✳️ زبان محاوره در شعر

❇️ یکی از منابع کلی گزینش شاعر، زبان محاوره و عامیانه است. منبعی با ذخیره‌ای سرشار که همواره دگماتیسم واژگان شعری، استفاده از آن را ممنوع ساخته است ولی بهره‌گیری از آن در طبیعت کار شاعر است و وسوسۀ استفاده از میوۀ این درخت ممنوع در بسیاری از ادوار شعری، ذهن شاعران را رها نکرده است. شاید بتوان گفت رباعی و غزل مناسب‌ترین محل برای حضور زبان و تعابیر محاوره‌ای و عامیانه است. بیش از هزار سال پیش رودکی در این رباعی خود تاثیر و حضور زبان محاوره را نشان می دهد:

آن خر پدرت به‌ دشت خاشاک زدی
مامات دف و دو رویه چالاک زدی

آن بر سر گورها تبارک خواندی
وین بر درِ خان‌ها (=خانه‌ها) تبوراک زدی

◀️ فرّخی نیز از زبان محاوره بهره‌گیری کرده است به ویژه که زمینۀ روایی و مضامین مجاوبه و گفت و شنود مایه‌های اصلی تغزّلات و مدایح را تشکیل می‌دهد.

◀️ خسرو و شیرین نظامی گنجه‌ای نیز آکنده از کلمات و تعبیرات محاوره‌ای است. از این قبیل است واژه‌هایی نظیر «پیش کردن» در معنی بستن:

غم خسرو رقیب خویش کرده
درِ دل بر دو عالم پیش کرده

نیز استعمال «آنکاره» در معنی لطف و مغازله:

برون شد حاجبِ شَه بارشان داد
شهِ آنکاره، دل در کارشان داد

از همین مقوله است واژه «شیرینی» در معنی رشوه که نظامی آن را در جناس با کلمه «شیرین» قرار داده است:

به زر نز دلستان کز دین برآید
بدین شیرینی از شیرین برآید

◀️ حافظ شیرازی با همۀ پالایش‌ها و ویرایش‌هایی که در واژگان و ترکیبات خود صورت می‌داده است؛ پشتوانه‌ای از زبان محاوره را در شعر خود داخل کرده است.

فی‌المثل: «که مپرس، بهتر از این، یعنی چه، غم مخور، چه شد» را ردیف غزل قرار می‌دهد و یا تعابیری چون: «جان من و جان شما، قربان شما و...»

در شعر معاصر فارسی بهره‌گیری از تجربه‌های زبان محاوره نمودی چشمگیر دارد و آغازگر آن را بدون شک باید نیمایوشیج دانست. این سنت پس از او نیز ادامه می‌یابد چنانکه یکی از آشکارترین‌هایش را در شعر سهراب سپهری می‌بینیم:

«یاد من باشد فردا لبِ سلخ، طرحی از بزها بردارم»

سِلخ (=سَلخ): مترادف استلخ که تلفظ محلی استخر به صورت کاملا پویا در گویش مردم نیاسر جاری است.

یا استفاده از واژگانی مثل: چُلُو، چراغک، پنیرک، تیغال و...

◀️ از این دست کاربرد زبان محاوره در آثار شاعرانی چون شاملو، یداللّه رؤیایی و... نیز یافت می‌شود.

❇️ مقاله: زبان شعر و واژگان شعری (با کمی دخل و تصرف)
✍ نگارنده: نصرالله امامی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ ۸ روش برای درمان خود کم بینی

❇️ عقده حقارت یا خودکم بینی نوعی احساس روانشناختی است که در آن فرد خودش را حقیر و کم می بیند.این احساس کاملاً یا تا حدی ناخودآگاه است.در واقع خودکم بینی نوعی حالت ذهنی است که طی آن شما حس می کنید کمتر و پایین تر از دیگران هستید و به همین دلیل همه تعاملات شما با خانواده،دوستان و همکارانتان دچار مشکل می شود.

◀️ ۱- با خودتان مهربان باشید

یکی از اصلی ترین راه هایی که می توانید با آن بر احساس حقارت غلبه کنید این است که تمرین کنید با خودتان مهربان باشید.اگر اشتباهی مرتکب شدید زیاد به خودتان سخت نگیرید.همه دچار خطا و اشتباه می شوند.مهم این است که از اشتباهاتتان درس بگیرید و پیشرفت کنید.فقط شما نیستید، همه ما هر از گاهی شکست می خوریم.اگر مشکلی پیش آمد سعی کنید از آن درس بگیرید و اجازه ندهید که درگیر اضطراب و افسردگی شوید.

◀️ ۲- اجازه ندهید گذشته بر شما غلبه کند

هر اتفاقی که برایتان افتاده است و هر کاری که قبلا کرده اید مربوط به گذشته تان می شود.خودتان را به خاطر اشتباهاتی که انجام داده اید ببخشید.با این مساله که دیگران به شما ظلم کرده اند کنار بیایید. به اینکه نحوه تربیتتان چه تاثیری روی شما گذاشته یا از چه راههایی مورد انتقاد قرار گرفته اید و احساس حقارت کرده اید فکر نکنید.خودتان را با نحوه برخوردی که با خودتان دارید یا با اشتباهاتی که کرده اید تعریف نکنید. اگر این کار را بکنید هیچ وقت از موانعی که دیگران برایتان تعیین کرده اند عبور نمی کنید.

◀️ ۳- قوی باشید

اجازه ندهید نقاط ضعفتان شما را به عقب بکشند. سعی کنید تا حد ممکن خودتان را با دیگران مقایسه نکنید. یادتان باشد که همه ما نقاط ضعف و قوت مخصوص خودمان را داریم. روی چیزهای خوبی که دارید و کارهای خوبی که می توانید انجام بدهید تمرکز کنید. حتما فعالیت هایی وجود دارد که شما دوستشان دارید و در آنها مهارت هم دارید. به این فکر کنید که دیگران در چه مواردی از شما تعریف می کنند؟ یادتان باشد که قرار نیست بهترین باشید یا هر کاری را صحیح و درست انجام بدهید. قرار است به کارهایی فکر کنید که برایتان ارزشمندند و در آنها احساس موفقیت می کنید.

◀️ ۴- از خودتان دفاع کنید

تبعیض های جامعه را به درون خودتان راه ندهید. اینکه جامعه تنگ نظر و سطحی نگر باشد دلیل آن نمی شود که شما فرد کم ارزشی هستید. با اینکه سخت است ولی تمام تلاشتان را بکنید که تبعیض های موجود روی شخصیت شما تاثیری نگذارد. با این کار در مقابل کسانی که می خواهند شما را زمین بزنند پیروز می شوید و انتقادات و کلیشه های همیشگی را شکست می دهید.بهترین راه برای غلبه بر تعصبات موجود این است که به زندگی تان با همین شرایط ادامه بدهید و یاد بگیرید که با وجود انبوهی از موانع و مشکلات پیش رو به جلو حرکت کنید.

◀️ ۵- با دیگران روابط مفیدی برقرار کنید

از افرادی که به شما انرژی و حس منفی می دهند دوری کنید. خودتان را از هر کسی که از شما انتقاد می کند و چیزهای وحشتناکی راجع به شما می گوید دور کنید. انتقادهای سازنده از طرف کسانی که به فکر شما و کمک به شما هستند را قبول کنید؛ اما وقتتان را با افرادی که از شما حمایت نمی کنند نگذرانید. با افرادی دوست شوید که به رشد و پیشرفت شما کمک می کنند و بهترین احساسات را به شما هدیه می دهند.

◀️ ۶- “نه” بگویید

با خواسته های همه موافقت نکنید. یاد بگیرید که شما مسئول برطرف کردن نیازهای همه نیستید. شما نسبت به دیگران کم ارزش تر نیستید و قرار نیست هر چیزی که بقیه می گویند را انجام بدهید. در دام این احساس نیفتید که اگر به دیگران نه بگویید آنها دیگر شما را دوست ندارند و رهایتان می کنند. حتی اگر هم چنین اتفاقی بیفتد برای شما بهتر است و بدون آنها بهتر می توانید زندگی کنید.

◀️ ۷- خواسته هایتان را عنوان کنید

در روابطتان با دیگران حد و مرزهایی تعیین کنید و به آنها پایبند باشید. به نیازها و نظرات دیگران احترام بگذارید؛ اما از آن طرف هم مطمئن شوید که دیگران هم به شما احترام می گذارند. اگر کسی به شما ظلم کرد از حقتان دفاع کنید. دوستی ها و روابط بد و منفی را کنار بگذارید و یاد بگیرید خواسته هایتان را عنوان کنید.

◀️ ۸- خودتان باشید

اجازه ندهید جامعه شما را زمین بزند. اگر به خاطر یک یک مشخصه جسمی خاص (مثلاً قد یا وزن)، کمی متفاوت تر از دیگرانید یا از حد متوسط خارج هستید، اجازه ندهید ترس شما درباره تصورات مردم باعث ایجاد احساس حقارت در شما شود.اکثر مردم از متفاوت بودن می ترسند؛ بنابراین موقع بیرون رفتن از خانه در ذهنتان برنامه بچینید. از زبان بدن مثبت استفاده کنید و بدانید که اگر دیگران به شما خیره شدند باید چه واکنشی نشان بدهید. اجازه ندهید کنجکاوی غریبه ها شما را آزار بدهد و سعی هم نکنید حالت دفاعی به خودتان بگیرید. گاهی اوقات مردم فقط کمی کنجکاوند، همین!

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

بچه‌ها همونطور که میدونید تو آپدیت جدید تلگرام قابلیت استوری برای چنل‌ها فعال شده. دوستانی که اکانت پریمیوم دارن برای حمایت از ما میتونن چنلمون رو Boost کنن تا این قابلیت واسمون فعال شه 👇🏻

https://t.me/ferdosesokhan

✳️ زبان اشارهٔ ایرانی چیست؟
✍🏻 فرزانه سلیمان‌بیگی و دیگران:

«هر زبان اشاره یک زبان دیداری ــ حرکتی و غیرآوایی است که در اصل زبان طبیعی جامعهٔ ناشنواست. زبان‌های اشارهٔ دنیا زبان‌هایی طبیعی و مستقل هستند که به زبان گفتاری جامعه خود وابسته نیستند. زبان‌های اشارهٔ بسیاری در جهان وجود دارد که با یکدیگر بسیار تفاوت دارند. از جمله می‌توان زبان اشارهٔ ایرانی (اشارانی)، زبان اشارهٔ استرالیایی (Auslan)، زبان اشارهٔ آمریکایی (ASL)، زبان اشارهٔ ژاپنی (ISL)، زبان اشارهٔ برزیلی (Libras)، زبان اشارهٔ ترکی ( TiD) و ... را نام برد. در هر کشور و منطقه از جهان زبان اشاره و فرهنگ ناشنوایان مخصوص به آن کشور وجود دارد. زبان اشارهٔ یک منطقه از جهان عموماً برای ناشنوایان و گویشوران یک زبان اشارهٔ دیگر قابل درک نیست. این زبان‌ها را به عنوان زبان دوم می‌توان آموخت. [...]

زبان اشارهٔ ایرانی زبان طبیعی و رایج میان ناشنوایان ایران است و برخلاف تصور رایج، کسی این زبان را ابداع نکرده است، بلکه به طور خودجوش در جوامع ناشنوایان ایران در طول قرن‌ها شکل گرفته است. این زبان هم واژگان و هم دستور زبانی مستقل از زبان فارسی دارد. دربارهٔ تاریخ این زبان تا پیش از تأسیس مدرسه باغچه‌بان در دههٔ ۱۳۳۰ اطلاع دقیقی در دست نیست. ولی می‌دانیم همواره ناشنوایان در ایران حضور داشته و زندگی کرده‌اند و همواره مراکزی مثل قهوه‌خانه‌ها و بازارها و زورخانه‌ها محل جمع‌شدن و ارتباطات اجتماعی ناشنوایان بوده است. بنابراین طبیعی است که زبان اشارهٔ ایرانی هم در طول قرن‌ها در ایران وجود داشته است. این زبان دارای گونه‌های متفاوتی بر اساس تجمعات مختلف ناشنوایان است. در بعضی استان‌های ایران این تفاوت گونه بیشتر از استان‌های دیگر است. البته این تنوع گونه‌ها مانع از امکان ارتباط ناشنوایان ایران با یکدیگر نیست و ناشنوایان سراسر ایران حرف یکدیگر را به خوبی متوجه می‌شوند. گاهی ممکن است یک اشاره در یک منطقه به گونه‌ای و در منطقه و استان دیگر به گونه‌ای دیگر ادا شود، درست مانند زبان‌های گفتاری که ممکن است لهجه‌ها و گویش‌های متفاوت داشته باشند.

یک تفاوت زبان‌های اشاره با زبان‌های گفتاری موجود در یک جامعه این است که زبان‌های اشاره گونه نوشتاری ندارند و ناشنوایان باید نظام نوشتاری زبان رسمی کشور را برای رفع نیازهای خود بیاموزند و به کار ببرند. البته می‌دانیم که بسیاری از زبان‌های گفتاری ایران نیز همین وضعیت را دارند و از این جهت این ویژگی مختص گویشوران زبان اشاره نیست. ناشنوایان نیز درست مانند گویشوران زبان‌های ترکی، لکی، کردی، بلوچی و ... در مدرسه و زمان سوادآموزی خط فارسی را می‌آموزند و زبان اول خود را تنها در گونه شفاهی استفاده می‌کنند.» (سلیمان‌بیگی و دیگران، ۱۴۰۰: ۳ ــ ۴)

«زبان فارسی برای بسیاری از ناشنوایان زبان دوم آنها محسوب می شود و زبان اشارهٔ ایرانی زبان اصلی و زبان اول آنان است. بیشتر افراد شنوا که به واسطه شغل خود در جامعه ناشنوا حضور دارند و تنها اشارات را به صورت تک به تک یاد گرفته‌اند هنگام استفاده از آن اشارات، مطابق با دستور زبان فارسی اشاره می‌کنند. این نوع نظام آموزشی که حاصل تلفيق اشارات زبان اشاره ایرانی و دستور زبان فارسی است به نام فارسی اشاره‌ای نامیده شده و تا سالیان طولانی گمان می‌شد که زبان ناشنوایان ایران چنین است. اما مطالعات دهه اخیر نشان داده که، همان‌طور که کانال ارتباطی در این زبان با زبان‌های گفتاری متفاوت است، دستور زبان متفاوتی نیز دارد.» (همان: ۷)

📚 سلیمان‌بیگی، فرزانه و دیگران (۱۴۰۰). مقدمه‌ای بر زبان اشارهٔ ایرانی. تهران: مؤسسه انتشارات علمی دانشگاه صنعتی شریف.

#زبان_اشاره
#ناشنوایان

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تلمیح در شعرِ حسین منزوی
✍ دکتر احمدرضا بهرامپور عمران

❇️ تلمیح عبارت است از کوتاه‌نگریستن به روایاتِ اساطیری، دینی، تاریخی و نیز ادبی و فرهنگی. این آرایه با آن‌که از سپیده‌دمِ شعرِ فارسی موردِ توجّهِ شاعران بوده اما در نخستین آثارِ نظریِ بلاغتِ کهنِ ایرانی (ترجمان‌البلاغه و حدائق‌السّحر) اشاره‌ای به‌آن نشده‌است. نخستین‌بار شمسِ قیس در المُعجم به آن اشاره‌ای‌کرده و بر کارکردِ ایجازیِ آن که موجب‌می‌شود «الفاظِ اندک بر معانیِ بسیار دلالت‌کند»، تأکید ورزیده‌است. البته شمس قیس هیچ بیت یا عبارتی را نمونه نیاورده‌است (‌تصحیحِ علامه قزوینی و به‌کوششِ استاد مدرّسِ رضوی، ص۳۷۷).

◀️ البته در دورانِ جدید، پژوهشگران بیش‌تر به تحلیلِ تلمیح پرداختند و دقائقِ مباحثِ جمال‌شناختی دراین‌باره را می‌توان در آثاری هم‌چون «صورِ خیال» (اثر استاد شفیعیِ کدکنی) و «فرهنگِ تلمیحات» و «نگاهی تازه به بدیع» (اثرِ استاد سیروسِ شمیسا) جستجوکرد.
شاعران باتوجه به گرایش‌های مذهبی و فکریِ خویش، به تلمیحاتِ گوناگونی توجه‌دارند: دقیقی به تعابیر و مصطلحاتِ کیشِ زردشتی توجه‌دارد؛ منوچهریِ عربی‌دان، بیش‌تر به داستان‌ها و عرائسِ شعرِ عربی می‌پردازد؛ خاقانی، باتوجه به کیشِ مادرش و نیز زیستن در دیاری مسیحی‌نشین، به باورهای آن آیین اشارتِ فراوان دارد؛ و سعدی و حافظ در کنارِ مؤانست با قرآن و توجه به تلمیحاتِ سامی (عربی/ اسلامی) به‌سببِ زیستن در شیراز و تأثّر از بقایای فرهنگِ ایرانی (که در عهدِ آلِ بویه تجدیدِ حیاتی نیز یافته‌بود) بیش‌از دیگران به اساطیر و باورهای کهنِ ایرانی توجه‌می‌کردند.

◀️ همین تفاوت‌ها را در گرایش‌های تلمیحیِ شعرِ امروز نیز می‌توان ملاحظه‌کرد. اما از میانِ غزل‌سرایانِ بزرگِ امروز هیچ شاعری به‌میزانِ حسینِ منزوی شیفتهٔ اشارات و تلمیحات ایرانی، اسلامی و روایاتِ کتابِ مقدس (یهودی و مسیحی) نبوده‌است. کم‌تر غزلی از اوست که به یک یا چند تلمیح آراسته‌ نباشد. این توجهِ منزوی به تلمیحات، موجبِ ابهامِ هنری و توسّعِ معناییِ شعرِ او نیز شده‌است. قلمروِ تخیّل پهناورِ او از نمرود، موسی، صالح و یوسف، تا کاووس، ضحاک، رستم، اسفندیار، سهراب، خسرو، سیمرغ، قاف و... را دربرمی‌گیرد.
نگرشِ ازلی_ابدیِ شاعر به عشق، موجب شده به‌کرّات به مضمونِ گناهِ نخستین و هبوط و میوهٔ ممنوعه و آدم و حوّا بپردازد:

سیبی است زنخدانِ بهشتی‌ت که ناگاه
پرهیزِ مرا می‌شکند وسوسه‌هایش

نیز در این غزلِ زیبا:

[...] چون خدا ساختن‌ات خواست به دلخواه، نخست
گِلت آمیخت به هفتاد گُلِ مِهرگیاه
مشتی الماس ز شب چید و به چشمت پاشید
تا درخشان شود این‌گونه به چشمِ تو نگاه
[...] پس به حوّا و تو بخشید تنی وسوسه‌ریز
آن‌که با آدم و من داد، دلی وسوسه‌خواه
[...] آری این‌گونه ترا ساخت خدا و پس از آن
روی زیبای تو بر حُسنِ تو آورد گواه
تا شکیب‌ام دهد و صبر به زندانِ زمین
از بهشت‌ات سوی من هدیه فرستاد گناه

◀️ منزوی در کنارِ شاملو از شاعرانی است که بسیار به تلمیحاتِ مسیحی و غربی توجه‌دارد و همین مولفه موجبِ امروزی‌تر شدنِ غزلِ او شده‌است:

می‌توانم‌بود حتی «جلجتا» گر مقصد است
آن «مسیحایی» که بر دوش‌اش چلیپا می‌برد

همین واژهٔ «چلیپا» که مصائبِ مسیح را تداعی‌می‌کند، بارها در غزل‌های منزوی تکرارشده‌است. مضمونِ دیگری که منزوی بسیار از آن مضمون پرداخته و گویا در شعر و ادبِ کهن به آن توجهی نشده‌بود، مضمونِ «شامِ آخر» و «نان و شراب» است. برپایهٔ انجیل، مسیح پس از خیانتِ یهودا به او، در «شامِ آخر»، نان را به گوشت و شراب را به خونِ خویش تشبیه کرده‌بود:

_ گو باد شامِ آخرِ من، شامِ وصلِ تو
ای بوسه‌ات شراب و دهانِ تو، نانِ من!
_ سیلی که خواهد‌بُرد از ذهنِ چلیپا
یادِ یهودا را و شامِ واپسین را

و در ابیاتِ زیر، مسألهٔ گناهِ نخستین (خوردنِ سیب بنابه روایتِ کتابِ مقدس) و نیز «نان و شراب» را تلفیق‌کرده و این‌گونه‌سروده:

[...] ای نازنین درختِ نخستین‌ گناهِ من
از میوه‌های وسوسه بارآوری هنوز

آن سیب‌های راه به‌ پرهیز‌ بسته را
در سایه‌سارِ زلف، تو می‌پروری هنوز

وآن سفرهٔ شبانهٔ نان و شراب را
بر میزهای خواب، تو می‌گستری هنوز [...]

❇️ برگرفته از : کانال « از گذشته و اکنون »

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نیما و فروید

❇️ نیما، صادقِ هدایت و بزرگِ علوی، درشمار نخستین کسانی هستند که با نظریاتِ روان‌کاوانهٔ فروید آشنایی‌داشتند. تأثیرِ فروید در آثارِ هدایت (به‌خصوص «بوفِ کور» و «وغ‌وغ ساهاب»)، بسیار پررنگ است. در مجموعه‌داستانِ «چمدانِ» بزرگِ علوی نیز تأثیرِ آراء فروید را می‌توان‌دید. و نیما در سلسله‌مقالاتِ «ارزشِ احساسات» به‌تفصیل از نظریاتِ فروید نوشت. او درعینِ‌حال نگاهی انتقادی به آراء این روان‌کاو داشت. گرچه نگرشِ انتقادیِ نیما به نظریاتِ فروید از اعتماد‌به‌نفسِ او در مواجهِ با اندیشه‌های غربی حکایت‌دارد اما آن‌جا ‌که می‌نویسد مراد از «نهاد» id در نظریهٔ فروید، همان «نفسِ اماره» در آثارِ شاعر _ عارفانی هم‌چون سنایی و عطار و مولوی است، اشتباهِ کسانی را مرتکب‌می‌شود که در جستجوی دموکراسی در صدرِ اسلام، سوسیالیسم در آراء مزدک و یا پلورالیسمِ دینی در اشعارِ مولوی و حافظ اند. برپایهٔ چنین نگرشِ نادرستی است که نیما به‌اشتباه می‌نویسد فروید گمان‌کرده «مطلبی را دریافته‌است که پیش‌از او دیگران متوجهِ آن نشدند». و مرادِ او از «دیگران» چنان‌که اشاره‌شد، شاعرانِ عارف‌مشربی هم‌چون سنایی، عطار و مولوی است.

به‌اعتقادِ نیما نقصِ عمدهٔ کارِ فروید در آن است که او «طلباتِ بدنی» (لیبیدو یا غرایزِ جنسی) را با «اطمینانِ بالا» و «یک‌دندگیِ» افراط‌آمیز، عاملِ اصلیِ تحریکِ هنرمندان در آفرینش دانسته‌است. و این البته انتقادی است که بسیاری بر آرای فروید وارد‌‌دانسته‌اند و برجسته‌ترین شاگردان و پیروانش (ازجمله آلفرد آدلر، کارل گوستاو یونگ و کارل هورنای و اریک فروم) نیز با او در این‌باب هم‌داستان نبوده‌اند.
نیما جایی دیگر به ردّ نظریهٔ «پالایشِ روانی» یا «تصعیدِ» sublimation فروید می‌پردازد. به اعتقادِ او، این باورِ فروید که فعالیت‌های انسانی نتیجهٔ مواجههٔ «شهوت» و «میل‌های نهفته در جسمِ او» با «موانعِ خارجی» (فرامن: super ego) است، راه‌به‌جایی‌نمی‌بَرَد.

نیما معتقد است تنها تفاوتِ آراء فروید با تحلیلِ عرفای ما در آن است که او هم‌چون ابوعلی‌سینا با ملاحظاتِ علمی نظریه‌اش را طرح‌کرده‌است. در پاسخ باید گفت همین تفاوتِ کوچک که ماهیتی روش‌شناختی دارد، عظیم‌ترین تفاوتِ آراء او با اندیشهٔ شاعر _ عارفانِ بزرگِ گذشته ‌است. و این به‌هیچ‌رو به‌معنای بزرگ‌تر انگاشتنِ فروید از مولوی نیست؛ چراکه این‌جا سخن برسرِ تفاوت‌های جوهری میانِ دریافت‌های شهودی شاعرانِ نام‌برده با اندیشهٔ روان‌کاوانهٔ فروید است. و این درست بدان می‌ماند که به‌صِرفِ‌این‌که عین‌القضاة قرن‌ها پیش گفته «جوان‌مردا! این شعرها را چون آینه دان»، دانشِ هرمنوتیک و دیگر نحله‌های مخاطب‌محورِ معاصر را الزاماً نادیده‌بگیریم یا وامدارِ او بدانیم و یا مارکس را مزدکِ مدرن بنامیم. اقبالِ لاهوری چه زیبا گفت: «از خَلِشِ کرشمه‌ای کار نمی‌شود تمام».

اما این‌که نیما معتقد ‌بوده فروید «زیاده‌از اندازه افراط کرده» و نسبی‌گرایی و شکّاکیتِ علمی را ازدست‌داده، سخنی است درست و همان‌گونه که اشاره‌شد برجسته‌ترین شاگردان و پیروانش نیز این نقد را به نظریاتِ فروید وارددانسته‌اند. به‌اعتقادِ نیما مطلق‌گراییِ اثبات‌گرایانه و علمیِ فروید، روی دیگرِ سکهٔ مطلق‌گرایی‌های فلسفیِ محضِ کانت، شلینگ و هگل است.

نیما اشکالِ اساسیِ دیگری نیز بر نظریاتِ فروید وارد‌می‌کند: اگر تمامیِ عواملِ خلاقیت را در جسم و طبیعتِ هنرمند بجوییم، ازآن‌جا‌که می‌دانیم امیالِ غریزی در ادوارِ مختلف دگرگونی نیافته، چرا آثارِ هنری آفریده‌شده در ادوارِ مختلف، رنگ‌های گوناگون به‌خود‌گرفته‌اند؟!

❇️ برای آسان‌ترشدنِ مطالعهٔ یادداشت، تمامیِ ارجاعات حذف‌شده‌است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ پیری، جالب ترین دوران عمر آدمی

❇️ ما در سن بسیار زیبایی هستیم، ما تقریباً همه چیزهایی را که ۶۰ سال پیش می خواستیم، اکنون داریم، دیگر، نه مجبوریم به مدرسه  برویم و نه کار کنیم. ماهانه هم مقداری پول تو جیبی داریم و هم مسکنی آبرومند.

بعضی از ما گواهینامه رانندگی و ماشین مناسب هم داریم.
پس ما اکنون، بیش از قبل، خوش شانس هستیم و در سن و سال ما زندگی عالی است!

همچنین، ما فوق العاده باهوش هستیم، فقط مغز ما کندتر از دوران جوانی عمل می کند، زیرا مملو از دانش است.
ما به هیچ وجه کم حافظه یا کم هوش نشده ایم، فقط باید بیشتر در میان انبوه هزاران دانش و تجربه های خود، حقایق لازم را جستجو کنیم، دانش و دانایی های زیادی در سر ما انباشته شده است که اتفاقاً گاهی به گوش داخلیمان فشار می آورد و به همین دلیل است که ما گاهی اوقات کم شنوایی داریم.

آری مغز ما مثل یک هارد کامپیوتر است که وقتی حجم اطلاعاتش زیاد می گردد، سرعت آن کم می شود چون پر از فایل است، پس مغز ما ضعیف نیست، بلکه پر است از اطلاعات  مفیدی که در طول سال‌های گذشته، در حافظه ی خود ، انباشته ایم؛ بنابراین اگر گاهی چیزی را دیر به خاطر می آوریم، این مشکل حافظه نیست بلکه در میان انبوه اطلاعات مغزی خود، باید جستجو کنیم که اجباراً زمان بر است.

غذاهایی که در این سن برای ما مناسب تر است
  ۱) سبزیجات و میوه ها
  ۲) حبوبات
  ۳)  آجیل‌ها
  ۴)  تخم مرغ
  ۵) ماهی، گوشت مرغ ، گوشت قرمز، البته چند بار در هفته.

📌سه نکته مهم که باید مورد توجه مان باشد:
  ۱)دوستان
  ۲) افکار مثبت
  ۳) خانه ای آرام و مهمان نواز.

✔️مهمترین اقداماتی که باید انجام دهیم:
  ۱) زیاد بخندیم و بخندانیم!
  ۲) کار و تمرین کنیم، اما فقط با سرعت خودمان.
  ۳) ساعاتی از روزها را با دوستان بگذرانیم. (نه اینکه فقط با اقوام، فرزندان یا نوه ها باشیم، بلکه با دوستان هم رفت و آمد کنیم.)

  هفت مورد ضروری:
  ۱) برای نوشیدن آب تا احساس تشنگی، صبر نکنید، بلکه آب، بیشتر بنوشید.
  ۲) منتظر نمانید تا احساس خواب آلودگی کنید، حتماََ هر روز به اندازه کافی بخوابید.
  ۳) برای استراحت، صبر نکنید تا خسته شوید بلکه گاهی کمی استراحت کنید.
  ۴) برای انجام معاینات پزشکی تا زمانی که بیمار شوید منتظر نمانید بلکه ترجیحاََ و مرتب سلامتی خود را نزد پزشک کنترل نمایید .
  ۵) بیشتربه خود متکی باشید و کمتر منتظر اتفاقات معجزه گونه بمانید.
  ۶) هرگز اعتماد به نفس خود را از دست ندهید!
  ۷) مثبت بمانید، مثبت فکر کنید و همیشه به بهترین ها امیدوارباشیم.

زندگی واقعی بعداز ۶۰ سالگی آغاز می گردد.

❇️ تقدیم به همه عزیزانی که در آستانه ۶۰ سالگی و بالاتر هستند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ انواع هوش که هر کسی تو یکیش بی نظیره:

◀️ هوش موسیقیایی:

علاقمند به موسیقی هستید و به سرعت ریتم و متن آهنگ رو به خاطر میسپارید، موسیقی رو سریع یاد میگیرید، احتمالا ریاضی و درک ریاضی خوبی هم دارید.

◀️ هوش ریاضی و منطقی:

شما در استدلال کردن و بحث های منطقی مهارت دارید علاقمند به بازی و سرگرمی هستید، شما اغلب متفاوت از دیگران فکر میکنید.

◀️ هوش وجودی:

به مسائل مهم زندگی و آینده بسیار فکر میکنید؛ به دنبال معنی زندگی و هدف از وجود خودتان روی زمین هستید، بیشتر زمان خودتان را به فکر کردن میپردازید.

◀️ هوش تعاملی:

به راحتی می‌توانند دیگران را متقاعد کنید، احساسات دیگران را به خوبی درک می کنید، و مشاور خوبی هستید.

◀️ هوش حرکتی:

در زمینه های ورزشی، رقص، یوگا بهتر از دیگران عمل میکنید.

◀️ هوش فضایی-تجسمی:

شما تخیّل بی نظیری دارید، به طراحی علاقه ی ویژه ای دارید و خیلی راحت در رویا غرق می شوید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ شعرِ وحشیِ بافقی و شیوهٔ مکتبِ وقوع

◀️ شعرِ فارسی در قرنِ نهم به ورطهٔ تقلید و تکرار افتاده‌بود. شعرِ جامی باهمهٔ مهارت‌های او در روایت‌گری و نیز زبانِ پاکیزه‌اش، ازمنظرِ هنری و نمادگرایی‌ کم‌و‌بیش تکراری است. ازهمین‌رو نخست بابافغانی و پس از او کسانی هم‌چون وحشیِ بافقی و شرف‌جهانِ قزوینی، به‌تکاپوافتادند تا روحی تازه در شعرِ فارسی بدمند. عینیّت‌گرایی، توصیف و تجسّمِ روابطِ عاشقانه (وقوع‌گویی)، درکنارِ زبان و بیانی ساده اساسِ کارِ این شاعران بوده. معشوق شعرِ این دوره نیر زمینی و به‌سادگی در دسترس بود و گاه حتی کار این شاعران به «واسوخت» و ابرازِ بیزاری از معشوق نیز می‌کشید. نمونه‌های از شعرِ وحشی:

_ پر است شهر ز نازِ بتان نیاز کم است
مکن چنان‌که شوَم از تو بی‌نیاز، مکن!

_ سال‌ها هم بگذرد وحشی که سویش ننگرم
تا نپنداری که خشمِ ما همین یک‌ماه بود!

◀️ این توجه به جهانِ پیرامون و وقوع‌گویی و واقع‌گرایی را در تطوّرِ نگارگریِ ایرانیِ سده‌های دهم و یازدهم، و حرکتِ تدریجیِ مینیاتور به سمتِ نقاشی (در برخی آثارِ بهزاد، رضا عباسی و صادقی‌بیگِ افشار و معینِ مصوّر) نیز می‌توان‌دید.

◀️ سادگیِ زبانی و بیانی شعرِ شاعران پیش‌گفته چندان مهم بوده که یکی از سرچشمه‌های کارِ نیما توجه به زبانِ طبیعی و تجسّم‌گراییِ آنان بوده‌. نیما در مقدمّهٔ منظومهٔ «افسانه» آن‌جاکه از «طرزِ مکالمهٔ طبیعیِ» خود در این شعر می‌نویسد، اشاره‌می‌کند:
«سابقاً هم محتشمِ کاشانی و دیگران به آن نزدیک شدند» اما «من سودِ بیش‌تری خواستم که از این کار گرفته‌باشم».
نیما در «ارزشِ احساسات» نیز آن‌جا که از عشق‌‌های دست‌نایافتنی و آرمانی (ازجمله در «لیلی و مجنون») که شعرِ فارسی را به ساحتِ «فرشته و پریان» کشانده‌ انتقادمی‌کند، «داستان‌های عاشقانهٔ» شاعرانی نظیرِ وحشیِ بافقی را می‌ستاید. جدااز «افسانه»، کافی است ابیاتِ آغازینِ «قصهٔ رنگِ پریده خونِ سردِ» نیما را با نخستین بندِ «ترکیب‌بندِ» مشهورِ وحشی مقایسه‌کنیم:

نیما:

من ندانم با که گویم شرحِ درد
قصهٔ رنگِ پریده خونِ سرد [...]
بی‌مروّت این جفاهایت چرا است!!
یار آخر آن وفاهایت کجاست؟! [...]
دیدمش، گفتم: «من ام!» نشناخت او
بی‌تأمل رو ز من برتافت او

وحشی:

دوستان! شرحِ پریشانیِ من گوش‌کنید
داستانِ غمِ پنهانیِ من گوش‌کنید ...

◀️ بنابراین نیما دستِ‌کم در سال‌های آغازین تا ادوارِ میانیِ شاعری‌اش هم به سبک و زبانِ شاعرانی هم‌چون وحشی و محشتم نظرداشته و هم به گفتمانِ محتواییِ شعرِ سدهٔ دهم و یازدهم. نیما درعینِ‌ انتقادهایی از شعرِ صائب، شیفتهٔ غزلِ او نیز بوده‌است.

◀️ دیوانِ وحشیِ بافقی مجموعه‌ای است متنوّع. گرچه او را بیش‌تر به‌سببِ غزل‌ها و ترکیب‌بندهای جان‌سوزِ وقوعی‌ و گاه قطعاتِ طنزآمیز و هجاگویی‌هایش می‌شناسیم، اما وحشی قصائد خواندنی و رباعی‌هایی نه‌چندان درخشان نیز دارد؛ همچنین چند مثنوی و منظومهٔ خواندنی؛ ازجمله‌ «خلدِ برین» و «ناظر و منظور». ماجرای «ناظر و منظور»، هم‌چون «مِهر و مشتری» (اثرِ عصّارِ تبریزی)، شرحِ عشقِ افلاطونی و شیفتگیِ روحانیِ دو دلدادهٔ مذکّر به هم است.

◀️ زبانِ وحشی در قصائد به‌نسبت کهن‌گرایانه‌تر و فاخرتر از زبانِ دیگر قالب‌های دیوانِ او است.
او گاه ترکیب‌آفرینی‌های طرفه نیز دارد:
«وحشی من ام، مورّخِ زندانیانِ هجر»
یا:
«ای دیده! دشتبانِ نگاهت به راهِ کیست؟!»
اما چنان‌که آمد هنرش بیش‌تر در بهره‌گیری پررنگ از بیانِ طبیعی و زبانِ روز است:

ای گلِ تازه که بویی ز وفا نیست ترا
خبر از سرزنشِ خارِ جفا نیست ترا [...]
ما اسیرِ غم و اصلا غمِ ما نیست ترا
با اسیرِ غمِ خود رحم چرا نیست ترا؟!

ازجمله واژهٔ «تماشاچی» (گرچه به‌نظرمی‌رسد این‌جا بیش‌تر به معنای «گلگشت‌‌زن» است تا «تماشاگر») در بیتِ زیر، بسیار امروزی می‌نماید:

باغبانا! خار در راهِ تماشاچی منه
دائم این گل‌ها مگر بربار خواهی‌داشتن؟!

◀️ ناگفته نمانَد وقوع‌گرایی هم مزیّت شعرِ وحشی و دیگر هم‌سنخانِ او است و هم  پاشنهٔ آشیلِ شعرشان. شعرِ این‌ شاعران به‌جای بازتابِ عواطفِ عمیق و ازلی‌ _ ابدی، به بازگوییِ احساساتِ سطحی و روزمرگی‌ها و نیز عواطفِ رقیق محدود است. این کاستی‌ها را بعدها عرفی و نظیری و به‌ویژه کلیم و سلیم و صائب، با بهره‌گیری از سنّت‌های دامنه‌دارِ شعرِ فارسی و نیز توجه‌به زبانِ روز و بازتابِ زمان در شعرِ خود، تاحدّی برطرف‌کردند.

◀️ بخشی است از فصلِ «نیما و شعرِ سبکِ هندی»، از کتابِ نویسنده: در تمامِ طولِ شب: بررسیِ آراء نیما یوشیج، مروارید، ۱۳۹۷، صص ۲۷۳_۲۵۱).

❇️ دکتر احمدرضا بهرام‌پور عمران، کانال « از گذشته و اکنون »

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ «ردیف» از آرایه تکرار جداست.

❇️ ردیف مانند قافیه جزو  موسیقی کناری شعر است. موسیقی کناری شعر گذشته از ردیف و قافیه بر عهده ترجیعات و تکرارهاست.

از آنجا که مبحث آرایه شناسی در آموزش ادبیات در محور افقی شعر(ابیات بطور جداگانه) بررسی می شود، زیبایی شناسی مقوله ردیف عموماً داخل این موضوع نیست.
ردیف و قافیه عوامل زیبایی ساز عمود شعر است که در آرایه سنجی مدرسه ای چندان مورد توجه نیست.
ردیف را از آرایه تکرار جدا کرده اند.این موضوع از اشاره استاد شفیعی کدکنی در موسیقی شعر ص۳۹۱ دریافت می شود.

در این بیت- برای نمونه-‌ حساب ردیف را از آرایه تکرار جدا کرده اند:

ای یوسف خوشنام ما، خوش می روی بر بام ما
ای در شکسته جام ما،ای بر دریده دام ما
تکرار « م  ِ ما» در چهار مقطع این بیت، از جلوه های موسیقی کناری است که دومی و چهارمی را در اصطلاح قافیه و ردیف می نامند.

موسیقی شعر صص۲-۳۹۱

‌در این نمونه، استاد کدکنی "ما"ها را در "خوشنام ما" و "جام ما"، جزو تکرار، و  در "بام ما" و "دام ما"  را در زمره ردیف آورده.
این نشان می دهد عملا ردیف از دایره آرایه تکرار جداست.

❇️ گرداوری : استاد محمود علی اصغری، گروه ادبیات کشور

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ افسانه زهره و منوچهر اثر طبع « ایرج میرزا »

آه چه غرقاب مهیبی ست عشق
مهلکه ی پر ز نهیبی ست عشق

غمزه ی خوبان، دلِ عالم شکست
شیر دل است آنکه ازین غمزه رست

❇️ زهره و منوچهر شعر بلندی از ایرج میرزا است که در قالب مثنوی ، محصول آخرین سال عمر وی بود و نتوانست آن را به پایان برساند.

◀️ داستان زهره و منوچهر برگرفته از ماجرای عشق «ونوس و آدونیس» از اساطیر یونانی است. در طول تاریخ شاعران و نویسندگان بزرگی آثار مهمی را مورد این عشق نافرجام و تلخ خلق کرده‌اند از جمله منظومه ونوس و آدونیس اثر ویلیام شکسپیر که شعر ایرج میرزا نیز برداشت آزادی از شکسپیر است. البته ایرج تغییرات زیادی در داستان داده و به هیچ وجه نمی‌توان این اثر را ترجمه اثر شکسپیر دانست.

◀️ ایرج چنان استادانه به نقل این داستان به زبان فارسی پرداخته و آن را با فضای ایرانی درآمیخته که خواننده اثر احساس نمی‌کند که موضوع داستان و شخصیت‌ها از یک اثر خارجی اقتباس شده‌اند. برای مثال آدونیس شکارچی به یک نظامی جوان ایرانی تبدیل شده و به اظهار عشق زهره اینچنین پاسخ می‌دهد:

جایگه من شده قلب سپاه
قلب زنان را نکنم جایگاه

مردم بی‌اسلحه چون گوسفند
در قرق غیرت ما می‌چرند

ناز میاموز تو سرباز را
بهر خود اندوخته کن ناز را

◀️ زهره نیز وقتی از جامه افلاکی درآمده و جامه خاکیان را بر تن می‌کند به رسم زنان ایرانی مقنعه بر سر دارد و وقتی از شاهکاریهای خود سخن می‌گوید از خلق هنرمندانی چون کمال‌الملک و پروردن قمرالملوک و دادن قلم در کف دشتی و ساز به دست درویش خان سخن می‌گوید.

◀️ داستان در کوهستان‌های ایران روی می‌دهد و منوچهر (آدونیس) قهرمان داستان، جوان نظامی بسیار محجوب، ساده و دوراندیش است. او هنوز لذت مستی و عشق را نچشیده اما زهره (ونوس) دختر زیبا و ناقلای آسمان‌هاست. داستان از آنجا آغاز می‌شود که زهره در بامدادان از آسمان فرود آمده و در شکارگاه با منوچهر آشنا شده و شیفته او می‌شود و زهره سعی می‌کند با عشوه‌های گوناگون دل او را به دست آورد.

◀️ مرگ ایرج میرزا، منجر به ناتمام بودن داستان می‌شود با توجه به اینکه شاعر ، اصل داستان به زبان انگلیسی را در دست داشته و در نسخه اصلی، داستان با مرگ آدونیس و ناکامی ونوس به پایان می‌رسد ، می‌توان نتیجه گرفت که داستان ایرج نیز با سرانجامی غم‌انگیز روبرو می‌شده‌است.

◀️ آنچه امروزه در دیوان ایرج طبع می‌شود، احتمالاً محصول تکمیلی « سید عبدالحسین حسابی » است .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ زندگی استعاره ها یا استعاره های زنده

❇️ استعاره را همواره در ادبیات جستجو می کنیم، اما لازم است بدانیم گاهی استعاره ها پا از دنیای ادبیات، سابژه و فانتزی بیرون می گذارند و اُبژه می شوند.

◀️ فرشی که هر روز در روی آن پا می گذاریم استعاره ای از چمن و شاخ و گل و بلبلش همانندی از باغ و بوستان های عینی است.

مسجد این بنای باشکوه اسلامی با یادمانهای پیشااسلامیک خود همراه گنبد سبز یا فیروزه ای اش استعاره از آسمان است.

میرچاالیاده می گفت: مسجد با گنبد و گلدسته هایش استعاره ای از انسان کامل اسلامی است. گنبد آن سر و گلدسته بازوان اویند.

زندگی استعاره ها در فناوری غوغا می کند. بالگردها و هواپیماهایی که فیزیک ظاهری و پرواز کردنشان شبیه انواع پرندگان است.
اساساً استعاره ها غیر از دنیای خیالی ادبیات اغلب زنده هستند و قابل لمس.
هنرهای هفتگانه اقیانوس استعارات است.

رقص این هنر انسان باستان با حرکت و جنبش دست و سر و گردن، کمر و پاها استعاره ای است از جنبش ارکان طبیعت، پیچش شاخ و برگ درختان، ترنم باران و طلوع رنگین کمان و ... است.

نقاشی، پیکرتراشی، تئاتر و سینما همه و همه زندگی بخشیدن دوباره  مابازاهای بیرونی است.

◀️ آیا استعاره «انجماد طبیعت» در هنر و فناوری است‌ یا قاب گرفتن و ستودن هنر آفرینش در نزد انسان؟

◀️ هر چه باشد در آن مفهوم «این همانی و همسان پنداری انسان با جهان بیرون» یکسره پیداست.

نه آیا در نزد انسان آیینی و نخستین، خود آدمی استعاره از خدایان است؟

‌در فلسفه سیاسی دنیای شرق باستان، شاه نمونه زمینی خدای آسمان هاست. همان خویشکاری ای که اهورا در نبرد با اهریمنان دارد پادشاه بر روی زمین با دشمنان و دیوان به انجام می رساند.

انسان زنده ترین استعاره خدایان است و عینی ترین زندگی استعاره ها هم در اوست.

✍: دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ چگونه درباره هوش مصنوعی با کودکان گفتگو کنیم؟

❇️ آشنا کردن کودکان با موضوع هوش مصنوعی باید با استفاده از اصطلاحات و عبارات ساده و قابل درک صورت گیرد. این توضیحات باید بدون استفاده از واژه های پیچیده و تکنیکال بیان شود تا کودکان بتوانند به راحتی مفهوم هوش مصنوعی را درک کنند.

❇️ برای توضیح هوش مصنوعی به زبان ساده به کودکان می توان اینطور بیان کرد:«کامپیوترها که می توانند مثل مغز انسان فکر کنند». به عنوان مثال، هوش مصنوعی میتواند یک ربات را هدایت کند تا بتواند خودکار کارهایی مثل جمع کردن اشیاء یا پاسخ دادن به سوالات ساده را انجام دهد.

گفتگو در این باره می تواند شامل موارد زیر باشد:

◀️ ۱. معرفی هوش مصنوعی: در ابتدا به کودکان توضیح دهید که هوش مصنوعی چیست و چگونه کار می کند. می توانید از مثال های ساده مانند ربات های خانگی، سیستم های خودران و بازی های کامپیوتری استفاده کنید.

◀️ ۲. تفاوت هوش مصنوعی با هوش انسانی: به کودکان بگویید که هوش مصنوعی نیست مثل هوش انسانی. توضیح دهید که هوش مصنوعی بر اساس الگوریتم ها و داده ها کار می کند، در حالی که هوش انسانی بر اساس تجربه، عاطفه و آگاهی است.

◀️ ۳. کاربردهای هوش مصنوعی: به کودکان نشان دهید که هوش مصنوعی در زندگی روزمره ما چگونه استفاده می شود. مثلاً می توانید در مورد سیستم های خودران خودروها، استفاده از ربات ها در صنعت و پزشکی، و همچنین توسعه بازی های کامپیوتری صحبت کنید.

◀️ ۴. الگوریتم ها و داده ها: به کودکان توضیح دهید که هوش مصنوعی بر اساس الگوریتم ها و داده ها کار می کند. می توانید از مثال های ساده مانند الگوریتم طبخ یک غذا یا الگوریتم بازی یک بازی کامپیوتری استفاده کنید.

◀️ ۵. مزایا و معایب هوش مصنوعی: به کودکان توضیح دهید که هوش مصنوعی مزایا و معایب خود را دارد. می توانید در مورد سهولت هایی که هوش مصنوعی به زندگی ما می آورد، مانند امکانات خودرانی، ارتباط با ربات ها و بازی های کامپیوتری صحبت کنید. همچنین می توانید در مورد مسائل مربوط به حریم خصوصی و اتکا به هوش مصنوعی صحبت کنید.

◀️ ۶. نکات امنیتی: به کودکان بگویید که باید هوش مصنوعی را با احتیاط استفاده کنند و همیشه نظارت بالای یک بزرگتر یا معلم را در این زمینه داشته باشند. همچنین آنها را آگاه کنید که هوش مصنوعی نمی تواند تمام مسائل را حل کند و در برخی مواقع ممکن است به اشتباه بیفتد.

◀️ ۷. مطالعه و یادگیری بیشتر: پیشنهاد دهید که کودکان بیشتر در مورد هوش مصنوعی بخوانند و بیشتر در مورد آن یاد بگیرند. می توانید منابعی مانند کتاب ها، ویدیوها و وب سایت ها را به آنها معرفی کنید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ خطاهای پربسامد در نگارش متون دانشگاهی
(نقل‌قول و انواع آن)

❇️ قصد دارم در چند نوشته به زبان ساده از خطاهایی بنویسم که هنگام ویرایش مقالات و پایان‌نامه‌های دانشجویان به‌وفور با آنها مواجه شده‌ام. در این نوشته سعی می‌کنم در ادامهٔ مطلب پیشین، از نقل‌قول‌ها سخن بگویم.
همهٔ ما دانشگاهیان کم‌وبیش از ویژگی‌های یک پاراگراف یا بند آگاهیم. در یک پاراگراف اندیشه‌ای اصلی وجود دارد که تمام جملات آن پاراگراف به‌نوعی در جهت و مرتبط با آن اندیشه باید بیایند. کاربرد نقل‌قول‌ها درحقیقت مستندسازی و تحکیم همین مفهوم و اندیشهٔ اصلی است.
پایان‌نامه‌های بسیاری را دیده‌ام که متأسفانه از همان ابتدای پاراگراف‌ها با نقل‌قول‌های مستقیم و طولانی شروع می‌شوند، بدون آنکه ایده و اندیشهٔ آن پاراگراف بر مخاطب روشن شود. نقل‌قول‌های مستقیم و غیرمستقیم حد و حدودی دارند. گاهی صفحه یا صفحاتی پیوسته را می‌بینم که نقل‌قول‌ها در آن بدون هیچ فاصله‌ای و پشت سر یک‌دیگر ردیف شده‌اند. اینجا به‌وضوح جای خالی پژوهشگر را می‌توانیم ببینیم. زمانی که مجموع پاراگراف‌های این نوع پژوهش را بررسی می‌کنیم، حضور ۵۰ یا ۶۰ درصدی نقل‌قول‌ها (و گاهی بیش از این) این حقیقت را به ما می‌گوید که وظیفهٔ نقل‌قول‌ها در این پژوهش، پشتیبانی و حمایت از ایدهٔ پژوهش نیست؛ بلکه به‌منظور پرکردن سطور و صفحات پژوهش آمده‌اند.
از طرف دیگر، زمانی هم که ما با هدف پشتیبانی و استناد، جمله یا جملاتی را نقل‌قول می‌کنیم، باید بدانیم که نقل‌قول انواعی دارد. گذاشتن یا نگذاشتن صرف گیومه، باعث تمایز نقل‌قول‌ها نمی‌شود. متأسفانه گاهی در پایان‌نامه‌ها قسمت‌هایی را می‌بینم که در آن سبک و سیاق نثر نویسنده با قسمت‌های پیشین و پسین کاملاً متفاوت است؛ اما نه از گیومه خبری است و نه نشانی منبع. این نوع نوشته‌ها از دو صورت بیرون نیست؛ یا ناآگاهی نویسنده از نوع نقل‌قول و شرایط آن یا درآمیختن ناشیانهٔ و سرقت‌گونه مطالب.
دربارهٔ نقل‌قول‌های مستقیم بیش از این گفتم؛ بدون دخل‌وتصرف می‌آیند، یا کمتر از چهل واژه‌اند که در داخل گیومه و با ذکر نشانی دقیق منبع می‌آیند یا بیشتر از چهل واژه‌اند که در پاراگرافی مستقل با تورفتگی از دو طرف، قلم و فاصلهٔ سطری متفاوت، بدون گیومه و با ذکر نشانی دقیق (مؤلف، سال نشر: شمارهٔ صفحه) می‌آیند.
زمانی هست که ما قصد داریم فقط مفهوم اصلی یک مطلب یا صورت کوتاه‌شدهٔ را در نوشته‌مان بیاوریم. در این صورت ما باید آن مفهوم را در قالب واژه‌ها و عبارات متعلق به خودمان بازنویسی کنیم و تنها به حذف گیومه بسنده نکنیم. در نقل‌قول غیرمستقیم هم ذکر نشانی منبع (مؤلف، سال نشر) ضروری است.

❇️ سخن های بایسته
دکتراعظم‌نیک‌خواه‌فاردقی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ فرهنگ هوگه

❇️ بعد از اینکه چندین سال پیاپی دانمارکی ها به‌عنوان شادترین مردم جهان انتخاب شدند
همه به فکر افتادند تا راز این خوشحالی و شادی را درک کنند.
راز این شادی در یک فرهنگ قدیمی روژی و دانمارکی به اسم hyyge است.

فرهنگ هوگه راز زندگی آرام، صمیمی و دوست‌داشتنی مردم شمال اروپاست که باعث شده شادترین مردم دنیا باشند.
هوگه می‌گوید برای لذت بردن از زندگی؛ باید سرعت زندگی را پایین آورد
و از لحظه‌لحظه زندگی لذت برد.

حتی لحظه‌هایی که به‌نظر ارزشی ندارند. اما اصرار بر هنر یا توانایی «زندگی در لحظه» فقط مخصوص هوگه نیست و خیلی از فرهنگ‌ها و حتی مذاهب به آن تاکید کرده‌اند. پس چرا به نظر می‌رسد هوگه موفق‌تر عمل کرده است؟

برای اینکه هوگه به زندگی شما وارد شود؛ باید چند اصل را رعایت کنید که در کتابهای این فرهنگ هم به آنها اشاره شده و اجزای تشکیل دهنده هوگه هستند.

🔹شمع:

مهمترین جزء فرهنگ و زندگی دانمارکی‌ها شمع است!
برای شروع زندگی هوگه‌ای، همین امروز تعداد زیادی شمع بخرید.
اصلا لازم نیست شمع‌های گران قیمت بخرید.
بهتر است شمع‌هایتان از ساده‌ترین نوع ممکن و تک رنگ باشند. فقط اگر به بو یا دود شمع حساسیت دارید، نوع بدون دود و بویش را تهیه کنید.

🔸کتاب و مجله:

مردم اسکاندیناوی اهل مطالعه زیادی هستند و کتابها و مجلاتشان را با خود به رختخواب می‌برند
و به‌جای استفاده از گوشی، در آرامش و سکوت آخر شب به مطالعه کتاب می‌پردازند.

🔹نوشیدنی گرم:

نوشیدنی‌های گرم جزء لاینفک هوگه است.
اگر دوست دارید به سبک دانمارکی‌ها زندگی کنید؛ ماگ‌های رنگی و بزرگ و دوست داشتنی تهیه کنید و هر وقت احساس خستگی کردید یا بی‌حوصله بودید، خودتان ا به یک نوشیدنی گرم دعوت کنید: هر چیزی که دوست دارید؛ شیرکاکائو، دمنوش و ...

🔸تکنولوژی ممنوع:

دانمارکی‌ها از سر شب، کامپیوتر و گوشی‌هایشان را خاموش می‌کنند
و به کارهای دیگری می‌پردازند.
دوری از تکنولوژی و کتاب خواندن یا حضور در جمع، از مهمترین اجزای هوگه است.

🔹لباس های گرم و نرم:

در کشورهای شمال اروپا بیشتر وقت‌ها هوا سرد است.
لباسهای بزرگتر از سایز؛ پشمی، نرم و راحت برای یک زندگی هوگه‌ای مورد نیاز هستند. مخصوصا جوراب‌های بلند و پشمی بامزه که می‌توانید از بعضی مغازه‌ها تهیه کنید.

🔸مهمانی:

برخلاف تصور ما، اروپایی‌ها خیلی هم سرد و ماشینی نیستند.
همین فرهنگ هم باعث شده که مردم شادی داشته باشند.
دانمارکی‌ها خیلی اهل فضای مجازی نیستند و به‌جای آن در مهمانی شرکت می‌کنند و یا کتاب می‌خوانند.
آنها حداقل هر ماه یک قابلمه پارتی برگزار می‌کنند که هر کس با غذای خودش در مهمانی حاضر شود یا آخر هفته‌هایشان را کنار یکدیگر به مهمانی می‌گذرانند. «بازی کردن» یکی از پایه‌های مهمانی دانمارکی‌هاست.

🔹به خودتان جایزه بدهید:

در این فرهنگ، نباید حتما کوه جابه‌جا کنید تا برای خودتان جایزه بخرید. هر از گاهی چیزی که دوست دارید را برای خودتان بخرید. حتی اگر یک شکلات است. یا هر چند ماه یکبار؛ یک روز تا شب زیر پتو بمانید و لذت ببرید.

🔸کار فقط در محیط کار:

دانمارکی ها هفته ای ۳۵-۳۳ ساعت کار می‌کنند. (البته کار مفید) ولی بعد از خروج از محل کار؛ به زندگی عادی برمی‌گردند و به مسائل کاری حتی فکر هم نمی‌کنند.

🔹کاهش سرعت:

اگر از فرهنگ هوگه خوشتان آمده، قبل از همه اینها باید یاد بگیرید عجله را کنار بگذارید.
اگر به شمال اروپا سفر کرده باشید، حتما متوجه سرعت کم مردم شده‌اید.

با کم کردن سرعت زندگی، کم کم می‌آموزید به هر لحظه به چشم یک موهبت نگاه کنید. یادتان باشد ما وظیفه داریم از هر لحظه زندگیمان لذت ببریم؛ در غیر این صورت این نعمت بزرگ را حیف و میل کرده‌ایم.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تصاویر شعری شهریار را چگونه می‌بیید و از نظر مضمون این تصاویر چگونه هستند؟

❇️ به نظر می رسد باید بسیاری از اشعار شهریار را یک تابلوی زیبای نقاشی، تابلویی با تصاویری خیال‌انگیز و رویایی دانست. از سوی دیگر از نظر مضمون نیز باید توجه داشت که شهریار در روزگار مشروطه و در دورانی که بیشتر به خرد و رئالیسم انتقادی توجه می‌شد، رشد کرده و ذهن سیالش درگیر مسایل اجتماعی و میهنی نیز بوده‌است. هر چند در اشعار این شاعر بزرگ غلبه بر تصاویر عاشقانه است و رمانتیسم تار و پود واژگان شعرش را آذین بسته‌است اما نقش‌های میهنی و اجتماعی نیز در اشعارش دیده می‌شود.

◀️ یکی از مثنوی‌های کمتر شنیده‌شده وی درباره تخت جمشید و آتش‌سوزی اندوهبار آن مکانِ ارزشمند چنین است:

شب ز تشییع غروب خورشید        
بازمی‌گشت به تخت جمشید
من هم از قله‌ی البرز خیال                  
تاختم قافله را از دنبال
تا مقامی که شنیدم از شب                    
قصر داراست خدا را به ادب
ماه در ابر خود از شرم نهان                    
به حریم از حرم پادشهان...
... رفتم از پله‌ی رفعت بالا                      
رو به خرگاه حریم والا
نرده‌ها ریخته دندانه‌نما                        
خنده می‌آیدش از غفلت ما...
... مدفن عشق و حمیت بینی                    
قتلگاه مدنیّت بینی
داریوشش به دل آتش و خون                
تخت و بخت و علمِ داد نگون
ناگهم شد به‌نظر پرده‌گشا                  
سینمائی دو مخالف سیما
این یکی چشم و چراغ‌ افروزان            
وان‌دگر شعله و آتش سوزان
این درخشیدن تخت جمشید              
وان فروخفتن قرص خورشید
این فرا بردن کاخ و سردر                      
وان فرود آمدن اسکندر
این یکی را که صدش گل چیدم          
در دل پرده چنین می‌دیدم
یافت فرمان شهنشاه صدور                
به پی‌افکندن این کاخ سرور
.... شعله از پنجره می‌زد بیرون              
سرخ آن‌گونه که سیلی از خون
می‌گریزند حریفان چون تیر                
شعله دنبال‌کنان چون شمشیر
روشنان حمله‌ور از برق و شرار            
سایه‌ها مضطرب و پا به فرار...

◀️ این مثنوی بسیار طولانی است و ابیات یاد شده بخشی از این شعر میهن‌دوستانه بود که سرشار از  تصاویر خیال‌انگیز و بدیع است:

بازگشت شب به تخت جمشید پس از تشییع خورشید، بالارفتن از پله رفعت به‌سوی خرگاه حریم والا و نیز تصویر دردناک فروریختن نرده‌ها و دندان‌نماشدن آنها که به تعبیر شهریار انگار بر غفلت ما نسبت به محافظت از این بنای شگفت و شگرف می‌خندد. با خواندن واژگان نقش‌آفرینِ گشوده‌شدن دو پرده متناقض (شکوه و ویرانی تخت جمشید)، شکوه دردآوری روح انسان را در خود فرو می‌کشد. با دیدن تصویر آتشینِ زبانه‌کشیدن شعله از پنجره و تشبیه آن به سیلی مهیب از خون،‌ خون در رگ‌های ایرانیان میهن‌دوست با جوش و خروش فریاد می‌زند.

◀️ استاد شهریار در بیت پایانی قصیده‌ای میهنی نیز با مطلع «پیام من به گردان و دلیران/ جوانان و جوانمردان ایران» تصویری زیبا با خون نقش می‌بندد:

گرَم خون ریخت دشمن، شهریارا!                               به خون دانی چه بندم نقش؟ ایران

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ بررسی واژه « بنامیزد » در مفردات شیخ اجل سعدی شیرازی

« نقاب از بهر آن باشد که بربندند روی زشت
تو زیبایی به نام ایزد! چرا باید که بربندی؟ »

مفردات شیخ اجل سعدی

❇️ سوال «به نام ایزد» چیست؟

معنای عبارت "بنامیزد" در لغتنامه دهخدا:
بنامیزد. [ ب ِ زَ ] (ق مرکب ) این کلمه ٔ بزرگ تیمناً برای دفع چشم بد استعمال کنند و بعضی گویند در محل تعجب و قسم آرند، بسبب کثرت استعمال کسره ٔ اضافت را حذف کردند. بلکه الف ایزد هم در رسم الخط ننویسند. (از سراج اللغات ) (از کشف ) (بهار عجم از غیاث اللغات ). بنام ایزد. (آنندراج ) (انجمن آرای ناصری ). چشم بد دور. چشم زخم مباد. ماشأاﷲ. (یادداشت مرحوم دهخدا) :
چونت آراست ای غلام ایزد
چشم بد دور رو بنامیزد.

سنائی (از آنندراج ).

چه باره ایست تو را زیر ران بنامیزد
که منزلیش بود باختر دگر خاور.

انوری .

مزین کرده مجلس مان نگاری
بنامیزد زهی شیرین و زیبا.

انوری .

جمالش بر سر خوبی کلاهست
بنامیزد نه رویست آن که ماهست .

انوری .

مهیا مجلسی بی گرد اغیار
بنامیزد گلی بی زحمت خار.

نظامی .

برون آمدز طرف هفت پرده
بنامیزد رخی هرهفت کرده .

نظامی .

بنامیزد بنامیزد نگه کن تا توان بودن
غلام آنچنان روئی که گل رنگ آرد از رویش .

نظامی .

نه گفتی کزین پس کنم دوستداری
بنامیزد الحق نکوقول یاری .

(از المعجم ).

نقاب از بهر آن باشد که روی زشت بربندی
تو زیبائی بنامیزد چرا با ما نپیوندی .

سعدی .

این بدست آن بتر بنامیزد
و آن بترتر که خاک برسرشان .

سعدی (هزلیات ).

زهی مالیده رویت لاله را گوش
بنامیزد زهی خط و بناگوش .

امیرخسرو (از آنندراج ).

میی در کاسه ٔ چشمست ساقی را بنامیزد
که مستی میکند با عقل و می بخشد خماری خوش .

حافظ.

آب حیوانش ز منقار بلاغت میچکد
زاغ کلک من بنامیزد چه عالی مشرب است .

حافظ.

بنامیزد درختی سبز و خرم
ندیده هرگز از باغ خزان غم .

جامی .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ ما آدم ها استادِ قضاوت کردنِ دیگرانیم...

◀️ جواب ندادنِ پیام را مغرور بودنشان تلقی میکنیم
و زود جواب دادن ها را هم میگذاریم به پایِ بیکار بودن...

◀️ به کسی که با همه گرم میگیرد انگِ بیش از حد آزاد بودن میزنیم،
و کسی که حریمش را حفظ میکند متهم میکنیم به گوشه گیر بودن...

◀️ کسی که تار مویش یا مچ دستش معلوم است را بی بند و بار میدانیم
و با حجاب ها را خشکِ مذهب...

◀️ به کسی که از خودش زیاد عکس میگذارد لقبِ خود شیفته میدهیم
و وقتی کسی عکسی از خودش نگذارد میگوییم لابد خیلی زشت است...

◀️ عکس از بیرون رفتن و خوش گذرانی بگذاریم اسمش میشود شو آف
و تفریح هایمان را برای خودمان نگه داریم میشویم
بیچاره و افسرده است...

◀️ زیاد که بخندیم میشویم بی غم
و ناراحتیمان را که بروز بدهیم میشویم تو هم که همیشه حالت بد است...

◀️ عکسِ چشم و ابرو بگذاریم میگویند لابد هنوز نرفته زیر دست جراح
و عکس از صورت میگذاریم میگویند لابد هیکلش نتراشیده است...

◀️ آهنگ خارجی گوش بدهیم میشویم متظاهر
و آهنگ فارسی که پخش کنیم بی کلاس...

◀️ ازدواج که نکنیم میشویم لابد عیب و ایرادی داشته
و بله که بدهیم میشویم عجله داشت انگار...

◀️ ما آدمها تکلیفمان با خودمان معلوم نیست
اصلا ملاک برای خوب و بد بودن آدم ها نداریم انگار...

بعد با همین ملاک های نصفه نیمه که هر روز هم عوضشان میکنیم
می افتیم به جان آدمها و اندازه گیری و برچسب زدن بهشان...

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan