✳️ ذهن استعاری

❇️ گاهی برای درک معنا و کاربرد پدیده ها آنها را با پدیده های دیگر مقایسه می کنیم؛ مثلاً، زمان را با سرمایه و کالا مقایسه می کنیم و می گوییم:  وقت را تلف کرد. / فرصت را از دست داد. / زمان را هدر داد و ...

یا تقابل و مذاکره را با بازی و قمار می سنجیم و می گوییم: کارت برنده نداری. / بازی را باختی. و ...

و یا اتومبیل را با بدن یک جاندار مقایسه می کنیم .

◀️ ذهن آدمی برای درکِ دنیای پیرامون خود، گاهی به صورت استعاری عمل می کند؛ به این معنی که میان یک پدیده با پدیدۀ دیگر رابطۀ شباهت ایجاد کرده ، تجربۀ جدید را با کمک تجارب پیشین خود می شناسد. بنابراین از ویژگی های یکی از آنها برای شناخت و توصیف دیگری  استفاده می کند؛ به عنوان مثال برای توصیف حالات آدمی آن را با سیستم الکترونیکی مقایسه می کنیم و عبارتی شبیه به عبارت زیر را می گوییم:

«فلانی با شنیدن این خبر هنگ کرده بود. بویژه آنکه صبح ها ویندوزش دیر بالا می آید، اما با توضیحات من کاملاً شارژ شد.»

همچنین وقتی می شنویم: «فلانی با مشکلات دست و پنجه نرم می کند.»، گوینده  میان زندگی و میدان جنگ رابطۀ شباهت برقرار کرده و «مشکلات» را حریف هایی تصور کرده است که باید با آنها مبارزه کرد.

در عبارت «فلانی رفیق نیمه راه است»، نیز زندگی به یک «سفر» تشبیه شده است که دارای مبدأ و مقصد است. همین تفکر را در در عبارت زیر می بینیم:

«زندگی من سراسر فراز و نشیب بود؛ نه تنها به مقصد نرسیدم، سر دوراهیِ بودن یا نبودن نگران مانده ام

◀️ قیصر امین پور شعر «سفرایستگاه» را  بر اساس همین تفکر استعاری سروده است:

قطار مي رود
تو مي روي
تمامِ ايستگاه مي رود
و من چقدر ساده ام
كه سالهاي سال
در انتظار تو
كنار اين قطارِ رفته ايستاده ام
و همچنان
به نرده هاي ايستگاهِ رفته
تكيه داده ام!

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تاملی  در واژه بریان
✳️ عبدالستار منصوری

«سراسر همه دشت بریان شدند
بر آن چهر خندانش گریان شدند»

☑️واژه گریان از دو تکواژ (گری + ان) ساخته شده و همانطور که می‌بینیم، گری بن مضارع از مصدر گریستن است و با پسوند ان صفت فاعلی پیوند خورده و تبدیل به یک صفت گردیده است.
در دستور دکتر انوری در تعریف صفت فاعلی آمده است:
☑️صفت فاعلی معنی فاعلیت دارد؛ یعنی بر انجام دهنده ی کار یا دارنده و پذیرنده حالت دلالت می کند و دارای اقسامی است:
یکی از اقسام این نوع صفت بر اساس الگوی فوق ساخته می شود و به حاصل آن (بن مضارع + ان) صفت حالیه می گویند و حالت فاعلی را می‌رساند. نظیر شتابان، خندان، دوان.

⁉️اکنون باید از خود پرسید آیا واژه ی بریان نیز طبق همین الگوست؟ یعنی (بری +ان) ؟ اگر چنین است آیا تکواژ پایه(= بری) در ساختمان واژه‌های دیگر به کار رفته است و مصدر آن چیست؟

☑️با مراجعه به فرهنگ لغت‌ها و برخی شروح معتبر با واژه‌هایی از قبیل برشتن، بریزن، بریجن، بریزاننده، بریز و ...به شرح زیر  برمی‌خوریم:

□برشتن[ ب ِ رِ ت َ ] (مص ) برشته کردن. بریان نمودن .(آنندراج ). بریان کردن چنانکه نان را از تیز کردن آتش یا دیر بیرون کردن از تنور :
بهل تا باشد این آتش فروزان
کبابی را که ببرشتی مسوزان .
فخرالدین اسعد (ویس و رامین).

□بریزن[ ب َ زَ ] (اِ) بریجن. تنور کماج پزی. (برهان ) (آنندراج ). و رجوع به بریجن شود.

□بریجن[ ب َ ج َ ] (اِ) تنوری که در آن کماج و نان سنگک پزند و به عربی فُرن گویند. (از برهان ) (آنندراج ). و رجوع به برزن و بریزن شود.|| تابه ای که از گل سازند و بر زبر آن نان پزند. (از آنندراج ). بَریزَن . برزن .

□بریزاننده[ ب ِ ن َن ْ دَ / دِ ] (نف ) (از ماده ٔ ریز و بریزه ) ریزاننده : مفتّت ؛ بریزاننده ٔحصاة. (یادداشت دهخدا). و رجوع به بریزانیدن شود.

☑️مطابق فرهنگهای ریشه شناسی، (برشتن) در شاخه زبان های هند و اروپایی از جمله پهلوی و کردی و ... به کار رفته است. این واژه در پهلوی به دو صورت ( BARSTAN , BHURAJANTA) و در کردی به صورت (BIRASHTIN) آمده است.

☑️آقای دکتر کزازی نیز در شرح نامه باستان در ذیل این واژه معتقد است که این واژه در اوستایی برئز braiz بوده و در ریخت بریز که بن اکنون(= بن مضارع) از مصدر برشتن است، در پارسی بر جای مانده و نمونه آن در ترکیبی مثل نخودبریز به معنی بریزنده(=برشته کننده) نخود وجود دارد.

👌بنابراین با تعمق در ریشه این واژه مسلم است که بریان نیز همچون واژه گریان همان ساخت صفت فاعلی(= صفت حالیه) را داشته باشد؛ منتها  در واژه‌های بریژن، بریجن با گذر زمان ضمن اعمال فرایند واجی کم کم  واجهای ج و ژ تخفیف یافته و به صورت بریان درآمده باشد.

👌از حیث معنا شناسی نیز درست است که در فرهنگها  به صورت صفت مفعولی آن را معنا کرده اند و بریان را معادل کباب شده و پخته دانسته‌اند، اما باید گفت  طبق تعریف صفت فاعلی ، واژه بریان، دارنده یا پذیرنده حالت برشتگی است و بر این اساس معنای صفت فاعلی خود را نیز دارد؛ هرچند که در فرهنگهای لغت آن را به صورت صفت مفعولی معنا کرده باشند.

در هر حال چه ان را در معنی مفعولی  و یا در معنی فاعلی به کار بببریم، با توجه به ریشه این واژه، ان در هر دو نشانه صوری صفت فاعلی است.

👌حال با توجه به مواد بالا به بحث قافیه در این دو واژه برمی گردیم:
✅از آن جایی که مطابق قواعد قافیه در صورتی پسوند یا پیشوند واژه قافیه محسوب می شود که تکرار نشوند، باید گفت در این دو واژه(بریان ، گریان) یان جزو حروف الحاقی است و حروف اصلی قافیه  ( ِ ر ) و مطابق با قاعده دو است.
با این پیش فرض گویی واژه بریان (بری+ان) را مشتق تلقی کرده ایم، حال اگر بخواهیم این فرضیه را بپذیریم باید بتوانیم تکواژ پایه را امروزه در ساخت های مشابه برای واژه سازی به کار بگیریم، با یک بررسی ساده متوجه خواهیم شد که اولاً بن مضارع آن بریز بوده و در ساخت بریان این بن قابل مشاهده نیست و مهمتر از همه از این تکواژ در ساخت های دیگر امروزه استفاده نمی شود.

✍بنابراین بنده بر این باورم که بر خلاف پیشینه تاریخی واژه بریان، مطابق دستور ساختاری امروز ، واژه ای ساده است به گونه ای که وند ان با واژه پایه پیوند خورده و با این تحلیل قافیه بیت بالا چنین است:
واژه های قافیه: بریان، گریان
حروف اصلی قافیه: ان
حرف روی: ن
قاعده ۲

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ادامه دارد... .

👇👇👇👇

تاملی  در واژه بریان
✳️ عبدالستار منصوری

▫️تکمله:

🔸امیر پازواری متخلص به امیر شاعر معاصر شاه عباس صفوی است که اشعارش همگی به زبان طبری یا لهجهٔ مازندرانی سروده شده است. وی  زادهٔ منطقهٔ پازوار در حومهٔ بابل مازندران امروزی است. در بیتی چنین آورده است:
اگر که آتشِ جا، مه گُوشْتْ وُریجِنْ،
آنون که یاری کِنّنِهْ، دور وریجن

اگر با آتش گوشت تن مرا بریان کنند، آنان که با من یاری می‌کردند از دور آتش فرار می‌کنند.(وریجن در زبان طبری معادل همان کلمه بریان است.)

🔸در زبان کردی، "برژانن" (berjanan) (= برشانن) به معنای "برشته کردن" یا "سرخ کردن" است. این فعل از ریشه "برژان" (berjan) گرفته شده که به معنی "برشته" یا "سرخ شده" است. از این فعل برای توصیف فرآیند پخت غذاهایی مانند گوشت، نان، یا شیرینی استفاده می‌شود که با حرارت مستقیم و بدون آب پخته می‌شوند.
به عنوان مثال، کلمه "بژی" (bêjî یا bêjî) که یک نوع شیرینی کردی است، از مصدر "برژانن" گرفته شده و به معنای "برشته شده" است.
🔸در زبان پهله ای این واژه به صورت بریژه در ترکیبی ئه‌فتاو بریژه که‌ر (= آفتاب سوزان و داغ) یا به صورت فعل وُرشِسِم(vorshesem) یعنی سوختم در هر شش شخص صرف می شود.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نوشتار دیجیتالی

❇️ فناوری و اینترنت عصر جدیدی را آفریده و جهانی مجازی را ایجاد کرده است.
یکی از تغییرات عمده در این عصر، کاربرد نوشتار دیجیتالی به جای نوشتار دستی است.

◀️ مزایای نوشتار دیجیتالی و تایپی

نوشتار دیجیتالی و تایپی مزایایی دارد از قبیل:

✅ نسبت به نوشتار دستی ساده تر است؛ به قلم و کاغذ و میز تحریر نیازی ندارد؛ مایۀ آن یک گوشی و یا یک تبلت است.

✅ دغدغه ای برای خوش خطی و یا بدخطی نویسنده وجود ندارد. انتخاب فونت های متنوع با قلم ها و سایزهای متعدد در دسترس می باشد.

✅ کافی است که کاربر دگمه های روی گوشی را بشناسد تا بتواند به راحتی متنی را بنویسد.

✅ امکاناتی از قبیل کپی- پیست، جابجایی بخش های متن را آسان می کند.

✅ استفاده از جلوه های ویژه به نوشته جذابیت بیشتری می دهد

✅ وجود شکلک ها و علامت ها کار نوشتن را برای کاربر مختصر و آسان می کند
و...

◀️ معایب نوشتار دیجیتالی و تایپی

اما نوشتار دیجیتالی با همۀ محاسنش معایبی دارد که قابل اغماض نیست و شاید زیانهای آن به ویژه برای نسل جدید، جبران ناپذیر باشد. براساس پژوهش هایی متعدد، در این نوع نوشتار:

🚫 تنها سیستم بینایی فعال است و کاربر با لمس حروف مطلب را می نویسد حال آنکه نوشتار دستی به حرکات ظریف دست برای ترسیم حروف نیاز دارد، بنابراین علاوه بر سیستم بینایی، سیستم حرکتی نیز فعال می شود و با رسم حروف بر روی کاغذ، مهارت حرکتی فرد تقویت می شود و  میان دو سیستم بینایی و حرکتی هماهنگی ایجاد می شود. حال آنکه در تایپ کردن، حرکات تنها به فشردن یا لمس کلیدها محدود می شود

🚫 همچنین نوشتار دیجیتالی می تواند، باعث تضعیف مهارت املا شود، چون املای کلمات با تمرکز و تمرین در نوشتن آنها تقویت می شود و در نوشتار دیجیتالی تمرکز و تمرین در کمترین حد خود است. به همین خاطر این روزها شاهد متنهایی هستیم با غلطهای املایی چشمگیر.

🚫 تضعیف مهارت نوشتن بالتبع کاهش مهارت خواندن و درک مطلب را نیز به همراه دارد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

درود
وقت شما به نیکی
یک سوال داشتم
اگر بخواهیم برای آموزش تقطیع بیت زیر را از جناب مولانا مثال بزنیم
بشنو از نی چون حکایت می کند
از جدایی ها شکایت می کند
باید بشنو را به چه صورت تلفظ کرد و نوشت؟
بش نُ از اشتباه هست؟
یا حتما باید به صورت
بش نُ وز
بگیم؟

✳️ سلام
وقت بخیر و شادی

بشنو از نی چون حکایت می کند :
در اینجا چون قبل از همزه صامت "و" است، حذف همزه دارد :
بش/ن/وز/ نی فاعلاتن...

در اشعار همه شاعران بزرگ در تقطیع واژه "شنو"، هجای آخر (مصوت مرکب است) بلند حساب کرده اند. چه در اول، وسط و یا آخر مصراع قرار گرفته باشد.
و بارها در اخر بیت به عنوان قافیه آمده. در صورتی که اگر مصوت بود باید قافیه را غلط بدانیم.
اینگونه هجاها مصوت مرکب هستند و طبق هیچ اختیاری نمی توان هجای کوتاه محسوب کرد.
چند نمونه از حافظ:

دولتی را که نباشد غم از آسیب زوال
بی تکلف بشنو دولت درویشان است
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
🌹
گوشوار زر و لعل ار چه گران دارد گوش
دور خوبی گذران است نصیحت بشنو
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
🌹
سخنی بی غرض از بنده مخلص بشنو
ای که منظور بزرگان حقیقت بینی
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
🌹🌹
بیفشان جرعه ای بر خاک و حال اهل دل بشنو
که از جمشید و کیخسرو فراوان داستان دارد
مفاعیلن ۴
(کیخسرو : هجای "رو" بلند است چون صامت است).
🌹

❇️ پاسخ از : استاد محمود انصاری از گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

مخزن کتاب های pdf ادبی

مخزنی برای نسخه های الکترونیکی کتب ادبی

@pdf_kotob_e_adabi

=======================

ابر گروه مجمع دبیران ادبیات دوره متوسطه اول

گروهی به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوره اول

@majmaedabiraneadabiatdoreaval

====================

ابر گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم

دبیران محترم ، این گروه به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوم تشکیل گردید . این گروه مختص دبیران عزیز می باشد.

@dabiraneadbiatemotevasetedovom

🏴🏴🏴 واقعه جانگداز کربلا تمام شد اماحکایت اسرا و اسارت حضرت زینب (س)و مخدرات کاروان عاشورایی همچنان ادامه دارد.
ما همچنان تا اربعین امام حسین(ع)  عزاداریم و رخت و لباس عزابه تن داریم... .

مواسات با اهل بیت برای تسکین قلب داغدیده خانم زینب کبری(سلام الله علیها)پیام آورِ کربلا به بشریت.

برای تسکین قلب امام زمان مهدی موعود( عج الله تعالی فرجه الشریف)عزاداریم 🏴🏴🏴

✳️ در گذشته اگر شخص یا چیزی انجام دهنده کار و عملی باشند به آن شخص و چیز نهاد یا فاعل می گفتند.
علی می نویسد. علی نهاد است.
مسندالیه هم زیر مجموعه نهاد است با این تفاوت در اینجا چون مستقیما انجام دهنده کار و عملی نیست بلکه عمل و صفتی را به آن نسبت داده اند به آن مسندالیه می گویند.
علی موفق است. علی : مستدالیه

اما چرا در دستور جدید هم به نهاد و هم به مسندالیه کلا نهاد اطلاق می گردد؟

❇️ در علم معانی به هر گونه اسنادی چه فعلی چه صفتی و... مسند می گویند و کسی یا چیزی که مسند به آن اسناد و نسبت داده می شود، مسندالیه نامیده می شود.

حال برخی از دستورنویسان فارسی، همین شیوه را از عربی تقلید کرده اند و اجزای اصلی جمله ها حتی دو جزء اصلی جملات فعلیه را به مسندالیه و مسند تقسیم کرده اند مثلا:
علی آمد.
علی شاد شد.
علی کشته شد.

که علی مسندالیه است و آمد، شاد شد، کشته شد مسند آن است.

کم کم معادل سازی فارسی برای این دو اصطلاح کردند و به جای مسندالیه، نهاد را قرار دادند و به جای مسند (خبر در زبان عربی)، اصطلاح گزاره را برگزیدند.

دلیل نامگذاری نهاد این بود که هسته مرکزی و محور اصلی جمله، نهاد است زیرا اگر نهاد (اساس و محور جمله) نباشد وجود گزاره غیرممکن است.
گزاره هم که خبری است که درباره نهاد داده می شود.

سپس عده ای از دستور نویسان با توجه به اجزای گزاره که اگر فعل اسنادی داشت مسند و مسندالیه را برگزیدند و اگر فعلیتی در کار بود، نهاد جمله را فاعل نامگذاری کردند.
پس در یک نامگذاری کلی اشکالی ندارد، نهاد و گزاره را مسندالیه و مسند بدانیم.

❇️ استاد اسحاقخانی از گروه دبیزان ادبیات کشور

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ در جملات مرکبی که شبه‌جمله، جمله‌ی پایه است... تأویل آنها چگونه می‌شود؟

-ای کاش عظمت در نگاه تو باشد.
-ای کاش که هر روز شما را می‌دیدم.

✳️ چون شبه‌جمله‌ها  و اصوات، در زبان، کارکرد معنایی جمله را دارند و به اصطلاح قدما " یحسن السکوت " هستند اما در لفظ، فعلی ندارند، شبه‌جمله( شبیه جمله درکارکرد) نامیده شده‌اند. به عبارتی روشن‌تر در قواعد زبان اصل را بر این گذاشته‌اند که برای آن که جمله‌ای معنادار باشد، مقوِم و شکل‌دهنده‌ی اصلی‌اش فعل است. یعنی جمله با داشتن فعل، جمله محسوب می‌شود. حال وقتی می‌گوییم: " آهای، هیس، ای دادوبیداد و...  "، جمله‌ای داریم معنادار، اما خالی از مقوم معنایی. یعنی خالی از فعل.
حالا مشکل چیست؟ اگر " ای کاش " شبه‌جمله است، پس جمله محسوب می‌شود. چرا می‌گوییم " شبه‌جمله " ؟ چون مقوم اصلی را ندارد، یعنی فعل ندارد، شبیه جمله است نه خود جمله.
این مشکل را با چه حل می‌کنیم؟ با در نظر گرفتن فعلی محذوف به قرینه‌ی معنایی.
اکنون مسئله‌ی دیگری پیش می‌آید؛ نقش دستوری شبه‌جمله‌ها و اصوات.
موضوع این است که در بسیاری از حذف‌های معنایی، عنصر محذوف متفق عنه نیست. یعنی همه‌ی کاربران زبان عنصر واحدی را محذوف نمی‌دانند. مثال: وقتی روی دارو می‌نویسند " روزی سه عدد " محذوف چیست؟
خورده شود؟ بخورید؟ مصرف شود؟
هرکسی چیزی می‌گوید. و به تناسب با محذوف، نقش دستوری " سه عدد " فرق می‌کند.
با این مقدمه ی نسبتا طولانی، از آنجا که " کاش " به تنهایی شبه‌جمله‌ است و " فعل " محذوف آن مورد توافق همه نیست، نمی‌توان به راحتی تعیین کرد که جمله‌ی وابسته نقش دستوری‌اش چه می‌شود. چون ممکن است هرکسی محذوفی را در نظر گیرد:
کاش [چنان باشد] که عظمت در نگاه تو باشد
کاش [آرزو کنی] که عظمت در نگاه تو باشد
کاش [ بپذیری ] که عظمت در نگاه تو باشد

❇️ مرتضاانصار از : گروه ادبیات تخصصی ادبیات استان گلستان

✳️ با توجه به اینکه شبه جمله‌ها و مخصوصاً اصوات در جایگاه یک جمله به کار می‌روند برای تاویل لازم است جمله اصلی را در نظر بگیریم لذا بسته به جمله‌ای که در نظر می‌گیرید تاویل را انجام دهید و تاویل آن دقیقاً مانند تاویل جمله‌های پیرو دیگر انجام می‌شود.
هان = آگاه باش
دریغا = متاسفم
زنهار = آگاه باش، بپرهیز
آی کاش = آرزو می‌کنم

-ای کاش عظمت در نگاه تو باشد.
بودن عظمت در نگاه تو را آرزو می‌کنم

-ای کاش که هر روز شما را می‌دیدم.
دیدن شما را آرزو می‌کنم.
اگر شبه جمله را به صورت دیگری به جمله تبدیل کنید تاویل متفاوت خواهد شد.

❇️ استاد دکتر صادقلو از مولفین کتب درسی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

🔸بچه‌ام را کدام مدرسه بنویسم؟

۱. هیچ مدرسه‌ای پیدا نمی‌کنید که همه‌ آرزوهای شما را برآورده کند. چون به تدریج نگرش شما به تربیت فرزندتان عوض خواهد شد. مدرسه‌ها را آدم‌ها اداره می‌کنند و آدم‌ها هم در معرض نوسانات فکری، مالی، جسمی و روانی‌اند.

۲. بروید بچه‌های مدرسه‌‌ای را که کاندیدای شماست، پس از تعطیلی نگاه کنید. ببینید از قفس آزاد شده‌اند یا از سفر باز می‌گردند؟

۳. از مسئولان مدرسه اجازه بخواهید داخلش را زمانی که دایر است، ببینید. به زنگ تفریح‌ و کلاس‌ها توجه کنید. اگر با دلایل غیرمنطقی چنین اجازه‌ای ندادند، یک جای کار می‌لنگد.

۴. اگر در راهروها راه رفتید و دیدید چند بچه بیرون کلاس اخراج شده‌اند و کسی بهشان رسیدگی نمی‌کند، این مدرسه روی هواست.

۵. اگر جیکی از کلاس‌ها درنمی‌آمد و فقط صدای معلم‌ها بود، یعنی فاجعه! همه چیز دارد دیکته می‌شود و بچه‌‌ها را مثل سرباز بارمی‌آورند. اگر از کلاس‌ها سر و صدای بچه‌ها بلند بود و کسی هم دعوای‌شان نمی‌کرد، یعنی مشغول فعالیتهای لذت‌بخش هستند.

۶. کاش مدرسه‌ای که انتخاب می‌کنید، معلمانش غیر از گچ و ماژیک از فیلم و نمایش و نقاشی و انواع کارهای دستی و کتاب و مجله غیردرسی و موسیقی هم برای یادگیری استفاده کنند.

۷. آدم حاضر است جانش را بدهد برای مدرسه‌ای که فعالیت‌ها در بستر "گروه‌"ها باشد تا بچه‌ها تک به تک با هم رقابت نکنند و در بزرگسالی هم بلد باشند با دیگران کار کنند.

۸. آزمایشگاه، کتابخانه و کارگاه را با دقت رصد کنید. نه که صرفا مجهز و بزرگ باشند؛ ببینید دارند خاک می‌خورند یا فعالند؟

۹. اگر بر دیوارها عکس و اسم همه بچه‌ها بود، خوب است. اما اگر فقط رتبه‌های اول تا سوم را دیدید، هشدار می‌دهد که فضای مقایسه‌ بچه‌هاست.

۱۰. تابلوهای افتخارات را تماشا کنید. اگر تمرکزشان بر آزمون‌های کمک‌آموزشی‌هاست یا قبولی کنکور (آن هم بدون ذکر رتبه و دانشگاه‌) از آنها بترسید؛ که بچه‌ها را ابزار ترقی خود می‌دانند.

۱۱. معمولا افتخارات خاص هنری و ورزشیِ بچه‌ها مال مدرسه نیست؛ مثلاً طلای مسابقات شنای کشوری یا رتبه اول تکنوازی استان. و حتی رتبه دورقمی کنکور. بخش زیادی از این موفقیت‌ها محصول برنامه‌ریزی خانواده‌هاست و کلاس‌های بیرون. کافی است مدرسه بهشان بها دهد و تشویق‌شان کند.

۱۲. از خانواده‌ها بپرسید تنبیه و تشویق‌ها چطوری است؟ اگر به بچه‌ها «باج» می‌دهند که صدای پدر و مادر درنیاید، طرفشان نروید. اما اگر حمایتگرند و بچه را هم مسئولیت‌پذیر بارمی‌آورند، خوب است.

۱۳. از پدر و مادرها بپرسید آیا انجمن اولیا و مربیان‌شان تزیینی است یا وسط گود؟ اگر دومی بود یعنی بعداً که بچه شما آنجا درس بخواند و حرفی داشته باشید، خوب شنیده می‌شود.

۱۴. از مدیر بپرسید در این اطراف چه مدرسه‌های دیگری را پیشنهاد می‌کند؟ اگر بر اساس مشخصات بچه شما راهنمایی کرد، مدرسه‌اش را دودستی بچسبید. اگر جای دیگری را قابل ندانست یا کلا اهمیت نداد، شما هم به مدرسه‌اش اهمیت ندهید.

۱۵. اگر کسی گفت: «مدرسه، مدرسه است. مگر ما کجا درس خوانده‌ایم و بزرگ شده‌ایم؟» هرچند معلوم نیست روند رشد ایشان قابل دفاع باشد! اگر معنی‌اش این است که زمان سفر لازم نیست در هتلی لوکس اقامت کنیم، درست است. اما اگر منظور این است برویم وسط جنگلی خطرناک بخوابیم، خنده‌دار است!

۱۶. به نام مشهور مدرسه اکتفا نکنید. بعضی‌ها دارند نان سال‌های قبل‌شان را می‌خورند و برخی هم تبلیغ خوب کرده‌اند. شما با  معیارهایی که در تربیت فرزندتان باارزش می‌دانید، پیش بروید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

❇️ما مدرسه را ساختیم تا «زندگی کردن» را یاد بدهد، اما ندانسته، تبدیلش کردیم به «میدان رقابت»
✍محمد راعی  : معلم

نکته ظریف 👈(" تنوع مدارس " نشانه ی پیشرفت نظام آموزشی و یا سقوط آزاد برای " بازتولید نابرابری " و نابودی " احساس تعلق مشترک " ؟)

🔷زمانی نه‌چندان دور، در محله‌های قدیمی، همه بچه‌ها به یک مدرسه می‌رفتند. کنار هم، با تفاوت‌هایی که داشتند، رشد می‌کردند. مدرسه، صرفاً یک نهاد آموزشی نبود؛ جایی بود برای تجربه همزیستی، درک تفاوت‌ها، و آموختن زندگی. اما امروز، مدرسه دیگر فقط « یک » مدرسه نیست.

👈ما حالا با انواع و اقسام مدارس مواجهیم:

نمونه‌ دولتی، تیزهوشان، هیئت امنایی، غیرانتفاعی، شاهد، و... در نگاه اول، این تنوع می‌تواند نشانه‌ای از پیشرفت باشد — انتخاب بیشتر، تخصص‌گرایی بیشتر، تنوع مسیرهای یادگیری. اما اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، این تکه‌ تکه شدن نظام آموزشی، بازتابی از یک مسئله عمیق‌تر در جامعه ماست.

🔷 وقتی کودکی وارد مدرسه‌ای می‌شود که «برچسب خاص» دارد، این برچسب به‌ تدریج در ذهنش حک می‌شود. کودک مدرسه تیزهوشان ممکن است دچار ترس از شکست، اضطراب دائم برای حفظ جایگاه و فشار روانی شود.

🔷کودک مدرسه عادی ممکن است به‌ مرور احساس بی‌ارزشی و «کم‌بودن» پیدا کند، نه به‌خاطر واقعیت، بلکه به‌خاطر روایت غالبی که در جامعه وجود دارد. کودک مدرسه غیرانتفاعی ممکن است در حصاری از رفاهِ تصنعی، از تجربه تنوع انسانی در جامعه محروم بماند.

👈در همه این حالات، چیزی از بین می‌رود:

احساس تعلق مشترک. بچه‌ها یاد نمی‌گیرند که با هم باشند، که تفاوت را درک کنند، که پل بزنند بین تجربه‌های زیسته‌شان.

🔷 پس از دهه شصت و اوایل دهه هفتاد، که کشور درگیر بازسازی بعد از جنگ و رشد جمعیت بود، نظام آموزشی ما تلاش کرد همزمان دو کار کند: پاسخ به نیازهای جدید جامعه (مثل استعدادهای خاص، عدالت آموزشی) و مدیریت کمبود منابع با واگذاری بخشی از آموزش به مردم و نهادهای دیگر. نتیجه، خلق مدل‌های متنوعی از مدرسه بود. اما این تنوع به‌جای اینکه بهبود کیفیت کلی را هدف بگیرد، به‌مرور به مسابقه‌ای پنهان و فرساینده تبدیل شد. مسابقه‌ای میان مدارس برای جذب دانش‌آموز بهتر، والدین برای پیدا کردن مدرسه بهتر، و کودکان برای «بهتر بودن».

👈 اگر هدف آموزش، ساختن جامعه‌ای عادلانه و انسانی باشد، ما باید فقط یک مدل مدرسه عمومی و باکیفیت برای همه داشته باشیم. مدرسه‌ای که همه بچه‌ها را با همه تفاوت‌هایشان، در کنار هم رشد دهد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

💢 شغل‌های پردرآمد ۵ سال آینده / بازار کار آینده

🔹گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهند که در سال ۲۰۲۵، نه‌تنها درآمد برخی مشاغل سر به فلک می‌کشد، بلکه برخی از آن‌ها به مشاغل «طلایی» قرن جدید تبدیل خواهند شد.

متخصص هوش مصنوعی
🔹هوش مصنوعی تقریباً در تمام صنایع نفوذ کرده است؛ از پزشکی گرفته تا کشاورزی و خودروسازی. متخصصان این حوزه جزو پردرآمدترین افراد جهان هستند.

کارشناس نرم‌افزار و برنامه‌نویسی
🔹شغلی که در طی زمان نه تنها جایگاهش را از دست نداده، بلکه تقاضا برای آن بیشتر هم شده است. توسعه‌دهندگان وب، اپلیکیشن‌های موبایل، کدنویس‌ها و حتی بازی‌سازها، در سراسر دنیا درآمدهای بالا دارند.

متخصص امنیت سایبری
🔹با گسترش حملات سایبری، نیاز به افراد متخصص در حوزه امنیت دیجیتال به‌ شدت افزایش یافته. این شغل نه‌تنها درآمد بالایی دارد، بلکه جایگاه امنیتی و استراتژیک هم پیدا کرده است.

تحلیلگر داده و متخصص دیتا
🔹امروزه تصمیم‌های بزرگ دنیا بر اساس تحلیل داده گرفته می‌شود. شرکت‌هایی که بتوانند داده را بشناسند، پردازش کنند و تفسیر دقیق بدهند، در رقابت‌ها جلو می‌افتند.

تولیدکنندگان محتوای دیجیتال و سناریونویس‌های شبکه‌های اجتماعی
🔹این شغل‌ها در نگاه اول ساده به نظر می‌رسند اما درآمدهای بالایی دارند. برندهای بزرگ حاضرند برای یک استراتژی درست محتوایی یا مدیریت حرفه‌ای شبکه‌های اجتماعی، میلیون‌ها تومان هزینه کنند.

متخصص سلامت روان و مربیان توسعه فردی
🔹با افزایش فشارهای زندگی مدرن، توجه به سلامت روان یک اولویت جهانی شده. دیگر کسی مثل گذشته در برابر مراجعه به روان‌درمانگران جبهه نمی‌گیرد.

کارشناسان محیط‌زیست و انرژی
🔹با تغییرات اقلیمی و بحران انرژی، متخصصان حوزه انرژی خورشیدی، بادی و پاک، در کشورهای مختلف تقاضای بالا دارند.

🔴 سالهای پیش‌رو، سال مهارت‌های ترکیبی است؛ تکنولوژی، تحلیل، خلاقیت و ارتباطات انسانی.
اما یک نکته کلیدی را نباید فراموش کرد: پولِ آینده، به کسی می‌رسد که امروز یادگیری را جدی بگیرد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

💢  هر درجه افزایش دما در کلاس، توجه میلیون‌ها دانش‌آموز را کاهش می‌دهد

▫️بر اساس پژوهشی که در مجله PLOS Climate چاپ شده است؛ گرمای کلاس درس تمرکز دانش‌آموزان را دشوارتر می کند. تحقیقات گروه‌های جهانی رصدکننده دمای کلاس‌های درس نشان می‌دهند که هر درجه افزایش دما، توجه میلیون‌ها دانش‌آموز در سراسر جهان را کاهش می‌دهد.

✅ اثر گرما بر عملکرد تحصیلی:
▫️ افزایش دما باعث افت عملکرد دانش‌آموزان می‌شود و قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما توانایی‌های شناختی آنان را مختل می‌کند. این مسئله به ویژه در دروس پیچیده مانند ریاضیات محسوس است.
▫️ این کاهش توجه مشکل لحظه‌ای نیست و می‌تواند در طولانی‌مدت بر سودآوری، نوآوری و تحرک اجتماعی آینده اثر بگذارد.

✅یافته‌های تحقیق:
▫️ بررسی سیستماتیک سوابق ۱۴.۵ میلیون دانش‌آموز از ۶۱ کشور نشان می‌دهد که آسیب ناشی از گرما با هر سال تحصیلی گرم، بدتر خواهد شد.
▫️ افزایش دما بدن را مجبور می‌کند تا خون را برای خنک شدن به سمت پوست هدایت کند و مغز از جریان غنی اکسیژن محروم می‌شود. زمان واکنش و سرعت تصمیم‌گیری کاهش می‌یابد.
▫️ افت نمرات ابتدا در ریاضی دیده می‌شود و تمرینات ساده خواندن نسبتاً مقاومت بیشتری دارند.
▫️ کودکان بیش از بزرگسالان تحت تأثیر گرما قرار می‌گیرند، زیرا تنظیم دمای بدن آنان هنوز کامل نیست و کمتر عرق می‌کنند.

✅آمارهای مهم این پژوهش:
▫️ تحلیل داده‌های ۱۰ میلیون شرکت‌کننده نشان داد که یک درجه فارنهایت افزایش دما در یک سال تحصیلی، یادگیری سالانه را ۱ درصد کاهش می‌دهد.
▫️ در یک تحقیق بین‌کشوری، هر روز مدرسه‌ای با گرمای بالای ۸۰ درجه فارنهایت، نمرات ریاضی را ۰.۱۸ درصد کاهش می‌دهد.
▫️ دانش‌آموزان برزیلی به دلایل آب‌وهوایی حدود ۶ درصد کمتر از همسالان کره‌ای ریاضی یاد می‌گیرند.
▫️ پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تغییرات اقلیمی کنترل‌نشده تا سال ۲۰۵۰ می‌تواند دستاوردهای ابتدایی را حدود ۱۰ درصد کاهش دهد.

✅نابرابری آموزشی:
▫️ کلاس‌های درس گرم تجربه یکسانی برای همه دانش‌آموزان ندارد. دانش‌آموزان کم‌درآمد در مناطقی بدون سیستم خنک‌کننده، تقریباً سه برابر همکلاسی‌های ثروتمندتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

✅راهکارهای کاهش اثرات گرما:
▫️ تهویه مطبوع کلاس، تقریباً ۷۳ درصد از اثرات منفی گرما را کاهش می‌دهد.
▫️ استفاده از پنکه‌های سقفی، پرده‌های بازتابنده و برنامه‌های زمانی متناوب می‌تواند راه‌حل‌های عملی ارائه کند.
▫️ طراحی مدارس شامل سقف‌های رنگ روشن، سایبان‌های عمیق و درختکاری به کاهش دما کمک می‌کند.
▫️ محوطه‌های سبز، پیاده‌روهای مناسب و بام‌باغ‌ها علاوه بر خنک کردن، هزینه‌های تهویه مطبوع را کاهش می‌دهند.

✅ پیام به سیاست‌گذاران:
▫️ دمای مناسب کلاس باید بخشی از زیرساخت‌های اساسی یادگیری باشد.
▫️ دولت‌ها باید بودجه مقاوم‌سازی کاهش گرما را اختصاص دهند و اولویت بر مدارس کم‌منابع و مناطق فقیر باشد.
▫️ پروتکل‌های اضطراری مانند تغییر زمان امتحانات، انتقال به کلاس‌های خنک‌تر و تأمین آب کافی باید در برنامه‌ها گنجانده شوند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نسل جدید به دلایل زیر اشعار رپ (مثل تتلو) را بهتر به خاطر می‌سپارد اما با اشعار کلاسیک کمتر ارتباط برقرار می‌کند:

1. دسترسی و قرارگیری: آنها به طور مداوم در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در معرض این نوع موسیقی هستند، در حالی که اشعار کلاسیک معمولاً فقط در محیط مدرسه و به صورت محدود ارائه می‌شوند.

2. زبان ساده و relatable: زبان رپ، محاوره‌ای و امروزی است و دربارهٔ دغدغه‌های روز جوانان (عشق، اعتراض، مشکلات) صحبت می‌کند. اما زبان سعدی و حافظ کهن و پر از استعاره است و درک آن نیاز به پیش‌زمینه دارد.

3. قدرت موسیقی و ریتم: مغز، اطلاعات همراه با ریتم و موسیقی را راحت‌تر حفظ می‌کند. ریتم رپ یک ابزار قوی کمک حافظه است.

4. هویت و اعتراض: رپ برای بسیاری از جوانان به عنوان "صدای نسل" و نوعی اعتراض علیه هنجارهای قدیمی شناخته می‌شود، در حالی که اشعار کلاسیک از نظر آنها نماد "سنت" و "اجبار آموزشی" است.

5. شیوهٔ آموزش قدیمی: در مدارس، اشعار کلاسیک اغلب به صورت خشک و برای پاس کردن امتحان تدریس می‌شوند، نه برای لذت بردن از زیبایی آنها، که این امر باعث ایجاد دلزدگی می‌شود.

❇️ نکته کلیدی: این مسئله به معنای بی‌علاقگی ذاتی نسل جدید نیست، بلکه مشکل اصلی در چگونگی ارائه ادبیات کلاسیک است. وقتی همین اشعار با بسته‌بندی مدرن (مثلاً در قالب موسیقی پاپ یا محتوای خلاقانه در شبکه‌های اجتماعی) ارائه شوند، با استقبال آنها مواجه می‌شوند و ...

❇️ عباس قنبری از گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

👇👇👇👇

✳️ بدون شرح

❇️ نسل جدید به دلایل زیر اشعار رپ (مثل تتلو) را بهتر به خاطر می‌سپارد اما با اشعار کلاسیک کمتر ارتباط برقرار می‌کند

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

پاره‌ای از شگردهای ساختاری کاریکلماتور (۱)

کاریکلماتورها، جملات و عبارات  کوتاه ادبی، طنزآمیز، فکورانه و شاعرانه‌ای هستند در نهایت ظرافت و ایجاز، و بهره‌مند از شگردهای خاص هنری که منجر به خلق معانی و مضامین تازه و شگفت می‌شوند. و به یک‌معنا، کشف آنات شگفت به کمک کلمات. پرویز شاپور (۱۳۷۸ - ۱۳۰۲) برجسته‌ترین چهره‌ی این ژانر ادبی در عصر ماست. ( نمونه‌های ارائه شده تماما از پرویز شاپور است‌. )
شاخص‌ترین شگردهای ساختاری کاریکلماتور عبارتند از:

۱.تشبیهات و اِسنادهای غریب، شگفت و شاعرانه:

مُرکّب، کنسرو شب است.
خداحافظی اسکلت سلام است.
ستاره، چراغ خواب فرشته است.
شنبه، درِ ورودی هفته است.
قلب، سخنگوی زندگی است.
نقطه‌چین، خط الکن.
بیضی، دایره‌ی مست.
ناف، مُهر استاندارد شکم.

۲. آمیزه‌ی  تشخیص، تناسب و باریک خیالی

کارآگاه دقیق، حتی دود سیگارش را هم تعقیب می‌کند.
دریا رودخانه را مثل شال به گردنش پیچید.
شب زنی است که صورت ماهش را از چادر سیاه بیرون گذاشته است.
خورشید فتیله‌اش را پایین کشیده بود و در دل شب راه‌پیمایی می‌کرد.
لحظات آنقدر تند می‌گذشت که ساعتم به نفس نفس افتاده بود.
غم، کلکسیون خنده‌هایم را به سرقت برد.
آب‌تنیِ ماهی یک‌عمر طول می‌کشد.

۳ آمیزه‌ی طنزآمیز  باریک‌خیالی و تداعی معانی
هندوانه‌ای که از دستم به زمین افتاد بر اثر خونریزی مغزی درگذشت.
دنیا به تعداد ساکنین کره‌ی خاکی درِ ورودی دارد.
بلبلِ مرتاض، روی گلِ خاردار می‌نشیند.

۴. پیوند تداعی معانی و بازی با کلمات

روزها سرفه می‌کنم شب‌ها سیاه‌سرفه.
همه مردم سرِ "چوب رخت" کلاه می‌گذارند. ‌
روی قبرم "سنگ تمام" گذاشتم.
روی‌هم‌رفته زن و شوهر مهربانی هستند.
وقتی نمی‌توانم اشک بریزم، چشم‌هایم را داخل آب‌میوه‌گیری می‌گذارم.
برای اینکه راه راست بروم، همیشه با خط‌کش از خانه خارج می‌شوم.
در طفولیت خودم را سر پا می‌گرفتم.

۵. تعابیر شاعرانه مبنی بر نازک‌خیالی

چهار چهارم قطره‌ی باران را آب فرا گرفته است.
از تولدم پنجاه سال دورم.
خورشید در اثر سوختگی درگذشت.
روحم از بالای ستون فقراتم خودش را به پایین پرتاب کرد.
قلبم پرجمعیت‌ترین شهر دنیاست.

۶. پیوند طنزآمیز ایهام و کنایه:

اقیانوس سرِ قطرات باران را زیر آب می‌کند.
در خشکسالی آب از آب تکان نمی‌خورد.
به عقیده‌ی گیوتین، سرِ آدم زیادی است.
جارو  شکمِ سطل زباله را پر می‌کند.
زندگی بدون آب از گلوی ماهی پایین نمی‌رود.
سرِ خورشید همیشه گرم است.

۷. تعابیر پارادوکسی و غافلگیرکننده

سکوت، دروغ نمی‌گوید.
تمام مردم دنیا به یک زبان سکوت می‌کنند.

۸. مکاشفات حسی خاص

وقتی سایه‌ی میله‌های قفس روی سر و تن پرنده می‌افتد، بیشتر رنج می‌برد.
خط استوا از قلبم می‌گذرد.
برای اینکه پشه‌ها کاملا ناامیدنشوند، دستم را از پشه‌بند بیرون می‌گذارم.
هر درخت پیر، صندلی جوانی می‌تواند باشد.

محمدرضا روزبه

@Mohammadrezarouzbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

پاره‌ای از شگردهای ساختاری کاریکلماتور (۲)

طی دهه‌های اخیر، سلطه و سیطره‌ی نام پرویز شاپور بر نوع ادبی "کاریکلماتور"، مانع بروز و برجستگی دیگر صاحب‌قلمان این عرصه شده است.
یکی از چهره‌های خلاق این عرصه - که دریغا چندان شناخته نیست، دکتر احمدرضا بهرام‌پور عمران، ادیب و پژوهشگر پرمایه‌ی روزگار ماست. مجموعه کاریکلماتورهای دکتر بهرام‌پور با عنوان "رفتننت برایم آمد نداشت" در سال ۱۳۹۶ به همت انتشارات مروارید به چاپ رسیده است.
کاریکلماتورهای دکتر بهرام‌پور از غنای ادبی بسیار برخوردارند؛ گرانیگاه ساخت و صورت آنها "بازی هوشمندانه و طنازانه با کلمات" و نیز "تداعی آزاد معانی" است. در آثار ایشان، شکار آنات از طریق توجه به جوانب لفظی و معنایی کلمه، و طنین و تداعی‌های آن، گاه به خلق "الماس‌ریزه‌های معانی شگرف" ی می‌انجامد که درخشش‌شان چشمِ درون را خیره می‌سازد. شما را به لذت خواندن نمونه‌هایی نغز و ناب از رشحاتِ قلمِ هنرآفرین دکتر بهرام‌پور دعوت می‌کنم:

جان‌برکف‌ترین موجود دنیا حباب است.
فیل سراپا گوش است.
گربه‌ی بدجنس، موش می‌دوانَد.
سیاسی‌ترین شاعر صد سال اخیر عشقی بود.
سگ‌ِ گرگی حیوان نیمه باوفایی است.
آدم خام را به راحتی می‌توان پخت.
چون کسی به من آقای فوق لیسانس نمی‌گفت دکتر شدم.
هرگاه همسرم جوش بیاورد من چای دم می‌کنم.
هرچه لگد به بختم زدم بیدار نشد.
عاج فکر می‌کند از دماغ فیل افتاده است.
روزی دو صدف به هم خوردند و تصادف شد.
آرزوی ابر بر باد می‌رود.
اختلاف زن نجیب با زن بدکاره فاحش است.
همه ما نان به نرخ روز می‌خوریم.
بستنی قیفی بوی نفت می‌دهد.
دهان دره‌ها به روی راننده‌ای که خمیازه می‌کشد باز است.

محمدرضا روزبه

@Mohammadrezarouzbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

مجسّمۀ فردوسی و کودکِ همراه او

فردوسی در قلمرو فرهنگی ایران هماره بر سر زبان‌ها بوده و این روزها در تهران بیش از هر زمان دیگری بر سرِ زبان‌هاست. میدان فردوسی و خیابان فردوسی و التهاب بازار ارز در میدان و خیابان فردوسی و شگفتا روزگارا که فردوسی در تنگدستی به ابدیت پرواز کرد و این روزها قلب میلیاردها دلار و یورو و ارزهای دیگر در میدان و خیابانی که به نام اوست، می‌تپد و چه تپیدنی و فردوسی و کودک پایینِ پای او از فراز میدان، فراز و فرود ارز را به نظاره نشسته‌اند. البته فردوسی خود هزار سال پیش گفته بود که شیرین هم خواسته (مال) و درم خود را به ارز تبدیل کرد و گویا بهترین کار همین است. بخوانید: «بدان مرد داننده اندرز كرد/ همه خواسته پيش او ارز كرد» یعنی تبدیل به ارز کرد! اصلاً بر آن نبودم که در موضوع ارز بنویسم. می‌خواستم دربارۀ کیستیِ کودکِ مجسّمۀ فردوسی بنویسم که کسی خیال‌گونه بر فرامنِ بی‌هوش من شتک زد و رفت و مرا به میدان ارز انداخت. باری، چنانکه می‌دانید این مجسّمه ساختۀ دست پیکرتراش نامی ایران ابوالحسن‌خان صدیقی (۱۲۷۳-۱۳۷۴ شمسی) در ۱۳۳۸ است و دربارۀ کیستیِ کودک، از قول فریدون صدیقی پسرِ زنده یاد ابوالحسن خان نقل شده است که او  کودکی زال است، دکتر محمدجعفر یاحقی هم در گفتگویی با اشاره به موی سپید کودک در مجسمه، همین نظر را تأیید می‌کند، ولی دکتر میرجلال‌الدی کزّازی می‌گوید: «بر آن نیستم که آن کودک خُرد، زال باشد، زیرا پذیرفتنی نیست از میان چهره‌های پُرشمار شاهنامه، آن پیکرتراش یا تندیس‌ساز زال را برگزیده باشد. من می‌انگارم که شاید خواست او آن بوده است که به شیوه‌ای نمادین و بر پایه ساختار شاهنامه، زبان پارسی را در آن کودک به نمود بیاورد.». به گمان بنده هم، آن کودک، کودکی زال است به چهار دلیل و شاهد زیر:

۱. در غیاب پیکرتراش که دربارۀ کودک سخنی نگفته، نزدیک‌ترین شخص به او، پسرش فریدون صدیقی، لابد در زمان حیات پدر، از او چیزی شنیده بوده است که می‌گوید پسرک زال است.

۲. در شاهنامه آمده است: هنگامی که سام دریافت پسرش زال با موی سپید زاده شده است، بدین گمان که کودک بچّۀ اهریمن و دیو است، فرمان داد تا او را لخت و عریان بر کوهی نهادند:
ز خاراش گهواره و دایه خاک / تن از جامه دور و لب از شیر پاک
پیکرتراش هم با آگاهی از داستان، کودک را کاملاً عریان نقش کرده و و هنرمندانه میانِ کودک را پشت یک دست او و سنگ پنهان کرده است.

۳. زال با موی سپید زاده می‌شود و چنانکه دکتر یاحقی اشاره کرده، پیکرتراش هم او را با موی سپید تراشیده است.

۴. چنانکه از بیت بالا پیداست، زال‌بچّه بر روی کوه و بر روی سنگ خارا رها می‌شود و پیکرتراش هم او را بر روی سنگ تراشیده است. شاید ایراد گرفته شود که پیکرتراش با سنگ کار کرده و بدیهی است که بچه را هم بر روی سنگ بتراشد. می‌گویم: پیکرتراش افزون بر آن، با چند برش از سنگ در کنار  کودک، شاید قصد داشته است که به ما نشان ‌دهد، کودک به واقع بر روی سنگی قرار داشته است.

۵. یک پرنده شبیه عقاب بالای سر کودک خودنمایی می‌کند، با دو بال که به صورت دو تخته سنگ در این سو و آن سوی او جای گرفته، کودک را در پناهِ خود گرفته است. این پرنده همان سیمرغ، ناجی و پرورانندۀ زال است که بیشتر ایران‌شناسان اصل اوستایی آن را با عقاب یکی انگاشته‌اند.

اگر شواهد بالا قانع‌کننده باشد، نظر استاد کزّازی بیشتر ذوقی است تا اینکه گرهِ کیستیِ کودک را گشوده باشد. زال در دورانِ موسوم به پهلوانی شاهنامه نقش برجسته‌ای دارد و در شاهکار صدیقی تضاد فردوسی پیر و زالِ کودک نیک چشم نواز است و مفاهیم بلندی در بطن آن نهفته است. اکنون تصوّر کنید که به جای این کودک معصوم، زنده یاد صدیقی مثلاً هیکل و چهرۀ زمخت رستم را نقش می‌کرد. چه می شد!

❇️ ابوالفضل خطیبی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تضاد و ویژگی های ان

1.در زبان فارسی کلمات متضاد کاربرد فراوان و ساختارهای متفاو تی دارند که چون به طور تجربی از کودکی با آنها مأنوس بوده ایم هنگام یافتن یا کاربرد آنها کمتر دچار درنگ با لغزش و خطا میشویم! ولی هنگام آموزش به غیر فارسی زبانان گاهی با مشکل رو به رو مي شو یم

2- در تشخیص وازگان، متضاد، کاربرد اهل زبان اولین و مهمترین معیار و محک است؛ زیرا ممکن است، در بین اهل زبان جفت واژگانی به عنوان متضاد به کار روند که برای غیر اهل زبان تشخیص تضاد آن ممکن نباشد. در اینگونه واژگان در ظاهر لفظ و معنای واژه هیچگونه تضادي دیده نمي شود و فقط معيار اهل زيانند

3- ساختمان واژگان متضاد از قانون و نظام خاصی پیروی نمی کند. اگر چه برخی از ساختارهای آن قیاسی است و می تواند الگوي مشخصی داشته باشد اما در اکثر موارد اینگونه نیست و حالت سماعی دارد

4 متضادهای سماعی سه دسته اند:

متضادهایی که یک جزء ثابت دارند،
متضادهایی که هر دو جزء شان متغیر است و متضاد های ترکیبی که نوع اخیر خود به دو دسته همراه با واو عطف و بدون واو عطف قابل تقسيم اند

. 5- كلمات متضاد باید در تمام مشخصه ها با هم یکسان باشند به جز یک مشخصه. پس اگر جفت واژگانی در بیش از یک مشخصه با هم اختلاف داشته باشند نمی توانند با هم رابطه ضدیت برقرار نمایند
6. رابطه تضاد اعم از نفي است. به عبارتي تمام كلمات منفي با هم رابطة ضديت دارند اما تمام اضداد نمی توانند رابطة نفی برقرار کنند. رابطة تضاد و نفي عموم و خصوص مطلق است

7. برخی از جفت وازه های متضاد تحت تاثیر زبان عربی ساخته شده اند. مثلا در زبان عربی ساختار اسم فاعل" و "اسم مفعول" می توانند نسبت به هم ضديث داشته باشند. مثل "ظالم" و "مظلوم". اما در همین ساختار واژه هایی هستند که رابطه ضدیت را نمی رساند. مثل "عالم " که ضد آن معلوم نيست؛ بلكه "جاهل" است

8- در ساختار کلمات مشتق که از قانون و نظام خاصی برای ساخت واژگان متضاد پیروی می شود، تمام وندهایی که در ساختمان اضداد به کار می رود پیشوند است و در بررسی های انجام شده "ميانوند یا پسوند ديده نشده است.

9 در ساختمان کلمات مشتق هنگام ساخت متضاد گاهی تکواژ آزاد آن تکرار می شود و تكواز وابسته آن متغیر است و گاهی برعکس تكواز وابسته تکرار می شود و تکواژ ازاد به عنوان ضد آورده می شود

10.تمام کلماتی که در دستور زبان با هم رابطه تضاد دارند، می توانند در بديع نبز آرایه تضاد و مطابقه داشته باشند اما تمام آنچه در بديع و در میان بدیع شناسان می توانند با هم مطابقه داشته باشند در دستور زبان نمی توانند رابطة تضاد با هم داشته باشند. مثل تضاد چهار عنصر در پدیع که در دستور زبان دستور نویسان تضادی بین آنها قائل نیستند

11.در برخی از ساختارهای مرکب که کلمه از دو تکواژ معنی دار تشکیل شده، می تواند واژهاي مشتق به عنوان ضد آن در نظر گرفته شود. برعکس این امر نیز صادق است؛ یعنی واژه های مشتق که ضدی مركب داشته باشد

12.جفت واژه های متضاد باید حتما از یک زبان باشند، نمی توان ضد كلمه ای را به زبان دیگر بیان کرد. مثل موت و زندگی .

13.گاهی اضداد در کنار هم به عنوان واژه ای جدید در دایره واژگان زبان به زندگی خود ادامه می دهند و کم کم حالت یک کلمه را می گیرند.

14.از آنجایی که بحث طباق و تضاد و پارادوکس (متناقض نمایی در حوزه علم بلاغت نیز در بردارندة بحث تضاد در دستور است؛ بخصوص درمواردی که در ساخت و کارہرد تضاد باید به معنای آن توجه داشت آشنایی با بديع و بیان میتواند مفید واقع شود

❇️ فنون ادبی ( علمی پژوهشی) سال چهارم شماره2
دکتر محمد رضایوسفی رقیه ابراهیمی شهر اباد

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ هم‌آمیزی در واژه‌سازی
✳️ بهروز صفرزاده

📕هم‌آمیزی در فارسی:

هم‌آمیزی یکی از شیوه‌های واژه‌سازی است و عبارت است از ترکیب دو یا چند واژه، معمولا" همراه حذف یک یا چند حرف آن‌ها، در قالب واژه‌ی جدیدی که دربردارنده‌ی مفهوم واژه‌های ترکیب‌شده است.  مثلا" واژه‌ی «رزمایش» (مانور) از هم‌آمیزی «رزم» و «آزمایش» ساخته شده‌، یا واژه‌ی «موذمار» از هم‌آمیزی «موذی» و «مارمولک» به وجود آمده‌است.  هم‌آمیزی در فارسی چندان فعال نبوده‌ و در سال‌های اخیر در گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی بیش‌تر به آن توجه شده‌است.

👈چند مثال دیگر:

🔹آبفا (آب + فاضلاب)
🔹آشغالانس (آشغال + آمبولانس)
🔹رایانامه (رایانه + نامه)
🔹ضابلو (ضایع + تابلو)
🔹فینگیلیش (فارسی + اینگیلیش)
🔹قرمدنگ (قرمساق + الدنگ)
🔹کاریکلماتور (کاریکاتور + کلمات)
🔹مارموذ (مارمولک + موذی)
🔹نستعلیق (نسخ + تعلیق)
🔹نماهنگ (نما + آهنگ)
🔹هلی‌برد (هلیکوپتر + بردن)
🔹هوانیروز (هواپیمایی نیروی زمینی)

📕هم‌آمیزی در انگلیسی

🔹در واژه‌سازی انگلیسی هم‌آمیزی (blending) فعال و زایاست.  مثلا" واژه‌ی smog (مه‌دود) حاصل هم‌آمیزی smoke (دود) و fog (مه) است؛  یا از آمیزش شیر (lion) نر و ببر (tiger) ماده حیوانی پدید می‌آید که آن را liger می‌خوانند.  واژه‌ای را که به این صورت ساخته شده blend یا portmanteau word (چمدان‌واژه) می‌نامند.
لوئیس کارول (Lewis Carroll) در رمان «آن‌سوی آینه» (1871)، که دنباله‌ی رمان «آلیس در سرزمین عجایب» (1865) است، از زبان هامپتی دامپتی (Humpty Dumpty) برای آلیس توضیح می‌دهد که واژه‌ی جدیدی که از طریق هم‌آمیزی ساخته می‌شود مانند چمدانی است که دو یا چند لباس در آن گذاشته‌اند.

👈چند مثال دیگر از چمدان‌واژه‌های انگلیسی:

🔹beefalo: beef + buffalo
🔹blaxican: black + Mexican
🔹blaxploitation: black + exploitation
🔹breathalyzer: breath + analyzer
🔹brunch: breakfast + lunch
🔹carjack: car + hijack
🔹cheeseburger: cheese + hamburger
🔹Chinglish: Chinese + English
🔹edutainment: education + entertainment
🔹fanzine: fan + magazine
🔹footvolley: football + volleyball
🔹Franglais: Francais + anglais
🔹guesstimate: guess + estimate
🔹liger: lion + tiger
🔹Microsoft: microcomputer + software
🔹motel: motor + hotel
🔹Oxbridge: Oxford + Cambridge
🔹scotchka: scotch + vodka
🔹slanguage: slang + language
🔹Spanglish: Spanish + English
🔹spork: spoon + fork
🔹stagflation: stagnation + inflation
🔹Tex-Mex: Texan + Mexican
🔹webcam: web + camera

📕هم‌آمیزی در عربی

در عربی هم‌آمیزی، که آن را اصطلاحا" «نحت» می‌نامند، از دیرباز وجود داشته‌است.  مثلا" «مِشلوز» (زردآلوی هسته‌شیرین) حاصل هم‌‎آمیزی «مِشمِش» (زردآلو) و «لوز» (بادام) است.

👈چند واژه‌ی منحوت دیگر:

🔹اِمّعة (ابن‌الوقت):  أنا معه (من با او هستم)
🔹برمائی (آبی - خاکی؛  دوزیست):  بر (خشکی) + ماء (آب)
🔹بَسمَله (بسم الله گفتن)
🔹حَمدَله (الحمد لله گفتن)
🔹حَوقَله (لا حول و لا قوة الا بالله گفتن)
🔹حَیعَله (حی علی الصلاة گفتن)
🔹کهرَطیسی (الکترومغناطیسی):  کهرباء (برق) + مغنطیسی (مغناطیسی)

❇️ مطلب از : دکتر پاک طینت

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

📹🎥📽📺 ده شخصیتی که رکورد بیشترین دفعات به تصویر کشیده شدن را در دست دارند:

🔰🎬10 - هَملِت: یکی از شخصیت‌های داستانی شکسپیِر است که 198 بار (چه در سینما و چه در تلویزیون) به تصویر کشیده شده است.

🔰🎬9 - شرلوک هُلمز: کارآگاهی که شهرتش را مدیون نویسنده رمان های سِر آرتور کانِن دویل است و 254 بار به عرصه تصویر آمده.

🔰🎬8 - آبراهام لینکُلن: شخصیت لینکلن 263 بار به تصویر آمده. دوران ریاست جمهوری او بی شک یکی از پرمخاطره ترین ادوار تاریخی در آمریکاست.

🔰🎬7 - دراکولا: 274 بار در سینما و تلویزیون به تصویر کشیده شده و این آمار بدون احتساب فیلم ها و سریال هایی است که تم خون آشامی و داشته اند.

🔰🎬6 - آدولف هیتلر: او را شیطان صفت ترین انسان تاریخ در نظر می گیرند، با این حال آثار تلویزیونی و سینمایی ساخته شده از شخصیت او مخاطبان خود را دارد. به همین دلیل رتبه ششم این دسته بندی را در اختیار دارد. بهترین فیلمی که از او ساخته شده سقوط (downfall) نام دارد.

🔰🎬5 - ناپلئون بُناپارت: پادشاه معروف فرانسه که تصمیاتش در تاریخ اثرگذار بوده و به عنوان قهرمانی سیاسی در نظر گرفته می شود. او 337 بار به تصویر کشیده شده است.

🔰🎬4 - خدا: تصویر کردن مفهوم و وجود خدا به سال های بسیار دور برمی گردد. از آنجا که کسی نمی داند خدا دقیقاً چه شکلی است تصاویر گوناگونی از او ترسیم شده است. تقریباً 350 فیلم و سریال و برنامه تلویزیونی وجود دارد که تصویری از خدا به مخاطب ارائه9 می کنند.

🔰🎬3 - حضرت مسیح (ع): حضرت مسیح با اختلافی کم نسبت به پدرش، دست بالاتر را در تعداد دفعات به تصویر کشیده شدن دارد. او تقریباً 380 بار به قاب تصویر آمده.

🔰🎬2 - بابانوئل: چه کسی باورش می شود شخصیت بابانوئل 814 بار به تصویر کشیده شده باشد!؟

🔰🎬1 - شیطان: گمان نکنم حتی حدسش را زده باشید! قطعاً غافلگیر شدید. بله درست است. شخصیت شیطان بیش از هر شخصیت دیگری تصویر شده است؛ 848 بار!

❇️ اقتباس و ترجمه: عرفان حسن‌زاده

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan