حرفها در زبان فارسی
حرفها در زبان فارسی سه دستهاند:
«حرف ربط»، «حرف اضافه» و «حرف نشانه».
۱ـ حرف اضافه:
حرف اضافه کلمهای است که معمولاً کلمه یا گروهی از کلمهها را به «فعل» یا «صفت برتر»، یا «اسم جمع» و یا نظایر اینها نسبت میدهد، و آنها را متمم یا وابستهٔ فعل، صفت برتر یا اسم جمع و مانند اینها قرار میدهد.
حروف اضافه دو دستهاند:
(۱) حروف اضافهٔ ساده:
شامل : از، الاّ، الی، اندر، با، بدون، بر، برای، به، بهر، بی، تا، جز، چون، در، ضد، علیه، غیرِ، مانند، مثل، مگر، واسهی.
(۲) حروف اضافهٔ مرکب:
شامل غیراز، بهغیراز، بهمجرد، بهمحض، بهعنوان، بهمثابه، بهوسیلهی، بهواسطهی، دربرابر، درقبال، درمیان، ازجمله، درخصوص.
۲ـ حرف ربط:
حرف ربط کلمهای است که دو ساژه را به هم پیوند (ربط) میدهد.
حروف ربط دو دستهاند:
(۱) حروف ربط ساده:
شامل اگر، اما، باری، پس، تا، چه، خواه، زیرا، که، لیکن، نیز، و، ولی، هم، یا.
(۲) حروف ربط مرکب:
شامل آنجاکه، آنگاه که، از آنجا که، از آنکه، ازاینروی، ازبس، ازبسکه، بسکه، ازبهر آنکه، اکنون که، چنانچه، اگرچه، الاّ اینکه، بااینحال، باوجوداین، بهشرط آنکه، چنانکه و....
۳ـ حرف نشانه:
حرفی است که برای تعیین مقام و نقش کلمه در جمله میآید و نقش آن را مشخص میکند. برای مثال «را» در جملهٔ «علی را دیدم» نشانهٔ مفعول است. حروف نشانه عبارتند از: ا،ای، یا، را ـِ (کسره).
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
حرفها در زبان فارسی سه دستهاند:
«حرف ربط»، «حرف اضافه» و «حرف نشانه».
۱ـ حرف اضافه:
حرف اضافه کلمهای است که معمولاً کلمه یا گروهی از کلمهها را به «فعل» یا «صفت برتر»، یا «اسم جمع» و یا نظایر اینها نسبت میدهد، و آنها را متمم یا وابستهٔ فعل، صفت برتر یا اسم جمع و مانند اینها قرار میدهد.
حروف اضافه دو دستهاند:
(۱) حروف اضافهٔ ساده:
شامل : از، الاّ، الی، اندر، با، بدون، بر، برای، به، بهر، بی، تا، جز، چون، در، ضد، علیه، غیرِ، مانند، مثل، مگر، واسهی.
(۲) حروف اضافهٔ مرکب:
شامل غیراز، بهغیراز، بهمجرد، بهمحض، بهعنوان، بهمثابه، بهوسیلهی، بهواسطهی، دربرابر، درقبال، درمیان، ازجمله، درخصوص.
۲ـ حرف ربط:
حرف ربط کلمهای است که دو ساژه را به هم پیوند (ربط) میدهد.
حروف ربط دو دستهاند:
(۱) حروف ربط ساده:
شامل اگر، اما، باری، پس، تا، چه، خواه، زیرا، که، لیکن، نیز، و، ولی، هم، یا.
(۲) حروف ربط مرکب:
شامل آنجاکه، آنگاه که، از آنجا که، از آنکه، ازاینروی، ازبس، ازبسکه، بسکه، ازبهر آنکه، اکنون که، چنانچه، اگرچه، الاّ اینکه، بااینحال، باوجوداین، بهشرط آنکه، چنانکه و....
۳ـ حرف نشانه:
حرفی است که برای تعیین مقام و نقش کلمه در جمله میآید و نقش آن را مشخص میکند. برای مثال «را» در جملهٔ «علی را دیدم» نشانهٔ مفعول است. حروف نشانه عبارتند از: ا،ای، یا، را ـِ (کسره).
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Forwarded from مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فنون ادبی
سوالات اختصاصی و عمومی کنکور هنر ۹۹ به همراه پاسخنامه های کلیدی اولیه دروس عمومی
مورخ 99/5/29
در کانال
👇👇👇👇
@makhzanesoalatedoroseadabi
مورخ 99/5/29
در کانال
👇👇👇👇
@makhzanesoalatedoroseadabi
#نکات_ادبیات
🟣نقش نمادین حیوانات در ادبیات فارسی
🐕۱_ آهو: نماد آزادگی و بیگناهی؛
🐎۲_ اسب: نماد نجابت و هوشیاری؛
🐅۳_ پلنگ: نماد تکبر و بلندپروازی؛
🦟۴_ پشه: نماد ضعف و ناتوانی؛
🦉۵_ جغد: نماد شومی و نحسی؛
🐦۶_ باز: نماد نیک فالی؛
🐑۷_ بره: نماد معصومیت؛
🐆۸_ خرس: نماد پُر خوری؛
🐤۹_ بلبل: نماد شیدایی، عاشقی، و دلباختگی؛
🐇۱۰_ خرگوش: نماد غفلت؛
🦃۱۱_ بوقلمون: نماد چند رنگی و بیثباتی؛
🐕۱۲_ روباه: نماد مکر و حیله؛
🦙۱۳_ بزغاله: نماد شیطنت؛
🐐۱۴_ بز: نماد دانایی؛
🦮۱۵_ سگ: نماد وفاداری؛
🐆۱۶_ ببر: نماد ضعیفکُشی؛
🐅۱۷_ شیر: نماد شجاعت و قدرت؛
🦃۱۸_ شترمرغ: نماد بهانه.جویی؛
🕊۱۹_ پرستو: نماد نیکی و بهار؛
🐫۲۰_ شتر: نماد کینهتوزی؛
🦜۲۱_ طوطی: نماد تقلید؛
🦅۲۲_ عقاب: نماد خودپسندی و تکبر؛
🦇۲۳_ کرکس: نماد مفتخوری؛
🦩۲۴_ لکلک: نماد شادی و نشاط؛
🕊۲۵_ سیمرغ: نماد بلندپروازی و همت؛
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🟣نقش نمادین حیوانات در ادبیات فارسی
🐕۱_ آهو: نماد آزادگی و بیگناهی؛
🐎۲_ اسب: نماد نجابت و هوشیاری؛
🐅۳_ پلنگ: نماد تکبر و بلندپروازی؛
🦟۴_ پشه: نماد ضعف و ناتوانی؛
🦉۵_ جغد: نماد شومی و نحسی؛
🐦۶_ باز: نماد نیک فالی؛
🐑۷_ بره: نماد معصومیت؛
🐆۸_ خرس: نماد پُر خوری؛
🐤۹_ بلبل: نماد شیدایی، عاشقی، و دلباختگی؛
🐇۱۰_ خرگوش: نماد غفلت؛
🦃۱۱_ بوقلمون: نماد چند رنگی و بیثباتی؛
🐕۱۲_ روباه: نماد مکر و حیله؛
🦙۱۳_ بزغاله: نماد شیطنت؛
🐐۱۴_ بز: نماد دانایی؛
🦮۱۵_ سگ: نماد وفاداری؛
🐆۱۶_ ببر: نماد ضعیفکُشی؛
🐅۱۷_ شیر: نماد شجاعت و قدرت؛
🦃۱۸_ شترمرغ: نماد بهانه.جویی؛
🕊۱۹_ پرستو: نماد نیکی و بهار؛
🐫۲۰_ شتر: نماد کینهتوزی؛
🦜۲۱_ طوطی: نماد تقلید؛
🦅۲۲_ عقاب: نماد خودپسندی و تکبر؛
🦇۲۳_ کرکس: نماد مفتخوری؛
🦩۲۴_ لکلک: نماد شادی و نشاط؛
🕊۲۵_ سیمرغ: نماد بلندپروازی و همت؛
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Forwarded from مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فنون ادبی
سوال :
برای بازنشستگی چه بند هایی حذف میشود و میانگین دو سال چگونه حساب می شود؟
✅ پاسخ
⭕️ حقوق بازنشستگی عبارت است از میانگین حقوق دو سال آخر کارمند .
🔻بنابراین برای محاسبه حقوق بازنشستگی میانگین احکام دو سال آخر محاسبه خواهد شد .
💠 بندهایی که شامل حقوق بازنشستگی می شوند عبارتند از :
1. حق شغل
2.حق شاغل
3.مدیریت
4.تفاوت تطبیق
5.سختی شرایط کار
6. فوق العاده شغل
محاسبه حقوق بازنشستگی
🔔 بدانیم و به دیگران هم بگوییم 🔔
فقط شاخصه های زیر درپاداش محاسبه میشود
اخرین حکم زمان شاغلی ×سابقه
✅نحوه محاسبه پاداش بازنشستگی :
برای محاسبه پاداش بازنشستگی جمع بندهای مشمول کسوربازنشستگی را در 30 ضرب می کنیم که مبلغ به دست آمده ،میزان پاداش پایان خدمت همکار خواهد بود.
🌀بندهایی که شامل پاداش
بازنشستگی می شوند عبارتند از :
1. حق شغل
2.حق شاغل
3.مدیریت
4.تفاوت تطبیق
5.سختی شرایط کار
6. فوق العاده شغل
7. ایثارگری
8. حق شغل حرفه ای
9.فوق العاده ویژه(مخصوص همکاران اداری بجای حق شغل حرفه ای می باشد )
نکات مهم :
۱- پاداش به سنوات بالای ۳۰ سال تعلق نمی گیرد یعنی حتی اگر فرد ۳۵ سال هم کار کرده باشد . پاداش برا ساس سی سال پرداخت می شود و بر اساس اخرین حکم زمان اشتغال .
۲-اگر همکار زیر سی سال بازنشسته شده باشد . سنوات قابل قبول در محاسبه حقوق بازنشستگی ضربدر جمع مبالغ مربوط به محاسبه پاداش می شود .
محاسبه پاداش بازنشستگی
شاخصهای محاسبه حقوق بازنشستگی وشاخصهای محاسبه پاداش ۳۰سال یا سنوات اشتغال 👆👆👆👆
و احکام سال اخر اگه کامله مثلا فرد اسفند ۹۸ بازنشسته شده
اخرین حکم سال ۹۸
اخرین حکم سال ۹۷
میانگین اون شاخصها👆
اما اگر اول مهر باشد مثلا اول مهر ۹۸
اخرین حکم تا شهریور ۹۸
اخرین حکم سال ۹۷
اخرین حکم تا اسفند ۹۶(شش ماهه دوم ۹۶ )
میانگین طبق اون شاخصها👆
حالا اگه فردی در شش ماه اول ۹۶ مثلا معاون یا مدیر بوده بعد به دلایلی دبیر یا اموزگار میشه خب حقوقش کم میشه
ملاک حکم اخرین در شش ماهه دوم سال ۹۶ میباشد
🆕 @schoolbank
@makhzanesoalatedoroseadabi
برای بازنشستگی چه بند هایی حذف میشود و میانگین دو سال چگونه حساب می شود؟
✅ پاسخ
⭕️ حقوق بازنشستگی عبارت است از میانگین حقوق دو سال آخر کارمند .
🔻بنابراین برای محاسبه حقوق بازنشستگی میانگین احکام دو سال آخر محاسبه خواهد شد .
💠 بندهایی که شامل حقوق بازنشستگی می شوند عبارتند از :
1. حق شغل
2.حق شاغل
3.مدیریت
4.تفاوت تطبیق
5.سختی شرایط کار
6. فوق العاده شغل
محاسبه حقوق بازنشستگی
🔔 بدانیم و به دیگران هم بگوییم 🔔
فقط شاخصه های زیر درپاداش محاسبه میشود
اخرین حکم زمان شاغلی ×سابقه
✅نحوه محاسبه پاداش بازنشستگی :
برای محاسبه پاداش بازنشستگی جمع بندهای مشمول کسوربازنشستگی را در 30 ضرب می کنیم که مبلغ به دست آمده ،میزان پاداش پایان خدمت همکار خواهد بود.
🌀بندهایی که شامل پاداش
بازنشستگی می شوند عبارتند از :
1. حق شغل
2.حق شاغل
3.مدیریت
4.تفاوت تطبیق
5.سختی شرایط کار
6. فوق العاده شغل
7. ایثارگری
8. حق شغل حرفه ای
9.فوق العاده ویژه(مخصوص همکاران اداری بجای حق شغل حرفه ای می باشد )
نکات مهم :
۱- پاداش به سنوات بالای ۳۰ سال تعلق نمی گیرد یعنی حتی اگر فرد ۳۵ سال هم کار کرده باشد . پاداش برا ساس سی سال پرداخت می شود و بر اساس اخرین حکم زمان اشتغال .
۲-اگر همکار زیر سی سال بازنشسته شده باشد . سنوات قابل قبول در محاسبه حقوق بازنشستگی ضربدر جمع مبالغ مربوط به محاسبه پاداش می شود .
محاسبه پاداش بازنشستگی
شاخصهای محاسبه حقوق بازنشستگی وشاخصهای محاسبه پاداش ۳۰سال یا سنوات اشتغال 👆👆👆👆
و احکام سال اخر اگه کامله مثلا فرد اسفند ۹۸ بازنشسته شده
اخرین حکم سال ۹۸
اخرین حکم سال ۹۷
میانگین اون شاخصها👆
اما اگر اول مهر باشد مثلا اول مهر ۹۸
اخرین حکم تا شهریور ۹۸
اخرین حکم سال ۹۷
اخرین حکم تا اسفند ۹۶(شش ماهه دوم ۹۶ )
میانگین طبق اون شاخصها👆
حالا اگه فردی در شش ماه اول ۹۶ مثلا معاون یا مدیر بوده بعد به دلایلی دبیر یا اموزگار میشه خب حقوقش کم میشه
ملاک حکم اخرین در شش ماهه دوم سال ۹۶ میباشد
🆕 @schoolbank
@makhzanesoalatedoroseadabi
تاریخچه نام های خانوادگی و فامیلی در ایران
در ایران، انتخاب نام خانوادگی به شکل امروزین آن از سالهای انقلاب مشروطیت در میان قشر روشنفکر جامعه معمول شد. با پایان جنگ جهانی اول اداره سجل احوال تهران آغاز به کار نمود و بعدها در زمان رضا شاه و در سال ۱۳۰۴ لوایحی به تصویب مجلس شورای ملی رسید که بر اساس آن استفاده از القاب گذشته منسوخ و انتخاب نام خانوادگی برای کلیه اتباع ایران اجباری گردید.
نسبت دادن یک نام خانوادگی به هر ایرانی، از سال ۱۳۱۳ به صورت قانون مدنی درآمد و اجباری شد و از آن زمان، به مرور زمان، برای تمام اتباع ایران، نام خانوادگی انتخاب شد که متناسب با محل اسکان قوم و نام یا شهرت بزرگ خاندان، پدر، پدربزرگ و جد، گاهی هم شغل یا حرفه یا یک ویژگی بدنی بود.
پیش از تصویب این قانون و در سال ۱۳۰۴، لایحهای تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود که بکار بردن هر لقبی از جمله خان، میرزا، سلطنه، دوله را برای ایرانیان ممنوع کرده بود و تنها القاب مجاز، آقا برای مردان و بانو برای زنان، در نظر گرفته شدهبود. امروزه، ۴ نسل از زمان تصویب این قانون در سال ۱۳۰۳ میگذرد و بیش از ۱۰ هزار نامخانوادگی در ایران به ثبت رسیدهاست که القاب با بیشترین فراوانی عبارتند از: محمدی، حسینی، احمدی، رضایی، مرادی، حیدری و … .
نامهای خانوادگی ممکن است دارای پسوند، میانوند، پیشوند یا فاقد آن باشند. با اینحال اغلب نامهای خانوادگی معمولاً نسبی بوده و فرد یا فامیل را به یک فرد مهم (محمدی، حسینی، …)، به یکی از اجداد (مهدیپور، محمدزاده، …)، به یک محل (تبریزی، اصفهانیان، شیرازی، …)، به یک شغل یا حرفه (صراف، جواهریان، پزشکزاد، ….)، به یک دودمان (آلهاشم، بنیهاشمی، ….)، به یک ویژگی بدنی (خوشچهره، ….) یا فیزیکی (قهرمان، قویپنجه، …) نسبت میدهند.
بر اساس قوانین ایران هر فرد ایرانی فقط برای یکبار در طول عمر خود میتواند نام خانوادگی خود را با شرایطی تغییر دهد. این تغییر (که معمولاً بین سه تا شش ماه به طول میانجامد) تابع شرایط و مقرراتی است. بر اساس این مقررات، زنان پس از ازدواج واجد شرایط تغییر نام خانوادگی محسوب میگردند.
🏴ایام عزاداري اباعبدالله الحسين (عليه السلام) و ماه محرم بر همه ي شيعيان تسليت باد 🏴
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در ایران، انتخاب نام خانوادگی به شکل امروزین آن از سالهای انقلاب مشروطیت در میان قشر روشنفکر جامعه معمول شد. با پایان جنگ جهانی اول اداره سجل احوال تهران آغاز به کار نمود و بعدها در زمان رضا شاه و در سال ۱۳۰۴ لوایحی به تصویب مجلس شورای ملی رسید که بر اساس آن استفاده از القاب گذشته منسوخ و انتخاب نام خانوادگی برای کلیه اتباع ایران اجباری گردید.
نسبت دادن یک نام خانوادگی به هر ایرانی، از سال ۱۳۱۳ به صورت قانون مدنی درآمد و اجباری شد و از آن زمان، به مرور زمان، برای تمام اتباع ایران، نام خانوادگی انتخاب شد که متناسب با محل اسکان قوم و نام یا شهرت بزرگ خاندان، پدر، پدربزرگ و جد، گاهی هم شغل یا حرفه یا یک ویژگی بدنی بود.
پیش از تصویب این قانون و در سال ۱۳۰۴، لایحهای تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود که بکار بردن هر لقبی از جمله خان، میرزا، سلطنه، دوله را برای ایرانیان ممنوع کرده بود و تنها القاب مجاز، آقا برای مردان و بانو برای زنان، در نظر گرفته شدهبود. امروزه، ۴ نسل از زمان تصویب این قانون در سال ۱۳۰۳ میگذرد و بیش از ۱۰ هزار نامخانوادگی در ایران به ثبت رسیدهاست که القاب با بیشترین فراوانی عبارتند از: محمدی، حسینی، احمدی، رضایی، مرادی، حیدری و … .
نامهای خانوادگی ممکن است دارای پسوند، میانوند، پیشوند یا فاقد آن باشند. با اینحال اغلب نامهای خانوادگی معمولاً نسبی بوده و فرد یا فامیل را به یک فرد مهم (محمدی، حسینی، …)، به یکی از اجداد (مهدیپور، محمدزاده، …)، به یک محل (تبریزی، اصفهانیان، شیرازی، …)، به یک شغل یا حرفه (صراف، جواهریان، پزشکزاد، ….)، به یک دودمان (آلهاشم، بنیهاشمی، ….)، به یک ویژگی بدنی (خوشچهره، ….) یا فیزیکی (قهرمان، قویپنجه، …) نسبت میدهند.
بر اساس قوانین ایران هر فرد ایرانی فقط برای یکبار در طول عمر خود میتواند نام خانوادگی خود را با شرایطی تغییر دهد. این تغییر (که معمولاً بین سه تا شش ماه به طول میانجامد) تابع شرایط و مقرراتی است. بر اساس این مقررات، زنان پس از ازدواج واجد شرایط تغییر نام خانوادگی محسوب میگردند.
🏴ایام عزاداري اباعبدالله الحسين (عليه السلام) و ماه محرم بر همه ي شيعيان تسليت باد 🏴
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
کلاسیسیسم، آغاز ادبیات
فرحناز علیزاده
«کلمه کلاسیک معادل برتری تردیدناپذیر اثر، به آن مکتب ادبی گفته می شود که از ادبیات قدیم یونان و روم تقلید کرده است.»؛ ادبیاتی که از ماندگاری بالایی برخوردار، شایسته تدریس در کلاسها و قابل استفاده برای تربیت نسل جوان هستند. بنابر این به آثار برتری که با گذشت قرن ها اهمیت و ارزش خودشان را حفظ کنند و بتوانند افتخار ادبی و ملی کشوری محسوب شوند ،ادبیات کلاسیک می گویند. از همین روی می توان گفت نویسنده کلاسیک به نویسنده ای اطلاق می شود که آثار او از ماندگاری بالایی برخوردار و شایسته مطالعه در تمامی قرن ها باشد.مانند نویسندگانی چون لافونتن، مولیر،راسین،بوسوئه، لابرویر و مادام دولافایت و… را نام برد.اما اینکه نویسنده باید چه اصول و قواعدی را در متن خود در نظر داشته باشد تا بتواند به نگارش به شیوه کلاسیک نزدیک شود، بحثی است که امروز در حد این مقال و به صورت تیتروار به آن اشاره خواهیم کرد.
۱- در جستجوی تعادل و کمال
« فرق اساسی که کلاسیسیسم با جریان های پیش و بعد از خود دارد،جستجوی تعادل درونی و عمیق است بین جوهر ذهنی یا عاطفی اثر ادبی و قالبی که اثر در آن ارائه می شود»در آثار کلاسیک خرد گرایی افراطی دیده می شود. خردگرایی که بین عشق و عقل ، بین عاطفه و خرد تعادل ایجاد می کند.شاید از همین رو است که دیدگاه مطلق و همه چیزدان دانای کل در این آثار معمولا خواننده را به پایان خوش و بسته رهنمون می کند.در ادبیات کلاسیک نزاکت و ادب تا حدی است که صحنه های دلخراش و تلخ به تصویر کشیده نمی شود بلکه فقط کوتاه و زودگذر بیان می شود. « حقیقت تاریخی اغلب دلخراش است و نویسنده باید آن را ملایمتر کند تا مراعات برازندگی را کرده باشد.»
۲- تقلید از طبیعت
افلاطون معتقد است هنر یعنی تقلید از طبیعت« بر اساس عقاید افلاطون جهان ظواهر ادراکی چیزی بیش ازتقلید ناقص از واقعیت مجردات نیست. بنابر این وقتی شاعری جهان ظواهر ادراکی را تقلید می کند در واقع دارد چیزی را تقلید می کند که خود تقلید است» ولی به راستی یک نویسنده کلاسیک تا چه حد مجاز است اتفاقات پیرامون خود را عینا در متنش بازگو کند ؟ آیا او مانند عکاسی باید همه رخداد ها را به صحنه آورد یا اینکه نه تخیل او نیز در نگارش ضروری است؟ نویسنده کلاسیک تا چه حد اجازه دارد از بدی ها و زشتی ها بگوید؟ آیا آئین کلاسیک ادبیات را از نشان دادن صفات پست انسانی منع می کند؟ در جواب اجازه دهید سری به کتاب رضا سید حسینی بزنیم و ببینیم استاد در کتاب مکاتب ادبی چه گفته است. در صفحه نود و نه کتاب می خوانیم« هنرمند کلاسیک به جای نقاشی طبیعت، صورت کاملتری از آن میسازد و آنرا با آرمانها و آرزو های بشریت توام می کند. » بنابر این گفته نویسنده کلاسیک نمی خواهد تمام طبیعت را بیان کند او فقط در صدد تقلید طبیعت انسانی است و چون صفات زشت و غرایز هم در انسان و هم در حیوان مشترک است، پس او باید آن صفاتی را تشریح کند که زودگذر نیست و بانی تعالی روح بشر است. نویسنده کلاسیک معمولا باید متنی آموزنده و خوش آیند خلق کند. متنی که در آن روابط انسان با خود و دیگری بر پایه مهر و محبت استوار باشد. شاید از همین رو است که قهرمان متن های کلاسیک شخصیتی کاملا خیر، پاک و بدور از هر گونه غرایز حیوانی به تصویر کشیده می شوند.
۳- تقلید از قدما
هنرمند کلاسیک معتقد است که زیبایی جاودانی را باید در آثار قدما جستجو کرد. از این رو آنان بسیار پای بند اصول،قواعد و روش معینی برای خلق اثر هستند.آنان می گوینداگر نویسندهای قصد دارد اثرش زنده و پابرجا بماند باید از کسانی تقلید کندکه آثارشان ماندگار شده است. به همین دلیل تقلید از قدما را سرلوحه کاری خود قرار می دهند.
۴- آموزنده و خوشایند
هنرمدان کلاسیک معتقدا در کنار تجسم زیبایی و برای تکمیل اثر ادبی نویسنده باید نتیجه اخلاقی و آموزندگی را در متن لحاظ کند« اثر هنری باید در زیر ظاهر زیبای خود دارای یک جنبه اخلاقی باشد که جوهر اصلی آن اثر و دلیل ایجاد آن شمره شود.» البته ناگفته نماند که ادبیات کلاسیک را نباید با مکتب وعظ و خطابه اشتباه گرفت.
۵- وضوح و ایجاز
کلاسیک بر عکس رمانتیک بر سادگی استوار است.این وضوح و سادگی نه تنها باید از دید نویسنده هوشمند در انتخاب طرح ساده روایت پوشیده نماند( حضور توالی زمان در امر روایت، بدون پیچش های و تعدد زمان و مکان) بلکه باید در شکل گیری کلمات و به کار گیری جملات در حد ایجاز و با ظرافت و دقت از سوی نویسنده به کار گرفته شوند؛تا نویسنده بتواند مطالب بیشتری را با حداقل کلمات ممکن بیان کند.
۶- برازندگی
برازندگی یکی از اصطلاحات اساسی زیباشناسی کلاسیک است.رعایت برازندگی برای نویسنده ،نه تنها حفظ ظاهر آراسته اثر بلکه رعایت قرار دادهای ادبی است. او نباید هیچ چیز نابجایی بگوید و باید با تناسب با قرار دادهای ادبی رفتار کنند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فرحناز علیزاده
«کلمه کلاسیک معادل برتری تردیدناپذیر اثر، به آن مکتب ادبی گفته می شود که از ادبیات قدیم یونان و روم تقلید کرده است.»؛ ادبیاتی که از ماندگاری بالایی برخوردار، شایسته تدریس در کلاسها و قابل استفاده برای تربیت نسل جوان هستند. بنابر این به آثار برتری که با گذشت قرن ها اهمیت و ارزش خودشان را حفظ کنند و بتوانند افتخار ادبی و ملی کشوری محسوب شوند ،ادبیات کلاسیک می گویند. از همین روی می توان گفت نویسنده کلاسیک به نویسنده ای اطلاق می شود که آثار او از ماندگاری بالایی برخوردار و شایسته مطالعه در تمامی قرن ها باشد.مانند نویسندگانی چون لافونتن، مولیر،راسین،بوسوئه، لابرویر و مادام دولافایت و… را نام برد.اما اینکه نویسنده باید چه اصول و قواعدی را در متن خود در نظر داشته باشد تا بتواند به نگارش به شیوه کلاسیک نزدیک شود، بحثی است که امروز در حد این مقال و به صورت تیتروار به آن اشاره خواهیم کرد.
۱- در جستجوی تعادل و کمال
« فرق اساسی که کلاسیسیسم با جریان های پیش و بعد از خود دارد،جستجوی تعادل درونی و عمیق است بین جوهر ذهنی یا عاطفی اثر ادبی و قالبی که اثر در آن ارائه می شود»در آثار کلاسیک خرد گرایی افراطی دیده می شود. خردگرایی که بین عشق و عقل ، بین عاطفه و خرد تعادل ایجاد می کند.شاید از همین رو است که دیدگاه مطلق و همه چیزدان دانای کل در این آثار معمولا خواننده را به پایان خوش و بسته رهنمون می کند.در ادبیات کلاسیک نزاکت و ادب تا حدی است که صحنه های دلخراش و تلخ به تصویر کشیده نمی شود بلکه فقط کوتاه و زودگذر بیان می شود. « حقیقت تاریخی اغلب دلخراش است و نویسنده باید آن را ملایمتر کند تا مراعات برازندگی را کرده باشد.»
۲- تقلید از طبیعت
افلاطون معتقد است هنر یعنی تقلید از طبیعت« بر اساس عقاید افلاطون جهان ظواهر ادراکی چیزی بیش ازتقلید ناقص از واقعیت مجردات نیست. بنابر این وقتی شاعری جهان ظواهر ادراکی را تقلید می کند در واقع دارد چیزی را تقلید می کند که خود تقلید است» ولی به راستی یک نویسنده کلاسیک تا چه حد مجاز است اتفاقات پیرامون خود را عینا در متنش بازگو کند ؟ آیا او مانند عکاسی باید همه رخداد ها را به صحنه آورد یا اینکه نه تخیل او نیز در نگارش ضروری است؟ نویسنده کلاسیک تا چه حد اجازه دارد از بدی ها و زشتی ها بگوید؟ آیا آئین کلاسیک ادبیات را از نشان دادن صفات پست انسانی منع می کند؟ در جواب اجازه دهید سری به کتاب رضا سید حسینی بزنیم و ببینیم استاد در کتاب مکاتب ادبی چه گفته است. در صفحه نود و نه کتاب می خوانیم« هنرمند کلاسیک به جای نقاشی طبیعت، صورت کاملتری از آن میسازد و آنرا با آرمانها و آرزو های بشریت توام می کند. » بنابر این گفته نویسنده کلاسیک نمی خواهد تمام طبیعت را بیان کند او فقط در صدد تقلید طبیعت انسانی است و چون صفات زشت و غرایز هم در انسان و هم در حیوان مشترک است، پس او باید آن صفاتی را تشریح کند که زودگذر نیست و بانی تعالی روح بشر است. نویسنده کلاسیک معمولا باید متنی آموزنده و خوش آیند خلق کند. متنی که در آن روابط انسان با خود و دیگری بر پایه مهر و محبت استوار باشد. شاید از همین رو است که قهرمان متن های کلاسیک شخصیتی کاملا خیر، پاک و بدور از هر گونه غرایز حیوانی به تصویر کشیده می شوند.
۳- تقلید از قدما
هنرمند کلاسیک معتقد است که زیبایی جاودانی را باید در آثار قدما جستجو کرد. از این رو آنان بسیار پای بند اصول،قواعد و روش معینی برای خلق اثر هستند.آنان می گوینداگر نویسندهای قصد دارد اثرش زنده و پابرجا بماند باید از کسانی تقلید کندکه آثارشان ماندگار شده است. به همین دلیل تقلید از قدما را سرلوحه کاری خود قرار می دهند.
۴- آموزنده و خوشایند
هنرمدان کلاسیک معتقدا در کنار تجسم زیبایی و برای تکمیل اثر ادبی نویسنده باید نتیجه اخلاقی و آموزندگی را در متن لحاظ کند« اثر هنری باید در زیر ظاهر زیبای خود دارای یک جنبه اخلاقی باشد که جوهر اصلی آن اثر و دلیل ایجاد آن شمره شود.» البته ناگفته نماند که ادبیات کلاسیک را نباید با مکتب وعظ و خطابه اشتباه گرفت.
۵- وضوح و ایجاز
کلاسیک بر عکس رمانتیک بر سادگی استوار است.این وضوح و سادگی نه تنها باید از دید نویسنده هوشمند در انتخاب طرح ساده روایت پوشیده نماند( حضور توالی زمان در امر روایت، بدون پیچش های و تعدد زمان و مکان) بلکه باید در شکل گیری کلمات و به کار گیری جملات در حد ایجاز و با ظرافت و دقت از سوی نویسنده به کار گرفته شوند؛تا نویسنده بتواند مطالب بیشتری را با حداقل کلمات ممکن بیان کند.
۶- برازندگی
برازندگی یکی از اصطلاحات اساسی زیباشناسی کلاسیک است.رعایت برازندگی برای نویسنده ،نه تنها حفظ ظاهر آراسته اثر بلکه رعایت قرار دادهای ادبی است. او نباید هیچ چیز نابجایی بگوید و باید با تناسب با قرار دادهای ادبی رفتار کنند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اژدها در شاهنامه
اژدها که صورت دیگر و صدالبته مهیب تر و خیال انگیزی از مار دارد ، موجودی است اهریمنی؛ همین، سبب شده است تا فردوسی گاه در شاهنامه، شاهان بدکردار و بد ذات و دیوان و نیروهای اهریمنی را اژدها بنامد.
ضحاک (( معرب اژدی دهاک : یا همان اژدها )) مظهری است از اهریمن ، چرا که شیطان با مار رابطه ی دیرینه ای دارند .
شیطان ( اهریمن ) با همدستی مار ، در بهشت ، انسان را فریفت تا از میوه ممنوعه بخورد .
در اینجا نیز ، بر اثر بوسه ی ابلیس دو مار بر کتف ضحاک می روید .
ضحاک که خود بد ذاتی اهریمنی است. بارها با لفظ اژدها از او نام برده می شود.
در آن محضر اژدها ناگزیر
گواهی نبشتند برنا و پیر
استعاره از افراسیاب:
ز تنگی چو خواهی که یابی رها،
وز این نامور ترک نر اژدها
برای پلاشان نورانی:
سبک، بیژن گیو بر پای جست
میان، کشتن اژدها را، بست
فردوسی نه تنها از بدکاران و نیروهای اهریمنی با لفظ استعاره یاد می کند، بلکه آن گاه که می خواهد قدرت، جسارت و خشونت پهلوانی ایرانی را به تصویر بکشد، از این جانور که نماد قدرت مندی بست، بهره می گیرد.
مثلاً در بیت زیر اژدها استعاره از گیو است:
بدو گفت کاین اژدهای دژم
که مرغ از هوا اندر آرد به دم
منظور از اژدهای بیت زیر دیو سپید است:
که شاه جهان در دم اژدها ست
بر ایرانیان بر، چه مایه بلاست
اژدها در معنی اسب:
سپهبد عنان اژدها را سپرد
به خشم، از هوا روشنایی ببرد
اژدها استعاره از شیر:
نخستین، به شمشیر، شیر افکنیم
همان اژدهای دلیر افکنیم
اژدها در معنی آز و طمع :
بترسم که در چنگ این اژدها
روان باید از کالبدتان رها
اژدها استعاره از روزگار :
روزگاری که همه را در کام خود فرو می برد و هیچ کس، حتی پهلوانان قدرتمند و خردمندان تیزهوش را یارای رهایی از چنگال اش نیست:
از این بر شده تیز چنگ اژدها
به مردی و دانش که باید رها
اژدها استعاره از سلاح جنگی (خنجر):
سکندر چو دید آن تن پیل مست
یکی کوه زیر اژدهایی به دست
✳️ اژدها در عبارت های کنایی:
در دم اژدها بودن:
کنایه از در سختی افتادن، در خطر قرار گرفتن.
کنون جای سخنی و جای بلاست
که ایران کنون در دم اژدهاست
از اسطورها چنین بر می آید که همواره پیوندی ناگسستنی بین انسان و حیوانات وجود داشته است.
تحقیق در زمینه ی حیوانات ما را با این پیوند آشنا می کند و در سایه ی همین مطالعات است که به اندیشه های ساکنان گذشته ی این مرز و بوم آشنا می شویم و به این نتیجه می رسیم که بر خلاف اوستا و متون پهلوی که با صراحت بیان می کند یک جانور اهورایی است یا اهریمنی، در شاهنامه یک جانور با توجه به ویژگی های مختلف می تواند بیانگر دو یا چند مفهوم متفاوت باشد؛
به عبارت واضح تر هم می تواند مفهومی نیک را با خود همراه داشته باشد، هم در مفهومی منفی به کار رود.
اژدها نیز در شاه نامه چنین وضعی دارد؛
چنان که در ریشه یابی واژه ی اژدها بیان شد، اژدها از نظر لغوی بیانگر موجودی اهریمنی و در اندیشه ی ایرانی مظهر خوی شیطانی است؛
بر همین اساس فردوسی اغلب، پدیده های پلشتی چون دیو و آز و دشمنان زشت سیرتی چون افراسیاب و پلاشان توراتی را در این لفظ به کار می گیرد؛
ولی گاه نیز اژدها را به واسطه ی دلیری و جسارتش استعاره از پهلوانان قدرتمند در نظر می گیرد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اژدها که صورت دیگر و صدالبته مهیب تر و خیال انگیزی از مار دارد ، موجودی است اهریمنی؛ همین، سبب شده است تا فردوسی گاه در شاهنامه، شاهان بدکردار و بد ذات و دیوان و نیروهای اهریمنی را اژدها بنامد.
ضحاک (( معرب اژدی دهاک : یا همان اژدها )) مظهری است از اهریمن ، چرا که شیطان با مار رابطه ی دیرینه ای دارند .
شیطان ( اهریمن ) با همدستی مار ، در بهشت ، انسان را فریفت تا از میوه ممنوعه بخورد .
در اینجا نیز ، بر اثر بوسه ی ابلیس دو مار بر کتف ضحاک می روید .
ضحاک که خود بد ذاتی اهریمنی است. بارها با لفظ اژدها از او نام برده می شود.
در آن محضر اژدها ناگزیر
گواهی نبشتند برنا و پیر
استعاره از افراسیاب:
ز تنگی چو خواهی که یابی رها،
وز این نامور ترک نر اژدها
برای پلاشان نورانی:
سبک، بیژن گیو بر پای جست
میان، کشتن اژدها را، بست
فردوسی نه تنها از بدکاران و نیروهای اهریمنی با لفظ استعاره یاد می کند، بلکه آن گاه که می خواهد قدرت، جسارت و خشونت پهلوانی ایرانی را به تصویر بکشد، از این جانور که نماد قدرت مندی بست، بهره می گیرد.
مثلاً در بیت زیر اژدها استعاره از گیو است:
بدو گفت کاین اژدهای دژم
که مرغ از هوا اندر آرد به دم
منظور از اژدهای بیت زیر دیو سپید است:
که شاه جهان در دم اژدها ست
بر ایرانیان بر، چه مایه بلاست
اژدها در معنی اسب:
سپهبد عنان اژدها را سپرد
به خشم، از هوا روشنایی ببرد
اژدها استعاره از شیر:
نخستین، به شمشیر، شیر افکنیم
همان اژدهای دلیر افکنیم
اژدها در معنی آز و طمع :
بترسم که در چنگ این اژدها
روان باید از کالبدتان رها
اژدها استعاره از روزگار :
روزگاری که همه را در کام خود فرو می برد و هیچ کس، حتی پهلوانان قدرتمند و خردمندان تیزهوش را یارای رهایی از چنگال اش نیست:
از این بر شده تیز چنگ اژدها
به مردی و دانش که باید رها
اژدها استعاره از سلاح جنگی (خنجر):
سکندر چو دید آن تن پیل مست
یکی کوه زیر اژدهایی به دست
✳️ اژدها در عبارت های کنایی:
در دم اژدها بودن:
کنایه از در سختی افتادن، در خطر قرار گرفتن.
کنون جای سخنی و جای بلاست
که ایران کنون در دم اژدهاست
از اسطورها چنین بر می آید که همواره پیوندی ناگسستنی بین انسان و حیوانات وجود داشته است.
تحقیق در زمینه ی حیوانات ما را با این پیوند آشنا می کند و در سایه ی همین مطالعات است که به اندیشه های ساکنان گذشته ی این مرز و بوم آشنا می شویم و به این نتیجه می رسیم که بر خلاف اوستا و متون پهلوی که با صراحت بیان می کند یک جانور اهورایی است یا اهریمنی، در شاهنامه یک جانور با توجه به ویژگی های مختلف می تواند بیانگر دو یا چند مفهوم متفاوت باشد؛
به عبارت واضح تر هم می تواند مفهومی نیک را با خود همراه داشته باشد، هم در مفهومی منفی به کار رود.
اژدها نیز در شاه نامه چنین وضعی دارد؛
چنان که در ریشه یابی واژه ی اژدها بیان شد، اژدها از نظر لغوی بیانگر موجودی اهریمنی و در اندیشه ی ایرانی مظهر خوی شیطانی است؛
بر همین اساس فردوسی اغلب، پدیده های پلشتی چون دیو و آز و دشمنان زشت سیرتی چون افراسیاب و پلاشان توراتی را در این لفظ به کار می گیرد؛
ولی گاه نیز اژدها را به واسطه ی دلیری و جسارتش استعاره از پهلوانان قدرتمند در نظر می گیرد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
طشت گذاری یا طشت گردانی رسومی در آستانه ماه محرم
عزاداری شهرهای #آذربایجان و #اردبیل با دو رسم خاص «طشت گذاری» و دستههای «شاخسی، واخسی» معروف است که با مرثیهها و آداب خاصی برگزار میشود. دستههای عزاداری «شاخسی، واخسی» (شاه حسین، وای حسین)، بنابر سنت دیرینه آذربایجانیان، همه ساله از دهه آخر ماه ذیحجه، فعالیت خود را شروع میکنند.
به این شکل که دستههای عزاداری شاخسی، واخسی، از چند روز مانده به ماه محرم، شبها در حسینیهها و مساجد تشکیل شده و با حضور عزاداران، در صفهایی طویل و زنجیروار، راهی کوچه و خیابان شده و مرثیهها و اشعار مذهبی در رثای سالار شهیدان و یارانش سرمی دهند. اوج این مراسم درظهر عاشورا و پس از اتمام عزاداری ظهر عاشوراست که عزاداران، با ذکر «شاخسی، واخسی»، پس از طی نمودن مسیری طولانی نهایتا خود را به خیمههای به آتش کشیده شده (نماد خیمههای امام حسین(ع) و یارانش در کربلا) رسانده و به سوگ واقعه مینشینند.
رسم دیگر، «طشت گذاری» یا «طشت گردانی» است که منسوب به اردبیل، به طور خاص و مردم آذربایجان به طور عام است. در این آیین، طشت، نماد مشک سقای کربلا، نماد آب رود فراتی است که به روی حسین(ع) و یارانش بسته شد. چرا که واقعه کربلا و بسته شدن فرات به روی امام حسین(ع)، یارانشان و ایثارگریهای سقای کربلا برای رسانیدن آب به تشنگان و حماسه آفرینی آنانی که با لبانی تشنه به شهادت رسیدند، به یقین قداست و جایگاه والای آب را در فرهنگ شیعیان و بخصوص ایرانیان، بیش از پیش عمق بخشیده است تا آنجا که انعکاس این امر را در فرهنگ مردم و بخصوص در شکل گیری آداب و رسوم و آیینهای آنها شاهد هستیم.
🏴ایام عزاداري اباعبدالله الحسين (عليه السلام) و ماه محرم بر همه ي شيعيان تسليت باد 🏴
@danaeeii
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
عزاداری شهرهای #آذربایجان و #اردبیل با دو رسم خاص «طشت گذاری» و دستههای «شاخسی، واخسی» معروف است که با مرثیهها و آداب خاصی برگزار میشود. دستههای عزاداری «شاخسی، واخسی» (شاه حسین، وای حسین)، بنابر سنت دیرینه آذربایجانیان، همه ساله از دهه آخر ماه ذیحجه، فعالیت خود را شروع میکنند.
به این شکل که دستههای عزاداری شاخسی، واخسی، از چند روز مانده به ماه محرم، شبها در حسینیهها و مساجد تشکیل شده و با حضور عزاداران، در صفهایی طویل و زنجیروار، راهی کوچه و خیابان شده و مرثیهها و اشعار مذهبی در رثای سالار شهیدان و یارانش سرمی دهند. اوج این مراسم درظهر عاشورا و پس از اتمام عزاداری ظهر عاشوراست که عزاداران، با ذکر «شاخسی، واخسی»، پس از طی نمودن مسیری طولانی نهایتا خود را به خیمههای به آتش کشیده شده (نماد خیمههای امام حسین(ع) و یارانش در کربلا) رسانده و به سوگ واقعه مینشینند.
رسم دیگر، «طشت گذاری» یا «طشت گردانی» است که منسوب به اردبیل، به طور خاص و مردم آذربایجان به طور عام است. در این آیین، طشت، نماد مشک سقای کربلا، نماد آب رود فراتی است که به روی حسین(ع) و یارانش بسته شد. چرا که واقعه کربلا و بسته شدن فرات به روی امام حسین(ع)، یارانشان و ایثارگریهای سقای کربلا برای رسانیدن آب به تشنگان و حماسه آفرینی آنانی که با لبانی تشنه به شهادت رسیدند، به یقین قداست و جایگاه والای آب را در فرهنگ شیعیان و بخصوص ایرانیان، بیش از پیش عمق بخشیده است تا آنجا که انعکاس این امر را در فرهنگ مردم و بخصوص در شکل گیری آداب و رسوم و آیینهای آنها شاهد هستیم.
🏴ایام عزاداري اباعبدالله الحسين (عليه السلام) و ماه محرم بر همه ي شيعيان تسليت باد 🏴
@danaeeii
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
◀️ اَبجَد در شعر فارسی
نخستین از هشت حرفی که عرب عادتاً حروفِ الفبای خود را به وسیلۀ آنها یاد میکند. الفاظِ مذکور معمولاً چنین خوانده میشود. ابجد، هوز، حطی، کلمن، سعفص، قرشت، ثخذ، ضظغ. در این دسته بندیها شش دستۀ اول بر طبق ترتیبِ الفبای فنیقی است و دو دستۀ اخیر متشکل از حروفِ مخصوص زبانِ عرب است. اعراب مانند یونانیان برای هریک از حروفی الفبا مقدار عددی قرار داده بودند، بدین شرح:
الف تا ی عدد 1 تا 10، ی تا ق عدد 10 تا 100، ق تا غ عدد 100 تا 1000 و اعداد را به وسیلۀ آنها نمایش میدادند و به وسیلۀ آنها حساب میکردند و این حساب به حسابِ جُمّل معروف است. حسابِ جمّل سابقاً در ممالک اسلامی در نزد منجّمین و محاسبین و در تنظیم جداول نجومی و عددی معمول بوده ولی امروزه، گذشته از علوم غریبه (مانند طلسمات و غیره) استعمالِ آن تقریباً منحصر است به ساختنِ «مادّۀ تاریخ» و شماره گذاری مقدمه و فهرستِ کتاب در نزدِ بعضی. (دایره المعارف فارسی)
چون حرفِ آخر است ز ابجد گهِ سخن
وز راستی چو حرف نخستین ابجد است
(انوری)
ابجدِ خوبان به مکتب شیوۀ ناز است و او
با همه ناز از پی تعلیم ابجد میرود
(آذری اسفراینی، 183)
ای کاش اَب و جَد به سرِ ابجدش زند
کاین خط نه بر طریقۀ ابجد نوشته است
(آذری اسفراینی، 293)
در پی قولِ بد ایشان مپوی
لوحِ دل از ابجدِ شیطان بشوی
(کاتبی نیشابوری، 267)
من از شغل تو سرگردان شدم در ابجدِ دانش
تو در علم نظر هر دم نکات آموزتر باشی
(نظیری، 357)
عقلی که سرنوشت جهان است ابجدش
مشکل که سر بر آورد از خطِّ جام ما
(صائب، 376)
غرور حسن نداند گذشت پنداری
به لوحِ چهرۀ خود ابجدِ جمالش خواند
(طالب، 540)
تو طفل درس مکتبخانۀ جدّ و اَبِ خویشی
حساب جسم و جان و سرِّ ابجد را چه میفهمی
(نجیب، 480)
ای رگ گل ابجدی از دفترِ رنگینیت
مصرعِ شوخت جهانی را گلستان کرده بود
(بیدل، 295)
با آنکه ابجدِ پسری را نخوانده ای
خواهی شوی پدر نتوانی شدن مشو
(شهرت، 378)
✅ منبع: زرافشان، تألیف حمیدرضا قلیچ خانی، فرهنگ معاصر، ۱۳۹۲، ص ۱۰
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
نخستین از هشت حرفی که عرب عادتاً حروفِ الفبای خود را به وسیلۀ آنها یاد میکند. الفاظِ مذکور معمولاً چنین خوانده میشود. ابجد، هوز، حطی، کلمن، سعفص، قرشت، ثخذ، ضظغ. در این دسته بندیها شش دستۀ اول بر طبق ترتیبِ الفبای فنیقی است و دو دستۀ اخیر متشکل از حروفِ مخصوص زبانِ عرب است. اعراب مانند یونانیان برای هریک از حروفی الفبا مقدار عددی قرار داده بودند، بدین شرح:
الف تا ی عدد 1 تا 10، ی تا ق عدد 10 تا 100، ق تا غ عدد 100 تا 1000 و اعداد را به وسیلۀ آنها نمایش میدادند و به وسیلۀ آنها حساب میکردند و این حساب به حسابِ جُمّل معروف است. حسابِ جمّل سابقاً در ممالک اسلامی در نزد منجّمین و محاسبین و در تنظیم جداول نجومی و عددی معمول بوده ولی امروزه، گذشته از علوم غریبه (مانند طلسمات و غیره) استعمالِ آن تقریباً منحصر است به ساختنِ «مادّۀ تاریخ» و شماره گذاری مقدمه و فهرستِ کتاب در نزدِ بعضی. (دایره المعارف فارسی)
چون حرفِ آخر است ز ابجد گهِ سخن
وز راستی چو حرف نخستین ابجد است
(انوری)
ابجدِ خوبان به مکتب شیوۀ ناز است و او
با همه ناز از پی تعلیم ابجد میرود
(آذری اسفراینی، 183)
ای کاش اَب و جَد به سرِ ابجدش زند
کاین خط نه بر طریقۀ ابجد نوشته است
(آذری اسفراینی، 293)
در پی قولِ بد ایشان مپوی
لوحِ دل از ابجدِ شیطان بشوی
(کاتبی نیشابوری، 267)
من از شغل تو سرگردان شدم در ابجدِ دانش
تو در علم نظر هر دم نکات آموزتر باشی
(نظیری، 357)
عقلی که سرنوشت جهان است ابجدش
مشکل که سر بر آورد از خطِّ جام ما
(صائب، 376)
غرور حسن نداند گذشت پنداری
به لوحِ چهرۀ خود ابجدِ جمالش خواند
(طالب، 540)
تو طفل درس مکتبخانۀ جدّ و اَبِ خویشی
حساب جسم و جان و سرِّ ابجد را چه میفهمی
(نجیب، 480)
ای رگ گل ابجدی از دفترِ رنگینیت
مصرعِ شوخت جهانی را گلستان کرده بود
(بیدل، 295)
با آنکه ابجدِ پسری را نخوانده ای
خواهی شوی پدر نتوانی شدن مشو
(شهرت، 378)
✅ منبع: زرافشان، تألیف حمیدرضا قلیچ خانی، فرهنگ معاصر، ۱۳۹۲، ص ۱۰
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
آرزوکردن - ایکاش
در فارسی، برای بیان آرزو معمولاً فعل «آرزوکردن» یا «آرزوداشتن» یا شبهجملۀ «کاش» یا «ایکاش» یا «کاشکی» را به کار میبریم؛ مثلاً:
ـ آرزو میکنم کمتر غم ببینی.
ـ آرزو داشت یک روز دماوند را فتح کند.
ـ کاش امروز بهخیر بگذرد.
ـ ایکاش به حرفم گوش میکردی.
ـ کاشکی باران ببارد.
ازآنجاکه «آرزوکردن» و «آرزوداشتن» با شبهجملۀ «کاش» هممعنی است، همنشینکردن این دو ناپسند و مصداق حشو است و باید به یکی بسنده کنیم. برای مثال، جملۀ «اغلب آرزو میکنیم که ایکاش گذشته برگردد» را به دو شکل میتوانیم اصلاح کنیم:
۱. اغلب آرزو میکنیم که گذشته برگردد.
۲. اغلب در دل میگوییم: «ایکاش گذشته برگردد.»
نکتۀ شایانذکر دراینخصوص این است که وقتی «آرزوکردن» را در جمله میآوریم، محتوای آرزو بهصورت نقل غیرمستقیم و در قالب جملهوارۀ وابستۀ این فعل بیان میشود: «آرزو میکنیم که گذشته برگردد.» اما «کاش» و «ایکاش» و «کاشکی» مختص نقل مستقیم است و ازاینرو، وقتی در جمله میآید، معمولاً باید با فعلهایی نظیر «گفت» و «اندیشید» جمله را کمی تغییر دهیم و محتوای آرزو را بهشکل نقل مستقیم درآوریم: «اغلب در دل میگوییم: "ایکاش گذشته برگردد."»
چند نمونۀ دیگر از این جملههای حشوآمیز و دو شکلِ ویراستۀ آن:
ـ وقتی چراغها روشن شد، هوگو آرزو کرد کاش آن بعدازظهر تمام نمیشد.
۱. وقتی چراغها روشن شد، هوگو آرزو کرد آن بعدازظهر تمام نشود.
۲. وقتی چراغها روشن شد، هوگو با خود گفت: «کاش این بعدازظهر تمام نمیشد.»
ـ در دل آرزو کرد کاش ایزابل با یکی از آن سنجاقهای سر آنجا بود.
۱. در دل آرزو کرد ایزابل با یکی از آن سنجاقهای سر آنجا باشد.
۲. در دل گفت: «کاش ایزابل با یکی از آن سنجاقهای سر اینجا بود.»
ـ گاهی آرزو میکرد کاش ماری تندخو میشد.
۱. گاهی آرزو میکرد ماری تندخو شود.
۲. گاهی با خود میاندیشید: «کاش ماری تندخو میشد.»
ـ آرزو میکرد کاش خدا خری داشت تا در این جزیره بچرد.
۱. آرزو میکرد خدا خری داشت تا در آن جزیره بچرد.
۲. با خودش میگفت: «کاش خدا خری داشت تا در این جزیره بچرد.»
محمد یوسفیشیرازی
@virevirayesh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در فارسی، برای بیان آرزو معمولاً فعل «آرزوکردن» یا «آرزوداشتن» یا شبهجملۀ «کاش» یا «ایکاش» یا «کاشکی» را به کار میبریم؛ مثلاً:
ـ آرزو میکنم کمتر غم ببینی.
ـ آرزو داشت یک روز دماوند را فتح کند.
ـ کاش امروز بهخیر بگذرد.
ـ ایکاش به حرفم گوش میکردی.
ـ کاشکی باران ببارد.
ازآنجاکه «آرزوکردن» و «آرزوداشتن» با شبهجملۀ «کاش» هممعنی است، همنشینکردن این دو ناپسند و مصداق حشو است و باید به یکی بسنده کنیم. برای مثال، جملۀ «اغلب آرزو میکنیم که ایکاش گذشته برگردد» را به دو شکل میتوانیم اصلاح کنیم:
۱. اغلب آرزو میکنیم که گذشته برگردد.
۲. اغلب در دل میگوییم: «ایکاش گذشته برگردد.»
نکتۀ شایانذکر دراینخصوص این است که وقتی «آرزوکردن» را در جمله میآوریم، محتوای آرزو بهصورت نقل غیرمستقیم و در قالب جملهوارۀ وابستۀ این فعل بیان میشود: «آرزو میکنیم که گذشته برگردد.» اما «کاش» و «ایکاش» و «کاشکی» مختص نقل مستقیم است و ازاینرو، وقتی در جمله میآید، معمولاً باید با فعلهایی نظیر «گفت» و «اندیشید» جمله را کمی تغییر دهیم و محتوای آرزو را بهشکل نقل مستقیم درآوریم: «اغلب در دل میگوییم: "ایکاش گذشته برگردد."»
چند نمونۀ دیگر از این جملههای حشوآمیز و دو شکلِ ویراستۀ آن:
ـ وقتی چراغها روشن شد، هوگو آرزو کرد کاش آن بعدازظهر تمام نمیشد.
۱. وقتی چراغها روشن شد، هوگو آرزو کرد آن بعدازظهر تمام نشود.
۲. وقتی چراغها روشن شد، هوگو با خود گفت: «کاش این بعدازظهر تمام نمیشد.»
ـ در دل آرزو کرد کاش ایزابل با یکی از آن سنجاقهای سر آنجا بود.
۱. در دل آرزو کرد ایزابل با یکی از آن سنجاقهای سر آنجا باشد.
۲. در دل گفت: «کاش ایزابل با یکی از آن سنجاقهای سر اینجا بود.»
ـ گاهی آرزو میکرد کاش ماری تندخو میشد.
۱. گاهی آرزو میکرد ماری تندخو شود.
۲. گاهی با خود میاندیشید: «کاش ماری تندخو میشد.»
ـ آرزو میکرد کاش خدا خری داشت تا در این جزیره بچرد.
۱. آرزو میکرد خدا خری داشت تا در آن جزیره بچرد.
۲. با خودش میگفت: «کاش خدا خری داشت تا در این جزیره بچرد.»
محمد یوسفیشیرازی
@virevirayesh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
مفهوم " تابو " یا " توتم "
در هر جامعه با توجه به قومیت، آداب و رسوم و فرهنگ و مذهب یک سری محرمات وجود دارد که تابو آن جامعه است.
این عقوبت ها بخاطر خطری است که توتم جامعه را تهدید یا بر دوش آن سنگینی می کند.
تخطی از این تابوها مستوجب کیفر است که این کیفر خود به خود و هم توسط جامعه صورت می گیرد.
این عقوبت ها بخاطر خطری است که توتم جامعه را تهدید یا بر دوش آن سنگینی می کند.
👈🏻 تعریف :
تابو در لغت به معنای تحریم، منع شده، نهی شده و حرام است این لغت در زبان فارسی معادل نداشته طبق لفظ انگلیسی آن استعمال می شود.
این واژه از ریشه taboo که در زبان مردم پولیتری معنای مقدس از آن بر می آید گرفته شده است.
معنای تابو حرام شده و محترم و مختص می باشد و مفهوم دیگر آن اضطراب انگیز، خطرناک، ممنوع و پلید است که مخالف تابو «نوآ» نام دارد و به معنی در دسترس همگان می باشد.
با کلمه تابو نوعی تهدید و منع همراه است و اساسا در منع ها و قیود تجلی می کند.
تابو حاکی از خصلتی است که برای یک شخص یا یک چیز پذیرفته شده است و تماس با آن یا استفاده از آن را برای دیگر مردم ممنوع می سازد.
تابو ممنوعیتی است که شامل انسان، حیوان یا گیاه می شود و این از آن رو است که این موجود از نیرویی برتر و یا مانا برخوردار است که سبب می شود انسان یا حیوان یا گیاه را در تصرف نیروی درونی نگه دارد.
بدین جهت هر تماس با آن خطرناک بوده و باید از نزدیک شدن به آن پرهیز نمود.
تخلف کننده از این امر که با این موجود تماس پیدا کند به نیرویی مبتلا می شود که برای سایر مردم خطرناک و مضر می شود.
تابو بر اساس موقعیت زمانی، مکانی، فرهنگی و اجتماعی متفاوت است و بیشتر تابع عرف است تا خردمندی.
در بعضی موارد محرمات تابویی ظاهرا بر هیچ دلیلی مبتنی نیستند و منشا آنها مجهول است در حالی که کسانی که زیر سیطره آن بسر می برند طبیعی جلوه می کنند.
از موارد ابتدائی آن را می توان کنترل نگاه به جنس مخالف و در بعضی موارد خودداری از بعضی امور در روابط با جنس مخالف غیر از محارم است که همگی طبیعی و گاهی ارزش تلقی می شوند.
(غیرت، شرم، تعصب و... البته بصورت افراطی).
تابو انواع مختلفی دارد که به طور کلی به دو دسته مستقیم و غیر مستقیم تقسیم می شوند. تابو های مستقیم منعیاتی هستند که مستقیما توتم را تهدید می کنند مثل کشتن حیوان ماکولی که توتم است (مثل گوزن شمالی در میان سرخپوست های آپاچی در آمریکای شمالی) و تابوهای غیر مستقیم اعمالی است که به واسطه انجام آن به طور غیر مستقیم توتم تهدید می شود. هدفهای تابو مربوط به قلمروهای مختلف است مانند پیشگیری از آشفتگی هایی که ممکن است در جریان انجام گرفتن برخی وقایع مهم زندگی از قبیل تولد، تعلیم و تربیت، ازدواج، اعمال جنسی، حفظ دارائی، ابزار و... پیش آید. اگر ما برطبق مفهوم کلی کلمه، تابو را عبارت از هر نوع منعی بدانیم که بوسیله آداب و رسوم تحمیل و یا در قوانین مقرر گردیده و به موجب آن دست زدن به یک شی یا تصاحب آن یا بکار بردن پاره ای از کلمات ممنوع، تحریم و نهی شده است می توان گفت که هیچ قوم و درجه ای از فرهنگ را نمی توان یافت که در آن نتایج مضر ناشی از تابو وجود نداشته باشد.
چیزی که جالب است این مطلب است که هر فردی تابو را زیر پا بگذارد خود تابو خواهد شد
مثلا هر فردی که در قبیله آپاچی گوزن شمالی را بکشد خود تابو می شود یعنی نزدیک شدن به وی و برقراری ارتباط با وی قطع و منع می شود.
منشاء واقعی تابو همانست که ابتدائی ترین و بادوام ترین غرایز انسانی (آب، غذا، غریزه جنسی و...)، از آن سرچشمه گرفته است.
در حقیقت تابو وسیله ای برای دور ماندن از اضطراب و استرس است. فروید اعتقاد دارد که در آغاز، تابوها از طریق پدر و مادر و مراجع اجتماعی منتقل شده اند ولی این امکان وجود دارد که در نسل های بعد به عنوان یک استعداد روانی موروثی، شکلی «سازمان یافته» پیدا کنند.
منابع :
- محسن صالحی- نشریه آفتاب- شماره 15- صفحه 58- مقاله تابو و عقلانیت مدرن
- زیگموند فروید- توتم و تابو- ترجمه ایرج پور باقر- تهران- انتشارت آسیا- مرداد 1362
- علیرضا شایان مهر- دائرة المعارف تطبیقی علوم اجتماعی- تهران- انتشارت کرمان- 1377
- سیاوش گودرزوند چگینی- مقاله توتم و تابو
- سمانه خالدی- پژوهشکده باقرالعلوم- مقاله تابو
- کانال کشوری تاریخ و جغرافیا اهواز
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در هر جامعه با توجه به قومیت، آداب و رسوم و فرهنگ و مذهب یک سری محرمات وجود دارد که تابو آن جامعه است.
این عقوبت ها بخاطر خطری است که توتم جامعه را تهدید یا بر دوش آن سنگینی می کند.
تخطی از این تابوها مستوجب کیفر است که این کیفر خود به خود و هم توسط جامعه صورت می گیرد.
این عقوبت ها بخاطر خطری است که توتم جامعه را تهدید یا بر دوش آن سنگینی می کند.
👈🏻 تعریف :
تابو در لغت به معنای تحریم، منع شده، نهی شده و حرام است این لغت در زبان فارسی معادل نداشته طبق لفظ انگلیسی آن استعمال می شود.
این واژه از ریشه taboo که در زبان مردم پولیتری معنای مقدس از آن بر می آید گرفته شده است.
معنای تابو حرام شده و محترم و مختص می باشد و مفهوم دیگر آن اضطراب انگیز، خطرناک، ممنوع و پلید است که مخالف تابو «نوآ» نام دارد و به معنی در دسترس همگان می باشد.
با کلمه تابو نوعی تهدید و منع همراه است و اساسا در منع ها و قیود تجلی می کند.
تابو حاکی از خصلتی است که برای یک شخص یا یک چیز پذیرفته شده است و تماس با آن یا استفاده از آن را برای دیگر مردم ممنوع می سازد.
تابو ممنوعیتی است که شامل انسان، حیوان یا گیاه می شود و این از آن رو است که این موجود از نیرویی برتر و یا مانا برخوردار است که سبب می شود انسان یا حیوان یا گیاه را در تصرف نیروی درونی نگه دارد.
بدین جهت هر تماس با آن خطرناک بوده و باید از نزدیک شدن به آن پرهیز نمود.
تخلف کننده از این امر که با این موجود تماس پیدا کند به نیرویی مبتلا می شود که برای سایر مردم خطرناک و مضر می شود.
تابو بر اساس موقعیت زمانی، مکانی، فرهنگی و اجتماعی متفاوت است و بیشتر تابع عرف است تا خردمندی.
در بعضی موارد محرمات تابویی ظاهرا بر هیچ دلیلی مبتنی نیستند و منشا آنها مجهول است در حالی که کسانی که زیر سیطره آن بسر می برند طبیعی جلوه می کنند.
از موارد ابتدائی آن را می توان کنترل نگاه به جنس مخالف و در بعضی موارد خودداری از بعضی امور در روابط با جنس مخالف غیر از محارم است که همگی طبیعی و گاهی ارزش تلقی می شوند.
(غیرت، شرم، تعصب و... البته بصورت افراطی).
تابو انواع مختلفی دارد که به طور کلی به دو دسته مستقیم و غیر مستقیم تقسیم می شوند. تابو های مستقیم منعیاتی هستند که مستقیما توتم را تهدید می کنند مثل کشتن حیوان ماکولی که توتم است (مثل گوزن شمالی در میان سرخپوست های آپاچی در آمریکای شمالی) و تابوهای غیر مستقیم اعمالی است که به واسطه انجام آن به طور غیر مستقیم توتم تهدید می شود. هدفهای تابو مربوط به قلمروهای مختلف است مانند پیشگیری از آشفتگی هایی که ممکن است در جریان انجام گرفتن برخی وقایع مهم زندگی از قبیل تولد، تعلیم و تربیت، ازدواج، اعمال جنسی، حفظ دارائی، ابزار و... پیش آید. اگر ما برطبق مفهوم کلی کلمه، تابو را عبارت از هر نوع منعی بدانیم که بوسیله آداب و رسوم تحمیل و یا در قوانین مقرر گردیده و به موجب آن دست زدن به یک شی یا تصاحب آن یا بکار بردن پاره ای از کلمات ممنوع، تحریم و نهی شده است می توان گفت که هیچ قوم و درجه ای از فرهنگ را نمی توان یافت که در آن نتایج مضر ناشی از تابو وجود نداشته باشد.
چیزی که جالب است این مطلب است که هر فردی تابو را زیر پا بگذارد خود تابو خواهد شد
مثلا هر فردی که در قبیله آپاچی گوزن شمالی را بکشد خود تابو می شود یعنی نزدیک شدن به وی و برقراری ارتباط با وی قطع و منع می شود.
منشاء واقعی تابو همانست که ابتدائی ترین و بادوام ترین غرایز انسانی (آب، غذا، غریزه جنسی و...)، از آن سرچشمه گرفته است.
در حقیقت تابو وسیله ای برای دور ماندن از اضطراب و استرس است. فروید اعتقاد دارد که در آغاز، تابوها از طریق پدر و مادر و مراجع اجتماعی منتقل شده اند ولی این امکان وجود دارد که در نسل های بعد به عنوان یک استعداد روانی موروثی، شکلی «سازمان یافته» پیدا کنند.
منابع :
- محسن صالحی- نشریه آفتاب- شماره 15- صفحه 58- مقاله تابو و عقلانیت مدرن
- زیگموند فروید- توتم و تابو- ترجمه ایرج پور باقر- تهران- انتشارت آسیا- مرداد 1362
- علیرضا شایان مهر- دائرة المعارف تطبیقی علوم اجتماعی- تهران- انتشارت کرمان- 1377
- سیاوش گودرزوند چگینی- مقاله توتم و تابو
- سمانه خالدی- پژوهشکده باقرالعلوم- مقاله تابو
- کانال کشوری تاریخ و جغرافیا اهواز
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
معنای دقیق کلمات " عاشورا و تاسوعا " چیست ؟
.
اکثر قریب به اتفاق اهل لغت این تصور را داشتهاند که چون عشر و عاشر از یک ریشهاند و واقعه کربلا هم در دهم ماه محرم اتفاق افتاده است پس عاشورا یعنی دهم محرم؛ و بر همین قیاس تاسوعا را نیز که با تسع و تاسع شباهت ظاهری دارند روز نهم ماه محرم گفتهاند. اما این معنا به دلایل زیر اشتباه است:
آیا واژه عاشورا برای دهم ماهها دیگر نیز به کار میرود؟ مثلاً آیا شنیده شده است که کسی به دهم ماه رجب هم عاشورا گفته باشد؟ یا این مفهوم مختص دهم ماه محرم است؟
آیا اگر امام حسین(ع) مثلاً در یازدهم محرم شهید میشد، آنگاه تاسوعا با عاشورا عوض میشد و عاشورا واژه دیگری داشت؟
در ریاضی اعداد قاعده خود را دارند و هر قاعدهای که بر شمارش اعداد حکم کند بر سلسله اعداد هم حاکم خواهد بود. اعداد بر خلاف کلمات استثناپذیر نیستند؛ به طور مثال در کلام عرب اعداد این گونه شمارش میشوند: اول – ثانی - ثالث - رابع ... و یا اولاً – ثانیاً - ثالثاً - رابعاً و... چنان چه تاسوعا و عاشورا در زمره اعداد باشند باید قاعدهپذیر باشند؛ یعنی باید بتوان بقیه اعداد را هم به همان سیاق تلفظ کرد؛ مثل تاسوعا – عاشورا – ثامونا – سابوعا-..، اما میبینیم که بقیه اعداد از این قاعده پیروی نمیکنند؛ لذا نمیتوانیم دلیلی داشته باشیم که تاسوعا و عاشورا عدد هستند تا از قاعده شمارش پیروی کنند و این دو روز هیچ ربطی به اعداد ندارد بلکه معنای دیگری دارند.
عاشورا؛ روز معاشرت با امام(ع)
عشر به کسر عین و عشرت، به معنای معاشرت و مصاحبت است. معاشر به ضم میم یعنی مصاحب و عاشر اسم فاعل عشر است که خودش ثلاثی مجرد اسم مصدر عشرت است. خداوند میفرماید: «وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ» (نساء/۱۹) با زنان آن گونه که شایسته آنان است معاشرت کنید. عشیر یعنی همدم و رفیق؛ «وَ لَبِئْسَ الْعَشِیر ُ» (حج/۱۳) چه بد دوستی انتخاب کردهاند و چه بد معاشر و رفیقی است.
العاشور از ریشه عشر به کسی گفته میشود که معاشرت خصلت او باشد. العاشوراء جایی که میل به معاشرت و رفاقت و مصاحبت نمایان میشود و افراد میل معاشرت خود را با کسی که مورد نظر است عرضه میکنند؛ و عاشورا مبالغه است از میل به معاشرت؛ یعنی روزی که میل معاشرت و رفاقت با امام(ع) به شدت بالا میرود.
تاسوعا؛ روزی برای وسعت ظرفیت
با خارج شدن عاشورا از سلسله اعداد، عدد بودن تاسوعا نیز مورد تردید قرار میگیرد و معنی نهم را از دست میدهد. اتسع به فتح الف یعنی گروههای ۹ نفره شدند. اما اتسع به کسر الف یعنی وسعت پیدا کرد - گشاد شد - فراخ گردید. اتساع یعنی گسترده شدن و گشاد شدن. بالا رفتن ظرفیت. اتساع شرائین؛ یعنی رگها گشاد شدند و ظرفیت شان برای عبور خون زیاد باشد. التاسوع چیزی که فراخی و گستردگی و ظرفیت اش زیاد باشد؛ و بالاخره التاسوعا یعنی جایی که بتوان ظرفیت را بالا برد و فراخی ایجاد کرد؛ و تاسوعا این معنی را پیدا میکند: روزی که ظرفیت بالا میرود و در سینهها فراخی ایجاد میشود و به جای تنگی، وسعت مییابد.
این دو نام از ابداعات امام سجاد (علیهالسلام) است و اگر در بعضی از روایات از پیامبر اکرم (صلوات الله علیه و آله) از عاشورا گفته شده است، اکثرا جعلیات بنیامیه برای کم کردن اثرات عاشورای امام حسین (علیه السلام) است، اما در مورد تاسوعا تقریباً نداریم که قبلاً از امام سجاد (علیه السلام) لغت تاسوعا به کار برده شده باشد و این معنا از عاشورا و تاسوعا خیلی عاشقانه است...
برگرفته از کتاب «سفری از عاشورا تا اربعین» تألیف عبدالله مستحسن
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
.
اکثر قریب به اتفاق اهل لغت این تصور را داشتهاند که چون عشر و عاشر از یک ریشهاند و واقعه کربلا هم در دهم ماه محرم اتفاق افتاده است پس عاشورا یعنی دهم محرم؛ و بر همین قیاس تاسوعا را نیز که با تسع و تاسع شباهت ظاهری دارند روز نهم ماه محرم گفتهاند. اما این معنا به دلایل زیر اشتباه است:
آیا واژه عاشورا برای دهم ماهها دیگر نیز به کار میرود؟ مثلاً آیا شنیده شده است که کسی به دهم ماه رجب هم عاشورا گفته باشد؟ یا این مفهوم مختص دهم ماه محرم است؟
آیا اگر امام حسین(ع) مثلاً در یازدهم محرم شهید میشد، آنگاه تاسوعا با عاشورا عوض میشد و عاشورا واژه دیگری داشت؟
در ریاضی اعداد قاعده خود را دارند و هر قاعدهای که بر شمارش اعداد حکم کند بر سلسله اعداد هم حاکم خواهد بود. اعداد بر خلاف کلمات استثناپذیر نیستند؛ به طور مثال در کلام عرب اعداد این گونه شمارش میشوند: اول – ثانی - ثالث - رابع ... و یا اولاً – ثانیاً - ثالثاً - رابعاً و... چنان چه تاسوعا و عاشورا در زمره اعداد باشند باید قاعدهپذیر باشند؛ یعنی باید بتوان بقیه اعداد را هم به همان سیاق تلفظ کرد؛ مثل تاسوعا – عاشورا – ثامونا – سابوعا-..، اما میبینیم که بقیه اعداد از این قاعده پیروی نمیکنند؛ لذا نمیتوانیم دلیلی داشته باشیم که تاسوعا و عاشورا عدد هستند تا از قاعده شمارش پیروی کنند و این دو روز هیچ ربطی به اعداد ندارد بلکه معنای دیگری دارند.
عاشورا؛ روز معاشرت با امام(ع)
عشر به کسر عین و عشرت، به معنای معاشرت و مصاحبت است. معاشر به ضم میم یعنی مصاحب و عاشر اسم فاعل عشر است که خودش ثلاثی مجرد اسم مصدر عشرت است. خداوند میفرماید: «وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ» (نساء/۱۹) با زنان آن گونه که شایسته آنان است معاشرت کنید. عشیر یعنی همدم و رفیق؛ «وَ لَبِئْسَ الْعَشِیر ُ» (حج/۱۳) چه بد دوستی انتخاب کردهاند و چه بد معاشر و رفیقی است.
العاشور از ریشه عشر به کسی گفته میشود که معاشرت خصلت او باشد. العاشوراء جایی که میل به معاشرت و رفاقت و مصاحبت نمایان میشود و افراد میل معاشرت خود را با کسی که مورد نظر است عرضه میکنند؛ و عاشورا مبالغه است از میل به معاشرت؛ یعنی روزی که میل معاشرت و رفاقت با امام(ع) به شدت بالا میرود.
تاسوعا؛ روزی برای وسعت ظرفیت
با خارج شدن عاشورا از سلسله اعداد، عدد بودن تاسوعا نیز مورد تردید قرار میگیرد و معنی نهم را از دست میدهد. اتسع به فتح الف یعنی گروههای ۹ نفره شدند. اما اتسع به کسر الف یعنی وسعت پیدا کرد - گشاد شد - فراخ گردید. اتساع یعنی گسترده شدن و گشاد شدن. بالا رفتن ظرفیت. اتساع شرائین؛ یعنی رگها گشاد شدند و ظرفیت شان برای عبور خون زیاد باشد. التاسوع چیزی که فراخی و گستردگی و ظرفیت اش زیاد باشد؛ و بالاخره التاسوعا یعنی جایی که بتوان ظرفیت را بالا برد و فراخی ایجاد کرد؛ و تاسوعا این معنی را پیدا میکند: روزی که ظرفیت بالا میرود و در سینهها فراخی ایجاد میشود و به جای تنگی، وسعت مییابد.
این دو نام از ابداعات امام سجاد (علیهالسلام) است و اگر در بعضی از روایات از پیامبر اکرم (صلوات الله علیه و آله) از عاشورا گفته شده است، اکثرا جعلیات بنیامیه برای کم کردن اثرات عاشورای امام حسین (علیه السلام) است، اما در مورد تاسوعا تقریباً نداریم که قبلاً از امام سجاد (علیه السلام) لغت تاسوعا به کار برده شده باشد و این معنا از عاشورا و تاسوعا خیلی عاشقانه است...
برگرفته از کتاب «سفری از عاشورا تا اربعین» تألیف عبدالله مستحسن
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Forwarded from مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فنون ادبی
💢سوالات گروه آزمایشی رشته تجربی و ریاضی و هنر کنکور ۹۹
💢به صورت ورد word
تهیه : آقای محبی
* جهت استفاده همکارلن در آموزش مجازی شان
در کانال :
👇👇👇👇
@makhzanesoalatedoroseadabi
💢به صورت ورد word
تهیه : آقای محبی
* جهت استفاده همکارلن در آموزش مجازی شان
در کانال :
👇👇👇👇
@makhzanesoalatedoroseadabi
موسیقی درونی و موسیقی معنوی در شعر فارسی
موسیقی بیرونی: منظور از موسیقی بیرونی شعر جانب عروضی وزن شعر است که برهمه شعرهایی که در یک وزن سروده شده اند قابل تطبیق است.مثلا تمام شعرهایی که در بحر متقارب (وزن شاهنامه فردوسی)سروده شده اند به لحاظ موسیقی بیرونی یکسانند یعنی می توان آنها را بر این نظام آوایی:
فعولن فعولن فعولن فعل (یا فعول)
تطبیق داد و درین قلمرو هیچ شاعری بر شاعری دیگر برتری ندارد مگر به تنوع اوزان یا به هماهنگی اوزان با تجارب روحی و دیگر جوانب موسیقایی شعرش.
شفیعی کدکنی می گویدک موسیقی بیرونی شعر، موسیقی حاصل از هر گونه نظمی در یک واحد کامل (شعر) است و به طور خاص جانب عروضی وزن شعر را موسیقی بیرونی گویند؛ یعنی نظم خاصی که در یک مجموعه آوایی به لحاظ کوتاه و بلندی مصوت ها و یا ترکیب صامت ها و مصوت ها وجود دارد.
موسیقی معنوی : همانگونه که تقارنها و تضادها و تشابهات در حوزه آواهای زبان موسیقی اصوات را پدید می آورد همین تقارنها و تشابهات و تضادها در حوزه امور معنایی و ذهنی موسیقی معنوی را سامان می بخشد بنابراین همه ارتباط های پنهان عناصر یک بیت یا یک مصراع و از سوی دیگر همه عناصر معنوی یک واحد هنری اجزای موسیقی معنوی آن اثرند و اگر بخواهیم از جلوه های شناخته شده اینگونه موسیقی چیزی را نام ببریم بخشی از صنایع معنوی بدیع – ازقبیل تضاذ و طباق و ایهام و مراعات نظیر – از معروفترین نمونه هاست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
موسیقی بیرونی: منظور از موسیقی بیرونی شعر جانب عروضی وزن شعر است که برهمه شعرهایی که در یک وزن سروده شده اند قابل تطبیق است.مثلا تمام شعرهایی که در بحر متقارب (وزن شاهنامه فردوسی)سروده شده اند به لحاظ موسیقی بیرونی یکسانند یعنی می توان آنها را بر این نظام آوایی:
فعولن فعولن فعولن فعل (یا فعول)
تطبیق داد و درین قلمرو هیچ شاعری بر شاعری دیگر برتری ندارد مگر به تنوع اوزان یا به هماهنگی اوزان با تجارب روحی و دیگر جوانب موسیقایی شعرش.
شفیعی کدکنی می گویدک موسیقی بیرونی شعر، موسیقی حاصل از هر گونه نظمی در یک واحد کامل (شعر) است و به طور خاص جانب عروضی وزن شعر را موسیقی بیرونی گویند؛ یعنی نظم خاصی که در یک مجموعه آوایی به لحاظ کوتاه و بلندی مصوت ها و یا ترکیب صامت ها و مصوت ها وجود دارد.
موسیقی معنوی : همانگونه که تقارنها و تضادها و تشابهات در حوزه آواهای زبان موسیقی اصوات را پدید می آورد همین تقارنها و تشابهات و تضادها در حوزه امور معنایی و ذهنی موسیقی معنوی را سامان می بخشد بنابراین همه ارتباط های پنهان عناصر یک بیت یا یک مصراع و از سوی دیگر همه عناصر معنوی یک واحد هنری اجزای موسیقی معنوی آن اثرند و اگر بخواهیم از جلوه های شناخته شده اینگونه موسیقی چیزی را نام ببریم بخشی از صنایع معنوی بدیع – ازقبیل تضاذ و طباق و ایهام و مراعات نظیر – از معروفترین نمونه هاست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
علائق مجاز در شعر فارسی
▪ - ممکن است در مثال ها مجاز هایی غیر از مجاز های مشخص شده وجود داشته باشد ولی بخاطر مطابقت با عنوان فقط به همان مورد اشاره شده است
▪ - ممکن است مصداق ها تحت علاقه های دیگری غیر از علاقه های ذکر شده قرار بگیرند و مجازی با علاقه های گوناگون قابل بررسی باشد
👈 ۱ - محلیّت ( محل وحال - ذکر محل و اراده حال )
¤ - ( سر ) آن ندارد امشب که برآید آفتابی
چه خیال ها گذر کرد و گذر نکرد خوابی
👈 ۲ - حالیّت ( حال و محل - ذکر حال و اراده محل )
¤ - ( ریگ ) آموی و درشتی های او
زیر پایم پرنیان آید همی
☆ - ریگ = ریگزار
👈 ۳ - ظرفیّت ( ظرف و مظروف - ذکر ظرف و اراده مظروف )
¤ - ما در ( پیاله ) عکس رخ یار دیده ایم
ای بی خبر ز لذت شرب مدام ما
👈 ۴ - مظروفیّت ( مظروف و ظرف - ذکر مظروف و اراده ظرف )
¤ - گل در بر و( می ) درکف و معشوق به کام است
سلطان جهانم به چنین روز غلام است
👈 ۵ - کلیّت ( کل و جزء - ذکر کل واراده جزء )
¤ - سپید شد چو درخت شکوفه دار (سر)م
وزین درخت همین میوه غم است برم
👈 ۶ - جزئیّت ( جزء و کل - ذکر جزء و اراده کل )
¤ - به یاد روی شیرین ( بیت ) می گفت
چو آتش تیشه می زد کوه می سفت
👈 ۷ - سببیّت ( علیّت - ذکر سبب و اراده مسبّب )
¤ - ای زخود گشته ( سیر ) جوع این است
وی دوتا از ندم ، رکوع این است
👈 ۸ - مسببیّت (معلولیّت - ذکر مسبّب و اراده سبب )
¤ - ای ( سرد و گرم ) دهر کشیده
شیرین و تلخ دهر چشیده
👈 ۹ - لازمیّت ( لازم و ملزوم - ذکر لازم واراده ملزوم )
¤ - دیدی که ( خون ) ناحق پروانه شمع را
چندان امان نداد که شب را سحر کند
👈 ۱۰ - ملزومیّت ( ملزوم و لازم - ذکر ملزوم و اراده لازم )
¤ - به طول و عرض و رنگ و گوهر حد
چو ( خورشیدی ) که در تابد ز روزن
👈 ۱۱ - بدلیّت ( عوض و معوّض - تسمیه بدل به اسم مبدل منه )
¤ - خون ( خون بهای ) او به گردن توست
👈 ۱۲ - بدلیّت ( معوّض و عوض - تسمیه مبدل منه به اسم بدل )
¤ - به خون خواهی ( قصاص ) بر خاست
👈 ۱۳ - اطلاق و تقیید ( تسمیه مطلق به اسم مقیّد - ذکر مقیّد و اراده مطلق )
¤ - مریدی از آن وی ( عنان ) خر وی گرفته بود
☆ - عنان مخصوص اسب را گفته و هر نوع افساری را اراده کرده است
👈 ۱۴ - اطلاق و تقیید ( تسمیه مقیّد به اسممطلق - ذکر مطلق و اراده مقیّد )
¤ - چو ( فردا ) نامه خوانان نامه خوانند
تو را از نامهخواندن ننگت آیو
☆ - فردا = فردای قیامت
👈 ۱۵ - عام و خاص (تسمیه عام به اسم خاص - ذکر خاص و اراده عام )
¤ - کدخدای زمانه چاکر او
خواجه روز گار ( قنبر ) او
☆ - قنبر = چاکر ( قنبر غلام خاص حضرت علی )
👈 ۱۶ - خاص و عام ( تسمیه خاص به اسم عام - ذکر عام و اراده خاص )
¤ - گفت ( پیغمبر ) که چون کوبی دری
عاقبت زآن در برون آید سری
☆ - پیغمبر = پیغمبر اسلام
👈 ۱۷ - ذکر مضاف الیه به جای ترکیب ( ذکر مضاف الیه به جای مضاف و مضاف الیه )
¤ - هر که نداند سپاس نعمت ( امروز )
حیف خورد بر نصیب رحمت فردا
☆ - امروز = حیات امروز
👈 ۱۸ - ذکر مضاف به جای ترکیب ( ذکر مضاف به جای مضاف و مضاف الیه )
¤ - بر او ( راست ) خم کرد و( چپ ) کرد راست
خروش از خم چرخ چاچی بخاست
☆ - راست و چپ = دست راست و چپ
👈 ۱۹ - ذکر صفت ( ذکر صفت و اراده موصوف و صفت )
¤ - بر مصطفی بهر رخصت دوید
از او خواست دستوری اما ندید
👈 ۲۰ - ماکان
¤ - آفرین جان آفرین پاک را
آن که جان بخشید و ایمان ( خاک ) را
👈 ۲۱ - مایکون
¤ - نبینی باغبان چون ( گل ) بکارد
چه مایه غم خورد تا گل بر آرد
👈 ۲۲ - آلیّت ( ابزاری )
¤ - گرت هواست که با خضر همنشین باشی
نهان ز ( چشم ) سکندر چو آب حیوان باش
👈 ۲۳ - مادیّت ( ذکر ماده و اراده چیز )
¤ - بگفتا گر کسیش آرد فرا چنگ
بگفت ( آهن ) خورد ور خود بود سنگ
👈 ۲۴ - خویشاوندی
¤ - چون قلم در دست غدّاری بود
لاجرم ( منصور ) بر داری بود
👈 ۲۵ - تضاد
¤ - ناصحم گفت که جز غم چه هنر دارد عشق
گفتم ای خواجه ( عاقل ) هنری بهتر از این
👈 ۲۶ - جنس
¤ - مزن تکیه بر مسند تخت خویش
که هر تخت را ( تخته ای ) هست پیش
☆ - تخته ای = تابوتی
👈 ۲۷ - مجاورت
¤ - بدان خرمی روز هرگز نبود
پی مردبی راه بر ( دز ) نبود
دز = مرز ( دژ ها در مجاورت مرز ها می بود)
👈 ۲۸ - احترام
¤ - ( ایشان = او = مصطفی )در خوراک هم سر سوزنی قصور جایز نمی شمرد
👈 ۲۹ - غلبه ( اقلیت را به اکثریت موسوم کنند )
¤ - چرا ( بچه ها ) را نیاوردی ؟
👈 ۳۰ - اشتقاق
¤ - منم که ( شهره ) شهرم به عشق ورزیدن
منم که دیده نیالوده ام به بد دیدن
منابع اصلی در تدوین :
✔️✍معانی و بیان علامه جلال الدین همایی،صور خیال دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی ، از زبان شناسی به ادبیات دکتر کوروش صفوی، درآمدی بر معنی شناسی دکتر کوروش صفوی، بیان دکتر سیروس شمیسا، بیان دکتر میر جلال الدین کزازی.
- استاد جهانگیر عظیمی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
▪ - ممکن است در مثال ها مجاز هایی غیر از مجاز های مشخص شده وجود داشته باشد ولی بخاطر مطابقت با عنوان فقط به همان مورد اشاره شده است
▪ - ممکن است مصداق ها تحت علاقه های دیگری غیر از علاقه های ذکر شده قرار بگیرند و مجازی با علاقه های گوناگون قابل بررسی باشد
👈 ۱ - محلیّت ( محل وحال - ذکر محل و اراده حال )
¤ - ( سر ) آن ندارد امشب که برآید آفتابی
چه خیال ها گذر کرد و گذر نکرد خوابی
👈 ۲ - حالیّت ( حال و محل - ذکر حال و اراده محل )
¤ - ( ریگ ) آموی و درشتی های او
زیر پایم پرنیان آید همی
☆ - ریگ = ریگزار
👈 ۳ - ظرفیّت ( ظرف و مظروف - ذکر ظرف و اراده مظروف )
¤ - ما در ( پیاله ) عکس رخ یار دیده ایم
ای بی خبر ز لذت شرب مدام ما
👈 ۴ - مظروفیّت ( مظروف و ظرف - ذکر مظروف و اراده ظرف )
¤ - گل در بر و( می ) درکف و معشوق به کام است
سلطان جهانم به چنین روز غلام است
👈 ۵ - کلیّت ( کل و جزء - ذکر کل واراده جزء )
¤ - سپید شد چو درخت شکوفه دار (سر)م
وزین درخت همین میوه غم است برم
👈 ۶ - جزئیّت ( جزء و کل - ذکر جزء و اراده کل )
¤ - به یاد روی شیرین ( بیت ) می گفت
چو آتش تیشه می زد کوه می سفت
👈 ۷ - سببیّت ( علیّت - ذکر سبب و اراده مسبّب )
¤ - ای زخود گشته ( سیر ) جوع این است
وی دوتا از ندم ، رکوع این است
👈 ۸ - مسببیّت (معلولیّت - ذکر مسبّب و اراده سبب )
¤ - ای ( سرد و گرم ) دهر کشیده
شیرین و تلخ دهر چشیده
👈 ۹ - لازمیّت ( لازم و ملزوم - ذکر لازم واراده ملزوم )
¤ - دیدی که ( خون ) ناحق پروانه شمع را
چندان امان نداد که شب را سحر کند
👈 ۱۰ - ملزومیّت ( ملزوم و لازم - ذکر ملزوم و اراده لازم )
¤ - به طول و عرض و رنگ و گوهر حد
چو ( خورشیدی ) که در تابد ز روزن
👈 ۱۱ - بدلیّت ( عوض و معوّض - تسمیه بدل به اسم مبدل منه )
¤ - خون ( خون بهای ) او به گردن توست
👈 ۱۲ - بدلیّت ( معوّض و عوض - تسمیه مبدل منه به اسم بدل )
¤ - به خون خواهی ( قصاص ) بر خاست
👈 ۱۳ - اطلاق و تقیید ( تسمیه مطلق به اسم مقیّد - ذکر مقیّد و اراده مطلق )
¤ - مریدی از آن وی ( عنان ) خر وی گرفته بود
☆ - عنان مخصوص اسب را گفته و هر نوع افساری را اراده کرده است
👈 ۱۴ - اطلاق و تقیید ( تسمیه مقیّد به اسممطلق - ذکر مطلق و اراده مقیّد )
¤ - چو ( فردا ) نامه خوانان نامه خوانند
تو را از نامهخواندن ننگت آیو
☆ - فردا = فردای قیامت
👈 ۱۵ - عام و خاص (تسمیه عام به اسم خاص - ذکر خاص و اراده عام )
¤ - کدخدای زمانه چاکر او
خواجه روز گار ( قنبر ) او
☆ - قنبر = چاکر ( قنبر غلام خاص حضرت علی )
👈 ۱۶ - خاص و عام ( تسمیه خاص به اسم عام - ذکر عام و اراده خاص )
¤ - گفت ( پیغمبر ) که چون کوبی دری
عاقبت زآن در برون آید سری
☆ - پیغمبر = پیغمبر اسلام
👈 ۱۷ - ذکر مضاف الیه به جای ترکیب ( ذکر مضاف الیه به جای مضاف و مضاف الیه )
¤ - هر که نداند سپاس نعمت ( امروز )
حیف خورد بر نصیب رحمت فردا
☆ - امروز = حیات امروز
👈 ۱۸ - ذکر مضاف به جای ترکیب ( ذکر مضاف به جای مضاف و مضاف الیه )
¤ - بر او ( راست ) خم کرد و( چپ ) کرد راست
خروش از خم چرخ چاچی بخاست
☆ - راست و چپ = دست راست و چپ
👈 ۱۹ - ذکر صفت ( ذکر صفت و اراده موصوف و صفت )
¤ - بر مصطفی بهر رخصت دوید
از او خواست دستوری اما ندید
👈 ۲۰ - ماکان
¤ - آفرین جان آفرین پاک را
آن که جان بخشید و ایمان ( خاک ) را
👈 ۲۱ - مایکون
¤ - نبینی باغبان چون ( گل ) بکارد
چه مایه غم خورد تا گل بر آرد
👈 ۲۲ - آلیّت ( ابزاری )
¤ - گرت هواست که با خضر همنشین باشی
نهان ز ( چشم ) سکندر چو آب حیوان باش
👈 ۲۳ - مادیّت ( ذکر ماده و اراده چیز )
¤ - بگفتا گر کسیش آرد فرا چنگ
بگفت ( آهن ) خورد ور خود بود سنگ
👈 ۲۴ - خویشاوندی
¤ - چون قلم در دست غدّاری بود
لاجرم ( منصور ) بر داری بود
👈 ۲۵ - تضاد
¤ - ناصحم گفت که جز غم چه هنر دارد عشق
گفتم ای خواجه ( عاقل ) هنری بهتر از این
👈 ۲۶ - جنس
¤ - مزن تکیه بر مسند تخت خویش
که هر تخت را ( تخته ای ) هست پیش
☆ - تخته ای = تابوتی
👈 ۲۷ - مجاورت
¤ - بدان خرمی روز هرگز نبود
پی مردبی راه بر ( دز ) نبود
دز = مرز ( دژ ها در مجاورت مرز ها می بود)
👈 ۲۸ - احترام
¤ - ( ایشان = او = مصطفی )در خوراک هم سر سوزنی قصور جایز نمی شمرد
👈 ۲۹ - غلبه ( اقلیت را به اکثریت موسوم کنند )
¤ - چرا ( بچه ها ) را نیاوردی ؟
👈 ۳۰ - اشتقاق
¤ - منم که ( شهره ) شهرم به عشق ورزیدن
منم که دیده نیالوده ام به بد دیدن
منابع اصلی در تدوین :
✔️✍معانی و بیان علامه جلال الدین همایی،صور خیال دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی ، از زبان شناسی به ادبیات دکتر کوروش صفوی، درآمدی بر معنی شناسی دکتر کوروش صفوی، بیان دکتر سیروس شمیسا، بیان دکتر میر جلال الدین کزازی.
- استاد جهانگیر عظیمی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تلفظ صحیح «کلیله و دمنه»
نام کتاب «کلیله و دمنه» از نام دو شغال به نامهای «کلیله» و «دمنه» که داستانشان در این کتاب آمده گرفته شده است.
«کَلیله» را باید به همین صورت یعنی به فتح «ک» تلفظ کرد.
«دَمنه» را لغتنامهٔ دهخدا به همین شکل، یعنی به فتح «د» و دیگر منابعی که در پایین آمده است به صورت «دِمنه» حرکتگذاری کردهاند.
درنتیجه نام این کتاب را باید به صورت «کَلیله و دَمنه» و یا «کَلیله و دِمنه» تلفظ کرد.
اغلب آن را «کِلیله و دِمنه» میگویند که اشتباه است.
منابع:
۱. دهخدا، علیاکبر، ۱۳۷۷، لغتنامه، ۱۵ ج + یک جلد مقدمه، زیر نظر: محمد معین و سید جعفر شهیدی، دانشگاه تهران/ روزنه، چ ۲ (از دورهٔ جدید)، تهران، ذیل «دَمنه» و «کَلیله».
۲. سعادت، اسماعیل، و همکاران، ۱۳۸۴-۱۳۹۷، دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی، ۶ ج + یک جلد ذیل، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، چ ۱، تهران، ذیل «کَلیله و دِمنه».
۳. مصاحب، غلامحسین، و همکاران، ۱۳۸۱، دایرةالمعارف فارسی، 3 ج، شرکت سهامی کتابهای جیبی، وابسته به امیرکبیر، چ 3، تهران، ذیل «کَلیله و دِمنه».
۴. معین، محمد، ۱۳۷۱، فرهنگ فارسی (فرهنگ معین)، ۶ ج، امیرکبیر، چ 8، تهران، بخش اَعلام، ذیل «دِمنه» و «کَلیله و دِمنه».
۵. نصرالله منشی، ابوالمعالی، ۱۳۸۲، ترجمهٔ کلیله و دمنه، تصحیح و توضیح: مجتبی مینوی طهرانی، امیرکبیر، چ ۲۴، تهران، ص «ز».
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
نام کتاب «کلیله و دمنه» از نام دو شغال به نامهای «کلیله» و «دمنه» که داستانشان در این کتاب آمده گرفته شده است.
«کَلیله» را باید به همین صورت یعنی به فتح «ک» تلفظ کرد.
«دَمنه» را لغتنامهٔ دهخدا به همین شکل، یعنی به فتح «د» و دیگر منابعی که در پایین آمده است به صورت «دِمنه» حرکتگذاری کردهاند.
درنتیجه نام این کتاب را باید به صورت «کَلیله و دَمنه» و یا «کَلیله و دِمنه» تلفظ کرد.
اغلب آن را «کِلیله و دِمنه» میگویند که اشتباه است.
منابع:
۱. دهخدا، علیاکبر، ۱۳۷۷، لغتنامه، ۱۵ ج + یک جلد مقدمه، زیر نظر: محمد معین و سید جعفر شهیدی، دانشگاه تهران/ روزنه، چ ۲ (از دورهٔ جدید)، تهران، ذیل «دَمنه» و «کَلیله».
۲. سعادت، اسماعیل، و همکاران، ۱۳۸۴-۱۳۹۷، دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی، ۶ ج + یک جلد ذیل، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، چ ۱، تهران، ذیل «کَلیله و دِمنه».
۳. مصاحب، غلامحسین، و همکاران، ۱۳۸۱، دایرةالمعارف فارسی، 3 ج، شرکت سهامی کتابهای جیبی، وابسته به امیرکبیر، چ 3، تهران، ذیل «کَلیله و دِمنه».
۴. معین، محمد، ۱۳۷۱، فرهنگ فارسی (فرهنگ معین)، ۶ ج، امیرکبیر، چ 8، تهران، بخش اَعلام، ذیل «دِمنه» و «کَلیله و دِمنه».
۵. نصرالله منشی، ابوالمعالی، ۱۳۸۲، ترجمهٔ کلیله و دمنه، تصحیح و توضیح: مجتبی مینوی طهرانی، امیرکبیر، چ ۲۴، تهران، ص «ز».
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
لغاتِ دَساتیر
در زبان فارسی تعدادی واژهٔ بیمعنی و مندرآوردی رواج یافته است که بعضی از افرادِ بیخبر آنها را به کار میبرند و حتی نام و نام خانوادگی خود را از بین این واژههای ساختگی انتخاب کردهاند!
منشأ این لغات، کتابی مجعول به نام «دَساتیر» یا «دَساتیرِ آسمانی» است که به دست آذرکِیوان (۹۴۲-۱۰۲۷ق) و یا پیروان فرقهٔ آذرکِیوانی در حدود سال ۱۰۰۰ق نوشته شده است. آذرکِیوان مؤسس این فرقه، از زرتشتیان شیراز و یا حوالی این شهر بود که با تنی چند از شاگردان خود به هند مهاجرت کرد و در همانجا درگذشت.
دساتیر کتابی است که به زبانی ساختگی نوشته شده و مطالب آن نیز ترکیبی است جعلی از آرای هندی و یونانی و ایرانی که حتی ترجمهٔ مطالبی از قرآن و احادیث و اقوال صوفیه نیز در بخشهایی از آن دیده میشود. در این کتاب از اشخاص و وقایعی سخن میرود که اغلب بههیچروی جنبهٔ تاریخی و حتی اسطورهای ندارند.
کتاب دساتیر دارای دو بخش جداگانه است. بخش اول که ادعا میشود در عهد باستان تألیف شده و به زبان ساختگی دساتیری است. زبان این بخش با هیچیک از زبانهای زنده و مردهٔ جهان شباهت و بستگیِ اصیل ندارد.
بخش دومِ کتابِ دساتیر، ترجمه و تفسیر بخش اول به فارسیِ آمیخته با لغات مجعول است که در زیرِ هر بند از متن کتاب آمده و پیروان فرقهٔ آذرکِیوان مدعیاند این ترجمه و تفسیر در زمان خسروپرویز، پادشاه ساسانی نوشته شده است.
کتاب دساتیر و ترجمهٔ انگلیسی آن در سال ۱۲۳۳-۱۲۳۵ق/۱۸۱۸-۱۸۱۹م به همت یکی از زرتشتیان مقیم هند به نام ملا فیروز و با کمک سِر جان مَلکُم، فرماندار وقت بمبئی، در دو جلد چاپ شد. ملکم در زمان فتحعلیشاهِ قاجار سفیر انگلستان در ایران بود و در سال ۱۸۱۵م کتاب دو جلدی «تاریخ ایران» را منتشر کرد.
تعدادی از فرهنگنویسان که از اصل ماجرا آگاه نبودند، لغاتِ ساختگی این کتاب را واژههای فارسی تصور کردند و در آثار خود آوردند. تا اینکه محققانی همچون محمد قزوینی جعلی بودن این لغات را اعلام کردند. اما تا زمان روشن شدن ماجرا، باستانگرایان و سَرهنویسان و عربیستیزان که پیوسته در جستوجوی واژگانی با ریشهٔ فارسی بودند این لغات را در نوشتههای خود به کار بردند که بعضی از آنها رواج زیادی یافت.
تعدادی از لغات دساتیر به همراه معنی جعلی آنها به شرح زیر است:
تیمْسار: حضرت (لقب امرای ارتش در دورهٔ پهلوی)
دَهْناد: ترتیب، نظم
فَرازْمان: حُکم، فرمان
فَرْبُود: راست، درست
فَرْتاش: وجود (متضاد عَدَم)
فَرْجاد: فاضل، دانشمند
فَرْجُود: معجزه
فَرساد: حکیم، دانشمند، دانا
فَرْسَنْداج: اُمّت
فَرْشاد: روح و عقلِ کُرهٔ مریخ
فَرْشیم: قِسْم، جزء
فَرْنُود: بُرهان، دلیل
فَرْنُودْسار: کتابی که در جمیعِ فنونِ حکمت باشد، بُرهانِسْتان، دَلیلِسْتان.
فَرْنُوش: نوشندهٔ شکوه و جلال، عقلِ فلکِ قمر
فُرُوهَنْده: نیکوسیرت و خوبروی، نام فرشتهای
نوتاش [nowtash/noutash]: همیشه، دائم
منابع:
۱. انوری، حسن، مرجان انصاری، سولماز شرکتافتخار، ۱۳۹۴، فرهنگ نامِ سخن، سخن، چ ۵، تهران.
۲. انوشه، حسن، ۱۳۸۰، دانشنامهٔ ادب فارسی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، تهران، «آذرکیوان».
۳. دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر: سید محمدکاظم موسوی بجنوردی، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۱، «آذرکیوان».
۴. دهخدا، علیاکبر، ۱۳۷۷، لغتنامه، ۱۵ ج + یک جلد مقدمه، زیر نظر: محمد معین و سید جعفر شهیدی، دانشگاه تهران/ روزنه، چ ۲ (از دورهٔ جدید)، تهران، مقدمه، ص ۴۸-۶۵؛ ص ۸۴-۸۸؛ لغات متن.
۵. سعادت، اسماعیل، و همکاران، ۱۳۸۴-۱۳۹۷، دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی، ۶ ج + یک جلد ذیل، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، چ ۱، تهران، «دساتیر».
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در زبان فارسی تعدادی واژهٔ بیمعنی و مندرآوردی رواج یافته است که بعضی از افرادِ بیخبر آنها را به کار میبرند و حتی نام و نام خانوادگی خود را از بین این واژههای ساختگی انتخاب کردهاند!
منشأ این لغات، کتابی مجعول به نام «دَساتیر» یا «دَساتیرِ آسمانی» است که به دست آذرکِیوان (۹۴۲-۱۰۲۷ق) و یا پیروان فرقهٔ آذرکِیوانی در حدود سال ۱۰۰۰ق نوشته شده است. آذرکِیوان مؤسس این فرقه، از زرتشتیان شیراز و یا حوالی این شهر بود که با تنی چند از شاگردان خود به هند مهاجرت کرد و در همانجا درگذشت.
دساتیر کتابی است که به زبانی ساختگی نوشته شده و مطالب آن نیز ترکیبی است جعلی از آرای هندی و یونانی و ایرانی که حتی ترجمهٔ مطالبی از قرآن و احادیث و اقوال صوفیه نیز در بخشهایی از آن دیده میشود. در این کتاب از اشخاص و وقایعی سخن میرود که اغلب بههیچروی جنبهٔ تاریخی و حتی اسطورهای ندارند.
کتاب دساتیر دارای دو بخش جداگانه است. بخش اول که ادعا میشود در عهد باستان تألیف شده و به زبان ساختگی دساتیری است. زبان این بخش با هیچیک از زبانهای زنده و مردهٔ جهان شباهت و بستگیِ اصیل ندارد.
بخش دومِ کتابِ دساتیر، ترجمه و تفسیر بخش اول به فارسیِ آمیخته با لغات مجعول است که در زیرِ هر بند از متن کتاب آمده و پیروان فرقهٔ آذرکِیوان مدعیاند این ترجمه و تفسیر در زمان خسروپرویز، پادشاه ساسانی نوشته شده است.
کتاب دساتیر و ترجمهٔ انگلیسی آن در سال ۱۲۳۳-۱۲۳۵ق/۱۸۱۸-۱۸۱۹م به همت یکی از زرتشتیان مقیم هند به نام ملا فیروز و با کمک سِر جان مَلکُم، فرماندار وقت بمبئی، در دو جلد چاپ شد. ملکم در زمان فتحعلیشاهِ قاجار سفیر انگلستان در ایران بود و در سال ۱۸۱۵م کتاب دو جلدی «تاریخ ایران» را منتشر کرد.
تعدادی از فرهنگنویسان که از اصل ماجرا آگاه نبودند، لغاتِ ساختگی این کتاب را واژههای فارسی تصور کردند و در آثار خود آوردند. تا اینکه محققانی همچون محمد قزوینی جعلی بودن این لغات را اعلام کردند. اما تا زمان روشن شدن ماجرا، باستانگرایان و سَرهنویسان و عربیستیزان که پیوسته در جستوجوی واژگانی با ریشهٔ فارسی بودند این لغات را در نوشتههای خود به کار بردند که بعضی از آنها رواج زیادی یافت.
تعدادی از لغات دساتیر به همراه معنی جعلی آنها به شرح زیر است:
تیمْسار: حضرت (لقب امرای ارتش در دورهٔ پهلوی)
دَهْناد: ترتیب، نظم
فَرازْمان: حُکم، فرمان
فَرْبُود: راست، درست
فَرْتاش: وجود (متضاد عَدَم)
فَرْجاد: فاضل، دانشمند
فَرْجُود: معجزه
فَرساد: حکیم، دانشمند، دانا
فَرْسَنْداج: اُمّت
فَرْشاد: روح و عقلِ کُرهٔ مریخ
فَرْشیم: قِسْم، جزء
فَرْنُود: بُرهان، دلیل
فَرْنُودْسار: کتابی که در جمیعِ فنونِ حکمت باشد، بُرهانِسْتان، دَلیلِسْتان.
فَرْنُوش: نوشندهٔ شکوه و جلال، عقلِ فلکِ قمر
فُرُوهَنْده: نیکوسیرت و خوبروی، نام فرشتهای
نوتاش [nowtash/noutash]: همیشه، دائم
منابع:
۱. انوری، حسن، مرجان انصاری، سولماز شرکتافتخار، ۱۳۹۴، فرهنگ نامِ سخن، سخن، چ ۵، تهران.
۲. انوشه، حسن، ۱۳۸۰، دانشنامهٔ ادب فارسی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، تهران، «آذرکیوان».
۳. دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر: سید محمدکاظم موسوی بجنوردی، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۱، «آذرکیوان».
۴. دهخدا، علیاکبر، ۱۳۷۷، لغتنامه، ۱۵ ج + یک جلد مقدمه، زیر نظر: محمد معین و سید جعفر شهیدی، دانشگاه تهران/ روزنه، چ ۲ (از دورهٔ جدید)، تهران، مقدمه، ص ۴۸-۶۵؛ ص ۸۴-۸۸؛ لغات متن.
۵. سعادت، اسماعیل، و همکاران، ۱۳۸۴-۱۳۹۷، دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی، ۶ ج + یک جلد ذیل، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، چ ۱، تهران، «دساتیر».
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ظروفِ «رُویی» یا «رُوهی» یا «رُوحی»؟
رُوی فلزی است نرم و انعطافپذیر و سبک و درخشان به رنگ سفیدِ مایل به آبی، با علامت شیمیایی Zn که ترکیبات طبیعی و آلیاژهای آن از قدیم استفاده میشد.
طبق نظر برخی محققان، روی نخستین بار در ایران استخراج شد و در اشیای فلزی از دورهٔ هخامنشیان تا پایان ساسانیان بهکاررفته است.
در منابع دورهٔ اسلامی هم از ابزارهای رویین فراوان نام برده شده است و معادن رویِ متعددیِ در ایران وجود داشت. ازجمله در عهد صفویان در محدودهٔ کُوهْبَنان در کرمان، معادن اکسید سرب و روی فعال بوده است.
یکی از کاربردهای رایج این فلز، ساخت ظروف رویی بوده و ظرفهای ساخته شده از روی در خانهٔ بسیاری از ایرانیان به کار میرفته است.
برخی از کسانی که متعلق به یکی دو نسل قبل هستند، «رُویی» را «رُوهی» تلفظ میکنند و برای مثال میگویند: کاسهٔ رُوهی. این تلفظ از دید نسل جدید، اشتباه و نشانهٔ بیسوادی تلقی میشود. اما دستکم در این مورد چنین برداشتی صحیح نیست و قدیمیها این کلمه را غلط تلفظ نمیکنند.
علت آن است که واژهٔ «رُوی» در قدیم بهصورت «رُوذ» تلفظ میشد و «رُوه» نیز مُبْدَلِ «رُوذ» و درواقع همان «رُوی» است. در تعدادی از متون گذشته بهجای «رُویین»، تلفظ دیگر آن یعنی «رُوهین» آمده است.
از طرف دیگر به دلیل شباهت آواییِ واژهٔ «رُوه» با لغت «رُوح»، برخی از افراد «ظروف روهی» را بهصورت «ظروف روحی» مینویسند که اشتباه است.
گویا متنی ساختگی هم در رایاسِپِهْر (فضای مجازی) منتشر کردهاند مبنی بر اینکه ظروف مذکور را شخصی به نام «روحی» متداول کرده و به نام او مشهور شده است!
درنتیجه «ظروف رویی» را میتوان «ظروف روهی» نیز گفت و نوشت ولی «ظروف روحی» غلط است.
این نکته هم گفتنی است که در دهههای اخیر ظروف آلومینیمی که شباهت ظاهری زیادی به ظروف رویی دارند در کشور رواج یافته است و اغلبِ ظرفهایی که به آنها رویی گفته میشود درواقع از جنس آلومینیم هستند.
منابع:
۱. انوری، حسن، ۱۳۸۲، فرهنگ بزرگ سخن، ۸ جلد، سخن، چ ۲، تهران.
۲. حاجیسیدآقایی، اکرم، ۱۳۹۳، «دربارهٔ لغتی از تفسیر ابوالفتوح رازی»، فرهنگنویسی، ش ۸، ص ۱۱۲، پاورقی.
۳. حسندوست، محمد، ۱۳۹۳، فرهنگ ریشهشناختی زبان فارسی، ۵ ج، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، چ ۱ (ج ۲-۵)، چ ۲ (ج ۱)، تهران.
۴. دانشنامهٔ جهان اسلام، «روی».
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
رُوی فلزی است نرم و انعطافپذیر و سبک و درخشان به رنگ سفیدِ مایل به آبی، با علامت شیمیایی Zn که ترکیبات طبیعی و آلیاژهای آن از قدیم استفاده میشد.
طبق نظر برخی محققان، روی نخستین بار در ایران استخراج شد و در اشیای فلزی از دورهٔ هخامنشیان تا پایان ساسانیان بهکاررفته است.
در منابع دورهٔ اسلامی هم از ابزارهای رویین فراوان نام برده شده است و معادن رویِ متعددیِ در ایران وجود داشت. ازجمله در عهد صفویان در محدودهٔ کُوهْبَنان در کرمان، معادن اکسید سرب و روی فعال بوده است.
یکی از کاربردهای رایج این فلز، ساخت ظروف رویی بوده و ظرفهای ساخته شده از روی در خانهٔ بسیاری از ایرانیان به کار میرفته است.
برخی از کسانی که متعلق به یکی دو نسل قبل هستند، «رُویی» را «رُوهی» تلفظ میکنند و برای مثال میگویند: کاسهٔ رُوهی. این تلفظ از دید نسل جدید، اشتباه و نشانهٔ بیسوادی تلقی میشود. اما دستکم در این مورد چنین برداشتی صحیح نیست و قدیمیها این کلمه را غلط تلفظ نمیکنند.
علت آن است که واژهٔ «رُوی» در قدیم بهصورت «رُوذ» تلفظ میشد و «رُوه» نیز مُبْدَلِ «رُوذ» و درواقع همان «رُوی» است. در تعدادی از متون گذشته بهجای «رُویین»، تلفظ دیگر آن یعنی «رُوهین» آمده است.
از طرف دیگر به دلیل شباهت آواییِ واژهٔ «رُوه» با لغت «رُوح»، برخی از افراد «ظروف روهی» را بهصورت «ظروف روحی» مینویسند که اشتباه است.
گویا متنی ساختگی هم در رایاسِپِهْر (فضای مجازی) منتشر کردهاند مبنی بر اینکه ظروف مذکور را شخصی به نام «روحی» متداول کرده و به نام او مشهور شده است!
درنتیجه «ظروف رویی» را میتوان «ظروف روهی» نیز گفت و نوشت ولی «ظروف روحی» غلط است.
این نکته هم گفتنی است که در دهههای اخیر ظروف آلومینیمی که شباهت ظاهری زیادی به ظروف رویی دارند در کشور رواج یافته است و اغلبِ ظرفهایی که به آنها رویی گفته میشود درواقع از جنس آلومینیم هستند.
منابع:
۱. انوری، حسن، ۱۳۸۲، فرهنگ بزرگ سخن، ۸ جلد، سخن، چ ۲، تهران.
۲. حاجیسیدآقایی، اکرم، ۱۳۹۳، «دربارهٔ لغتی از تفسیر ابوالفتوح رازی»، فرهنگنویسی، ش ۸، ص ۱۱۲، پاورقی.
۳. حسندوست، محمد، ۱۳۹۳، فرهنگ ریشهشناختی زبان فارسی، ۵ ج، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، چ ۱ (ج ۲-۵)، چ ۲ (ج ۱)، تهران.
۴. دانشنامهٔ جهان اسلام، «روی».
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
جام جم در ادبیات عرفانی
در ادبیات عرفانی جام جم، دل انسان است که آن را گاه عرش خداوند نامیدهاند.
حافظ جام جم را مجموعهای از تواناییهایی میداند که خداوند درون انسان به ودیعه نهاده و آن را گوهری میشمارد که در صدف کون و مکان نمیگنجد.
دیگر آنکه مفهوم جام جم مفهومی مادّی نیست و از جهانی دیگر در وجود انسان به ودیعت نهاده شده است:
در ابیات دیگری حافظ بر این مسئله تأکید دارد که برای کشف جام جم و نیز بهره بردن از آن، باید صفاتی را کسب کرد و آمادگیهایی را در خود پدید آورد.
برای دریافت رازهای جام جم، باید خاک در میخانه را بر چشم سود و از تعلّقات مادّی رهایی یافت.
شراب در اینجا نماد فیض خداوندی است که به سالک در رها شدن از وابستگیهای دنیایی کمک میکند.
در انتهای این حرکت و تلاش برای کشف جام جم، آن چه عارف به دست میآورد مجموعهای از قدرتهای درونی است.
کسی که به جام جم دست یافته، هیچ گاه نومید نمیشود و میتواند خود را برای مقابله با هیجانات مختلف زندگی آماده سازد.
حافظ در توضیح این مفهوم تصویر زیبایی به کار برده است:
دلی که غیب نمای است و جام جم دارد
ز خاتمی که دمی گم شود چه غم دارد
دلی که جام جم یافته، از اتّفاقات روزمرۀ زندگی اندوهگین نمیشود به این معنی که با دستیابی به تواناییهای درونی شرایط مختلف زندگی نمیتواند ما را تحت تأثیر خود قرار دهد، بلکه آنها را موقعیتهای زودگذری می دانیم که لازمۀ زیستن در این دنیا است.
- استاد دکتر هما میرزا وزیری
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در ادبیات عرفانی جام جم، دل انسان است که آن را گاه عرش خداوند نامیدهاند.
حافظ جام جم را مجموعهای از تواناییهایی میداند که خداوند درون انسان به ودیعه نهاده و آن را گوهری میشمارد که در صدف کون و مکان نمیگنجد.
دیگر آنکه مفهوم جام جم مفهومی مادّی نیست و از جهانی دیگر در وجود انسان به ودیعت نهاده شده است:
در ابیات دیگری حافظ بر این مسئله تأکید دارد که برای کشف جام جم و نیز بهره بردن از آن، باید صفاتی را کسب کرد و آمادگیهایی را در خود پدید آورد.
برای دریافت رازهای جام جم، باید خاک در میخانه را بر چشم سود و از تعلّقات مادّی رهایی یافت.
شراب در اینجا نماد فیض خداوندی است که به سالک در رها شدن از وابستگیهای دنیایی کمک میکند.
در انتهای این حرکت و تلاش برای کشف جام جم، آن چه عارف به دست میآورد مجموعهای از قدرتهای درونی است.
کسی که به جام جم دست یافته، هیچ گاه نومید نمیشود و میتواند خود را برای مقابله با هیجانات مختلف زندگی آماده سازد.
حافظ در توضیح این مفهوم تصویر زیبایی به کار برده است:
دلی که غیب نمای است و جام جم دارد
ز خاتمی که دمی گم شود چه غم دارد
دلی که جام جم یافته، از اتّفاقات روزمرۀ زندگی اندوهگین نمیشود به این معنی که با دستیابی به تواناییهای درونی شرایط مختلف زندگی نمیتواند ما را تحت تأثیر خود قرار دهد، بلکه آنها را موقعیتهای زودگذری می دانیم که لازمۀ زیستن در این دنیا است.
- استاد دکتر هما میرزا وزیری
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Forwarded from مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فنون ادبی
پست هایی برای مصاحبه ی علمی و تهیه رزومه مادر برای داوطلبان کنکور دکتری
در کانال :
👇👇👇👇
@makhzanesoalatedoroseadabi
در کانال :
👇👇👇👇
@makhzanesoalatedoroseadabi