🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

✳️ مجموعه های کانال های زیر مجموعه ی گروه سیری در آثار و افکار حضرت مولانا

============
سیری در آثار و افکار مولانا و آثار دیگر بزرگان ادب عرفانی در این باره

گروهی در جهت معرفی آثار و افکار حضرت جلال الدین محمدبلخی ( مولانا )

@molavi_asar_o_afkar

===================
نکات ناب تربیتی

کانالی پر از مطالب تربیتی و اخلاقی و مناجات های عاشقانه و عارفانه

@nokatetarbiyati

==================
مخزن نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری

کانالی برای بیان نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری؛ کانالی برای نیاز امروز افراد جامعه ی ایرانی برای درست نویسی متون فارسی

@makhzanenokatenegarshi_virayashi

==============
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

@ferdosesokhan

=================
عاشقانه های نزار قبانی

نزار قبانی دیپلمات، شاعر و ناشر سوری بود. نزار قبانی با شعرهای عاشقانه‌اش مشهور است؛ زن و عشق موضوع اصلی شعر اوست

@nezar_asheghaneha

====================
نجواهای عاشقانه ی یک زن ( غاده السمان )

غادة السمان (متولد  ۱۹۴۲ -دمشق) نویسنده و ادیب زن اهل سوریه است. وی یکی از بنیان‌گذاران شعر نو در ادبیات عرب به‌شمار می رود.

@ghadat_asheghaneha

====================

موزيك كانال 
محلي براي عرضه آهنگ هاي پاپ از خوانندگان محبوب كشور و مداحي ها و ويس هاي برگزيده مذهبي ؛ به ما بپيونديد و كانال ما را تبليغ كنيد

@muzic_canal

==================
مثل آباد( داستان ها و ریشه های ضرب المثل های زبان فارسی)

کانالی برای داستان ها و کاربرد ضرب المثل های رایج در زبان فارسی که از گروه ها و کانال های مختلف جمع آوری شده است .

@zarbolmaslhaefarsi

==================
مخزن کتاب های pdf ادبی

مخزنی برای نسخه های الکترونیکی کتب ادبی

@pdf_kotob_e_adabi

==================
مخزن گروه سیری در آثار و افکار مولانا

با عضویت در کانال مخزن گروه سیری در آثار و افکار مولانا؛ از آرشیو مطالب گروه بهره ببرید .

@mazhzan_molana

=================
فارسی و نگارش فنی و حرفه ای و کار و دانش

فارسی و نگارش۱و۲و۳ رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کار و دانش ؛ مباحث درسی ؛ نمونه سوالات امتحانی و جزوه های درسی

@farsionegaresh_fanni

===============
گروه فارسی و نگارش فنی و حرفه ای و کار و دانش

فارسی و نگارش۱و۲و۳ رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کار و دانش ؛ مباحث درسی ؛ نمونه سوالات امتحانی و جزوه های درسی

@farsionegaresh_fanni_gr

=================
مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فنون ادبی

مخزنی از سوالات به صورت ورد(word) ؛ pdf؛ مجموعه سوالات نهایی ؛ بخش به بخش و آزمون آنلاین ، از دروس زبان فارسی و نگارش و فارسی و نگارش فنی و حرفه ای و کار ودانش و فنون ادبی از همه گروه ها و کانال ها

سری به این کانال بزنید:

@makhzanesoalatedoroseadabi

======================
گروه نوای چکاوک ( شعر و نثر و متون ادبي و نثر آهنگين )

گروهی برای ارسال شعرها و نثرهای زیبای فارسی  و متون های زیبای ادبی و نثرهای آهنگین فارسی
@nava_e_chakavak

===================
حافظ شیرین سخن

حافظ حافظه ماست ، ز هر دری سخن در باره حافظ و غزلیاتش

@hafez_e_shirin_sokhan

====================
مجمع دبیران ادبیات دوره متوسطه اول

گروهی به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوره اول

@majmaedabiraneadabiatdoreaval

======================
مخزن گروه دبیران ادبیات متوسطه اول

محلی برای ذخیره مطالب درسی درس های نگارش و ادبیات فارسی متوسطه اول

@makhzan_e_doroseadabiatedoreaval

================
راه ارتباطی اعضای کانال ها با آدمین ها :
Admin :
@mollasadeghi

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹
عزیزان همراه
مجموعه این گروه‌ها و کانال‌ها تحت حمایت و هدایت گروه سیری در آثار و افکار مولانا شکل گرفته و اداره می‌شود.
لطفا از برداشت و ارسال هرگونه مطلب و فایلی از این کانال‌ها بدون لینک اختصاصی آن خودداری بفرمایید.

✳️ تفاوت گفت‌وگو و جَدَل

❇️ گفت‌وگو، زبان مفاهمه است و هیچ تمدّنی بدون گفت‌وگو شکل نگرفته و بدون آن نیز دوام نیافته است.
اکنون در بسیاری از گروه‌های مجازی و محافل علمی و سیاسی، جدل فرمانروایی می‌کند و کثیری به تصوّر این‌که در حال گفت‌وگو با یکدیگرند، در ورطه‌ی مجادلات بی‌ثمر و بی‌پایان افتاده‌اند، هم‌چنان‌که در گفت‌وگوهای دو یا چند نفره. مرز میان گفت‌وگو و جدل، بسیار باریک و مبهم است

لذا چند نکته ساده‌ی آن یادآوری می‌شود.

◀️ ۱. هدف گفت‌وگو این است که من بدانم در ضمیر شما چه می‌گذرد و شما بدانید که درد من چیست اما جدل تشنه پیروزی است و شهوت استیلا بر طرف مقابل دارد.

◀️ ۲. پایان جدل، دشمنی است و پایان گفتگو، دوستی است. ذهن و زبان جدلیون، در تسخیر سوء‌ظن به دیگران و خودشیفتگی است. اما گفت‌وگو، راهی برای کاستن از افتراق‌ها و سوءتفاهم‌هاست. بنابراین گفت‌وگو ما را به یکدیگر نزدیک‌‌تر می‌کند و جدل، دورتر و دشمن‌تر. گفت‌وگو اگر گرهی نگشاید، گره را کورتر نمی‌کند.

◀️ ۳. در گفت‌وگو، میان اندیشه و صاحب اندیشه فرق می‌گذاریم. یعنی مخالفت ما با اندیشه‌ای، به دشمنی ما با صاحب آن اندیشه نمی‌انجامد.

◀️ ۴. در گفت‌وگو می‌کوشیم که حرف دیگری را بفهمیم ولی در جدل می‌کوشیم که حرف خود را در گوش او فرو کنیم.

◀️ ۵. اهل جدل، درد حقیقت ندارند. پس به هیچ خطا یا جفایی اعتراف نمی‌کنند. اما در گفت‌وگوی سالم، طرفین می‌پذیرند که در فلان مسئله خطا کرده‌، دچار غفلت یا مبالغه و تندروی شده‌اند.

◀️ ۶. جدل، استثمار گفت‌وگو است. یعنی گفت‌وگو در جدل، بهانه‌ای بیش نیست. بدین رو اهل جدل، گاهی این بهانه را وامی‌نهند و از ابزار دیگری استفاده می‌کنند که هیچ سنخیتی با گفت‌وگو ندارد، مانند زورگویی، تهدید، نصیحت، افشاگری و تجاوز به حریم خصوصی افراد.

◀️ ۷. جدل‌گرایان، معمولا زبانی درشت‌گو و پر از نیش ‌و کنایه دارند، گرچه هر درشت‌گویی جدل‌گرا نیست و هر جدل‌گرایی درشت‌گو نیست.

◀️ ۸. جدل گذشته‌گرا است، اما گفت‌وگو آینده‌ساز است. در جدل، شما از راهی دفاع می‌کنید که آن را طی کرده‌اید اما در گفت‌وگو راهی را می‌جویید که آینده‌ را بسازد. از همین رو گفت‌وگو پیش‌رونده است، اما جدل، هر بار به نقطه‌ آغاز بر می‌گردد.

◀️ ۹. در گفت‌وگو می‌کوشیم که چیزی بیاموزیم، اما در جدل، تلاش ما بیشتر برای شیرفهم‌کردن طرف مقابل است.

◀️ ۱۰. در گفت‌وگو تابع منطقیم و فارغ از این‌که گوینده کیست بر این نکته متمرکزیم که چه می‌گوید؟ و بدون هیچ مقاومتی حرف حق را می‌پذیریم ولی در جدال، از ابتدا با گارد وارد می‌شویم و به چیزی جز غلبه و کسب نتیجه‌ی از پیش تعیین‌شده نمی‌اندیشیم.

◀️ ۱۱. سماجت و افراط در کش‌دارکردن مباحث، از نشانه‌های اهل جدل است. اهل گفت‌وگو به همان آسانی که وارد گفت‌وگو می‌شوند، آن را رها می‌کنند و می‌دانند که کجا و کی باید کنار بکشند، اما جدلیون تا بالابردن پرچم پیروزی و اعتراف خصم به شکست، سماجت می‌کنند.

❇️ اکبر دانش سرارودی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ راهکارهای حفظ شعر:
❇️ حفظ کردن شعرهای قافیه‌دار

✅ ۱.شعر را بارها با صدای بلند بخوانید
باید همیشه یادتان باشد که تمامی اشعار، به ‌وجود آمده‌اند تا به زبان بیایند و شنیده شوند
شعر ویژگی‌های خاصی دارد؛ از ترتیب قافیه‌ها گرفته تا وزن و آهنگ. همین ویژگی‌ها به افرادی که به خوبی سواد خواندن نداشتند کمک می‌کرد تا به راحتی شعری را بخوانند و روند شعر و داستان را پیگیری کنند.
پیش از اینکه تلاش‌تان را برای حفظ کردن شعر شروع کنید، آن را چند بار با صدای بلند برای خودتان بخوانید. سعی کنید شعر را روی یک کاغذ بنویسید یا آن را تایپ کنید.
این‌طور نباشد که صرفا کلمات را از رو بخوانید؛ بلکه سعی کنید جوری شعر را بخوانید که انگار دارید داستان آن را برای عده‌ای تعریف می‌کنید. هر جا که لازم است، تُن صدای‌تان را پایین بیاورید و آرام بخوانید و هر جا که تأکید لازم است، با صدای بلند و محکم آن را ادا کنید. از حرکات دست برای قطعات اصلی و مهم استفاده کنید. خلاصه اینکه نمایش بازی کنید!
خیلی مهم است که شعر را با صدای بلند بخوانید، نه در دل‌تان! شنیدن شعر با گوش‌های خودتان به شما کمک می‌کند قافیه و ریتم را درک کنید و در نتیجه بهتر شعر را حفظ کنید.

✅ ۲.معنای کلماتی را که نمی‌دانید، پیدا کنید
اگر قرار است یک شعر نسبتا قدیمی را حفظ کنید، به احتمال زیاد با کلمات قدیمی و ناآشنا مواجه می‌شوید یا با دستور زبان قدیمی روبه‌رو خواهید شد و شاید در موردش چیزی ندانید و درکش نکنید. معنای این کلمات و جمله‌ها را جست‌وجو کنید؛ این کار در حفظ شعر به شما کمک می‌کند. مثلا:
این چه ژاژ است و چه کفر است و فشار؟
پنبه‌ای اندر دهان خود فشار
چارق و پاتابه لایق مر تو راست
آفتابی را چنین‌ها کی رواست
توجه داشته باشید که گاهی این معنی‌ خود کلمه نیست که مشکل ایجاد می‌کند، بلکه کاربرد استعاره‌ای آن است که ممکن است فهمیدن را با مشکل روبه‌رو کند.

✅ ۳.داستانی را که در دل شعر وجود دارد، بفهمید و درک کنید.
وقتی تمام کلمات ناآشنا و طرز نگارشی و بیانی را که نمی‌دانستید فهمیدید، لازم است ماجرای نهفته در شعر را هم درک کنید. اگر ندانید که شعر در مورد چه چیزی حرف می‌زند، مشکل زیادی در حفظ کردن آن خواهید داشت چون گویی سعی دارید زنجیره‌ای از کلماتی بی‌ربط را حفظ کنید که مفهومی برای‌تان ندارد. پیش از اینکه سعی کنید شعری را به خاطر بسپارید، باید بتوانید داستانش را به راحتی و کاملا در ذهن‌تان خلاصه کنید. در این مرحله، لازم نیست حتما از کلمات به‌کاربرده شده در شعر استفاده کنید؛ تنها خلاصه‌ای از آن کافی است.

✅ ۴.بین بندها یا قسمت‌های شعر، ارتباط پیدا کنید
روشن است که تمام شعرها، روایی نیستند و داستان واضحی را دنبال نمی‌کنند اما همه‌ی شعرها تقریبا در مورد چیزی حرف می‌زنند و بهترین شعرها، یعنی همان‌هایی که با عنوان «حفظ کنیم» انتخاب شده‌اند، بالاخره موضوعی دارند و درباره‌ی همان هستند. حتی اگر هیچ طرح و سوژه‌ای در شعر پیدا نکردید، سعی کنید معنا یا پیام شعر را با درک ارتباط میان بندها دریابید.
شعر را چند بار بخوانید تا آهنگ و ریتم آن، که شامل تنوعات وزنی می‌شود، درست مانند آهنگ مورد علاقه‌تان عادی و قابل پیش‌بینی شود.

✅ ۵.ساختار منظم شعر را حفظ کنید
یک شعر منظم، که به آن آهنگین هم گفته می‌شود، شعری است که الگویی از ترکیب قافیه، طول بند و وزن را دنبال می‌کند. شما دیگر می‌دانید وزن چیست، اما حالا باید ترتیب‌بندی قافیه‌ها را یاد بگیرید، تا بفهمید در هر قطعه، چند مصرع وجود دارد.
با حفظ کردن ساختار منظم شعر، وقتی سعی دارید شعری را از بر بخوانید، می توانید حافظه‌تان را برای چیزی که قرار است پشت سر هم بخواند آماده کنید.

✅ ۶.باز شعر را چند بار با صدای بلند بخوانید
این بار، تجربه‌ای متفاوت دارید، زیرا حالا دیگر فهمی بسیارعمیق‌تر از ماجرای شعر، پیام آن، معنایش، ریتمش، ساختار منظمش و… دارید.
شعر را آرام و نمایش‌گونه بخوانید، تمام دانش جدیدتان از شعر را در اجرایتان نشان دهید. هر چه بهتر بتوانید شعر را اجرا کنید، شعر راحت‌تر در مغزتان جای خواهد گرفت.
هر وقت دیدید کلمات و مصرع‌های شعر، بدون اینکه لازم باشد به نوشته نگاه کنید، خودشان بر زبان‌تان جاری می‌شوند، بیشتر و بیشتر آن را از بر بخوانید.
اگر لازم بود به نوشته نگاه کنید، ایرادی ندارد. می‌توانید از آن به عنوان راهنمایی برای جهت دادن به حافظه‌تان استفاده کنید.
هر چه بیشتر شعر را با صدای بلند بخوانید، خواهید دید کلمات و سطرهای بیشتری هم به یادتان می‌آید.

◀️ حالا دیگر وقت آن است که اجازه دهید شعر خودش به خاطرتان بیاید تا اینکه به نوشته نگاه کنید.
بعد از اینکه موفق شدید شعر را کاملا از حفظ بخوانید، این کار را دست‌کم ۵ تا ۶ بار دیگر هم ادامه دهید تا مطمئن شوید که آن را کاملا حفظ شده‌ اید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ دربارهٔ تعبیر «دست‌مریزاد!»

◀️ می‌دانیم که دست‌مریزاد! معادلِ «دستت درد‌ نکند/ مکناد!» یا همان تعبیرِ «آفرین بر دست و بر بازوت باد!» در مثنوی است. در منابعِ مکتوب و مجازی در توضیحِ آن آورده‌اند: «دستانت دچار لرزش مباد!». در «فرهنگ بزرگ سخن» (به سرپرستی استاد دکتر حسن انوری) که ماحصلِ چند سده سنتِ لغت‌نامه‌نویسیِ فارسی‌زبانان است، ذیل «مریزاد» با ارجاع به «دست‌مریزاد» در همان فرهنگ آمده: «دچار لرزش و کاستی نباشد». در «پارسی‌ویکی» آمده:«منظور این است که دست تو دچار بیماری نشود به‌گونه‌ای که با گرفتار‌شدن به بیماری دچارِ لرزش شوی و چیزها از دستت بریزد...». برداشت‌ه‍ای نادرست‌تری نیز از این تعبیر شده‌است. در «ویکی‌واژه» آمده: «دست شما آزار نبیند. دست شما از آزار دور باد». حتی برخی این تعبیر را به‌صورت «دست‌مریضاد!» (در معنای «مریض مباد!») می‌نویسند.

◀️ در این تعبیر، «ریختن» در معنای پوسیدن و تجزیه‌شدن (به‌ویژه در خاک گور) یا همان تعبیرِ قرآنیِ «عظمِ رمیم/ رُفات» به ‌کا‌ر رفته‌است. این مصدر به‌صورت «ریزیدن» نیز در متونِ کهن کاربرد فراوان داشته و صفت‌های مفعولی‌شان نیز («ریخته» و «ریزیده») به‌ویژه در تفاسیرِ کهن آمده‌است.

◀️ سعدی در گلستان می‌گوید: «یکی از ملوکِ خراسان محمودِ سبکتگین را به‌ خواب چنان دید که جمله وجود او ریخته‌بود و خاک‌ شده مگر چشمانِ او...» (چاپ استاد یوسفی، انتشارات خوارزمی، ص۵۹). گاه این تعبیر را هنگامی که تنِ کسی بالای دار می‌مانْد و می‌پوسید نیز به‌کار‌می‌بردند. در بیتی از غزلی منتسب به حافظ (در لغت‌نامهٔ دهخدا به‌سببِ نامشخص بودن شاعر نشانهٔ (؟) آمده) نیز آمده:

بنازیم دستی که انگور چید
مریزاد پایی که درهم‌فشرد!

که مصراعِ دوم اشاره‌دارد به فشردن و لگد‌مال‌کردنِ انگور در حوض (چَرخُشت) برای تهیهٔ شراب. عملی که تفصیلِ آن، به‌ویژه در شعر منوچهری خواندنی است.

◀️ دهخدا در توضیح یادآور شده «کلمهٔ تحسین باشد استادانِ پیشه‌ور و ارباب صنایع را» که بیانگرِ علتِ آمدنِ واژهٔ «دست» در این عبارت است.

◀️ باید گفت «مریزاد» در این تعبیر، فعلِ دعایی، برای سپاسگزاری از کسی است که کاری برای کسی کرده و یا محبتی از او دیده‌شده‌است. معنای کناییِ این تعبیر «انشاءالله زنده باشی!» است. درست شبیهِ تعبیر «تن‌درست باشی/ باشید».

◀️ یادداشت‌تکمیلی در باب « دست مریزاد»:

این تعبیر در دیوان دقیقی نیز آمده:

اگر بتگر چنان پیکر نگارد
مریزاد آن خجسته دست بتگر

( گردآورنده استاد محمد دبیرسیاقی، موسسهٔ مطبوعاتی علمی، ۱۳۴۲،ص۱۰۰). نیز شکل کوتاه‌شدهٔ آن در یک دوبیتی که آن را از بابا‌طاهر دانسته‌اند :

غمم غم بی و غم‌خوار دلم غم
غمم هم مونس و هم یار و همدم
غمم نهله که مو تنها نشینم
مریزا! بارک‌الله! مرحبا غم!

(دیوان باباطاهر، انتشارات ابن سینا، چ چهارم، ۱۳۴۷،ص۳۸).

❇️ مطلب ارسالی از: کانال « گذشته و اکنون »

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ در شمارش تعداد گروه های اسمی یک عبارت،

۱- معطوف، گروهِ جدید با هستهٔ جدید است.
برادر خوب و دوست نازنینم آمدند.
دو گروه اسمی دارد.

۲- معطوف به وابسته، گروه جدید نیست.
برادر خوب و مهربان و نازنین،
یک گروه اسمی دارد.

۳- بدل، حکم معطوف را دارد؛ یعنی بدل از یک گروه اسمی، نیز به عنوان گروه اسمی، شمرده می‌شود.
زیرا بدل، در واقع گروه جدید با هستهٔ جدید است.
قرآن مجید، کتاب آسمانی، به پیامبر اسلام (ص) نازل شد.
هستهٔ گروه نهادی = قرآن.
هستهٔ گروه بدلی = کتاب.

۴- انواع متمم، چون در اصل گروه اسمی هستند، قابل شمارش در گروه های اسمی هستند.

۵- با توجه به سؤالی در سنجش آزمایشی ۹۴ - که تعداد گروههای اسمی «سر کوی ماهرویان، همه روز فتنه باشد» - را بیشتر از بقیه گرفته و این در صورتی است که «سر کوی ماهرویان» و «همه روز» را نیز گروه اسمی بشماریم، می توان قیدهای مشترک با اسم را نیز گروه اسمی به شمار آورد.

۶- قید مختص، فقط گروه قیدی است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️انواع گل ، در ادب فارسی

 یکی از شاهکارهای عالم خلقت است که راز و رمز غریبی با خود دارد . لطافت ، رنگ ، بو و مکانیسم ظاهری اش بگونه ای است  که بدون شک ، چشم ناظرین را خیره می سازد و انسان را دربرابر آن همه زیبایی به تحیر وا می دارد . گاهی شعرا ، گل را تصویری از آن یگانه معبود ازلی می دانند که چون ، باغبان روزگار نتوانسته است آن را به زیبایی خدای جمیل ، ترسیم کند ، از سرِ خجلت ، در غنچه اش پنهان ساخته است .
زمانه از ورق گل ، مثال روی تو بست /  ولی زشرم تو در غنچه کرد پنهانش . (حافظ)
 در عالم ادب ، هر گلی به تناسب ، نماد و یا نشانه ای از یکی از اعضای آدمی و گاهی متفرعات وجود او ، همچون عُمر ، وفا ، رنگ ویا ...است . در این وجیزه ، سعی شده است که ضمن معرفی کوتاه هریک ، نقش نمادین و کاربردی ادبی آن بررسی گردد .
1- #آلاله (شقایق ،لاله) ، گلی سرخ رنگ و نماد موجودی که عمرش گذران است .  او بی بار است و داغ روزگار بردل دارد .
* دل ما به دور رویت ، ز چمن فراغ دارد /  که چو سرو ، پای بند است و چو لاله داغ دارد . (حافظ)   
* یکی برزیگری نالون در این دشت /  به چشم خون فشان ، آلاله می کشت . (باباطاهر)
2- #ارغوان ، رنگی متمایل به قرمز دارد و در عربی ارجوان است . گاهی نمادی از رنگ چهره ی افراد است .
* فرنگیس بگرفته گیسو به دست  /  گل ارغوان را به فندق بخست . (فردوسی)
3- #اسپرغم ( ریحان ، شاهسپرم) ، مطلق گیاهان خوشبوست .
* بادام بُنان ، مقنعه بر سر بدریدند /  شاه اسپرمان ، چین در زلف کشیدند . (منوچهری)
4 – #بادام ، استعاره از چشم یار است .
* دهانت پسته و چشمانت بادام /  فدای آن دهان و چشم بادام . (شرفنامه ی منیری)
5- #بنفشه ، علاوه بر کبودی پشت لب یار ، لطافت و بوی خوش ، سرافکندگی را  بدان تشبیه می سازند .
* مانند بنفشه ، سرنگونی ز هوس /  چون لاله ز تو ، رنگ به کار آید و بس . (رشیدی سمرقندی)
* با یاد رنگ و بوی تو ای نوبهار عشق /  همچو بنفشه ، سر به گریبان کشیده ایم . (رهی معیری)
6- #بوستان_افروز (تاج خروس ، گل یوسف) ، سرخ رنگ و بی بو ، عده ای آن را  نماد شخص لاغر و نازک اندام می دانند و عده ای هم سنان خون آلودی می دانند که در جنگ به کار می رود . 
* بوستان افروز ، پیش ضیمران /  چون نزاری ، پیش رویِ فربهی . ( منوچهری)
* بوستان افروز تازه در میان بوستان /  همچو خون آلوده در هیجا ، سنان کارزار . (غضایری رازی)
7- #بید ، درختی کم استقامت در جریان باد .
* تن هرکسی گشت لرزان چو بید /  که کوپال و شمشیرشان بُد امید . (فردوسی)
8 – #خیری (گل همیشه بهار) ، زرد و خوشبو ، رویِ زرد را بدان تشبیه کنند .
* تا گل خیری بود چو روی معصفر /  تا تن سنبل بود چو زلف مجعد . (منوچهری)
9- درخت ، انسان ، دوستی ، وفا و امید را بدان تشبیه کنند.
* درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد /  نهال دشمنی برکن که رنج بیشمار آرد . (ناصرخسرو)
10- درخت #طوبی ، درختی بهشتی که به زیبایی ، پاکی و خرمی معروف است  .
* سایه ی طوبی و دلجویی حور و لب حوض /  به هوایِ سرِ کوی تو برفت از یادم . (حافظ)
11- #ریحان (ر . ک . اسپرغم)
12- #زردگل یا گل زرد ، نمادی از روی زرد یار است .
* دل غالیه فام است و رُخش چون گلِ زرد است /  گویی که شبِ دوش ، میِ غالیه خورده است . (منوچهری)
13- #زعفران ، خوش رنگ ، معطر و گرانقیمت تر از طلا .
* درم ریخته از کران تا کران /  همان مشک و دینار و هم زعفران . (فردوسی)
14- #زیتون ، درختی با ارتفاع حداکثر 15 متر، چوبش سخت و زرد رنگ . چون  به موجب نص قرآن مجید ، مبارک است ، نشاننده ی آن را پرهیزگار می دانند .
* نه زو هرگز بدی خیزد ، نه از بدخواه او نیکی /  چو زیتون برنیارد خار و خار بر زیتون . ( قطران تبریزی)
15- #سمن ، گلی است سپید و خوشبو که آن را یاسمن و یاس گویند .
* هرباد که از سوی بخارا به من آید  /  با بوی گل و مشک نسیم و سمن آید .
16- #سنبل ، که در ادب فارسی ، به معنی موی و زلف است و سنبلِ تَر ، به  معنی خط جوانان ، خال و زلف خوبان است .
* به غنچه ی تو ، شکر خنده ، نشانه ی باده /  به سنبل تو در گوش ، مهره ی افعی . (رودکی)
17- #سیب ، تشبیه زنخدان محبوب در شعر شاعران ، به آن معمول بوده است .
* وان زنخدان ، به سیب مانَد راست /  اگر از مشک ، خال دارد سیب . (رودکی)  
18- #شقایق ، نخستین گلی است که در بهار ، به روی طبیعت لبخند می زند و  می شکفد . او پیام آور بهار است . شعرا ، کشتگان میدان جنگ را به دشت شقایق و یا لاله زار تشبیه کرده اند . 
* بیابان چو دریای خون شدست /  تو گفتی ز روی زمین لاله رُست
19- #شمشاد ، قامت معتدل محبوب ، بدان تشبیه شده است .
* به بالای تو مانَد سرو شمشاد /  اگر به هر دو مانَد نقش نوشاد . (ویس و رامین)
20- #صنوبر ، درختی است که حدود 20 گونه از آن در طبیعت وجود دارد . این  درخت استعاره از قامت بلند

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ آداب حضور در شبکه‌های اجتماعی

🔵🔸۱ - ‌‌هر چیزی را فورى به اشتراک نگذارید. ابتدا آنرا با دقت بخوانید و کمی در آن تأمل کنید.

🔵🔸۲ - هر چیزی را ازهر جایی کپی نکنید.

🔵🔸۳ - لطفا از شدت آزادی بیانی که در گروه‌های مجازی وجود دارد، ذوق‌زده نشوید! شاید مسیر را گم کرده باشید و به بیراهه بروید.

🔵🔸۴ - اول از همه، اهداف گروه‌تان را مشخص کنید.

🔵🔸۵ - هر کسی را به هر گروهی اضافه نکنید.

🔵🔸۶ - حجم خبرهایي را که به اشتراک می‌گذارید خودآگاهانه و با وسواس کنترل کنید!

🔵🔸۷ - گاهی تماشاگر باشید.

🔵🔸۸ - واکنش سریع نشان ندهید.

🔵🔸۹ - همیشه حواس‌تان باشد که چه پست می‌کنید.

🔵🔸۱۰ - مطالب متناسب با مخاطب پست کنید.

🔵🔸۱۱ - گاهى وقتها مي توانيد با كم يا زياد كردن کلمات یا جملات، پيام قبلى را اصلاح و يا تكميل نماييد.

🔵🔸۱۲- هوشيارانه عمل كنيد چون شاید در آينده، از اثرات منفی این پيامها، در شرایطی عليه خودتان یا خانواده تان استفاده شود!

🔵🔸۱۳ - دقت کنید که اشاعه دهنده بی بند و باری و فحشا نباشید.

🔵🔸۱۴ - آبروی دیگران، بازیچه شما و ابزاری برای سرگرمی دوستانتان نیست!

🔵🔸۱۵ - در به اشتراک گذاشتن فایلها و عکسها، کمی دوراندیش باشید! شاید قربانی بعدی شما باشید.

🔵🔸۱۶ - در هر شرایطی که قراردارید، ترویج دهنده افکاری سازنده و سالم باشید.

🔵🔸۱۷ - اگر شما را در گروهى عضو كردند و شما هيچ كس را نمى شناسيد و يا از هدف گروه بى اطلاعيد، سریع از آن خارج شويد.

🔵🔸۱۸ - پيامي كه قبول نداريد به ديگران ارسال نكنيد!

🔵🔸۱۹ - توجه كنيد كه امروزه يكى از راههاى شناخت شخصيت شما همين شبكه هاى اجتماعى است.

🔵🔸۲۰ - در انتقاد از دیگران انصاف را رعایت کنید.

🔵🔸۲۱ - در مبارزه با نظرات و عملکرد دیگران از جاده مردی و مردانگی خارج نشوید.

🔵🔸۲۲ - همیشه خداوند را حاضر و ناظر بر اعمال خود بدانید.

🔵🔸۲۳ - از دین استفاده ابزاری نکنید.

🔵🔸۲۴ - خرافه پرستی را ترویج نکنید.

🔵🔸۲٥ - از بحث هاى دو نفره و سلام و احوال پرسى هاى خصوصى در محيط عمومى خوددارى كنيد.

❇️ امیدوارم درهمه شئونات زندگی چه حقیقی و چه مجازی موفق و سربلند باشید.

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ سرگذشت ما و عکس‌های مان سرگذشت جالبی دارد.

❇️ چند دهه قبل در خانه‌ها عموماً سه قابِ عکس در طاقچه اتاق نشیمن قرار داشت:

الله،
علی (ع) ؛
آقاجون!

◀️ در جامعه‌ای که مرد محورِ امور بود تنها عکس پدر خانواده می‌توانست در طاقچه قرار گیرد و بعد از الله و علی(ع)، از آن بالا به ما نگاه کند.

◀️ با گذشت زمان و وقتی‌که زیارت، خانوادگی شد به‌تدریج عکس‌های خانوادگی هم روی دیوارها و در طاقچه‌ها جا باز کردند.

همان عکس‌هایی که اعضای خانواده بدون هیچ لبخندی، دست بر سینه در کنار آرامگاه امام رضا (ع) ایستاده بودند.

در این عکس‌ها هم غالباً پدر خانواده در مرکز عکس قرار داشت. با تغییر جامعه و گسترش مدرنیسم اجتماعی، به‌تدریج عکس‌های خانوادگی آتلیه‌ای (با محوریت زن و شوهر) روی دیوارها جا باز کردند.

زن و شوهرها عکس دونفره می‌گرفتند، قاب می‌کردند و به دیوار می‌چسباندند.

عکس‌ها بیشتر شدند و آلبوم وارد خانواده‌ها شد. معمولاً خانواده‌ها یک آلبوم عکس داشتند که با عکس عروسی پدر و مادر شروع می‌شد.

وقتی آلبوم را ورق می‌زدید گویی دارید یک سریال تلویزیونی تماشا می‌کنید. این آلبوم عکس بود که سرگذشت خانواده را روایت می‌کرد.

آدم‌ها وقتی دل شان می‌گرفت آلبوم می‌دیدند و درباره آدم‌ها حرف می‌زدند.

وقتی مهمان می‌آمد آلبوم‌ها آورده می‌شد، تخمه می‌شکستند و دور هم عکس می‌دیدند و خاطرات را مرور می‌کردند.

آدم‌ها برنامه‌ریزی می‌کردند که فلان روز به آتلیه بروند. برای همین قبل و بعد از عکس گرفتن در آتلیه، خوش بودند.

عکس گرفتن به معنای یک روز خوب بود. یکی از خاطرات خوب زندگی هم حرف زدن از فیگورهای عکاس‌ها موقع گرفتن عکس بود.

دوربین‌های شخصی که آمد با آن فیلم‌های 12 ، 24 و 36 تایی، دوره انتظار پر شدن حلقه و بردن به عکاسی و گرفتن از عکاسی را با خودش آورد.

همه دوربین نداشتند. خیلی اوقات پیش می‌آمد که آدم ها عکس‌هایی از خودشان می‌دیدند که خودشان نداشتند.

در مراسمی عکس گرفته بودند و طبیعتاً فقط صاحب دوربین عکس‌ها را داشت.

هر خانواده معمولاً یک آلبوم داشت و آدم‌ها با ازدواج می‌توانستند آلبوم عکس جداگانه‌ای داشته باشند.

داشتن آلبوم عکس به معنای مستقل شدن از خانواده بود. دوربین‌های دیجیتال که آمد، انقلابی بر پا شد و موبایل‌های دوربین‌دار که آمد انقلابی دیگر!

امروزه بااین که هر کس در ماه شاید صدها عکس بگیرد دیگر آلبومی وجود ندارد. عکس‌ها گرفته می‌شوند ولی حتی یک‌بار هم نگاه نمی‌شوند.

عکس‌ها مانند پودر رخت‌شویی فقط مصرف می‌شوند. همه عجله می‌کنند تا لحظه‌های شان را با عکس ثبت کنند ولی چون این جمله باب شده است که در لحظه زندگی کنید معمولاً به هیچ لحظه‌ای پس از ثبت شدن با عکس، رجوع نمی‌شود.

لحظه‌ها فقط ثبت می‌شوند! جالب آن که برخی از آدم‌ها عکس‌های قدیمی‌شان را هم اسکن می‌کنند تا از بین نرود!

درحالی‌که به‌ندرت هزاران عکسی را که به‌تازگی گرفته‌اند، می‌بینند. فقط عکس روی عکس است که انباشته می‌شود.

با تحولات جامعه، عکس‌های اقوام و فامیل کمتر و عکس با دوستان بیشتر شده است. دیگر از برخی از فامیل هیچ عکسی نداریم.

حتی یک عکس. "عکس‌های امام رضایی" کم شده و "عکس‌های آنتالیایی" جای آن‌ها را گرفته‌اند.

دیگر در اتاق نشیمن عکسی دیده نمی‌شود. عکس‌های زن‌وشوهری به اتاق‌خواب و عکس‌های خانوادگی به روی یخچال منتقل شده‌اند.

عکس گرفتن بیشتر از عکس دیدن مهم شده است. آدم‌ها دیگر هم خوب عکس می‌اندازند و هم خوب عکس می‌گیرند.

تلفن‌های همراهِ دارای دوربین‌های قوی دو پیامد داشت:

-- آن‌هایی که پشت دوربین بودند احساس کردند که استعداد عجیبی در عکاسی دارند.

-- و آن‌هایی هم که جلوی دوربین بودند با دیدن عکس خودشان از زمانه گلایه کردند که چرا هنوز به‌عنوان یک مدل کشف نشده‌اند.

در مقایسه با قدیم، امروزه وقتی عکسی می‌گیریم اول خودمان را چک می‌کنیم. عکس‌هایی را که خوش مان نمی‌آید فوراً حذف می‌کنیم.

امروزه عکس‌ گرفتن در موقعیت طبیعی باب شده است. با اصطلاح (همین الان یهوی )ولی هیچ‌کس طبیعی عکس نمی‌گیرد. از کوچک تا بزرگ می‌دانند که چطور باید عکس بگیرند.

همه از نحوه لبخند زدن تا نحوه قرار دادن پاها جلوی دوربین از قبل ممارست کرده‌اند تا در موقعیت طبیعی مجبور نباشند فیگور عکس گرفتن بگیرند!

به نظر می‌رسد امروزه دوره عکس گرفتن با دوستان هم در حال سپری شدن است. عکس‌ها تکی شده‌اند.

خیلی از آدم‌ها فقط از خودشان عکس می‌گیرند: من چقدر بی‌نظیرم!

قصه را تمام کنم. از لنز دوربین‌های قدیم " ما " بیرون می‌آمد ولی از لنز دوربین‌های امروز " من " متولد می‌شود.

❇️ دکتر فردین علیخواه
جامعه شناس

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نهار درسته یا ناهار؟

❇️ بسیار دیده شده است که پارسی گویان و پارسی نویسان، جایگاه بکار بردن (و یا بهتر گفته شود، جایگاه درست بکار بردن) واژه ی«ناهار» و ‌«نهار» را نمی دانند و بدبختانه این نا آشنایی در برخی از فرهنگ نامه ها نیز دیده شده است.

◀️ از آن میان روانشاد دهخدا و حتی استاد دکتر معین دراین زمینه سخن استواری نگفته و هر دو واژه ‌«نهار» و‌ «ناهار‌» را کمابیش یکسان دانسته اند . در جایی که واژه ی «ناهار‌» پارسی است به معنای ‌«خوراک اندک» و واژه ی «نهار‌» تازی است، به معنای‌«روز.

◀️ با اینکه استاد معین در برابر واژه ‌ «نهار» (برگ ٤٨٦٣ فرهنگنامه خود) نوشته است: این واژه تازی است و مقابل شب و بویژه در آن فرهنگنامه یادآوری کرده است و می نویسد: «... بعضی ‌«نهار» را بجای «ناها‌ر» درست نمی دانند. چه نهاردر زبان عربی به معنا‌ی «رو‌ز» است و اصل آن ناهار است که باید با«دو الف» استعمال شود‌» استاد سپس می افزاید «در اینکه اصل کلمه ‌«ناهار‌» است، شکی نیست‌». ولی باز هم در بخشی دیگر از فرهنگ نامه ی خود «نهار» را هم درکاربرد ‌«ناهار‌» بکار برده است.

◀️ شاید استادان ارجمندی چون دهخدا و دکتر معین نیز به خوبی جدایی میان این دو واژه را می دانستند ولی چون، برخی از گذشتگان ما، درهم ریختگی هایی را میان معنای این دو واژه پدید آورده بودند، این دو استاد نیز بناچار، همان درهم ریختگی ها را گزارش کرده اند.

بر این پایه بنگریم که این دو واژه ، چه معناهایی دارند و درکجاها باید بکار برده شوند.

✅ ناهار:

این واژه بی چون و چرا پارسی است و از دو بخش (نا + اهار) و یا (نَ + آهار) ساخته شده است.

واژه ی «آهار‌» چنانکه فرهنگ های «معین، ناظم الاطبا،، دهخدا، اشتنگاس و برهان قاطع» می نویسند، به معنای «خوردنی، خورش، خوارکی‌» آمده است.

پس‌«ناهار» یعنی کسی که خوراکی نخورده (گرسنه است) واز بامداد تانیمروز چیزی نخورده باشد. به گفته ی دیگر «ناهار» یعنی: ناخورده، چیزی نخورده وگرسنه و..‌» ناگفته نماند که معنای واژه ی ‌«ناهار‌» ازواژه ی «ناشتا» جدا است و در فرهنگ اسدی و غیاث اللغات و رشیدی آمده است‌ : «ناشتا» کسی است که در آن روز، هیچ نخورده باشد، «نه ناشتایی و نه ناهار.‌»

دقیتی می سراید:

روستایی , زمین چو کرد شیار
گشت عاجز که بود , بس «ناهار»

فردوسی می سراید:

نهادند خوان و بخندید شاه
که «ناهار» بودی همانا براه

و باز از فردوسی است:

چو شیران «ناهار» و ما گرسِنِه
که از کوهسار اندر آمد , رمه

و سرانجام ناصر خسرو سروده است:

بس که تو را دل به سوی عصیان مانده است
چون سوی طباخ , چشم مردم «ناهار»

✅ در همه ی نمونه های بالا ، واژه ی ‌«ناهار» معنا‌ی «گرسنه‌» و «چیز نخورده» را می دهد ولی در زبان پارسی امروزی رفته رفته واژه ی ‌«ناهار‌» درکاربرد‌«خوراک نیمروزی‌» بکار رفت و معنای تازه را به خود گرفت.

بر این پایه هنگامی که می گویند: «زمان ناهار فرارسیده است‌» یعنی «دزمان خوردن خوراک نیمروز‌» است.

به همین انگیزه درگفتار پارسی زبانان کنونی، ساخت های: ناهارخوری، ناهارخوران، ناهارکشیدن،ناهار پختن، ناهارخوردن و... و... فراوان داریم.

✅ نهار:

واژه ی «نهار» ریشه ی تازی دارد و در آن زبان معنای‌ «روز» را می دهد و استاد محمدتقی بهار، در این زمینه بویژه پافشاری می کرد که باید برای خوراک نیمروز‌ «ناها‌ر» گفته شود نه «نهار».

ساخت های «لیل و نهار = شب و روز» و «اَلفُ النهار = هزار روز‌» و ده ها مانند اینها در زبان تازی، نمایانگر آن است که واژه ی ‌«نهار‌» تازی است و نباید بجای واژه ی پارسی ‌«ناهار‌» بکار برده شود.

❇️ برگرفته از کتاب در ژرفای واژه‌ها اثر ناصر انقطاع.

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تفاوت کاربرد « هست » و « است »

❇️ «هست» خود فعلی مستقل است‌، از مصدر «هستن»، به‌معنی «وجودداشتن» و بنابراین‌، به تنهایی قابل‌ استفاده است‌. ولی «است» فقط رابطی در جملات اسنادی و اسناد‌ دادن چیزی به چیزی دیگر را نشان می‌دهد. مثلاً می‌گوییم «خدا هست» یعنی «خدا وجود دارد» و این جمله كامل است. فعل و فاعل خود را دارد. اما اگر بگوییم «خدا است» عبارت ناقص به‌نظر می‌آید و این پرسش را به میان می‌كشد كه‌ خدا چه چیزی است‌؟ یا در كجا است‌؟ این‌جا مثلاً باید گفت «خدا كریم است» یا «خدا با ما است».

از سوی دیگر، «هست» بر «وجود» چیزی دلالت می‌كند و «است» بر «چگونگی» آن. وقتی می‌گوییم «آب هست» یعنی این‌جا آب وجود دارد. اما وقتی می‌گوییم «آب سرد است» دیگر بحث از وجود آب نیست‌، از چگونگی آن است. اما این قضیه گاهی كمی پیچیده می‌شود، وقتی كه از عبارت‌، هم وجود چیزی را بتوان استنباط كرد و هم چگونگی آن را. به‌راستی كدام ‌یك از این دو عبارت درست است‌؟ «آب در كوزه هست» یا «آب در كوزه است».
به‌واقع هر دو عبارت درست است‌، ولی هر یك در جای خود و معنای خود. در جمله «آب در كوزه هست» هدف این است كه وجود آب را روشن كنیم. گویا كسی صرف بودن یا نبودن آن را از ما پرسیده است و ما به این پرسش پاسخ می‌دهیم كه «در كوزه‌، آب هست‌؟» یعنی «آب وجود دارد؟» اما وقتی می‌گوییم «آب در كوزه است» به‌واقع موقعیت آب را روشن می‌كنیم و به این پرسش پاسخ می‌دهیم كه «آب در كجاست‌؟» گویا پرسش‌گر خود می‌داند كه آبی در كار هست. می‌خواهد بداند آن آب در كجاست. پس وجود و عدم در كار نیست‌، بلكه چگونگی یا موقعیت مهم است. این‌جاست كه «است» به كار می‌آید.

◀️ در گویش و حتی نگارش بعضی مردم‌، گاه چنین عبارتی می‌بینیم: «در خانه استم.» به‌راستی این درست است یا نه‌؟ این‌جا باید توضیح دهیم كه اگر تكیه اصلی بر «بودن» باشد، باید گفت «در خانه هستم» یعنی «خاطرجمع باش كه در خانه حضور دارم» اما اگر تكیه اصلی بر «خانه» باشد، یعنی صرفا بخواهیم موقعیت خود را بیان كنیم‌، باید گفت «در خانه‌ام» یعنی مثلا «در مغازه یا خیابان نیستم» اما این شكل دوم را در بعضی از مناطق‌، به‌صورت «خانه‌ام» نمی‌گویند، بلكه به‌صورت «خانه استم» بیان می‌كنند، چون شكل اول‌، در گویش محلی آن‌ها قابل‌بیان نیست.

❇️ محمد کاظم کاظمی

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ شیوه بلاغی یعنی چه؟

❇️ پاسخ :
#شیوه_بیان_جمله_در_زبان_فارسی

◀️ گروه‌های سازنده‌ی جمله به دو صورت در پی هم قرار می‌گیرند :

الف) شیوه ی عادی :کاربرد این شیوه در نوشته های « خبری ، اداری ، آموزشی» به روش زیر معمول است:

نهاد همه ی جمله ها در ابتدای جمله می اید.
فعل همه جمله ها درپایان جمله می آید.
ترتیب سایر جمله ها نیز به این صورت است :

1) نهاد + مفعول +  فعل 
 مجید  او  را دوست دارد

2) نهاد + مسند +  فعل
 من  خوشحال  بودم

3) نهاد + متمم + فعل
من  با  او  دوست شدم

4) نها + مفعول + متمم + فعل
مادر بچه را از عشق ترساند

5) نهاد + مفعول + مسند + فعل
    او فرزندش  را  مجید   نامید

◀️‌ توجه : گروه های قیدی در جمله جای خاصی ندارند  بلکه بر حسب موقعیت یا ضرورت یا تاکید و برجسته نمایی پیش یا پس از نهاد می آیند.

 ب) شیوه ی بلاغی : 

در این شیوه اجزای کلام بر حسب تشخیص نویسنده و برای تاثیر بیشتر سخن جابه جا می شوند. بدیهی است که این جابه جایی ، با مجوز های دستوری انجام می پذیردو تشخیص نقش آنها به دو طریق صورت می‌گیرد:

۱) به کمک نقش نما:

اجزای جمله می توانند با نقش نمای خود جابه جا شوند:

با دوست از هر دری سخن گفتیم
از هر دری با دوست سخن گفتیم

۲) از طریق معنا :

به دو جمله زیر توجه کنید:

الف) زیبا ترین چیز نگاه پر از عشق تو بود
ب)  نگاه پر از عشق تو زیبا ترین چیز بود

از نظر معنا بین این این دو جمله هیج تفاوتی وجود ندارد اما فضای عاطفی هر یک از آن‌ها ، در موقعیت مناسب ، باعث برگزیدن یکی از آن دو می شود.

شیوه عادی:

ابر ز من حامل سرمایه شد
باغ ز من صاحب پیرایه شد

شیوه بلاغی:

چون بگشایم ز سر مو شکن
ماه ببیند رخ خود را به من

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

عاشقانه‌های ادب پارسی (۱)

در نخستین تجربه‌های شعری، قالب قصیده است که بستر هنرنمایی‌های شاعران بوده؛ شاعرانی اغلب مرفه و درباری که به پشتوانۀ ثروت و قدرت‌شان آنچه می‌خواستند مهیا می‌گشت. عاشقانه‌های این شاعران در تغزل‌های ابتدای قصاید جلوه‌گر می‌شد. شاعری که به قدرت و ثروت دربار متصل بود معشوقش هم دست‌یافتنی می‌شد و نه چندان ارزشمند، و هر روز تازه‌عشقی و تازه‌نگاری بر او روی می‌نمود، چنانکه فرخی سیستانی می‌گوید:

هر روز مرا عشق نگاری به سر آید
در باز کند ناگه و گستاخ درآید
ور در به دو سه قفل گران‌سنگ ببندم
ره جوید و چون مورچه از خاک برآید
ور شب کنم از خانه به جای دگر آیم
او شب کند از خانه به جای دگر آید

و یا ابوالفرج رونی که با افتخار، در یک دل، عشق دو یار را جای داده و ظاهراً طلبکار هم هست:

از بهر چرا مرا نداری معذور؟
گر من به دلی دو عشق را سازم سور
یک دل به دو اندیشه کشد مهر دو حور
یک تن به دو سایه خیزد از عکس دو نور

این وضعیت اما دیر نمی‌پاید. کم‌کم شاعران از دربار رانده می‌شوند و دیگر خبری از آن مکنت و ثروت نیست. دور از دربار گاه حتی فقر و مسکنت است که گریبان شاعر را می‌گیرد. از سویی در قرن هفتم، حملۀ مغولان به ایران، با حجم عظیم کشتار، غارت و شکنجه، نوعی یأس و سرخوردگی را در اندیشۀ ایران‌شهر برجای می‌گذارد.
رهایی از چنین اندوهی آسان نیست. ایرانی مأیوس، چنگ در عرفان و تصوف می‌زند تا قلب شرحه‌شرحه‌اش را تسکین دهد.

شاعر، رانده شده از مسند خوشی‌ها، اندیشه‌های عرفانی را به جان پذیرا می‌شود و بر معشوقش نیز تسری می‌بخشد. معشوق دور از دسترس می‌شود، ارزش و اعتبار می‌یابد دیگر شاعر با روزِ نو، عشقش را نو نمی‌کند، عمر و جان بر پای معشوق نثار می‌نماید. زیباترین مثال‌ها را از عاشقانه‌های سعدی می‌شود آورد:

همه عمر برندارم سر از این خمار مستی
که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی
تو نه مثل آفتابی که حضور و غیبت افتد
دگران روند و آیند و تو همچنان که هستی
چه حکایت از فراقت که نداشتم ولیکن
تو چو روی باز کردی در ماجرا ببستی

اما در این بین جریان‌هایی هم هست. گاهی عاشق قدر خودش را بالا می‌برد و به رخ می‌کشد، آنچنان که انوری:

تو یار یگانه‌ای و بایست
یار تو که همچو تو یگانه است

و گاهی نیز عاشق گلایه دارد از معشوق، شعرهای وحشی بافقی را بخوانیم:

پیش او یار نو و یار کهن هر دو یکی‌ست
حرمت مدعی و حرمت من هر دو یکی‌ست
قول زاغ و غزل مرغ چمن هر دو یکی‌ست
نغمۀ بلبل و غوغای زغن هر دو یکی‌ست
این ندانسته که قدر همه یکسان نبود
زاغ را مرتبه مرغ خوش الحان نبود
چون چنین است پی کار دگر باشم به
چند روزی پی دلدار دگر باشم به

گاهی هم عاشق، چنان بر سر خشم است که معشوق را تهدید می‌کند:

گو مست جام خوبی، غافل مشو که دارد
این دست شیشه پُر کن، سنگِ قدح شکن هم ( وحشی بافقی)

و البته گاهی نیز به درشت‌گویی می‌افتد:

ای بی‌سبب اسیرکشِ بی‌گناه‌سوز!
پرسند اگر به حشر سبب را چه می‌کنی؟ (همان)

ادامه دارد ... .

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

👇👇👇👇

عاشقانه‌های ادب پارسی (۲)

اما بدتر از همۀ اینها آنجایی است که عاشق خودش را خوار و ذلیل درگاه معشوق می‌داند. آنچنان بی‌قدر که سگی می‌شود بر در خانۀ معشوق، اوحدی مراغه‌ای در منطق‌العشاق می‌گوید:

نمی‌خواهی که پهلوی تو باشم؟
رها کن تا سگ کوی تو باشم

و این سگ کوی معشوق بودن انگار افتخاری بوده که باید نصیب همه می‌شده:

گفتا ز درم خسرو منزل به دگر جا کن
گفتم که سگ خانه نگذاشت در خود را (امیرخسرو)

بی‌خوابی و عاشقی‌ست کارم
سگ بهر وفا و پاسبانی‌ست (همان)

خرابیم، از دل ای بی‌رحم، گه‌گه یاد کن ما را
سگ کوی توایم آخر به سنگی شاد کن ما را (امیرشاهی سبزواری)

گفته‌ای شاهی اگر هیچ نباشد سگ ماست
من که باشم که به این سوخته این جاه رسد (همان)

این عاشقانه‌ها با همهٔ فراز و فرود‌هاشان، می‌رسند به غزل‌های امروز و جریانی به راه می‌افتد که به گمانم بیش از هر چیزی به سلامت روان نزدیک می‌شود. عاشق، معشوقش را از دست داده است، اندوه هست، حزن هست اما نفرین و ناسزا نیست، تهدید و گلایه نیست. معشوق را رها می‌کند و برایش آرزوی خوشبختی دارد. احترام به دیگری و پذیرش خواست او، و آرزوی رهایی عاشق از بند این عشق، می‌تواند عقل و عاطفه را آشتی دهد و جدال تاریخی عقل و عشق را ختم به خیر کند. من در این عاشقانه‌ها منطق و درایت می‌بینم و سلامت روان:

خبر به دورترین نقطۀ جهان برسد
نخواست او به من خسته بی گمان برسد
شکنجه بیشتر از این؟ که پیش چشم خودت
کسی که سهم تو باشد، به دیگران برسد
چه می کنی؟ اگر او را که خواستی یک عمر
به راحتی کسی از راه ناگهان برسد...
رها کنی برود از دلت جدا باشد
به آنکه دوست‌ترش داشته، به آن برسد
رها کنی بروند و دو تا پرنده شوند
خبر به دورترین نقطهٔ جهان برسد
گلایه‌ای نکنی، بغض خویش را بخوری
که هق هقِ تو مبادا به گوششان برسد
خدا کند که نه...! نفرین نمی‌کنم... نکند
به او -که عاشق او بوده‌ام- زیان برسد
خدا کند فقط این عشق از سرم برود
خدا کند که فقط زود آن زمان برسد

(نجمه زارع)

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ بدیع چیست؟

❇️ بدیع چنان‌که قُدما گفته‌اند علمی است که از وجوه تحسین کلام بحث می‌کند و از نظر ما بدیع مجموعه‌ی شگردهای(یا بحث از فنونی) است که کلام عادی را کم و بیش تبدیل به کلام ادبی می‌کند یا کلام ادبی را به سطح والاتری تعالی می‌بخشد.

مثلاً مهم‌ترین عاملی که به این کلام سعدی حیثیت ادبی بخشیده است آوردن لفظ خویش به دو معنی مختلف است( جناس تام):

غمِ خویش در زندگی خور که خویش
به مرده نپردازد از حرصِ خویش

به همین لحاظ اگر به جای یک خویش"قوم" و به جای دیگری "خود" بگذاریم دیگر کلامِ ادبی نخواهد بود یا لااقل از حیثیت ادبی آن کاسته خواهد شد. و هم‌چنین است در بیت زیر که علاوه بر وجود جناسِ تام بین دو "شکست"، بین شکست و پیروزی رابطه‌ی تضاد هم هست:

شکستِ زلف تو صد دل اسیرِ خویش کند
که هست نعمتِ پیروزی از شکست تو را

◀️ گاهی در کلام عواملی است که می‌توان در مقام تمثیل به آن‌ها پارازیت گفت؛ بدین معنی که گیرنده را در فهم مستقیم پیام فرستنده دچار اشکال می‌کنند و به عبارت دیگر باعث مکث یا وقفه در روانی کلام می‌شوند. امّا دقّت در فهم آن‌ها منجر به درک حیثیت ادبی کلام می‌شود.

◀️ شاعر به جای آنکه بگوید شیرین تنها ماند، می‌گوید: "چو تنها ماند ماه سرو بالا" و به جای آنکه بگوید از چشمان اشک ریخت، می‌گوید: "فشاند از نرگسان لولوء لالا" و گاهی شاعر دست به غریب‌سازی می‌زند و فعلی در کلام می‌آورد که از نظر ارتباط با مفعول یا متمّم موجب اعجاب و تعجّب هنری می‌شود. شاعر به جای آن‌که بگوید می‌خواهم خوابِ لطیف و زیبای اقاقی‌ها را ببینم و در لذّت آن غرق شوم، می‌گوید: " می‌خواهم خوابِ اقاقی‌ها را بمیرم."

◀️ اگر در مجموعه‌ی این شگردها یا فوت و فن‌ها دقّت کنیم درمی‌یابیم که برخی به وجود آورنده‌ی تناسب یا ارتباط خاصی بین الفاظ( موسیقی لفظی) و برخی به وجو‌دآورنده‌ی تناسب و ارتباط بین معانی(موسیقی معنوی) هستند. به مجموعه‌ی عوامل به وجود‌آورنده‌ی تناسب یا موسیقی لفظی، بدیع لفظی و به مجموعه‌ی شگرد‌های به وجودآورنده‌ی تناسب یا موسیقی معنوی، بدیع معنوی گویند.

❇️ منبع:
نگاهی تازه به بدیع، دکتر #سیروس_شمیسا، نشر میترا، ۱۳۸۳ ص: ۲۱-۲۳

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ در باب مدل‌هایی که آدم‌ها عاشق هم می‌شوند.

❇️ اسم عشق و عاشقی که می‌آید، همه یاد سند منگوله‌دار شش‌دانگ عشق می‌افتند که مجنون زده پشت قباله لیلی. حالا بماند که آن دو تا بیچاره هیچ وقت کارشان به عقد و عروسی و اینها نرسید ولی به هر حال خیلی وقت است که واژه عشق مترادف شده است با داستان عشاق اسطوره‌ای. قضیه این است که عشق و عاشقی هنوز وجود دارد، فقط کمی مدلش تغییر کرده؛ واقعیتی که باعث شد رابرت استرن برگ در سال ۱۹۸۷میلادی یک مدل از عشق واقعی و حواشی آن درست کند. آخر تحقیقات رابرت هم این شد که برای رسیدن به یک عشق واقعی باید سه عنصر صمیمیت، تعهد و تمایلات جسمانی به اندازه کافی وجود داشته باشد اما چون معمولاً این اندازه کافی یافت می‌نشود، بسته به بالا و پایین بودن هر کدام از این سه عنصر، هفت الگوی عشقی به دست می‌آید؛ الگوهایی که فقط بعضی‌هایشان به عشق واقعی نزدیکند. مثلث اعجاب انگیز تعهد و صمیمیت و تمایلات جسمانی درنهایت هفت مدل عشق را درست می‌کند. مدل‌هایی که دور و اطرافمان پر است از نمونه‌هایشان. مدل‌هایی که با پررنگ و کمرنگ شدن هرکدام‌شان ممکن است یا فاتحه عشق خوانده شود یا به مدل دیگری تغییر شکل پیدا کند.

◀️ ۱. مهر و دوستی :

مدل مهر و دوستی مدل بی‌دردسری است. در این مدل احساس تعلق، نزدیکی و صمیمیت به وفور یافت می‌شود ولی چیزی که هست اینکه از تعهد درازمدت، شوق یا گرایش‌های جسمانی خبری نیست.

◀️ ۲. عشق سودایی :

عشق سودایی شاید وحشتناک‌ترین مدل عشق باشد. در این مدل نه صمیمیت وجود دارد، نه تعهد و نه نزدیکی و هر چه هست مربوط به همان نگاه اول است. اصلاً این مدل، به عشق در نگاه اول هم معروف است؛ مدلی که اگر سریع تغییر شکل ندهد، به همان سرعتی که به وجود آمده محو می‌شود.

◀️ ۳. عشق توخالی:

گاهی عشق‌های قوی و درست و حسابی به دلایل مختلف به عشق‌های بی‌محتوایی تبدیل می‌شوند که اسم‌شان را گذاشته‌اند عشق تو خالی. در این مدل تعهد سر جایش باقی می‌ماند اما مهر و صمیمیت و تمایلات جسمانی وجود ندارد؛ همان سه عاملی که به وجود آورنده عشق بودند.

◀️ ۴. عشق رمانتیک:

بالاخره رسیدیم به مدل لیلی و مجنون. در عشق رمانتیک ۲ عامل شور و صمیمیت به وفور یافت می‌شود. تعهد هم که سر جای خودش باشد و همه چی آروم می‌شود.

◀️ ۵. عشق مشفقانه:

این هم مدل بدی نیست؛ لااقل آبروریزی نیست. در این مدل معمولاً شوق و گرایشات جسمانی از بین رفته است ولی مهر و محبت شدید بین دو طرف وجود دارد. این مدل مخصوص کسانی است که می‌خواهند عمری را با هم بگذرانند ولی گرایش جسمانی به هم ندارند. عشق میان اعضای یک خانواده هم از همین مدل است.

◀️ ۶. عشق سطحی و کورکورانه:

این مدل با تابلوترین اسم ممکن اصلاً مدل خوبی نیست؛ عشقی که نتیجه گردبادی از گرایشات جسمانی و تعهدات درازمدت است. در این مدل صمیمیت وجود ندارد و دو نفر، دوستان هم نیستند و فقط تعهد و غریزه است که عاشق و معشوق را به هم نزدیک کرده است.

◀️ ۷. عشق کامل:

این از آن مدل‌هایی است که به محض آمدن اسمش همه اصرار دارند در صورت رؤیت، سلام آنها را هم به این مدل نازنین برسانید. نوع کامل عشق که در آن صمیمیت، تعهد و تمایلات جسمانی در شرایط اکازیون قرار دارند. البته نگهداری این مدل عشق هم برای خودش مصیبتی است و باید حسابی حواس دو طرف به تغییر شکل احتمالی مدل رویایی جمع باشد.

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ در ستایش نقد و نقّادی
✍️محمدباقر تاج الدّین

❇️ نقد و نقّادی لازمۀ هر جامعه ای بوده و موجب پویایی و سر زندگی آن جامعه می شود. جامعه ای که در آن نقد و نقادی نباشد به جامعه ای راکد و مرده تبدیل می شود که ممکن است فقط صدای ستایش گران، مجیز گویان و مداحان در آن به گوش برسد و هر گونه صدای دیگر تحمل نشود. نقد و نقادی البته چندان حد و مرزی نمی شناسد و ممکن است در مواردی حتی خطوط قرمزی که برساخت شده جامعه و فرهنگ هستند را نیز در نوردد. ناگفته پیداست که نقد و نقادی روش و اصول خاص خودش را داشته و بدون رعایت روش و اصول مورد نظر ممکن است کار به هتاکی، فحاشی، پرده دری، بی انصافی و حتی تهمت، افترا و دروغ بینجامد که صد البته کاریست بس غیر اخلاقی و غیر انسانی. و اما برخی اصول و قواعد نقد و نقّادی عبارتند از:

1️⃣ نقّادی؛غلبۀ عقلانیت و منطق بر احساسات، عواطف و هیجانات و فراتر رفتن از تمجید، ستایش و مجیزگویی از یک سو و دوری جستن از فحاشی، تهمت و افترا و دروغ پردازی از سوی دیگر است.

2️⃣ نقّادی؛ دروغ گویی، تهمت زنی، فحاشی و سیاه و سفید دیدن امور نیست، بلکه بازگویی نقاط مثبت و منفی و از همه مهم تر ارائه راه کارهایی برای تقویت و ارتقاء نقاط مثبت و تضعیف نقاط منفی است.

3️⃣ نقد؛ تشخیص و تمیز اندیشه ها و سخنان درست از نادرست آن هم مبتنی بر استدلال و منطق است.

4️⃣ اساساً در نقد و نقّادی نه مدّاحی راهی دارد و نه فحّاشی و هر گونه مدّاحی و فحّاشی نه تنها نقد نیست، بلکه فروکوفته شدن عقلانیت، منطق و انصاف به دست دگماتیسم، تعصب و یک جانبه گرایی است.

5️⃣ در نقّادی ضرورت دارد که نقّادان با ارائه استدلال مُتقَن و همچنین بیان گزاره های منطقی، درست یا نادرست بودن رأی و نظر نویسنده و گوینده را مورد واکاوی همه جانبه قرار دهند.

6️⃣ ناقد یا ناقدان محترم بایسته است که با ارجاع دقیق به نوشته ها و گفته های متفکران و اندیشمندان و نه صرفاً مبتنی بر شنیده ها و شایعات راه را بر هرگونه سوء استفاده های احتمالی در این زمینه می بندند و در واقع اخلاق نقد را رعایت می کنند.

7️⃣ نقّادی به یک معنای مهم و پایه ای در میان گذاشتن دانسته های خود با دانسته های دیگران است تا از این طریق دیگران با به کارگیری منطق و استدلال به بررسی و واکاوی دانسته های ما بپردازند و در جریان چنین فرایندی تعاطی افکار و تضارب آراء به نحو مناسبی انجام شود تا بدین روش ابعاد و اجزاء فکری و معرفتی افراد بر آفتاب افکنده شود و از همه مهم تر این که کسانی گمان نکنند که فقط آنانند که می دانند و می فهمند و دیگران را بهره ای از فهم و ادراک نیست.

8️⃣ ناگفته پیداست که کسانی جرأت و شجاعت در میان نهادن دانسته های خود را با دیگران دارند که ظرفیت نقد شدن را داشته و هیچ نگرانی ای از این بابت به خود راه نمی دهند. در واقع، گام نهادن در وادی نوشتن و اندیشیدن و تفکر کردن مستلزم نقد شدن و نقد کردن نیز هست و از این منظر نباید هیچ ترس و نگرانی ای وجود داشته باشد و این که نباید موجب رنجش و ناراحتی نقد شدگان بشود

9️⃣ احیاناً اگر کسانی یارای نقد شدن را ندارند و خیلی زود با نقد دیگران(البته همان گونه که گفته شد نقد به معنای واقعی کلمه نه مداحی و فحاشی) به اصطلاح معروف از کوره به در می روند و به تخریب ناقدان می پردازند و غصه دار می شوند بدیهی است که نباید وارد فضای نقد و نقادی شوند. فرد نویسنده و متفکر همین که دانسته های خود را با دیگران در میان می گذارد باید منتظر نقد و نقادی دیگران هم باشد حال با هر شدت و میزانی. حتی این گروه از دوستان باید خرسند هم باشند که دیگرانی بوده و هستند که نوشته ها و افکار و اندیشه های آنان را می خوانند و مورد توجه و دقت نظر قرار می دهند و به نقادی می پردازند و موجب غنی تر شدن این دسته از مباحث هم می شوند.

0️⃣1️⃣ نقد و نقّادی به همگان می آموزد که سخن در حد و اندازه خویش بگویند و بدون مطالعه، پژوهش، وارسی، تأمّل، تحمّل، دقت نظر، تفکّر، تخصّص و تعقّل در هر زمینه ای ورود نکنند و دادِ سخن ندهند و این گونه نپندارند که می توانند در هر زمینه ای بگویند و بنویسند و نظر بدهند بدون این که سخنان و گفته ها و اندیشه های شان در ترازوی نقد و نقادی قرار گیرد.

1️⃣1️⃣ نقد و نقّادی راه را بر هرگونه استبداد فکری و نظری و همچنین انحصار گرایی اندیشه و تفکر می بندد و زمینه را برای تضارب آراء و افکار و تکثرگرایی اندیشه و تفکر فراهم می سازد و ضمن ارائه یک چارچوب نسبتاً مشخص و روشن به همگان تذکر می دهد هر نظر و حرف و سخنی باید بر بنیان های استدلالی و منطقی و عقلانی متقنی استوار باشد و این گونه نیست که دیگران ملزم به پذیرش هر حرف و اندیشه ای باشند بدون این که از استدلال و منطق و دانش کافی برخوردار باشد.

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ انواع هوش انسان و کاربرد آن در زندگی روزمره:

🔴 هوش منطقی(IQ):

همان هوش عقلی یا هوش ریاضی است که در مدارس، ما را با آن می‌سنجیدند. اما انسانهایی را می‌توانیم مثال بزنیم که در دانشگاه معدل بالایی داشتند، اما در زندگی خانوادگی یا کاری شکست خوردند. پس هوش عقلی لازم است، اما کافی نیست.

🔴 هوش هیجانی(EQ):

به معنای توانایی مدیریت کردن هیجانات خود و دیگران.بعنوان مثال در اداره ای هستید کارمند با ارباب رجوع مشغول دعواست.بعد از دعوا نوبت به شما میرسد آن کارمند با لحنی عصبانی به شما میگوید کارتون چیه . این کارمند هوش هیجانی پایینی دارد.هوش هیجانی با تمرین و تکرار قابلیت ارتقا دارد.

🔴 هوش سیاسی(PQ):

هوش سیاسی که بهتر است آن را به هوش تدبیری ترجمه کنیم، و معنا و مفهوم آن این است که بدانیم در مقابل هر فرد بهترین نوع رفتار چه باید باشد.‌ تشخیص تفاوت میان افراد و به‌کارگیری بهترین شیوه‌ی عملکرد برای نزدیک شدن به آنها، هوش تدبیری یعنی هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد.

🔴 هوش تدبیری:

یعنی اینکه خودم را با سواد مخاطب هدف هماهنگ کنم و از به‌کار بردن سؤالات و عبارات نابجا خودداری کنم. هوش تدبیری توان درک طرف مقابل را در ما افزایش می‌دهد. هوش تدبیری همان کیاست داشتن در کار است. به ما یاد می‌دهد که با مردم بحث نکنیم، یاد می‌دهد که در بازار رفته‌ایم تا معامله کنیم نه مقابله. و اینکه درک فرهنگها و خرده‌فرهنگها را داشته باشیم.

🔴 هوش جسمانی یا فیزیکی(PQ):

به ما می‌گوید که برای موفقیت در کار، و نزد مردم می‌بایست روح شاداب و مغزی پویا داشته باشیم و این مهم مهیا نمی‌شود مگر اینکه جسم سالم داشته باشیم. هوش جسمی به ما می‌گوید که عقل سالم در بدن سالم قرار دارد، پس مراقبت‌کننده‌ی ورزش و سلامتی خود باشیم.

🔴 هوش معنوی(SQ):

نهایتاً هوش معنوی به انسان بودن ما، صداقت داشتن ما و سالم بودن اخلاق ما می‌پردازد. هوش معنوی یعنی خودمان را نانوایی فرض کنیم که قرار نیست نان سوخته دست مردم بدهیم.

🔴هوش مدیریتی(MQ):

به ما یادآور می‌شود برای موفقیت در زندگی شخصی و کسب و کار باید بتوانیم بر خودمان مدیریت قوی داشته باشیم و به عبارتی روی خودمان که ارزشمندترین دارایی‌مان است سرمایه‌گذاری کنیم، و برای این مهم، ۵ هوش را با نگاه جامعیت‌نگری به‌کار گیریم .

MQ=IQ+EQ+PQ+PQ+SQ

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

ساده‌سازی مفاهیم

افعال #پشنگ🤔😊

" پشنگ" در فارسی کهن به معنای اهرم یا تیشه است. برای به خاطر سپردن مصدرهایی که جمله‌های چهارجزئی مفعولی- مسندی می‌سازند این واژه را به خاطر بسپارید.

پنداشتن 👈 پ
فعلهای هم‌معنی با پنداشتن:
دیدن، دانستن، یافتن

شمردن👈 ش
فعلهای هم‌معنی با شمردن:
به شمار آوردن، به حساب آوردن

نامیدن 👈 ن
فعلهای هم‌معنی با نامیدن:
خواندن، گفتن، صدا کردن، صدا زدن

گردانیدن👈 گ
فعلهای هم‌معنی با گردانیدن:
نمودن، کردن، ساختن

این گروه فعلها قابل تأویل به افعال اسنادی(سه‌جزئی مسندی) هستند، به عنوان مثال:

👈محبّت چون به غایت رسد، آن را عشق خوانند.
( آن: مفعول/ عشق: مسند)
👇
آن عشق است.

👈خاطرات تلخ و شیرین پیمانه‌ی آدمی را پر میسازند.
( پیمانه: مفعول/ پر: مسند)
👇
پیمانه‌ی آدمی پر است.

👈در بیکران هستی چگونه خود را دانای کل میپنداری؟
(خود: مفعول/ دانای کل: مسند)
👇
خود دانای کل هستی.

👈همه جهان آتش بیند.
(همه جهان: مفعول/ آتش: مسند)
👇
همه‌ی جهان آتش است.

👈مردم او را "نسیم شمال" می‌نامیدند.
(او: مفعول/ نسیم شمال: مسند)
ٔ 👇
ٔ او نسیم شمال بود.

ابراهیم رمضانلی-خرداد۹۹

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ انواع رنگ اسب

اَبرَش: آن که نقطه‌هایی خرد دارد مخالف رنگ تنش
ابلق: سیاه و سفید
ابیض: آن بود که سراسر موی و اندامش سفید بوَد
ادرع: اسبی که سر و گردنش سفید باشد
ادهم: سیاه
ارقط: ابرش
اشقر: اسب سرخ
اشهب: اسب سفید، خِنگ
اصفر: زرد، زرده
افضح: سر مویش سرخ باشد و بن مویش سفید و در پشت و ناصیه سفیدی داشته باشد
انبط: اسبی که شکمش سفید باشد
بورابرش: ابرش
بور: شید
بهیم: یک‌رنگ
تهله: یک‌رنگ
چال: اسبی که مویش سرخ و سفید باشد
خَرمُنج: اسب یکرنگ
دیزه: اسبی که رویش و گوشهایش و پره‌های بینی خاکستری باشد و خطی سیاه از سر دوش تا زانو داشته باشد
سبزخنگ: سبز یکرنگ
سحرخنگ: یال و دم و ناصیه و پایها و میان رانها و سم‌ها همه سیاه بوَد
سمند: اسب زرد که پشت و دم و ناصیه‌اش سیاه باشد
سیاه: سیاه یکرنگ
سیاه ابرش: اسبی که بر بدنش نقطه‌های سیاه باشد
سیاه سمند: به رنگ سوسن
شامة: سفیدی یا سیاهی یا سرخی بر تن اسب که مخالف رنگ اسب باشد
شیرخنگ: سفید مایل به زردی
صِنانی: اشقر یا کمیت که سپیدی با او آمیخته باشد
قرطاسی: سفید به رنگ کاغذ
قلّه: اسب یکرنگ با خطّی سیاه از سر شانه تا دنباله
کمیت: اسب یکرنگ
گلگون: موی تن اسب سیاه و سفید باشد و سیاهی بر سفیدی غالب باشد
مطرّف: اسبی که میان و برش سفید و سر و گردنش به رنگی دیگر باشد
منقّط: اسبی که نقطه نقطه از هر رنگ بر پوستش باشد
نبطه‌ای: اسب ابلق با شکم سفید
وَرد/وَردی: اسب زرد که میان پشتش سیاه باشد
هروی: اسبی که پشت و دم و ناصیهٔ او مایل به سیاهی باشد.
یاغز: اسب کاملاً یکرنگ

❇️ منبع: فرسنامهٔ قیّم نهاوندی
به کوشش آذرتاش آذرنوش
مقدّمه، صص بیست و شش_سی و شش

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️آرایه ی استخدام در ادبیات چیست؟ (1)
❇️ دکترمجید محسنی وادقانی

❇️ «استخدام» آرایه‌ای است که کمتر به آن توجه شده و ازآنجا که تشخیص و توضیح آن کمی دشوار می‌نماید، ادیبان و شاعران پیرامون آن کمتر سخن گفته‌اند. البته شاعران و شعردوستان و آنان که در نقد و تفسیر شعر یدِ طولایی دارند، به کاربرد آن در شعر توجه داشته و از درکِ آن لذت می‌برند. گاهی نیز این آرایۀ ادبی با آرایۀ ایهام اشتباه شده و آن را با ایهام از یک خانواده می‌دانند.

◀️ آرایه «استخدام» به تعبیر ساده و روان هنگامی در سخن (نظم یا نثر) ایجاد می‌شود که نویسنده یا شاعر واژه‌ای را که دارای دو معنای متفاوت باشد، به گونه‌ای به کار می‌گیرد که به هر دو معنای آن در جمله نیاز باشد، و اگر یکی از آن معانی را حذف کنیم معنای جمله ناقص خواهد شد. همین جاست که تفاوت آن با ایهام آشکار می‌شود چرا که در ایهام هرچند واژه دارای دو یا چند معنا باشد، تنها یکی از معانی آن جمله را کامل‌کرده و و با انتخابِ یک معنی نقصی در جمله ایجاد نمی‌شود.

◀️ هرچند آرایۀ استخدام به گونه‌های مختلفی در کلام خود را نشان می‌دهد اما بیشترین و زیباترین نمودِ آن در تشبیه خلق می‌شود و علت آن نیز آشکار است، چراکه تشبیه دارای دو سوی است: مُشبّه و مُشبّه‌به، و شاعر برای ارتباط میان این دو، به ویژگی و مفهومی نیازمند است که در هر دو سوی تشبیه مشترک باشد که همان وجهِ‌شَبَه است. البته این ویژگی می‌بایست در مُشبّه‌به قوی‌تر و شناخته شده‌تر باشد. اما شاعر گاه از این فراتر رفته و به گونه‌ای هنری و زیبا و خلاقانه برای تشبیهِ خود وجهِ‌شَبَهی انتخاب می‌کند که اشتراک آن با دو سوی تشبیه تنها در لفظ است و نه در معنا. در واقع شاعر با این کار مخاطب را به نوعی فریب داده و ذهن او را با وجهِ‌شَبَهی درگیر می‌کند که معنی مشترکی با دوسوی تشبیه ندارد و تنها در لفظ این اشتراک دیده می‌شود.

◀️ برای توضیحِ بیشترِ موضوع به مثال زیر از سعدی توجه کنید:

بازآ که در فراقِ تو چشمِ امیدوار
چون گوشِ روزه‌دار بر اللهُ‌اکبر است

◀️ شاعر چشمِ انسانِ امیدوار را به گوشِ انسانِ روزه‌دار شبیه کرده است. وجهِ‌شَبَه این تشبیه «برالله‌اکبربودن (توجه خاص به اللهُ‌اکبر) است». این ویژگی در گوشِ انسانِ روزه‌دار واضح و آشکار است، چرا که انسانِ روزه‌دار هنگام مغرب برای افطار منتظرِ اذان و درانتظارِ شنیدنِ اللهُ‌اکبر است، اما چشم چگونه می‌تواند بر اللهُ‌اکبر باشد. در بررسی معنای شعر اگربخواهیم «بر اللهُ‌اکبر بودنِ چشم» را همان معنای قبلی بگیریم به نتیجه نمی‌رسیم چرا که اللهُ‌اکبر اذان شنیدنی است و دیدنی نیست. البته با کمی تأمل و جستجو در می‌یابیم که منظورِ شاعر از اللهُ‌اکبر برای چشم تنگۀ اللهُ‌اکبر است که در شمالی‌ترین نقطۀ شهرِ شیراز واقع شده و همان جایی است که امروزه «دروازه قرآن» نیز در آنجا قرار دارد.

◀️ با دریافتن معنای دیگرِ اللهُ‌اکبر ، معنای بیت آشکار می‌شود. یعنی چشمِ انسانِ امیدوار در انتظار آمدن تو به تنگۀ اللهُ‌اکبر خیره مانده است تا تو از آنجا بازگردی، مانند روزه‌داری که بابیتابی منتظر شنیدن اللهُ‌اکبرِ اذان است تا روزۀ خود را افطار کند.

◀️ می‌بینید که در این بیت ما مجبوریم برای معنی کردن بیت هر دو معنیِ متفاوتِ اللهُ‌اکبر را به کار ببریم و اگر بخواهیم تنها به یک معنا اکتفا کنیم به بیراهه رفته و به معنای درستی نمی‌رسیم.

به نمونۀ دیگری از سعدی توجه کنید:

شنیدم که جشنی مُلوکانه ساخت
چو چنگ، اندر آن بزم، خلقی نواخت

◀️ در این بیت نیز یک تشبیه وجود دارد. شاعر خلق (مردم) را به چنگ تشبیه می‌کند و می‌گوید: او(میزبان) مردم را مانند چنگ نواخت. همانگونه که می‌دانید وجهِ‌شَبَه در این تشبیه نواختن است اما نواختنِ مردم یعنی نوازش‌کردن و نواختنِ چنگ یعنی ساززدن. در واقع نواختن به دو معنا به کار رفته: «نوازش کردن» و «ساززدن»، که شاعر معنای نوازش‌کردن را برای مُشبّه و معنای ساز زدن را برای مُشبّه‌به به‌کار برده است.

ادامه دارد... .

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

👇👇👇👇