✳️‍ تحلیل و زیبایی شناسی شعری سپید از سروده های فروغ فرخزاد

« دلم گرفته‌است
دلم گرفته‌است
به ایوان می‌روم و انگشتانم را
بر پوست کشیده‌ی شب می‌کشم
چراغ‌های رابطه تاریک‌اند
چراغ‌های رابطه تاریک‌اند
کسی مرا به آفتاب معرّفی نخواهدکرد
کسی مرا به میهمانیِ گنجشک‌ ها نخواهد برد
پرواز را به‌ خاطر بسپار
پرنده مُردنی ‌ست»

❇️ فروغ فرخزاد در هشتم دی ۱۳۱۳ شمسی در تهران متولّد شد و در بیست و چهارم بهمن ۱۳۴۵ در سی و دو سالگی در اثر سانحه رانندگی درگذشت. از این شاعر برجسته معاصر پنج مجموعه شعر با نام های: اسیر، دیوار، عصیان، تولدی دیگر و ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد به یادگار مانده است.

فروغ با انتشار دفتر شعر « تولدی دیگر» جایگاه خود را به عنوان شاعری ممتاز در ادب معاصر تثبیت کرد. آثار وی به چند زبان از جمله: انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی و... ترجمه شده اند.

شعر زیبای « پرنده مُردنی ست» از فروغ مانند انشایی است که از سه بخش مقدمه، بدنه و نتیجه گیری تشکیل شده است. این سروده با مصراع « دلم گرفته است» آغاز می شود و آزردگی خاطر شاعر را از بابت موضوعی به نمایش می گذارد که در ادامه شاهد آن هستیم. تکرار این مصراع و نیز سطر« چراغ های رابطه تاریکند» برای تأکید روی موضوعی است که شاعر از مخاطب خود انتظار دارد تا پیگیر آن باشد.

تکرار مصراع در شعر شاعران برای تأکید یا زیبایی است و اگر جز این باشد، حشو ( تکرار زاید) محسوب می شود.

شاعرِ تنها، آزردگی خاطر و اندوه خود را با حضور در ایوان خانه با شب در میان می گذارد و از آنجا که شب تداعی گر تنهایی و دلتنگی است، خود را صاحب دردی مشترک با شب می داند و با او احساس قرابت دارد.

او از اینکه می بیند در جامعه، رابطه و ارتباط بین افراد کمرنگ و حتی بیرنگ است، رنج می برد. شاعر رابطه را به چراغی تشبیه کرده است که روشن بودن آن به معنای وجود ارتباط بین افراد و خاموش بودن آن بیانگر قطع ارتباط یا کمرنگ بودن رابطه میان انسان ها است. ناراحتی شاعر در این است که این رابطه و صمیمیّت در بین آدم ها برقرار نیست و با تکرار مصراع ضمن تأکید آن، اوج دلگیری و آزردگی خود را نسبت به این موضوع نشان می دهد و اینکه چرا انسان ها همدیگر را به آفتاب یعنی روشنی، آگاهی، حقیقت، گرمی و صمیمیّت و معرفت معرفی و دعوت نمی کنند.

تناسب واژگان« انگشتان» و « پوست» از یک سو و « شب»، « تاریکی»، « چراغ» و « آفتاب» از سویی دیگر با چاشنی تضاد چشم نواز است. شاعر با جان بخشی به شب و با کشیدن انگشتان خود بر پوست شب با او چون انسانی ارتباط برقرار می کند. در ضمن تکرار صامت « ش» در« انگشتانم را بر پوست کشیده ی شب می کشم» نغمه حروف ( واج آرایی) زیبایی ایجاد کرده و انگار پژواک واژه شب در گوش طنین انداز می شود.

در ادامه شاعر به حال گنجشک ها غبطه می خورد که با هیاهوی فراوان و جیک جیک های کر کننده شان، دائم با یکدیگر گفت و گو و رابطه دارند. او ضمن گِله از دوری و عدم ارتباط بین انسان ها، خواهان رابطه ای گنجشک گونه میان افراد جامعه است و می خواهد کسی او را به میهمانی گنجشک ها دعوت کند.

اوج کار شاعر را در بند پایانی شعر نظاره گر هستیم. شاعر پس از مقدمه و توضیح دل نگرانی خود از تاریکی چراغ های رابطه، نتیجه گیری زیبایی را انجام می دهد که به عنوان ضرب المثل وردِ زبان ها است.

در سه سطر پایانی شعر، مراعات نظیر در کلمات گنجشک ها، پرواز و پرنده چشمگیر است.

او از ما می خواهد که پرواز را به خاطر بسپاریم، چرا که پرنده مُردنی است. پرنده ای که در آسمان در حال پرواز است، بیش از این که خودش توجه ما را جلب کند، پروازش برای ما چشم نواز و به خاطر ماندنی است.
انسان ها به دنیا می آیند و پس از دوره ای کوتاه از این سرا رخت برمی بندند، امّا آن چیزی که از انسان ها به خاطر و به یادگار می ماند، پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک شان است.

برخورداری از مضامین والا، تناسب و هماهنگی در حروف و کلمات، تکرار بجای برخی از مصراع ها، بهره گیری از عناصر خیال چون: مراعات نظیر، واج آرایی، تشخیص، تشبیه و ...، سبب شده است تا این سروده فروغ به عنوان یکی از زیباترین اشعار سپید معاصر به حساب آید.

❇️ عباس رسولی املشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

#اصطلاحات_درست_را_غلط_ننویسیم

شکل #نادرست واژه ها را نشان میدهد⛔️
شکل #صحیح واژه ها را نشان میدهد. ✅

🔅۱- خواب زَن چپه. ⛔️
خواب ظّن چپه :✅
(شک و گمان) چپه. استدلالی برای تردید قائل شدن برای کسانی که   اصالت را به خوابها قائلند ؛

🔅۲-گرگ باران دیده. ⛔️
 گرگ بالان  دیده :✅
(بالان تله ای برای گیرانداختن و صید انواع جانوران بود )بمرور در گوشها با باران جابجا شده...

🔅۳-بعضِ شما نباشه. ⛔️
بِه زِ شما نباشه.✅
نوعی تعارف هست تا در قیاس مخاطب کهتر نشان داده نشود!

🔅۴-کاسه ای زیر نیم کاسه.⛔️
نیم کاسه ای زیر کاسه.✅

🔅۵-پارسال و پیار سال. ⛔️
پارسال و پیرار سال.✅

🔅۶-تخمه ژاپنی⛔️.
تخمه جابانی. ✅
(جابان، دماوند این محصول را تولید میکرد که در زمان های قدیم این محصول به عنوان تخمه جابانی شناخته می شد، که با گذشت زمان به تخمه ژاپنی تغییر یافت. و تصور غلطی که این نوع محصول برای کشور ژاپن می باشد.)

🔅۷- پهباد. ⛔️
پهپاد  ✅
ازپهنه آسمان پائیدن
(شیئ پرنده، هدایت، پذیر، از دور)

🔅۸-آبگوشت و تیلیت. ⛔️
آبگوشت و تِرید.✅

🔅۹-ضرب العجل.⛔️
ضرب الاجل.✅

🔅۱۰-طاق زدن⛔️.
تاخت زدن: (معاوضه) ✅

🔅۱۱-طی و جارو.⛔️
تِی و جارو.✅
(Ti) به علت شباهت تی به T لاتین

🔅۱۲-پارس کردن سگ.⛔️
پاس کردن سگ. ✅
(نگاهبانی، پاسبانی. صدای سگ، یعنی باصدایش دارد مراقبت و حراست می کند )

🔅۱۳-اَرج و قرب.⛔️
اَجْر و قرب. ✅

🔅۱۴-اصطحکاک. ⛔️
اصطکاک.✅

🔅۱۵-فلاکس چای.⛔️
فلاسک چای.✅

🔅۱۶- جد و آباد. ⛔️
جد و آباء.✅

🔅۱۷-ظرص قاطع. ⛔️
ضرس (دندان) قاطع.✅

🔅۱۸-راجبِ.⛔️
راجع به.✅

🔅۱۹-پیش قاضی ومعلق بازی. ⛔️
پیش غازی (بند باز)
    و معلق بازی.✅

🔅۲۰-کج دار و مریض.⛔️
کج دار و مریز . (نریز)✅

#پارسی_را_پاس_بداریم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

آریا پورفریاد:
تیزویر

گفتار دوم
در ره شناختِ تاریخ بیهقی

نامه نبشتن رهی دیرینه جا و بس مهم می بود و در تاریخ بیهقی بسیار هوشمندانه و روشمند است و گویی سخن را می باید اشنید در نامه ها به برخوانی و همه ی کارگزاران را ،به نامه نویسی خوشکار و گاه به گاه بر پیش آمد، یا دستوری نمایه ی آن،بسیار مهم برشمرده و به نویسنده ی دربار( کاتب) بر می گفتند به نگارش و ایشان با دانشِ نویسندگی و دبیری به نگارش می پرداخت .

هر نامه را ،پیامی و نشانی بود و در گوناگونی نامه های تاریخ بیهقی، به ارزشگذاری پیام ها به دستور یا به درخواست کمک بسیار پردازش ادبی و روشمند است و کنون می خواهیم برشماریم چند نامه در نام پیدا را به ناریخ بیهقی و هرچند گفتار این تاریخ ،نامه نگاری است به پنداشت در خواندن، چون ره نگارش ره تاریخ نویسی ویژه در فلسفه ی تاریخ نویسی نیست و داستان وار پیش می رود ...

بیشترین کار در دربار را نویسندگان ( کاتبان) در دستورها پیش می بردند و اهمیت یک دبیرِ کاردان، بسیار پُرشید بود و در دوره ی محمود غزنوی و مسعود غزنوی یک نویسنده ی پارسی که بر دانش دبیری استوار باشد بسیار پربهره بود .
چون این دژخیمانِ سرزمین مان گوی پارسی به سخن گفتن را به چوگان اندیشه نداشتند و برای فراگیری دستورها، پیام ها به جایگه ها به زبان پارسی مهم پنداشت و شمرده می شد ...

گیراییِ تاریخ بیهقی در زبان نگارش یافته ی اوست، که داستان وار داد سخن دارد و هر خواننده ای را ،به پرسش در پیشگاه تاریخ می کشاند که این زبانِ پارسی را ،چگونه شده است که اینگونه به درخت او تبر می زنیم زِ گفتار واژگان دگرسو، مگر ما را دهان باز می گردانند که برگوییم آواها و ویرمان ( حافظه)در پی این واژگان کارساز نیست ،چگونه چَپه چَپه واژه ی بیگانه به زبان خود ریختیم و هی لگد می کنیم این کاه گلِ بی خرمن را که چسب دهان نمی شود دگر به برمان خموشی را برگزیدن ...

و کنون نامه ها را به برگردان می بریم تا گذری به جهانِ نگارش این تاریخِ سرنوشت ساز فرهنگ مان ، داشته باشیم ...

نامه ی توقیعی :
توقیع به چم می شود، نشان گذاشتن برچیزی یا دستینه ( امضا) کردن بر دستوری که دستور و خط پادشاه باشد .
این نامه را به نشان مهر شاه می نگاشتند و شاه خودش هم خطی می نبشت چند واژه ای زِ دستور بی پرده که استوار( تاکید) بودن آن روشن می شود با این نگارش و مهر.

نامه ی گشادورز یا گشادنامه :
این نامه زِ نامه ی دستوری برای کاری بود که نامه ی برگ« برگ در زبان پارسی پهلوی و دری به چم می شود نامه کارکردن با دستور» یا (اعتبارنامه) می شود گفت که کسِ برخوانده با این نامه پیش آهنگ دستورنامه می شد .که در این نامه همه ی برگزیدن ها( اختیارها) را در بر داشت .

نامه ی مُلطفه:
واژه ی ملطفه به زبان عربی می شود نامه و این گونه زِ نامه های تاریخ بیهقی را نامه های کوتاه شده در برگی کوچک بود به پیام و سخن بسیار رازانه( محرمانه) و به دست کسی که ناشناس و استوار ( امین) می بود ،بدادندی و فرستادندی و پاسخ بگرفتندی و آورندی تا شنیدنی...

نامه ی معما:
این نامه که چیستان نامه است به برگردان زِ نامه های رازناک بود که میانِ نویسنده و گیرنده نبشته می شد و بسانِ نامه ی ملطفه کوتاه بود ولی پر رمز که برخوانی آن ساده نبود ...

نامه ی منشور :
نامه ی منشور سرگشاده بود و روشن نهان و اینگونه می بایست گفت که سرِ آن بسته نشده و باز بود .
چون این نامه ،نامه ی فرمان( حُکم) کار بود و کسی را با این نامه به پستی رهنمونی بود .و نامِ منشور که عربی است به چم می شود نبشته ی فرمان دار که فرمانی را برای برنشاندن در جایگه ای روشن می گوید و منشورها هیچگاه مهر نمی شدند و بسته و رازناک و پنهانی چون دستورنامه بودند ...

نامه ی مواضعه:
مواضعه در برگردان می شود کاری را باهم به انجام بردن در پیمانی که این نامه ،
نامه ای است که بیشتر پیمان نامه ای بود به نگارش رسیده زِ وزیر یا دیوان سالار با بزرگی که همه ی پیمان بر کارهایی بود که هر دو بدان پایبند بودند ...

نامه ی قصه:
قصه می شود به چم داستان و این نامه را برای ،دادخواست ها می نگاشتند در پیشتر، که زِ رنگ کنون رنگی نداشت به دادخواهی و خاکستری وار دادی نگاشته و پیگیری می شد آن دوره .هرکسی که در آن دوران دادی داشت، بر چوبی برایش می نبشتند تا فرمانده( امیر) بخواند و گر دادی گرفته می شد می گفتند به فراگفت :« قصه برداشتنی بشد » و فراگفت های : « قصه برفع کردن / قصه برداشتن» زِ این گونه دادخواهی است که مردم می نبشتند به کِلک نویسندگان ...

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

❇️ ادامه دارد.... .

👇👇👇👇

آریا پورفریادِشهرویی:

نامه ی پیمان یا پیمان نامه :
این نامه نامه ای سرنوشت ساز می بود میان دو فرمانده ( امیر) که با بگردن گرفتن( تعهد) پیمان بسته می شد و سوگندوار پیش می رفت و بسیار پرگفتار می بود و گویی مرز همدیگر را بهنشان می بودند و چندین کس زِ بزرگان هم زیرِ آن را به نشان می بردند به خطی و نام خویش به نوشتنی.

نامه ی فتح یا فتح نامه :
گشودن می شود برگردانِ واژه ی فتح و این نامه را فرمانده برای دگر جایگه هایی که به زیر نگین فرمانروایی او می بودند می نبشتند و با این نامه پیام گشودن دروازه ی دژ یا شهرِ دشمن را آگه می کنند و می شود گفت آگهی نامه ای بود در گفتن ِ ما پیروز شدیم و پیام برانِ دستور بر، برای نشان دادنِ توان فرمانروا می گشتند و آگه می نمودند ...

نامه ی رُقعه:
رُقعه در زبان عربی می شود در برگردان که تکه کاغذی که بر آن چیزی بنگارند و این نامه را کسانی که زِ دوستان یا زیر دستان خواسته ای داشتند به گونه ی یادداشت می نبشتند تا آگه شوند زِ نیازشان و بیشتر این نامه ها هنگامی نبشته می شد که درخواست کننده مجال دیدار نداشت که خواسته ها را به آکهی می رساند ...

نامه ی تذکر :
تذکر به چم می شود یادآوری یا گوشزد کردن و این نامه را برای یادآوری نبشته ی پیشین می نگاشتند تا پاسخ را زودتر دریافت نمایند و بسیار کم اینگونه نامه نبشته می شد ...

نامه ی مشافهه:
واژه ی مشافهه در زبان عربی می شود روبروی هم سخن گفتن و این به هنگامی بود که نماینده ی پادشاه یا بزرگی به دیداری برسد این نامه ی کوچک را بنبشتند و یا به کسی که بخواهند اورا به کاری در انجام بسپارند دهند که رود به انجام آن یا بخواستند نمایندگان با این برگِ دیدار ( مجوز دیدار) بگیرند و بسیار روشن گفتار نبشتاری می شد و دیوان هم این گونه نامه نگاری را به پسند دارد ...

نامه ی مظالمی :
این واژه به چم می شود ستمگری ها و داراییِ مردم را هنگامی که به زور بگرفتند گفته می شد .
و فرماندهان ( امیران یا حاکمان) برای رسیدگی به دادخواست مردم نامه ای به کارگزاران می نبشتند که دستورنامه وار زِ پیگیری داد سخن داشت ...

در تاریخ بیهقی، نگاشته های نامه وار و به زبان نامه نگاشته شده بسیار است و این جُستار در پی بر شمردن چندین روش در نگارش های دیوانی بود و این که نامه در سرنوشت سازی مردم چه اهمیتی داشت .
تاریخ بیهقی بسان دریایی است ناشناخته و زِ هرسو که می روید رشدیافتگی زبان پارسی دری را می شود به چشمِ جان دید ...

پایان بخش دوم
پورفریادِ شهرویی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

"سه پاس" یا "سپاس"

با پیشکش بهترین درودهای سرودگونه.
باری، خواستم دیدگاه خود را درباره‌ی یکی از پرسش‌هایی که در رسانه‌ی ادبسار آورده شده بود را بگویم. درباره‌ی بخشی از آن که پرسش نبوده و پرسش کننده یک واژه‌ی نادرست را در چنین رسانه‌ی ارجمندی چون ادبسار پرسیده بود و خُرده بر آن گرفته نشده بود. و آن واژه "سه پاس" بود که ریشه‌ی آن را با سرچشمه، پیشکش می‌کنم.

برداشت نادرست این است که:
سپاس، واژه‌ای ایرانی و یادگار زرتشت است که همواره می‌گفت سه چیز را پاس بدارید.
اندیشه‌ی نیک (پاس یک)
گفتار نیک (پاس دو)
کردار نیک (پاس سه)
پاس: پاسداشت و پاسداری از سه نیک که ایرانیان با گفتن "سه پاس" این سه مهند(مهم) را به یکدیگر یادآور می‌شدند.

نیاز دیدم درباره‌‌ی این دیدگاه که به فراوانی در پیام‌رسان‌ها در گردش است، آگاهی‌رسانی کنم:
در زبان اوستایی، شماره‌ی(عدد) ۳ به‌گونه‌ی "ثری" و "ثر" خوانده می‌شد.
برای نمونه در اوستا، یسنای نهم، بند هشتم، آژی‌دهاک با برنام(لقب) سه‌پوزه خوانده شده است.
در یسنای ۱۱، بند یکم نیز، شماره‌ی ۳ واژه‌ی ثرای است.
ولی واژه‌ی "سپاس" در پارسی میانه یا پهلوی به گونه‌ی espas و ناسپاس به‌گونه‌ی an-espap آمده و با an نایی(منفی) شده است. اسپاس در پارسی امروز به سپاس دگرگون شده و شماره‌ی ۳ در آن نیست. از این‌رو، سپاس به چمار(معنی) سه تا پاس نبوده و این برداشت نادرست است. این واژه به چم پاسداری و نگهداشت ارزش، ارج و جایگاه دیگران است.

استاد سخن سعدی نیز گفته است:
سگ حق شناس به از آدمی ناسپاس!
این نشان می‌دهد که ارج‌شناسی در برابر ناسپاسی است و واژه‌ی اسپاس یا سپاس به ماناک(معنی) ارجدانی است.

سرچشمه‌ها:
۱- فرهنگ زبان پهلوی، نویسنده: مکنزی، برگردان: مهشید میرفخرایی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۷۳، رویه‌ی ۲۵۸ و ۳۱۲
۲- یسنا (مناجات مقدس)، بر پایه‌ی نسخه‌‌ی کارل اف.گلدنر، اوستا، کتاب مقدس پارسیان، اشتوتگارت، 1896

❇️ کاوه اوستا

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ از این بوستان که بودی ما را چه تحفه کرامت کردی

این کجاش پرسش انکاری داره؟!

همینطور تو این بیت:

گر کسی وصف او ز من پرسد
بی دل از بی‌نشان چه گوید باز
عاشقان کشتگان معشوق اند
بر نیاید ز کشتگان آواز

حسن تعلیل این بیت کجاست؟!
توجیه اینا چیه در کل

❇️ 🔹 بیت اول:

«از این بوستان که بودی ما را چه تحفه کرامت کردی؟»

۱. معنای بیت:

گوینده (مثلاً سعدی یا راوی) دارد به کسی خطاب می‌کند که از باغی یا مکانی آمده و می‌پرسد:
«از این بوستان که بودی، چه تحفه‌ای برای ما آوردی؟»
یعنی «وقتی در آن بوستان بودی، آیا چیزی برای ما آوردی یا نه؟»

۲. پرسش انکاری در کجاست؟

پرسش انکاری یعنی سؤالی که هدفش پرسیدن واقعی نیست، بلکه برای نفی یا سرزنش یا تأکید بر نبودن چیزی به کار می‌رود.

در این بیت، ظاهر جمله پرسشی است («چه تحفه کرامت کردی؟»)
اما در واقع گوینده انتظار ندارد پاسخی بشنود، چون منظورش این است که:

> «هیچ تحفه‌ای برای ما نیاوردی!»

✅ پس پرسش انکاری در مصراع دوم است:

> «چه تحفه کرامت کردی؟»
یعنی «هیچ تحفه‌ای نیاوردی!»

🟢 توجیه: این پرسش نه برای دانستن، بلکه برای ملامت و گلایه است. پس صنعت پرسش انکاری در همین پرسش پنهان است.

🔹 بیت دوم:

گر کسی وصف او ز من پرسد
بی‌دل از بی‌نشان چه گوید باز؟
عاشقان کشتگان معشوق‌اند
بر نیاید ز کشتگان آواز.

۱. معنای کلی:

می‌گوید:
اگر کسی از من (که بی‌دل شده‌ام) درباره معشوق بپرسد، من چه می‌توانم بگویم؟
عاشقان در راه معشوق کشته‌اند، و از کشتگان که دیگر آوازی برنمی‌خیزد!

۲. حسن تعلیل کجاست؟

حسن تعلیل یعنی آوردن علتی زیبا و شاعرانه برای امری که علت واقعی‌اش چیز دیگری است.
(در واقع شاعر به جای علت واقعی، علت شاعرانه و لطیفی بیان می‌کند.)

در این بیت، شاعر می‌گوید:

> «عاشقان سخن نمی‌گویند، چون کشته‌ی معشوق‌اند و از کشتگان آوازی برنمی‌خیزد.»

علت واقعیِ سخن‌نگفتن عاشق این است که در شدت عشق و حیرت، زبان از بیان بازمی‌ماند.
اما شاعر به‌جای گفتن این علت حقیقی، علت شاعرانه می‌آورد:

> چون عاشقان «کشته‌ی معشوق»‌اند، پس طبیعی است که صدایی از آنان برنمی‌آید.

✅ پس حسن تعلیل در مصراع چهارم است:

> «بر نیاید ز کشتگان آواز»

🟢 توجیه:
علت شاعرانه‌ی خاموشی عاشقان را با مرگ در عشق و سکوت کشتگان توجیه کرده است؛
نه با علت واقعی (حیرت، بی‌زبانی، یا سکوت از راز عشق).

🔸 خلاصه و جمع‌بندی:

بیت صنعت محل وقوع توضیح

از این بوستان که بودی ما را چه تحفه کرامت کردی پرسش انکاری «چه تحفه کرامت کردی» سؤال برای سرزنش، نه برای دانستن
گر کسی وصف او ز من پرسد... بر نیاید ز کشتگان آواز حسن تعلیل «بر نیاید ز کشتگان آواز» علت شاعرانه‌ی سکوت عاشق = چون کشته‌ی عشق است، صدا ندارد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نوید و امید در شعر فارسی

❇️ نوید و امید در شعر فارسی دو مفهوم روشن و الهام‌بخش‌اند که شاعران بزرگ ایرانی از دیرباز آن‌ها را چون چراغی در تاریکی‌های زندگی به تصویر کشیده‌اند. امید، این نیروی جان‌بخش، در دل واژه‌ها جاری می‌شود و نوید، بشارتی است که شاعر از فرا رسیدن روزهای روشن می‌دهد.

◀️ حافظ، با لسان‌الغیب خود، امید را چون نسیم صبحگاهی می‌داند که درهای بسته را می‌گشاید:

"دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند / واندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند"

◀️ سعدی، نویدبخش صبر و پایداری است و به ما می‌آموزد که پس از هر سختی، آسانی در پیش است:

"بر آن کوه گر رنج بردی ملال / که لعل بدست آید از سنگ خارا"

◀️ مولانا اما امید را آتشی مقدس می‌بیند که در دل خاکستر یأس شعله می‌کشد:

"این امیدم که تو را باز ببینم روزی / ور نه بی‌تو ز چه رو زنده بمانم چندی؟"

✅ نوید و امید در شعر فارسی همچون دو بال‌اند که انسان را از ناامیدی و اندوه رهایی می‌بخشند. شعر فارسی، همواره به ما آموخته است که حتی در دل تاریک‌ترین شب‌ها، سپیده‌دمی در راه است، و این حقیقتی است که در جان فرهنگ و ادبیات ما ریشه دارد.

❇️ امیر مهرداد خسروی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ آئینِ باران‌خواهی‌ در گرشاسب‌نامه

❇️ آدمی از دیرباز چشم و دهانش به آسمان بوده، و در خشکسال‌ها خصوصاً ساده‌لوحانه و از سر بیچارگی با به جای آوردن آداب و رسومی ویژه، از آسمان باران می‌طلبیده‌‌است.

رَدّ و پی چنین آداب و آئین‌هایی در متون کهن ادبی هم دیده می‌شود. گرشاسب در گشت‌و‌گذارهایش در هند و گزارش شگفتی‌های آن سامان به جزیرهٔ تاملی می‌رسد؛

سوی تاملی شادخوار آمدند
به نزدیک دریاکنار آمدند

پُر انبوه مردم یکی جای بود
همه بومشان باغ و کشت و درود

◀️ گرشاسپ می‌گوید تنها بار اندوهی که دل هندوان تاملی را مکدّر می‌داشت، چشم‌ دوختن به آسمان و انتظارِ بارش باران بود؛ چرا که آب شُرب و کشت‌وکار آنها فقط از باران فراهم می‌آمد:

چو باران نبودی جگر تافته
بُدندی لب از تشنگی کافته

◀️ گرشاسب از تاملیان می‌پرسد اگر باران نبارد “چه سازید کار؟”
پاسخی که مردمان تاملی به گرشاسب می‌دهند شرح یکی از آئین‌های طلب بارانِ هندیان در روزگاران کهن است. بر اساس شرحی که اسدی توسی به نظم کشیده‌است آنها لوحی و بُتی داشته‌اند؛ لوحی از جنس مس که با خطی مانند خط یونانیان، چهل حرف و شش پیکره بر آن نقش کرده‌بودند، و بتی ساخته شده از چوب بَقَم.
زنان و مردان تاملی در موسم خشکسالی با بر سرگرفتن این دو شیء نمادین بر بام می‌رفتند و به شرحی که می‌خوانید باران طلب می‌کردند:

به باران چو داریم گفتند کام
برآریم این لوح و بت را به بام

پس این لوح و بت را به‌سر برنهیم
نیایش‌کنان دست بر سر نهیم

برهنه زن و مرد هر سو بَسی
اِزاری زده بر میان هر کسی

بگرییم و آریم چندان خروش
که دریا و کُه گیرد از ناله جوش

همان گه بر آید یکی تیره‌ابر
کند روی گردون چو پُشتِ هُژَبر

چنان زآب دیده بشویَد زمین
کزو موج خیزد چو دریای چین

◀️ ظاهراً این ادّعا برای گرشاسپ پذیرفتنی نیست، پس برای اطمینان قلبش می‌خواهد که این کار را در حضور او آزمون کنند:

یَلِ نیو گفتا کنون کایدریم
کنید این، که بی‌آزمون نگذریم

امّا:
نگیرد چنین چاره، گفتند ساز
جز آن گه که باشد به باران نیاز

کنون کآبمان هست، دَه رَه به هم
گر آییم، نآید یکی قطره نَم

❇️ گرشاسب‌نامه، حکیم أبونصر علی ‌بن احمد طوسی، به اهتمام حبیب یغمایی، کتابخانهٔ طهوری، تهران، ۱۳۵۴، صص ۱۸۸-۱۸۷

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ معلم کتاب درسی برای سال تحصیلی
«همرسانی چند آموزه با همکاران»

❇️ رعایت این چند نکته باعث افزایش بازدهی کلاس درس و فرایند آموزش خواهد شد.

ما فقط و فقط معلم کتاب درسی هستیم برای یک سال تحصیلی

کلاس درس آموزشگاه نیست،  پس میان این دو تفاوت بگذارید.

شما معلم خصوصی هیچ دانش آموز یا چند دانش آموز به اصطلاح درسخوان نیستید،  بلکه معلم همه کلاس اید. در چارچوب کلاس و در چارچوب کتاب درسی حرکت کنیم.


مطالب را در حد مباحث همان کتاب درسی بیان کنید،  توضیح مخصوص همان مبحث کتاب درسی باشد.

مثلا طرح گروه اسمی برای دانش آموزان هفتم نه تنها اصلا ضروری نیست بلکه زیان آور است.

طرح  همه آرایه ها در همه پایه ها هم خسته کننده برای شماست هم کلیت کلاس،  گیرم چند دانش آموز طالب باشند. مثلا  طرح استعاره برای دوره اول از اساس غیرضروری است. هم شما را خسته می کند هم کلاس را.
مطمئن باشیم که آموختن مطلب زاید برای بچه ها خودش باعث می شود یک مطلب ضروری از ذهنشون پاک شود.

بچه ها فقط درس فارسی ندارند بلکه ذهتشان باید آماده دریافت دروس دیگر هم باشد.

شاید تصور کنیم گفتن مطالب اضافی چون بدل،  استعاره،  اسلوب معادله و پارادوکس و... برای دوره اول مفید و نشانه فضل ما خواهد بود،  اما با این کار علاوه اینکه خودمان را بیهوده خسته کرده ایم بازدهی آموزش را کاهش داده ایم و به خودمان و خیلی از بچه ها ستم نموده ایم.

قرار نیست همه سواد خود را برای دانش آموزان کلاس خرج کنیم، معلم باید کمتر از آنچه خوانده و می داند بیان کند.  (یک تیرانداز همه تیرهایش  یکجا را شلیک نمی کند.)

استرس نگیریم که اگر مثلا اضافه استعاری را برای بچه ها توضیح ندادیم به ما بی سواد می گویند،  شما خودتان بخوانید و بیشتر هم بخوانید اما برای کلاس نگویید چون زاید و زیان آور است.

اگر دانش آموز یا دانش آموزانی کلاس را به آموزشگاه بدل کرده از شما توقع حل پرسشهای گزینه دار(بنا به اصطلاح نادرست تست زنی) داشته باشند ردشان کنید. توجه نکنید فلان معلم دیگرشان چه و چه و چه ها را حل می کند،  شما معلم کلاس درس و کتاب درسی هستید.

مدیر و عوامل مدرسه و اولیا حق ندارند معلم را برای آموزش غیرکتابی تحت فشار قرار دهند.  اینجا این شمایید که از حق خود باید دفاع کنید. 

بگذارید همه دانش اموزان از کلاس بهره ببرند،  کلاس فقط مال چند درسخوان نیست،  شما هم معلم همه دانش آموزانید.

فراموش نکنید که شما معلم شدید برای دوره دست کم سی ساله نه فقط برای آن روز و آن سال،  پس برای ادامه مسیر توان نگه دارید.

شما مسئول آزمون های جانبی مانند کانون قلمچی و سمپاد و...  نیستید،  مسئولیت شما فقط در چارچوب کتاب درسی از مهر تا شهریور است.

شاید با پایبندی به این آموزه ها ما و وجدانمان آسوده شده و خودمان و کلاسمان برای تدریس بهتر و به روزتر آماده تر شود.
فراموش نکنیم یاد دادن بهینه همان مطالب طرح شده در هر پایه ما را از طرح هرگونه مطلب زاید و خسته کننده بی نیاز خواهد کرد.

❇️ دکتر محمود علی اصغری، ادمین گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه اول

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ ﭼﺮﺍ ﺁﺑﺎﺩﺍﻧﯽﻫﺎ ﺑﻪ ﻻﻑ ﺯﻧﯽ ﻣﻌﺮﻭف شدند؟!

❇️ پنجاه سال پیش شهر آبادان، با توجه به موقعیت استراتژیکی که داشت، ﺑﻪ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺷﻬﺮﻫﺎﯼ ﻣﺪﺭﻥ ﺧﺎﻭﺭﻣﯿﺎﻧﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﯾﻜﺴﺮﯼ ﺍﻣﮑﺎﻧﺎﺕ ﺩﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻫﻴﭻ جای ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ حتی ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺖ. آبادانی ها مردمی ساده دل بودند و ﻭﻗﺘﯽ ﺑﺮﺍی ﺑﻘﯿﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎی ﺩﻳﮕﺮ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﻣﻜﺎﻧﺎﺕ ﺷﻬﺮﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﮔﻮ ﻭ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽﮐﺮﺩﻧﺪ، ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻭﺭ ﻧﻤﯽﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻓﮑﺮ ﻣﯽﮐﺮﺩﻧﺪ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻻﻑ میﺯﻧﻨﺪ! چون پیشرفتهای آبادان به قدری شگفت انگیز بود که در مخیله ی کسی نمیگنجید!!!
تصور کنید پنجاه سال پیش ﻓﺮﻭﺩﮔﺎﻩ ﺑﯿﻦ المللی ﺁﺑﺎﺩﺍﻥ ﺑﻪ ﺍﮐﺜﺮ ﻧﻘﺎﻁ ﺟﻬﺎﻥ ﭘﺮﻭﺍﺯ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ مسافرانی از همه جای جهان به آبادان وارد میشدند و حتی ﺷﻬﺮﻭﻧﺪﺍﻥ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺳﺎﻋﺘﯽ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻫﻮﺍﭘﯿﻤﺎ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻧﻘﻄﻪ ﺍﺯ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﮐﻨﻨﺪ.
ﺳﯿﻨﻤﺎ ﺗﺎﺝ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺳﯿﻨﻤﺎﯼ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻭ ﺳﻮﻣﯿﻦ ﺩﺭ ﺧﺎﻭﺭﻣﯿﺎﻧﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑﺎ ﺳﯿﻨﻤﺎﻫﺎﯼ ﭘﺎﺭﯾﺲ ﻓﯿﻠﻢ ﺭﻭﺯ ﺩﻧﯿﺎ ﺭﺍ ﺍﮐﺮﺍﻥ ﻣﯿﮑﺮﺩ ﻭ تصاویر روی پرده عریض نمایش داده میشد. ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺭﯾﺰﯼ ﺷﺪﻩ ﻓﯿﻠﻤﻬﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﺯﺑﺎﻥ ﺯﻧﺪﻩ ﺩﻧﯿﺎ ﺍﮐﺮﺍﻥ ﻣﯿﺸﺪ. یعنی آبادان همگام با پاریس فیلم اکران میکرد و اگر کسی به آنجا میرفت و فیلم میدید و برمیگشت و برای اقوامش تعریف میکرد، کسی باور نمیکرد و میگفتند تنش به تن آبودانی ها خورده و دارد لاف میزند!!! تصور کنید در آن روزگار خانه های معدودی در ایران تلویزیون داشت. در چنین روزگاری رفتن به چنین سینمایی باورکردنی نبود!
لاکچری بودن در خون آبادانی ها بود. طوری که ﺁﺑﺎﺩﺍﻥ ﺷﻬﺮﯼ ﺑﻮﺩ که ﻃﺮﺡ ﺧﻮﺩﺭﻭﻫﺎﯼ ﻣﺴﺎﻓﺮﺑﺮ، ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺭﺍﯾﮕﺎﻥ، ﺟﻬﺖ ﺭﻓﺎﻩ ﻣﺮﺩﻣﺶ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻘﺎﻁ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺖ. یعنی شما در آبادان به ترمینال و فرودگاه که میرسیدید رایگان تا مقصد میتوانستید بروید!
از امکانات عجیب غریب آبادان که شاید فکر کنید نویسنده متن لاف میزند ولی عین حقیقت است موارد زیر بود:
۱. ﺍﻭﻟﯿﻦ ﺗﺮﺍﻣﻮﺍ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ
۲. ﺍﻭﻟﯿﻦ ﺧﻄﻮﻁ ﺍﺗﻮﺑﻮﺱ ﺭﺍﻧﯽ ﺩﺭﻭﻥ ﺷﻬﺮﯼ
۳.ﺍﻭﻟﯿﻦ ﺍﯾﺴﺘﮕﺎﻩ ﺗﻠﻮﯾﺰﯾﻮﻥ ﻭ ﺭﺍﺩﯾﻮ
۴.ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺎﺿﻼﺏ شهری
۵.ﺍﻭﻟﯿﻦ ﭘﯿﺘﺰﺍﻓﺮﻭﺷﯽ ﺩﺭ ﺧﺎﻭﺭﻣﯿﺎﻧﻪ (ﭘﯿﺘﺰﺍ ﻣﻮﻧﺘﮑﺎﺭﻟﻮ ﺍﯾﺘﺎﻟﯿﺎﯾﯽ)
۶.ﺍﻭﻟﯿﻦ ﺗﯿﻢ ﺭﺳﻤﯽ ﻓﻮﺗﺒﺎﻝ ﺑﺎﺷﮕﺎهی
۷.ﺍﻭﻟﯿﻦ ﻓﺮﻭﺩﮔﺎﻩ ﺑﯿﻦﺍﻟﻤﻠﻠﯽ
۸.ﺍﻭﻟﯿﻦ ﭘﯿﺴﺖ ﻣﻮﺗﻮﺭ ﺳﻮﺍﺭﯼ، ﻣﺎﺷﯿﻦ ﺳﻮﺍﺭﯼ، ﺍﺳﮑﻮﺍﺵ، ﮔﻠﻒ ﻭ ﺳﺎﻟﻦ ﺑﯿﻠﯿﺎﺭﺩ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ
۹.ﺍﻭﻟﯿﻦ ﺷﻬﺮﯼ ﮐﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎﻧﻬﺎﯾﺶ ﺁﺳﻔﺎﻟﺖ ﺷﺪ
۱۰.ﺍﻭﻟﯿﻦ ﺍﺩﺍﺭﻩﯼ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﻭ ﺭﺍﻧﻨﺪﮔﯽ (زمانی که کسی هنوز در سایر شهرها ماشین نداشت در آبادان اداره راهنمایی رانندگی وجود داشت!!!)
۱۱. ﺍﻭﻟﯿﻦ ﺳﯿﻨﻤﺎﯼ ﺭﻭﺑﺎﺯ ﻭ ﺩﻭﻣﯿﻦ ﺳﯿﻨﻤﺎﯼ ﺳﺮﭘﻮﺷﯿﺪﻩ
۱۲. ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺁﺏ ﺷﺮﺏ ﺧﺎﻭﺭﻣﯿﺎﻧﻪ
ﻭ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﭘﺎﻻﻳﺸﮕﺎﻩ ﻧﻔﺖ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ

قبلتر از این هم، حدود نود سال پیش دکل هایی کار سوزاندن گاز های مازاد را انجام میدادند که از ۱۵کیلومتری آبادان معلوم بودند و مثل گلهایی از آتش به نظر میرسید و هر کس که به آبادان میرفت و برمیگشت و این گلهای آتش را برای دیگران میگفت، میگفتند آبودانی شده و این هم به لاف آبادانی معروف شد.
نی نی پرارین آبادان پنجاه سال پیش چندين باشگاه داشت كه همگى داراى سينماى سرپوشيده و روباز و استخر بودند از جمله باشگاه گلستان، نفت، اروند، اَنِكس، ايران، آبادان!
در آبادان پرسنل شركت نفت هر ١٤ روز يعنى يک هفته در ميان روز چهارشنبه حقوق ميگرفتند. وقتی کسی کارمند شرکت نفت بود و اینها را برای دیگران تعریف میکرد و میگفت ١٤ روز یکبار هم حقوق میگیرد، محال بود کسی باور کند!!! برای ماهایی که ماهانه یک یارانه میگیریم شاید همین الان هم لاف به نظر برسد که درآن زمان کارمندان شرکت نفت اول هر ماه كالاى اساسى شامل يک كيسه آرد یک كيسه برنج و روغن شكر قند و پنير و كره بصورت رايگان دريافت ميكردند كه به نام ره شن reshan معروف بود.
همچنين هزاران خانه مسكونى كارمندى و كارگرى كه براى سكونت پرسنل نفت در اختيارشان قرار داشت.
نویسنده این متن یک آبادانی نبوده اما اگر هم بوده باور کنید که آبادانی ها در مورد شهرشان لاف نمی زنند. تمام بهترین ها روزی در اختیارشان بوده است...

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ اشعار سعدی بر روی سنگ‌مزارهای ۶۰۰ ساله مردم اندونزی

❇️ ایرانیان از دیرباز برای بازرگانی و تجارت حتی تا جزایر ژاپن پیش رفتند و در جزایر سوماترا و اندونزی و حتی دهانه های رودخانه های جنوب چین اقدام به تاسیس پایگاه هایی کردند و فرهنگ و زبان ایرانی را گسترش دادند. تا جایی که ناوگان رزمی ایران در زمان انوشیروان برای رقابت با رومیان به سواحل و جزایر هندوستان و سوماترا رفته و آنجا را فتح کردند و سپس یمن را مسخر کردند و در نتیجه تمامی راه‌های تجاری دنیای آن روزگار در گستره قدرت ساسانیان درآمد.

◀️ پس از اسلام نیز این نفوذ فرهنگی ادامه یافت تاجایی که ابن بطوطه، جهانگرد مغربی (مراکش) در سفرنامه اش ذکر کرده است که در چین وقتی بر روی رود زرد بر قایقی که قایقرانان چینی می‌راندند سوار بود و شنید که شعری می خوانند و آن را ثبت کرد " تا دل به مهرت داده ام در بحر فکر افتاده ام چون در نماز استاده ام گویی به محراب اندری " و این شعر از سعدی بود.

◀️ اوازه سعدی عالمگیر بوده به صورتی که جزو معدود شاعرانی است که در زمان حیات هم اشعار او از چین تا مراکش خوانده می‌شده است.

بی جهت نیست که لسان الغیب حافظ شیرازی می‌گوید:
شکر شکر شوند همه طوطیان هند
زین قند پارسی که به بنگاله میرود

دراین خصوص، سند زیر نیز بسیار جالب توجه است:

سروده ای از سعدی شیرین سخن بر سنگ مزار ﺣﺴﺎﻡ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﺍﺑﻦ ﺍﻣﯿﺮ، ﺷﺎﻩ ﺷﻬﺮ ﺁﭼﻪ ﺍﻧﺪﻭﻧﺰﯼ که این مزار با توجه به تاریخی که روی آن ثبت شده مربوط به ۵۹۵ سال پیش است و شعر حک شده بر روی سنگ مزار چنین است :
ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻪ ســــــرﺧﺎﮎ ﻣﺎ ﺭﻭﺩ
ﮐﺎﯾﻦ ﺁﺏ ﭼﺸﻤﻪ ﺁﯾﺪ ﻭ ﺑﺎﺩ ﺻﺒﺎ ﺭﻭﺩ

ﺍﯾﻦ ﭘﻨﺠﺮﻭﺯﻩ ﻣﻬﻠﺖ ﺍیــــــــاﻡ، ﺁﺩﻣﯽ
ﺑﺮ ﺧﺎﮎ ﺩﯾﮕﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺗﮑﺒﺮ ﭼﺮﺍ ﺭﻭﺩ ؟

ﺍﯼ ﺩﻭﺳﺖ ﺑﺮ ﺟﻨﺎﺯﻩ ﺩﺷﻤﻦ ﭼﻮ ﺑﮕﺬﺭﯼ
ﺷﺎﺩﯼ ﻣﮑﻦ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺭﻭﺩ

ﺩﺍﻣﻦ ﮐﺸﺎﻥ ﮐﻪ ﻣﯽﺭﻭﺩ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﺮ ﺯﻣﯿﻦ
ﻓﺮﺩﺍ ﻏﺒﺎﺭ ﮐﺎﻟﺒﺪﺵ ﺩﺭ ﻫﻮﺍ ﺭﻭﺩ

ﺧﺎﮐﺖ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻥ ﺭﻭﺩ ﺍﯼ ﻧﻔﺲ ﺷﻮﺥ ﭼﺸﻢ
ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺮﻣﻪﺩﺍﻥ ﮐﻪ ﺩﺭﻭ ﺗﻮﺗﯿﺎ ﺭﻭﺩ

ﺩﻧﯿﺎ ﺣﺮﯾﻒ ﺳﻔﻠﻪ ﻭ ﻣﻌﺸﻮﻕ بی‌وﻓﺎﺳﺖ
ﭼﻮﻥ ﻣﯽﺭﻭﺩ ﻫﺮ ﺁﯾﻨﻪ ﺑﮕﺬﺍﺭ ﺗﺎ ﺭﻭﺩ

ﺍﯾﻨﺴﺖ ﺣﺎﻝ ﺗﻦ ﮐﻪ ﺗﻮ ﺑﯿﻨﯽ ﺑﻪ ﺯﯾﺮ ﺧﺎﮎ
ﺗﺎ ﺟﺎﻥ ﻧﺎﺯﻧﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﺮﺁﯾﺪ ﮐﺠﺎ ﺭﻭﺩ

ﺑﺮ ﺳﺎﯾﺒﺎﻥ ﺣﺴﻦ ﻋﻤﻞ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﻧﯿﺴﺖ
ﺳﻌﺪﯼ ﻣﮕﺮ ﺑﻪ ﺳﺎﯾﻪٔ ﻟﻄﻒ ﺧﺪﺍ ﺭﻭد

ﯾﺎﺭﺏ ﻣﮕﯿﺮ ﺑﻨﺪﻩٔ ﻣﺴﮑﯿﻦ ﻭ ﺩﺳﺖ ﮔﯿﺮ
ﮐﺰ ﺗﻮ ﮐﺮﻡ ﺑﺮﺁﯾﺪ ﻭ ﺑﺮ ﻣﺎ ﺧﻄﺎ ﺭﻭﺩ

❇️ کاربرد اشعار پارسی توسط مردمان اندونزی در سده های گذشته خود دلیلی بر گستردگی و محبوبیت این زبان شیرین است. و امروزه در زبان مردمان اندونزی بیش از ۳۵۰ واژه پارسی شناسایی شده است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ بابابزرگ‌های گمنام شعر پارسی،

✳️ همگان رودکی را پدر شعر فارسی می دانند، اما این درست نیست وپیش از وی شاعرانی پارسی گوی بوده اند که نام و اشعارشان ازبین رفته(یاهنوز پیدانشده) ، دم نقد به نام این چند شاعر گمنام ، ومعدود ابیات باقی مانده از ان‌ها می توان اشاره کرد:

❇️ شاعر گمنام نخست:

◀️ حنظله ی بادغیسی

حنظله ی بادغیسی از جمله شاعران عهد طاهریان بوده که گاه به گاه امرای این سلسله را مدح نموده است.در کتاب چهار مقاله ، نظامی عروضی،دیوان شعری را به وی منسوب می نماید و وفاتش را در سال های 219 تا 220 ه.ق می داند.در حالی که از سال تولد او خبری نیست.

از اشعار حنظله ی بادغیسی تنها چند بیت باقی مانده است.چند بیت باقی مانده از این شاعر را در زیر می خوانیم:

یارم سپند اگر چه بر آتش همی فکند
از بهر چشم،تا نرسد مر او را گزند

او را سپند و آتش ناید همی به کار
با روی هم چو آتش و با فال هم چو سپند

=====
مهتری گر به کام شیر درست
رو خطر کن ز کام شیر بجوی

یا بزرگی و عز و نعمت و جاه
یا چو مردانت مرگ رویاروی

❇️ شاعر گمنام دوم:

◀️‌ابوسلیک گرگانی

ابو سلیک گرگانی یکی از بزرگترین شاعران عهد صفاریان بوده که منوچهری دامغانی او را از جمله پیشروان شعر فارسی می داند و اشعارش را در زمره ی بهترین اشعار می داند.ابو سلیک در هنگام حکومت عمرو لیث صفاری،در نیمه ی دوم قرن سوم ه.ق می زیسته است.

در تذکره ها اشعار او را حدود پانزده هزار بیت دانسته اند که از این تعداد تنها چهار بیت(!)به دست ما رسیده است.این چهار بیت زیرین،تنها ابیات باقی مانده از ابوسلیک گرگانی است:

بر مرادت چون نگردد تا قیامت دور چرخ
کز تو در سیرند دائم مهر و ماه دزد مه

=====
خون خود را گر بریزی بر زمین
به که آبِ روی ریزی در کنار

بت پرستیدن به از مردم پرست
پند گیر و کار بند و گوش دار

چنان مستغرقم در غم که مطرب
اگر در غم سراید،غم فزاید

❇️ شاعر گمنام سوم:

◀️ محمد بن وصیف سجزی

محمد بن وصیف سجزی _که برخی او را محمد بن وصیف سیستانی نیز گویند_ اولین کسی است که به تقلید از اعراب و با استفاده از عروض،اقدام به سرودن شعر پارسی نمود.این شاعر از جمله ادبای عصر صفاریان است که در خدمت امیر صفاری یعقوب بن لیث به کار دبیری اشتغال داشته است.او ادیبی آگاه و سخن پرداز بود که مورد توجه ویژه ی پادشاهان و امرای صفاری بود.

تذکره نویسان او را شاعری متبحر در فنون شعری می دانند.

محمد بن وصیف علاوه بر یعقوب لیث،به مدح دیگر امرای صفاری نیز پرداخته است که جملگی نیز وی را مورد تفقد قرار داده اند.محمد بن وصیف پس از مرگ یعقوب لیث و سپس برادرش عمرو لیث  در خدمت طاهر و یعقوب_یعنی فرزندان عمرو_بوده است.

وفات شاعر گویا در اوایل قرن چهارم هجری روی داده است.

چند بیت باقی مانده از محمد بن وصیف سجزی را با هم می خوانیم:

ای امیری که امیران جهان خاصه و عام
بنده و چاکر و مولای و سگبند و غلام

به کنام آمد و زنبیل ولتی خورد پلنگ
تیره شد لشگر زنبیل و هبا گشت کنام


❇️ شاعر گمنام چهارم:

◀️ مسعود مروزی

مسعود مروزی در دهه های آخر قرن سوم هجری قمری در مرو زاده شد.او اولین کسی است که به تنظیم شاهنامه پرداخت و منظومه اش تا یکی دو قرن پس از مرگ او،بسیار مورد توجه شاعران و ادب دوستان بود.از مسعود مروزی در بسیاری از کتب _از جمله:شاهنامه ی ثعالبی،احوال و اشعار رودکی،تاریخ نظم و نثر در ایران و تاریخ ادبیات ایران_ یاد شده است.

متاسفانه از شاهنامه ی مسعود مروزی،تنها سه بیت به دست ما رسیده است.دو بیت از ایشان بدین گونه است:

نخستین کیومرث آمد به شاهی
گرفتش به گیتی درون پیشگاهی

که سی سال به گیتی پادشا بود
که فرمانش به هر جایی روا بود

❇️ شاعر گمنام پنجم:

◀️ بسام کورد

بسام کورد(کرد) از جمله شاعران قرن سوم هجری است که برخی او را در ردیف نخستین شاعران زبان پارسی می دانند.او ظاهرا از جمله کسانی است که به یعقوب لیث صفاری پشت کرده و به دشمنان یعقوب پیوسته است،اما از این کار پشیمان گشته و به بارگاه یعقوب پناه می آورد و یعقوب نیز او را می پذیرد.

وفات او در آخرین سال های قرن سوم هجری قمری است.

تنها ابیات باقی مانده از او پنج بیت است که در مدح یعقوب لیث صفاری سروده شده است.این پنج بیت بدین گونه است:

هر که او نبود بدل متهم
بر اثر دعوت تو کرد نعم

عمر زمار بدان شد بری
کاوی خلافت آورد تا لاجرم

دید بلا بر تن و بر جان خویش
گشت به عالم تن او در الم

مکه حرم کرد عرب را خدای
عهد تو را کرد حرم در عجم

هر که در آمد همه باقی شدند
باز فنا شد که ندید این حرم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ بابابزرگ‌های گمنام شعر پارسی،

✳️ همگان رودکی را پدر شعر فارسی می دانند، اما این درست نیست وپیش از وی شاعرانی پارسی گوی بوده اند که نام و اشعارشان ازبین رفته(یاهنوز پیدانشده) ، دم نقد به نام این چند شاعر گمنام ، ومعدود ابیات باقی مانده از ان‌ها می توان اشاره کرد:

❇️ شاعر گمنام نخست:

◀️ حنظله ی بادغیسی

حنظله ی بادغیسی از جمله شاعران عهد طاهریان بوده که گاه به گاه امرای این سلسله را مدح نموده است.در کتاب چهار مقاله ، نظامی عروضی،دیوان شعری را به وی منسوب می نماید و وفاتش را در سال های 219 تا 220 ه.ق می داند.در حالی که از سال تولد او خبری نیست.

از اشعار حنظله ی بادغیسی تنها چند بیت باقی مانده است.چند بیت باقی مانده از این شاعر را در زیر می خوانیم:

یارم سپند اگر‌چه بر آتش همی فکند
از بهر چشم ؛ تا نرسد مر " ورا " گزند.

او را سپند و آتش ناید همی به‌کار
با روی هم‌چو آتش و با " خالِ چون " سپند.

=====
مهتری گر به کام شیر درست
رو خطر کن ز کام شیر بجوی

یا بزرگی و عز و نعمت و جاه
یا چو مردانت مرگ رویاروی

❇️ شاعر گمنام دوم:

◀️‌ابوسلیک گرگانی

ابو سلیک گرگانی یکی از بزرگترین شاعران عهد صفاریان بوده که منوچهری دامغانی او را از جمله پیشروان شعر فارسی می داند و اشعارش را در زمره ی بهترین اشعار می داند.ابو سلیک در هنگام حکومت عمرو لیث صفاری،در نیمه ی دوم قرن سوم ه.ق می زیسته است.

در تذکره ها اشعار او را حدود پانزده هزار بیت دانسته اند که از این تعداد تنها چهار بیت(!)به دست ما رسیده است.این چهار بیت زیرین،تنها ابیات باقی مانده از ابوسلیک گرگانی است:

بر مرادت چون نگردد تا قیامت دور چرخ
کز تو در سیرند دائم مهر و ماه دزد مه

=====
خون خود را گر بریزی بر زمین
به که آبِ روی ریزی در کنار

بت پرستیدن به از مردم پرست
پند گیر و کار بند و گوش دار

چنان مستغرقم در غم که مطرب
اگر در غم سراید،غم فزاید

❇️ شاعر گمنام سوم:

◀️ محمد بن وصیف سجزی

محمد بن وصیف سجزی _که برخی او را محمد بن وصیف سیستانی نیز گویند_ اولین کسی است که به تقلید از اعراب و با استفاده از عروض،اقدام به سرودن شعر پارسی نمود.این شاعر از جمله ادبای عصر صفاریان است که در خدمت امیر صفاری یعقوب بن لیث به کار دبیری اشتغال داشته است.او ادیبی آگاه و سخن پرداز بود که مورد توجه ویژه ی پادشاهان و امرای صفاری بود.

تذکره نویسان او را شاعری متبحر در فنون شعری می دانند.

محمد بن وصیف علاوه بر یعقوب لیث،به مدح دیگر امرای صفاری نیز پرداخته است که جملگی نیز وی را مورد تفقد قرار داده اند.محمد بن وصیف پس از مرگ یعقوب لیث و سپس برادرش عمرو لیث  در خدمت طاهر و یعقوب_یعنی فرزندان عمرو_بوده است.

وفات شاعر گویا در اوایل قرن چهارم هجری روی داده است.

چند بیت باقی مانده از محمد بن وصیف سجزی را با هم می خوانیم:

ای امیری که امیران جهان خاصه و عام
بنده و چاکر و مولای و سگبند و غلام

به کنام آمد و زنبیل ولتی خورد پلنگ
تیره شد لشگر زنبیل و هبا گشت کنام


❇️ شاعر گمنام چهارم:

◀️ مسعود مروزی

مسعود مروزی در دهه های آخر قرن سوم هجری قمری در مرو زاده شد.او اولین کسی است که به تنظیم شاهنامه پرداخت و منظومه اش تا یکی دو قرن پس از مرگ او،بسیار مورد توجه شاعران و ادب دوستان بود.از مسعود مروزی در بسیاری از کتب _از جمله:شاهنامه ی ثعالبی،احوال و اشعار رودکی،تاریخ نظم و نثر در ایران و تاریخ ادبیات ایران_ یاد شده است.

متاسفانه از شاهنامه ی مسعود مروزی،تنها سه بیت به دست ما رسیده است.دو بیت از ایشان بدین گونه است:

نخستین کیومرث آمد به شاهی
گرفتش به گیتی درون پیشگاهی

که سی سال به گیتی پادشا بود
که فرمانش به هر جایی روا بود

❇️ شاعر گمنام پنجم:

◀️ بسام کورد

بسام کورد(کرد) از جمله شاعران قرن سوم هجری است که برخی او را در ردیف نخستین شاعران زبان پارسی می دانند.او ظاهرا از جمله کسانی است که به یعقوب لیث صفاری پشت کرده و به دشمنان یعقوب پیوسته است،اما از این کار پشیمان گشته و به بارگاه یعقوب پناه می آورد و یعقوب نیز او را می پذیرد.

وفات او در آخرین سال های قرن سوم هجری قمری است.

تنها ابیات باقی مانده از او پنج بیت است که در مدح یعقوب لیث صفاری سروده شده است.این پنج بیت بدین گونه است:

هر که او نبود بدل متهم
بر اثر دعوت تو کرد نعم

عمر زمار بدان شد بری
کاوی خلافت آورد تا لاجرم

دید بلا بر تن و بر جان خویش
گشت به عالم تن او در الم

مکه حرم کرد عرب را خدای
عهد تو را کرد حرم در عجم

هر که در آمد همه باقی شدند
باز فنا شد که ندید این حرم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan