه را به مسندالیه و مسند تقسیم کرده اند مثلا:
علی آمد.
علی شاد شد.
علی کشته شد.
که علی مسندالیه است و آمد، شاد شد، کشته شد مسند آن است.
کم کم معادل سازی فارسی برای این دو اصطلاح کردند و به جای مسندالیه، نهاد را قرار دادند و به جای مسند (خبر در زبان عربی)، اصطلاح گزاره را برگزیدند.
دلیل نامگذاری نهاد این بود که هسته مرکزی و محور اصلی جمله، نهاد است زیرا اگر نهاد (اساس و محور جمله) نباشد وجود گزاره غیرممکن است.
گزاره هم که خبری است که درباره نهاد داده می شود.
سپس عده ای از دستور نویسان با توجه به اجزای گزاره که اگر فعل اسنادی داشت مسند و مسندالیه را برگزیدند و اگر فعلیتی در کار بود، نهاد جمله را فاعل نامگذاری کردند.
پس در یک نامگذاری کلی اشکالی ندارد، نهاد و گزاره را مسندالیه و مسند بدانیم.
❇️ استاد اسحاقخانی از گروه دبیزان ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
علی می نویسد. علی نهاد است.
مسندالیه هم زیر مجموعه نهاد است با این تفاوت در اینجا چون مستقیما انجام دهنده کار و عملی نیست بلکه عمل و صفتی را به آن نسبت داده اند به آن مسندالیه می گویند.
علی موفق است. علی : مستدالیه
اما چرا در دستور جدید هم به نهاد و هم به مسندالیه کلا نهاد اطلاق می گردد؟
❇️ در علم معانی به هر گونه اسنادی چه فعلی چه صفتی و... مسند می گویند و کسی یا چیزی که مسند به آن اسناد و نسبت داده می شود، مسندالیه نامیده می شود.
حال برخی از دستورنویسان فارسی، همین شیوه را از عربی تقلید کرده اند و اجزای اصلی جمله ها حتی دو جزء اصلی جملات فعلیه را به مسندالیه و مسند تقسیم کرده اند مثلا:
علی آمد.
علی شاد شد.
علی کشته شد.
که علی مسندالیه است و آمد، شاد شد، کشته شد مسند آن است.
کم کم معادل سازی فارسی برای این دو اصطلاح کردند و به جای مسندالیه، نهاد را قرار دادند و به جای مسند (خبر در زبان عربی)، اصطلاح گزاره را برگزیدند.
دلیل نامگذاری نهاد این بود که هسته مرکزی و محور اصلی جمله، نهاد است زیرا اگر نهاد (اساس و محور جمله) نباشد وجود گزاره غیرممکن است.
گزاره هم که خبری است که درباره نهاد داده می شود.
سپس عده ای از دستور نویسان با توجه به اجزای گزاره که اگر فعل اسنادی داشت مسند و مسندالیه را برگزیدند و اگر فعلیتی در کار بود، نهاد جمله را فاعل نامگذاری کردند.
پس در یک نامگذاری کلی اشکالی ندارد، نهاد و گزاره را مسندالیه و مسند بدانیم.
❇️ استاد اسحاقخانی از گروه دبیزان ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ در جملات مرکبی که شبه‌جمله، جمله‌ی پایه است... تأویل آنها چگونه می‌شود؟
-ای کاش عظمت در نگاه تو باشد.
-ای کاش که هر روز شما را می‌دیدم.
✳️ چون شبه‌جمله‌ها و اصوات، در زبان، کارکرد معنایی جمله را دارند و به اصطلاح قدما " یحسن السکوت " هستند اما در لفظ، فعلی ندارند، شبه‌جمله( شبیه جمله درکارکرد) نامیده شده‌اند. به عبارتی روشن‌تر در قواعد زبان اصل را بر این گذاشته‌اند که برای آن که جمله‌ای معنادار باشد، مقوِم و شکل‌دهنده‌ی اصلی‌اش فعل است. یعنی جمله با داشتن فعل، جمله محسوب می‌شود. حال وقتی می‌گوییم: " آهای، هیس، ای دادوبیداد و... "، جمله‌ای داریم معنادار، اما خالی از مقوم معنایی. یعنی خالی از فعل.
حالا مشکل چیست؟ اگر " ای کاش " شبه‌جمله است، پس جمله محسوب می‌شود. چرا می‌گوییم " شبه‌جمله " ؟ چون مقوم اصلی را ندارد، یعنی فعل ندارد، شبیه جمله است نه خود جمله.
این مشکل را با چه حل می‌کنیم؟ با در نظر گرفتن فعلی محذوف به قرینه‌ی معنایی.
اکنون مسئله‌ی دیگری پیش می‌آید؛ نقش دستوری شبه‌جمله‌ها و اصوات.
موضوع این است که در بسیاری از حذف‌های معنایی، عنصر محذوف متفق عنه نیست. یعنی همه‌ی کاربران زبان عنصر واحدی را محذوف نمی‌دانند. مثال: وقتی روی دارو می‌نویسند " روزی سه عدد " محذوف چیست؟
خورده شود؟ بخورید؟ مصرف شود؟
هرکسی چیزی می‌گوید. و به تناسب با محذوف، نقش دستوری " سه عدد " فرق میکند.
با این مقدمه ی نسبتا طولانی، از آنجا که " کاش " به تنهایی شبه‌جمله است و " فعل " محذوف آن مورد توافق همه نیست، نمی‌توان به راحتی تعیین کرد که جمله‌ی وابسته نقش دستوری‌اش چه می‌شود. چون ممکن است هرکسی محذوفی را در نظر گیرد:
کاش [چنان باشد] که عظمت در نگاه تو باشد
کاش [آرزو کنی] که عظمت در نگاه تو باشد
کاش [ بپذیری ] که عظمت در نگاه تو باشد
❇️ مرتضاانصار از : گروه ادبیات تخصصی ادبیات استان گلستان
✳️ با توجه به اینکه شبه جمله‌ها و مخصوصاً اصوات در جایگاه یک جمله به کار میروند برای تاویل لازم است جمله اصلی را در نظر بگیریم لذا بسته به جمله‌ای که در نظر می‌گیرید تاویل را انجام دهید و تاویل آن دقیقاً مانند تاویل جمله‌های پیرو دیگر انجام می‌شود.
هان = آگاه باش
دریغا = متاسفم
زنهار = آگاه باش، بپرهیز
آی کاش = آرزو می‌کنم
-ای کاش عظمت در نگاه تو باشد.
بودن عظمت در نگاه تو را آرزو می‌کنم
-ای کاش که هر روز شما را می‌دیدم.
دیدن شما را آرزو می‌کنم.
اگر شبه جمله را به صورت دیگری به جمله تبدیل کنید تاویل متفاوت خواهد شد.
❇️ استاد دکتر صادقلو از مولفین کتب درسی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
-ای کاش عظمت در نگاه تو باشد.
-ای کاش که هر روز شما را می‌دیدم.
✳️ چون شبه‌جمله‌ها و اصوات، در زبان، کارکرد معنایی جمله را دارند و به اصطلاح قدما " یحسن السکوت " هستند اما در لفظ، فعلی ندارند، شبه‌جمله( شبیه جمله درکارکرد) نامیده شده‌اند. به عبارتی روشن‌تر در قواعد زبان اصل را بر این گذاشته‌اند که برای آن که جمله‌ای معنادار باشد، مقوِم و شکل‌دهنده‌ی اصلی‌اش فعل است. یعنی جمله با داشتن فعل، جمله محسوب می‌شود. حال وقتی می‌گوییم: " آهای، هیس، ای دادوبیداد و... "، جمله‌ای داریم معنادار، اما خالی از مقوم معنایی. یعنی خالی از فعل.
حالا مشکل چیست؟ اگر " ای کاش " شبه‌جمله است، پس جمله محسوب می‌شود. چرا می‌گوییم " شبه‌جمله " ؟ چون مقوم اصلی را ندارد، یعنی فعل ندارد، شبیه جمله است نه خود جمله.
این مشکل را با چه حل می‌کنیم؟ با در نظر گرفتن فعلی محذوف به قرینه‌ی معنایی.
اکنون مسئله‌ی دیگری پیش می‌آید؛ نقش دستوری شبه‌جمله‌ها و اصوات.
موضوع این است که در بسیاری از حذف‌های معنایی، عنصر محذوف متفق عنه نیست. یعنی همه‌ی کاربران زبان عنصر واحدی را محذوف نمی‌دانند. مثال: وقتی روی دارو می‌نویسند " روزی سه عدد " محذوف چیست؟
خورده شود؟ بخورید؟ مصرف شود؟
هرکسی چیزی می‌گوید. و به تناسب با محذوف، نقش دستوری " سه عدد " فرق میکند.
با این مقدمه ی نسبتا طولانی، از آنجا که " کاش " به تنهایی شبه‌جمله است و " فعل " محذوف آن مورد توافق همه نیست، نمی‌توان به راحتی تعیین کرد که جمله‌ی وابسته نقش دستوری‌اش چه می‌شود. چون ممکن است هرکسی محذوفی را در نظر گیرد:
کاش [چنان باشد] که عظمت در نگاه تو باشد
کاش [آرزو کنی] که عظمت در نگاه تو باشد
کاش [ بپذیری ] که عظمت در نگاه تو باشد
❇️ مرتضاانصار از : گروه ادبیات تخصصی ادبیات استان گلستان
✳️ با توجه به اینکه شبه جمله‌ها و مخصوصاً اصوات در جایگاه یک جمله به کار میروند برای تاویل لازم است جمله اصلی را در نظر بگیریم لذا بسته به جمله‌ای که در نظر می‌گیرید تاویل را انجام دهید و تاویل آن دقیقاً مانند تاویل جمله‌های پیرو دیگر انجام می‌شود.
هان = آگاه باش
دریغا = متاسفم
زنهار = آگاه باش، بپرهیز
آی کاش = آرزو می‌کنم
-ای کاش عظمت در نگاه تو باشد.
بودن عظمت در نگاه تو را آرزو می‌کنم
-ای کاش که هر روز شما را می‌دیدم.
دیدن شما را آرزو می‌کنم.
اگر شبه جمله را به صورت دیگری به جمله تبدیل کنید تاویل متفاوت خواهد شد.
❇️ استاد دکتر صادقلو از مولفین کتب درسی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🔸بچه‌ام را کدام مدرسه بنویسم؟
۱. هیچ مدرسهای پیدا نمی‌کنید که همه آرزوهای شما را برآورده کند. چون به تدریج نگرش شما به تربیت فرزندتان عوض خواهد شد. مدرسه‌ها را آدم‌ها اداره می‌کنند و آدم‌ها هم در معرض نوسانات فکری، مالی، جسمی و روانی‌اند.
۲. بروید بچه‌های مدرسهای را که کاندیدای شماست، پس از تعطیلی نگاه کنید. ببینید از قفس آزاد شده‌اند یا از سفر باز می‌گردند؟
۳. از مسئولان مدرسه اجازه بخواهید داخلش را زمانی که دایر است، ببینید. به زنگ تفریح و کلاس‌ها توجه کنید. اگر با دلایل غیرمنطقی چنین اجازه‌ای ندادند، یک جای کار می‌لنگد.
۴. اگر در راهروها راه رفتید و دیدید چند بچه بیرون کلاس اخراج شده‌اند و کسی بهشان رسیدگی نمی‌کند، این مدرسه روی هواست.
۵. اگر جیکی از کلاس‌ها درنمی‌آمد و فقط صدای معلم‌ها بود، یعنی فاجعه! همه چیز دارد دیکته می‌شود و بچهها را مثل سرباز بارمی‌آورند. اگر از کلاس‌ها سر و صدای بچهها بلند بود و کسی هم دعوای‌شان نمی‌کرد، یعنی مشغول فعالیتهای لذت‌بخش هستند.
۶. کاش مدرسهای که انتخاب می‌کنید، معلمانش غیر از گچ و ماژیک از فیلم و نمایش و نقاشی و انواع کارهای دستی و کتاب و مجله غیردرسی و موسیقی هم برای یادگیری استفاده کنند.
۷. آدم حاضر است جانش را بدهد برای مدرسهای که فعالیت‌ها در بستر "گروه"ها باشد تا بچهها تک به تک با هم رقابت نکنند و در بزرگسالی هم بلد باشند با دیگران کار کنند.
۸. آزمایشگاه، کتابخانه و کارگاه را با دقت رصد کنید. نه که صرفا مجهز و بزرگ باشند؛ ببینید دارند خاک می‌خورند یا فعالند؟
۹. اگر بر دیوارها عکس و اسم همه بچهها بود، خوب است. اما اگر فقط رتبه‌های اول تا سوم را دیدید، هشدار می‌دهد که فضای مقایسه بچه‌هاست.
۱۰. تابلوهای افتخارات را تماشا کنید. اگر تمرکزشان بر آزمون‌های کمک‌آموزشی‌هاست یا قبولی کنکور (آن هم بدون ذکر رتبه و دانشگاه) از آنها بترسید؛ که بچهها را ابزار ترقی خود می‌دانند.
۱۱. معمولا افتخارات خاص هنری و ورزشیِ بچهها مال مدرسه نیست؛ مثلاً طلای مسابقات شنای کشوری یا رتبه اول تکنوازی استان. و حتی رتبه دورقمی کنکور. بخش زیادی از این موفقیت‌ها محصول برنامه‌ریزی خانواده‌هاست و کلاس‌های بیرون. کافی است مدرسه بهشان بها دهد و تشویق‌شان کند.
۱۲. از خانواده‌ها بپرسید تنبیه و تشویق‌ها چطوری است؟ اگر به بچهها «باج» میدهند که صدای پدر و مادر درنیاید، طرفشان نروید. اما اگر حمایتگرند و بچه را هم مسئولیت‌پذیر بارمی‌آورند، خوب است.
۱۳. از پدر و مادرها بپرسید آیا انجمن اولیا و مربیان‌شان تزیینی است یا وسط گود؟ اگر دومی بود یعنی بعداً که بچه شما آنجا درس بخواند و حرفی داشته باشید، خوب شنیده می‌شود.
۱۴. از مدیر بپرسید در این اطراف چه مدرسه‌های دیگری را پیشنهاد میکند؟ اگر بر اساس مشخصات بچه شما راهنمایی کرد، مدرسه‌اش را دودستی بچسبید. اگر جای دیگری را قابل ندانست یا کلا اهمیت نداد، شما هم به مدرسه‌اش اهمیت ندهید.
۱۵. اگر کسی گفت: «مدرسه، مدرسه است. مگر ما کجا درس خوانده‌ایم و بزرگ شده‌ایم؟» هرچند معلوم نیست روند رشد ایشان قابل دفاع باشد! اگر معنی‌اش این است که زمان سفر لازم نیست در هتلی لوکس اقامت کنیم، درست است. اما اگر منظور این است برویم وسط جنگلی خطرناک بخوابیم، خنده‌دار است!
۱۶. به نام مشهور مدرسه اکتفا نکنید. بعضی‌ها دارند نان سال‌های قبل‌شان را می‌خورند و برخی هم تبلیغ خوب کرده‌اند. شما با معیارهایی که در تربیت فرزندتان باارزش می‌دانید، پیش بروید.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
۱. هیچ مدرسهای پیدا نمی‌کنید که همه آرزوهای شما را برآورده کند. چون به تدریج نگرش شما به تربیت فرزندتان عوض خواهد شد. مدرسه‌ها را آدم‌ها اداره می‌کنند و آدم‌ها هم در معرض نوسانات فکری، مالی، جسمی و روانی‌اند.
۲. بروید بچه‌های مدرسهای را که کاندیدای شماست، پس از تعطیلی نگاه کنید. ببینید از قفس آزاد شده‌اند یا از سفر باز می‌گردند؟
۳. از مسئولان مدرسه اجازه بخواهید داخلش را زمانی که دایر است، ببینید. به زنگ تفریح و کلاس‌ها توجه کنید. اگر با دلایل غیرمنطقی چنین اجازه‌ای ندادند، یک جای کار می‌لنگد.
۴. اگر در راهروها راه رفتید و دیدید چند بچه بیرون کلاس اخراج شده‌اند و کسی بهشان رسیدگی نمی‌کند، این مدرسه روی هواست.
۵. اگر جیکی از کلاس‌ها درنمی‌آمد و فقط صدای معلم‌ها بود، یعنی فاجعه! همه چیز دارد دیکته می‌شود و بچهها را مثل سرباز بارمی‌آورند. اگر از کلاس‌ها سر و صدای بچهها بلند بود و کسی هم دعوای‌شان نمی‌کرد، یعنی مشغول فعالیتهای لذت‌بخش هستند.
۶. کاش مدرسهای که انتخاب می‌کنید، معلمانش غیر از گچ و ماژیک از فیلم و نمایش و نقاشی و انواع کارهای دستی و کتاب و مجله غیردرسی و موسیقی هم برای یادگیری استفاده کنند.
۷. آدم حاضر است جانش را بدهد برای مدرسهای که فعالیت‌ها در بستر "گروه"ها باشد تا بچهها تک به تک با هم رقابت نکنند و در بزرگسالی هم بلد باشند با دیگران کار کنند.
۸. آزمایشگاه، کتابخانه و کارگاه را با دقت رصد کنید. نه که صرفا مجهز و بزرگ باشند؛ ببینید دارند خاک می‌خورند یا فعالند؟
۹. اگر بر دیوارها عکس و اسم همه بچهها بود، خوب است. اما اگر فقط رتبه‌های اول تا سوم را دیدید، هشدار می‌دهد که فضای مقایسه بچه‌هاست.
۱۰. تابلوهای افتخارات را تماشا کنید. اگر تمرکزشان بر آزمون‌های کمک‌آموزشی‌هاست یا قبولی کنکور (آن هم بدون ذکر رتبه و دانشگاه) از آنها بترسید؛ که بچهها را ابزار ترقی خود می‌دانند.
۱۱. معمولا افتخارات خاص هنری و ورزشیِ بچهها مال مدرسه نیست؛ مثلاً طلای مسابقات شنای کشوری یا رتبه اول تکنوازی استان. و حتی رتبه دورقمی کنکور. بخش زیادی از این موفقیت‌ها محصول برنامه‌ریزی خانواده‌هاست و کلاس‌های بیرون. کافی است مدرسه بهشان بها دهد و تشویق‌شان کند.
۱۲. از خانواده‌ها بپرسید تنبیه و تشویق‌ها چطوری است؟ اگر به بچهها «باج» میدهند که صدای پدر و مادر درنیاید، طرفشان نروید. اما اگر حمایتگرند و بچه را هم مسئولیت‌پذیر بارمی‌آورند، خوب است.
۱۳. از پدر و مادرها بپرسید آیا انجمن اولیا و مربیان‌شان تزیینی است یا وسط گود؟ اگر دومی بود یعنی بعداً که بچه شما آنجا درس بخواند و حرفی داشته باشید، خوب شنیده می‌شود.
۱۴. از مدیر بپرسید در این اطراف چه مدرسه‌های دیگری را پیشنهاد میکند؟ اگر بر اساس مشخصات بچه شما راهنمایی کرد، مدرسه‌اش را دودستی بچسبید. اگر جای دیگری را قابل ندانست یا کلا اهمیت نداد، شما هم به مدرسه‌اش اهمیت ندهید.
۱۵. اگر کسی گفت: «مدرسه، مدرسه است. مگر ما کجا درس خوانده‌ایم و بزرگ شده‌ایم؟» هرچند معلوم نیست روند رشد ایشان قابل دفاع باشد! اگر معنی‌اش این است که زمان سفر لازم نیست در هتلی لوکس اقامت کنیم، درست است. اما اگر منظور این است برویم وسط جنگلی خطرناک بخوابیم، خنده‌دار است!
۱۶. به نام مشهور مدرسه اکتفا نکنید. بعضی‌ها دارند نان سال‌های قبل‌شان را می‌خورند و برخی هم تبلیغ خوب کرده‌اند. شما با معیارهایی که در تربیت فرزندتان باارزش می‌دانید، پیش بروید.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan